बालात्रिपुरसुन्दरीसहस्रनामस्तोत्रम् २ Shri Balatripurasundari Sahasranamastotram 2

समाध्युपरतं काले कदाचिद्विजने मुदा ।परमानन्दसन्दोहमुदितं प्राह पार्वती ॥ १॥

samādhyuparataṃ kāle kadācidvijane mudā |paramānandasandohamuditaṃ prāha pārvatī || 1||

श्रीदेव्युवाचश्रीमन्नाथ तवानन्दकारणं ब्रूहि शङ्कर ।योगीन्द्रोपास्य देवेश प्रेमपूर्ण सुधानिधे ।कृपास्ति यदि मे शम्भो सुगोप्यमपि कथ्यताम् ॥ २॥

śrīdevyuvācaśrīmannātha tavānandakāraṇaṃ brūhi śaṅkara |yogīndropāsya deveśa premapūrṇa sudhānidhe |kṛpāsti yadi me śambho sugopyamapi kathyatām || 2||

श्रीभैरवःनिर्भरानन्दसन्दोहः शक्तिभावेन जायते ।लावण्यसिन्धुस्तत्रास्ति बालाया रसकन्दरः ॥ ३॥

śrībhairavaḥnirbharānandasandohaḥ śaktibhāvena jāyate |lāvaṇyasindhustatrāsti bālāyā rasakandaraḥ || 3||

तामेवानुक्षणं देवीं चिन्तयामि ततः शिवाम् ।तस्या नामसहस्राणि कथयामि तव प्रिये ॥ ४॥

tāmevānukṣaṇaṃ devīṃ cintayāmi tataḥ śivām |tasyā nāmasahasrāṇi kathayāmi tava priye || 4||

सुगोप्यान्यपि रम्भोरु गम्भीरस्नेहविभ्रमात् ।तामेव स्तुवतो देवि ध्यायतोऽनुक्षणं मम ।सुखसन्दोहसम्भावो ज्ञानानन्दस्य कारणम् ॥ ५॥

sugopyānyapi rambhoru gambhīrasnehavibhramāt |tāmeva stuvato devi dhyāyato'nukṣaṇaṃ mama |sukhasandohasambhāvo jñānānandasya kāraṇam || 5||

अस्य श्रीबालात्रिपुरसुन्दरी सहस्रनामस्तोत्रस्य शङ्कर ऋषिः,अनुष्टुप् छन्दः । श्रीबालात्रिपुरा देवता । ऐं बीजम् । सौः शक्तिः ।क्लीं कीलकम् । श्रीबालाप्रीत्यर्थे समस्तपुरुषार्थसिद्।ह्ध्यर्थेपारायणे विनियोगः ।ऐं अङ्गुष्ठाभ्यां नमः । क्लीं तर्जनीभ्यां नमः ।सौः मध्यमाभ्यां नमः । ऐं अनामिकाभ्यां नमः ।क्लीं कनिष्ठिकाभ्यां नमः । सौः करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ।एवं हृदयादिन्यासः ।ध्यानम् ।अरुणकिरणजालै रञ्जिताशावकाशाविधृतजपवटीका पुस्तकाभीतिहस्ता ।इतरवरकराढ्या फुल्लकल्हार संस्थानिवसतु हृदि बाला नित्यकल्याणशीला ॥रक्ताम्बरां चन्द्रकलावतंसां समुद्यदादित्यनिभां त्रिनेत्राम् ।विद्याक्षमालाभयदानहस्तां ध्यायामि बालामरुणाम्बुजस्थाम् ॥आनन्दसिन्धुरानन्दाऽऽनन्दमूर्तिर्विनोदिनी ।त्रिपुरा सुन्दरी प्रेमपाथोनिधिरनुत्तमा ॥ १॥

asya śrībālātripurasundarī sahasranāmastotrasya śaṅkara ṛṣiḥ,anuṣṭup chandaḥ | śrībālātripurā devatā | aiṃ bījam | sauḥ śaktiḥ |klīṃ kīlakam | śrībālāprītyarthe samastapuruṣārthasid|hdhyarthepārāyaṇe viniyogaḥ |aiṃ aṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ | klīṃ tarjanībhyāṃ namaḥ |sauḥ madhyamābhyāṃ namaḥ | aiṃ anāmikābhyāṃ namaḥ |klīṃ kaniṣṭhikābhyāṃ namaḥ | sauḥ karatalakarapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ |evaṃ hṛdayādinyāsaḥ |dhyānam |aruṇakiraṇajālai rañjitāśāvakāśāvidhṛtajapavaṭīkā pustakābhītihastā |itaravarakarāḍhyā phullakalhāra saṃsthānivasatu hṛdi bālā nityakalyāṇaśīlā ||raktāmbarāṃ candrakalāvataṃsāṃ samudyadādityanibhāṃ trinetrām |vidyākṣamālābhayadānahastāṃ dhyāyāmi bālāmaruṇāmbujasthām ||ānandasindhurānandā''nandamūrtirvinodinī |tripurā sundarī premapāthonidhiranuttamā || 1||

वामार्धगह्वरा भूतिर्विभूतिः शङ्करी शिवा ।शृङ्गारमूर्तिर्वरदा रसा च शुभगोचरा ॥ २॥

vāmārdhagahvarā bhūtirvibhūtiḥ śaṅkarī śivā |śṛṅgāramūrtirvaradā rasā ca śubhagocarā || 2||

परमानन्दलहरी रती रङ्गवती गतिः ।रङ्गमालानङ्गकला केली कैवल्यदा कला ॥ ३॥

paramānandalaharī ratī raṅgavatī gatiḥ |raṅgamālānaṅgakalā kelī kaivalyadā kalā || 3||

रसकल्पा कल्पलता कुतूहलवती गतिः ।विनोददिग्धा सुस्निग्धा मुग्धमूर्तिर्मनोरमा ॥ ४॥

rasakalpā kalpalatā kutūhalavatī gatiḥ |vinodadigdhā susnigdhā mugdhamūrtirmanoramā || 4||

बालार्ककोटिकिरणा चन्द्रकोटिसुशीतला ।स्रवत्पीयूषदिग्धाङ्गी स्वर्गार्थपरिकल्पिता ॥ ५॥

bālārkakoṭikiraṇā candrakoṭisuśītalā |sravatpīyūṣadigdhāṅgī svargārthaparikalpitā || 5||

कुरङ्गनयना कान्ता सुगतिः सुखसन्ततिः ।राजराजेश्वरी राज्ञी महेन्द्रपरिवन्दिता ॥ ६॥

kuraṅganayanā kāntā sugatiḥ sukhasantatiḥ |rājarājeśvarī rājñī mahendraparivanditā || 6||

प्रपञ्चगतिरीशानी प्रपञ्चगतिरुत्तमा ।दुर्वासा दुःसहा शक्तिः शिञ्जत्कनकनूपुरा ॥ ७॥

prapañcagatirīśānī prapañcagatiruttamā |durvāsā duḥsahā śaktiḥ śiñjatkanakanūpurā || 7||

मेरुमन्दरवक्षोजा सृणिपाशवरायुधा ।शरकोदण्डसंसक्तपाणिद्वयविराजिता ॥ ८॥

merumandaravakṣojā sṛṇipāśavarāyudhā |śarakodaṇḍasaṃsaktapāṇidvayavirājitā || 8||

चन्द्रबिम्बानना चारुमुकुटोत्तंसचन्द्रिका ।सिन्दूरतिलका चारुधम्मिल्लामलमालिका ॥ ९॥

candrabimbānanā cārumukuṭottaṃsacandrikā |sindūratilakā cārudhammillāmalamālikā || 9||

मन्दारदाममुदिता रत्नमालाविभूषिता ।सुवर्णाभरणप्रीता मुक्तादाममनोरमा ॥ १०॥

mandāradāmamuditā ratnamālāvibhūṣitā |suvarṇābharaṇaprītā muktādāmamanoramā || 10||

ताम्बूलपूर्णवदना मदनानन्दमानसा ।सुखाराध्या तपः सारा कृपापारा विधीश्वरी ॥ ११॥

tāmbūlapūrṇavadanā madanānandamānasā |sukhārādhyā tapaḥ sārā kṛpāpārā vidhīśvarī || 11||

वक्षःस्थललसद्रत्नप्रभा मधुरसोन्मदा ।बिन्दुनादात्मकोच्चाररहिता तुर्यरूपिणी ॥ १२॥

vakṣaḥsthalalasadratnaprabhā madhurasonmadā |bindunādātmakoccārarahitā turyarūpiṇī || 12||

कमनीयाकृतिर्धन्या शाङ्करी प्रीतिमञ्जरी ।प्रपञ्चा पञ्चमी पूर्णा पूर्णपीठनिवासिनी ॥ १३॥

kamanīyākṛtirdhanyā śāṅkarī prītimañjarī |prapañcā pañcamī pūrṇā pūrṇapīṭhanivāsinī || 13||

राज्यलक्ष्मीश्च श्रीलक्ष्मीर्महालक्ष्मीः सुराजिका ।सन्तोषसीमा सम्पत्तिः शातकौम्भी १ तथा द्युतिः ॥ १४॥

rājyalakṣmīśca śrīlakṣmīrmahālakṣmīḥ surājikā |santoṣasīmā sampattiḥ śātakaumbhī 1 tathā dyutiḥ || 14||

१ शातकुम्भप्रियाकृतिःपरिपूर्णा जगद्धात्री विधात्री बलवर्धिनी ।सार्वभौमनृपश्रीश्च साम्राज्यगतिरम्बिका ॥ १५॥

1 śātakumbhapriyākṛtiḥparipūrṇā jagaddhātrī vidhātrī balavardhinī |sārvabhaumanṛpaśrīśca sāmrājyagatirambikā || 15||

सरोजाक्षी दीर्घदृष्टिः साचीक्षणविचक्षणा ।रङ्गस्रवन्ती रसिका (१००) प्रधाना रसरूपिणी ॥ १६॥

sarojākṣī dīrghadṛṣṭiḥ sācīkṣaṇavicakṣaṇā |raṅgasravantī rasikā (100) pradhānā rasarūpiṇī || 16||

रससिन्धुः सुगात्री च धूसरी मैथुनोन्मुखा ।निरन्तरगुणासक्ता शक्तिर्निधुवनात्मिका ॥ १७॥

rasasindhuḥ sugātrī ca dhūsarī maithunonmukhā |nirantaraguṇāsaktā śaktirnidhuvanātmikā || 17||

कामाक्षी कमनीया च कामेशी भगमङ्गला ।सुभगा भोगिनी भोग्या भग्यदा सुभगा भगा ॥ १८॥

kāmākṣī kamanīyā ca kāmeśī bhagamaṅgalā |subhagā bhoginī bhogyā bhagyadā subhagā bhagā || 18||

भगलिङ्गानन्दकला भगमध्यनिवासिनी ।भगरूपा भगमयी भगयन्त्रा भगोत्तमा ॥ १९॥

bhagaliṅgānandakalā bhagamadhyanivāsinī |bhagarūpā bhagamayī bhagayantrā bhagottamā || 19||

योनिमुद्रा कामकला कुलामृतपरायणा ।कुलकुण्डालया सूक्ष्मा जीवात्मा लिङ्गरूपिणी ॥ २०॥

yonimudrā kāmakalā kulāmṛtaparāyaṇā |kulakuṇḍālayā sūkṣmā jīvātmā liṅgarūpiṇī || 20||

मूलक्रिया मूलरूपा मूलाकृतिस्वरूपिणी ।सोत्सुका कमलानन्दा चिद्भावाऽऽत्मगतिः शिवा ॥ २१॥

mūlakriyā mūlarūpā mūlākṛtisvarūpiṇī |sotsukā kamalānandā cidbhāvā''tmagatiḥ śivā || 21||

श्वेतारुणा बिन्दुरूपा वेदयोनिर्ध्वनिक्षणा ।घण्टाकोटि रवारावा रविबिम्बोत्थिताऽद्भुता ॥ २२॥

śvetāruṇā bindurūpā vedayonirdhvanikṣaṇā |ghaṇṭākoṭi ravārāvā ravibimbotthitā'dbhutā || 22||

नादान्तलीना सम्पूर्णा पूर्णस्था बहुरूपिका ।भृङ्गारावा वंशगतिर्वादित्रा मुरजध्वनिः ॥ २३॥

nādāntalīnā sampūrṇā pūrṇasthā bahurūpikā |bhṛṅgārāvā vaṃśagatirvāditrā murajadhvaniḥ || 23||

वर्णमाला सिद्धिकला षट् चक्रक्रमवासिनी ।मूलकेलीरता स्वाधिष्ठाना तुर्यनिवासिनी ॥ २४॥

varṇamālā siddhikalā ṣaṭ cakrakramavāsinī |mūlakelīratā svādhiṣṭhānā turyanivāsinī || 24||

मणिपूरस्थितिः स्निग्धा कूर्मचक्रपरायणा ।अनाहतगतिर्दीपशिखा मणिमयाकृतिः ॥ २५॥

maṇipūrasthitiḥ snigdhā kūrmacakraparāyaṇā |anāhatagatirdīpaśikhā maṇimayākṛtiḥ || 25||

विशुद्धा शब्दसंशुद्धा जीवबोधस्थली रवा ।आज्ञाचक्राब्जसंस्था च स्फुरन्ती निपुणा त्रिवृत् ॥ २६॥

viśuddhā śabdasaṃśuddhā jīvabodhasthalī ravā |ājñācakrābjasaṃsthā ca sphurantī nipuṇā trivṛt || 26||

चन्द्रिका चन्द्रकोटि श्रीः सूर्यकोटिप्रभामयी ।पद्मरागारुणच्छाया निश्चलाऽमृतनन्दिनी ।कान्ताङ्गसङ्गमुदिता सुधामाधुर्यसम्भृता ॥ २८॥

candrikā candrakoṭi śrīḥ sūryakoṭiprabhāmayī |padmarāgāruṇacchāyā niścalā'mṛtanandinī |kāntāṅgasaṅgamuditā sudhāmādhuryasambhṛtā || 28||

महामञ्चस्थिताऽलिप्ता तृप्ता दृप्ता सुसम्भृतिः ।स्रवत्पीयूषसंसिक्ता रक्तार्णवविवर्धिनी ॥ २९॥

mahāmañcasthitā'liptā tṛptā dṛptā susambhṛtiḥ |sravatpīyūṣasaṃsiktā raktārṇavavivardhinī || 29||

सुरक्ता प्रियसंसिक्ता शश्वत्कुण्डालयाऽभया । (२००) ।श्रेयः श्रुतिश्च प्रत्येकानवकेशिफलावली ॥ ३०॥

suraktā priyasaṃsiktā śaśvatkuṇḍālayā'bhayā | (200) |śreyaḥ śrutiśca pratyekānavakeśiphalāvalī || 30||

प्रीता शिवा शिवप्रिया शाङ्करी शाम्भवी विभा ।स्वयम्भूः स्वप्रिया स्वीया स्वकीया जनमातृका ॥ ३१॥

prītā śivā śivapriyā śāṅkarī śāmbhavī vibhā |svayambhūḥ svapriyā svīyā svakīyā janamātṛkā || 31||

स्वारामा स्वाश्रया साध्वी सुधाधाराऽधिकाधिका ।मङ्गलोज्जयिनी मान्या सर्वमङ्गलसङ्गिनी ॥ ३२॥

svārāmā svāśrayā sādhvī sudhādhārā'dhikādhikā |maṅgalojjayinī mānyā sarvamaṅgalasaṅginī || 32||

भद्रा भद्रावली कन्या कलितार्धेन्दुबिम्बभाक् ।कल्याणलतिका काम्या कुकर्मा कुमतिर्मनुः ॥ ३३॥

bhadrā bhadrāvalī kanyā kalitārdhendubimbabhāk |kalyāṇalatikā kāmyā kukarmā kumatirmanuḥ || 33||

कुरङ्गाक्षी क्षीबनेत्रा क्षारा रसमदोन्मदा ।वारुणीपानमुदिता मदिरारचिताश्रया ॥ ३४॥

kuraṅgākṣī kṣībanetrā kṣārā rasamadonmadā |vāruṇīpānamuditā madirāracitāśrayā || 34||

कादम्बरीपानरुचिर्विपाशा पाशभीतिनुत् ।मुदिता मुदितापाङ्गा दरदोलितदीर्घदृक् ॥ ३५॥

kādambarīpānarucirvipāśā pāśabhītinut |muditā muditāpāṅgā daradolitadīrghadṛk || 35||

दैत्यकुलानलशिखा मनोरथसुधाद्युतिः ।सुवासिनी पीनगात्री पीनश्रोणिपयोधरा ॥ ३६॥

daityakulānalaśikhā manorathasudhādyutiḥ |suvāsinī pīnagātrī pīnaśroṇipayodharā || 36||

सुचारुकबरी दन्तदीधितिदीप्रमौक्तिका ।बिम्बाधरा द्युतिमुखा प्रवालोत्तमदीधितिः ॥ ३७॥

sucārukabarī dantadīdhitidīpramauktikā |bimbādharā dyutimukhā pravālottamadīdhitiḥ || 37||

तिलप्रसूननासाग्रा हेमकक्कोलभालका ।निष्कलङ्केन्दुवदना बालेन्दुमुकुटोज्ज्वला ॥ ३८॥

tilaprasūnanāsāgrā hemakakkolabhālakā |niṣkalaṅkenduvadanā bālendumukuṭojjvalā || 38||

नृत्यत्खञ्जननेत्रश्रीर्विस्फुरत्कर्णशष्कुली ।बालचन्द्रातपत्रार्धा मणिसूर्यकिरीटिनी १ ॥ ३९॥

nṛtyatkhañjananetraśrīrvisphuratkarṇaśaṣkulī |bālacandrātapatrārdhā maṇisūryakirīṭinī 1 || 39||

१ केशौघचम्पकासेनामालतीदामपण्डिता इत्यधिकम् ।हेममाणिक्यताटङ्का मणिकाञ्चनकुण्डला ।सुचारुचिबुका कम्बुकण्ठी मणिमनोरमा ॥ ४०॥

1 keśaughacampakāsenāmālatīdāmapaṇḍitā ityadhikam |hemamāṇikyatāṭaṅkā maṇikāñcanakuṇḍalā |sucārucibukā kambukaṇṭhī maṇimanoramā || 40||

गङ्गातरङ्गहारोर्मिर्मत्तकोकिलनिःस्वना ।मृणालविलसद्बाहुः पाशाङ्कुशधनुर्धरा ॥ ४१॥

gaṅgātaraṅgahārormirmattakokilaniḥsvanā |mṛṇālavilasadbāhuḥ pāśāṅkuśadhanurdharā || 41||

केयूरकटकाच्छन्ना नानारत्नमनोरमा ।ताम्रपङ्कजपाणिश्रीर्नखरत्नप्रभावती ॥ ४२॥

keyūrakaṭakācchannā nānāratnamanoramā |tāmrapaṅkajapāṇiśrīrnakharatnaprabhāvatī || 42||

अङ्गुलीयमणिश्रेणिचञ्चदङ्गुलिसन्ततिः ।मन्दरद्वन्द्वसुकुचा रोमराजीभुजङ्गका ॥ ४३॥

aṅgulīyamaṇiśreṇicañcadaṅgulisantatiḥ |mandaradvandvasukucā romarājībhujaṅgakā || 43||

गम्भीरनाभिस्त्रिवलीवलया च सुमध्यमा ।रणत्काञ्चीगुणोन्नद्धा पट्टांशुकसुनीविका ॥ ४४॥

gambhīranābhistrivalīvalayā ca sumadhyamā |raṇatkāñcīguṇonnaddhā paṭṭāṃśukasunīvikā || 44||

मेरुगुण्डीनितम्बाढ्या गजगण्डोरुयुग्मयुक् ।सुजानुमन्दरासक्तलसज्जङ्घाद्वयान्विता ॥ ४५॥

meruguṇḍīnitambāḍhyā gajagaṇḍoruyugmayuk |sujānumandarāsaktalasajjaṅghādvayānvitā || 45||

गूढगुल्फा मञ्जुशिञ्जन्मणिनूपुरमण्डिता १ ।१ पदद्वन्द्वा रुणाम्भोजा नखचन्द्रा रविप्रभा ।सुसोमप्रपदा राजहंसा मत्तेभमन्दगा ॥ इत्यधिकम् (एक्ष्त्र) ।योगिध्येयपदद्वन्द्वा सुधामाऽमृतसारिणी ॥ ४६॥

gūḍhagulphā mañjuśiñjanmaṇinūpuramaṇḍitā 1 | 1 padadvandvā ruṇāmbhojā nakhacandrā raviprabhā |susomaprapadā rājahaṃsā mattebhamandagā || ityadhikam (ekṣtra) |yogidhyeyapadadvandvā sudhāmā'mṛtasāriṇī || 46||