सूर्यशतकम् २ Shri Shuryashatakam

श्रिया समेत श्रितपारिजातंवियत्प्रदीपं विततप्रतापम् ।नयप्रचारं नगराजधीरंदयासमुद्रं तपनं नमामि ॥ १॥

śriyā sameta śritapārijātaṃviyatpradīpaṃ vitatapratāpam |nayapracāraṃ nagarājadhīraṃdayāsamudraṃ tapanaṃ namāmi || 1||

तेजोमये मण्डलमध्यभागेसिंहासने रत्नमयेऽब्जरूपे ।असीनमुग्रायुधदीप्तहस्तं,छायापतिं चण्डकरं नमामि ॥ २॥

tejomaye maṇḍalamadhyabhāgesiṃhāsane ratnamaye'bjarūpe |asīnamugrāyudhadīptahastaṃ,chāyāpatiṃ caṇḍakaraṃ namāmi || 2||

हिरण्यगर्भाप्तवरान् बलाढ्यान्मन्देहदैत्याननलोग्रबाणैः ।सर्वासु सन्ध्यासु निवारयन्तंसंज्ञापतिं देवमहं नमामि ॥ ३॥

hiraṇyagarbhāptavarān balāḍhyānmandehadaityānanalograbāṇaiḥ |sarvāsu sandhyāsu nivārayantaṃsaṃjñāpatiṃ devamahaṃ namāmi || 3||

हिरण्यगर्भाच्युतपार्वतीशैःस्वपार्श्वसंस्थैः परिगीयमानम् ।मुक्तिस्थलीयायिमुनीश्वराणांघण्टापथं भास्करमाश्रयामि ॥ ४॥

hiraṇyagarbhācyutapārvatīśaiḥsvapārśvasaṃsthaiḥ parigīyamānam |muktisthalīyāyimunīśvarāṇāṃghaṇṭāpathaṃ bhāskaramāśrayāmi || 4||

किरीटकाञ्चीवलयाङ्गुलाद्यैर्विभूषणैर्भूषितमग्निवर्णम् ।सौवर्णवस्त्रं श्रितवालखिल्यैःसंसेव्यमानं हरिमाश्रयेऽहम् ॥ ५॥

kirīṭakāñcīvalayāṅgulādyairvibhūṣaṇairbhūṣitamagnivarṇam |sauvarṇavastraṃ śritavālakhilyaiḥsaṃsevyamānaṃ harimāśraye'ham || 5||

अष्टापदश्मश्रुकचैश्च सर्वैर्हिरण्मयाङ्गैर्युतमप्रतर्क्यम् ।देदीप्यमानं किरणैः सहस्रैरम्भोजमित्रं रविमाश्रयामि ॥ ६॥

aṣṭāpadaśmaśrukacaiśca sarvairhiraṇmayāṅgairyutamapratarkyam |dedīpyamānaṃ kiraṇaiḥ sahasrairambhojamitraṃ ravimāśrayāmi || 6||

अनूरुवैदग्ध्यनिजाध्वधावत्सप्ताश्वयुक्ते फणिपाशबद्धे ।छन्दोमये दिव्यरथे स्थितं श्रीसरोजिनीनाथमहं नमामि ॥ ७॥

anūruvaidagdhyanijādhvadhāvatsaptāśvayukte phaṇipāśabaddhe |chandomaye divyarathe sthitaṃ śrīsarojinīnāthamahaṃ namāmi || 7||

दिने दिने मेरुगिरेः समन्तात्प्रदक्षिणप्रक्रमणं वहन्तम् ।सुरासुरैर्वन्दितपादपद्मंप्रभाकरं त्वां शरणं प्रपद्ये ॥ ८॥

dine dine merugireḥ samantātpradakṣiṇaprakramaṇaṃ vahantam |surāsurairvanditapādapadmaṃprabhākaraṃ tvāṃ śaraṇaṃ prapadye || 8||

मित्रं पवित्रं नलिनीकलत्रंहिरण्यगात्रं हिमवीतिहोत्रम् ।तमोलतादात्रममर्त्यचैत्रंविशालनेत्रं रविमाश्रयेऽहम ॥ ९॥

mitraṃ pavitraṃ nalinīkalatraṃhiraṇyagātraṃ himavītihotram |tamolatādātramamartyacaitraṃviśālanetraṃ ravimāśraye'hama || 9||

अजाण्डगेहान्तररत्नदीपंसन्ध्यासु सन्ध्यासु समस्तविप्रैः ।होमार्चनध्यानतपोजपाद्यौराराध्यमानं दिननाथमीडे ॥ १०॥

ajāṇḍagehāntararatnadīpaṃsandhyāsu sandhyāsu samastavipraiḥ |homārcanadhyānatapojapādyaurārādhyamānaṃ dinanāthamīḍe || 10||

चतुःशतैरंशुभिरम्बुवृष्टिंतावन्मि तैरातपमुग्ररूपम् ।तदर्धमानैः किरणैर्हिमानीम् ।प्रकाशयन्तं प्रभुमाश्रयामि ॥ ११॥

catuḥśatairaṃśubhirambuvṛṣṭiṃtāvanmi tairātapamugrarūpam |tadardhamānaiḥ kiraṇairhimānīm |prakāśayantaṃ prabhumāśrayāmi || 11||

मासाष्टकं भूमिगताम्बु पीत्वाक्षितौ पुनर्मासचतुष्टयेन ।वृ ष्ट्या तटाकादिजलप्रदेशान्प्रपूरयन्तं पुरुषं भजेऽहम् ॥ १२॥

māsāṣṭakaṃ bhūmigatāmbu pītvākṣitau punarmāsacatuṣṭayena |vṛ ṣṭyā taṭākādijalapradeśānprapūrayantaṃ puruṣaṃ bhaje'ham || 12||

यन्मण्डले वारिधरप्रकोपात्अदृश्यमाने दिवसो नराणाम् ।स्याद्दुर्दिनं तस्य दिवाकरस्य ।श्रीपादयुग्मं शरणं भजेऽहम् ॥ १३॥

yanmaṇḍale vāridharaprakopātadṛśyamāne divaso narāṇām |syāddurdinaṃ tasya divākarasya |śrīpādayugmaṃ śaraṇaṃ bhaje'ham || 13||

प्रत्यक्षदैवं परिपूर्णबिम्बंसमुज्ज्वलं दीधितिभिः सहस्रैः ।निशातमश्चित्तगतं तमश्चप्रध्वंसयन्तं परमेशमीडे ॥ १४॥

pratyakṣadaivaṃ paripūrṇabimbaṃsamujjvalaṃ dīdhitibhiḥ sahasraiḥ |niśātamaścittagataṃ tamaścapradhvaṃsayantaṃ parameśamīḍe || 14||

कलिङ्गदेशेष्वभिमानपूर्णंप्रागाननं सारसपीठसंस्थम् ।प्रवालसङ्काशलसच्छरीरंप्रभाकरं त्वां प्रणमामि भक्त्या ॥ १५॥

kaliṅgadeśeṣvabhimānapūrṇaṃprāgānanaṃ sārasapīṭhasaṃstham |pravālasaṅkāśalasaccharīraṃprabhākaraṃ tvāṃ praṇamāmi bhaktyā || 15||

प्रभाकराय प्रमदप्रदायप्राचीनवाक्प्रत्ययकारणाय ।प्रपञ्चकेषु प्रकटीकृतात्मप्रसिद्धये चास्तु नमः प्रभाते ॥ १६॥

prabhākarāya pramadapradāyaprācīnavākpratyayakāraṇāya |prapañcakeṣu prakaṭīkṛtātmaprasiddhaye cāstu namaḥ prabhāte || 16||

ऋग्वेदरूपेण च मण्डलेनसामस्वरूपैः किरणैः सहस्रैः ।यजुर्मयाञ्चद्वपुषा समेतंत्रयीमयं सप्तहयं नमामि ॥ १७॥

ṛgvedarūpeṇa ca maṇḍalenasāmasvarūpaiḥ kiraṇaiḥ sahasraiḥ |yajurmayāñcadvapuṣā sametaṃtrayīmayaṃ saptahayaṃ namāmi || 17||

यो याज्ञवल्क्याख्यमुनीश्वरायसाङ्गं ददौ शुक्लयजुर्विशेषम् ।सप्ताष्टशाखासहितं पवित्रंतस्मै नमो देशिकदेशिकाय ॥ १८॥

yo yājñavalkyākhyamunīśvarāyasāṅgaṃ dadau śuklayajurviśeṣam |saptāṣṭaśākhāsahitaṃ pavitraṃtasmai namo deśikadeśikāya || 18||

तपः प्रपूर्णाय मयासुरायग्रहागमं यं प्रददौ समग्रम् ।वेदाङ्गभूतं परमं रहस्यंनमोऽस्तु तस्मै नलिनीप्रियाय ॥ १९॥

tapaḥ prapūrṇāya mayāsurāyagrahāgamaṃ yaṃ pradadau samagram |vedāṅgabhūtaṃ paramaṃ rahasyaṃnamo'stu tasmai nalinīpriyāya || 19||

दिने दिने कोटिसुवर्णनिष्कानुत्पादयन्तं जगदेकपूज्यम् ।ददौ स्यमन्ताख्यमणीवरं यःसत्राजिते तं सवितारमीडे ॥ २०॥

dine dine koṭisuvarṇaniṣkānutpādayantaṃ jagadekapūjyam |dadau syamantākhyamaṇīvaraṃ yaḥsatrājite taṃ savitāramīḍe || 20||

तमोऽभिभूतं भवतीति विश्वंसञ्चिन्त्य सायं समये कृशानौ ।निधाय तेजोलवमात्मनो योययौ तमीशं करुणार्द्रमीडे ॥ २१॥

tamo'bhibhūtaṃ bhavatīti viśvaṃsañcintya sāyaṃ samaye kṛśānau |nidhāya tejolavamātmano yoyayau tamīśaṃ karuṇārdramīḍe || 21||

यद्रश्मयो वारिधिगर्भसंस्थावायुप्रकोपेषु तटिल्लताः स्युः ।दृश्यार्धभागे प्रसृता हिमांशुकलास्तमीडेऽमितकान्तिपुञ्जम् ॥ २२॥

yadraśmayo vāridhigarbhasaṃsthāvāyuprakopeṣu taṭillatāḥ syuḥ |dṛśyārdhabhāge prasṛtā himāṃśukalāstamīḍe'mitakāntipuñjam || 22||

यस्यामृतान्नौ भिषजौ सुराणांहविर्भुजौ मर्दितदैत्यवर्यौ ।हयाधिरूढौ तनयावभूतांदस्रौ तमर्कं शरणं ब्रजामि ॥ २३॥

yasyāmṛtānnau bhiṣajau surāṇāṃhavirbhujau marditadaityavaryau |hayādhirūḍhau tanayāvabhūtāṃdasrau tamarkaṃ śaraṇaṃ brajāmi || 23||

यस्यात्मजो धर्मभृतां वरिष्ठोवर्णाश्रमाचारविधानकर्ता ।नृपालवंशादिमबीजभूतोमनुस्तम्भोजहितं नमामि ॥ २४॥

yasyātmajo dharmabhṛtāṃ variṣṭhovarṇāśramācāravidhānakartā |nṛpālavaṃśādimabījabhūtomanustambhojahitaṃ namāmi || 24||

विद्युन्मणीजाठरबाडबाग्निग्रहर्क्षजाम्बूनदचन्द्रकान्तिः ।यदंशलेशद्युतिसम्भवा तंप्रभामयं देवमहं नमामि ॥ २५॥

vidyunmaṇījāṭharabāḍabāgnigraharkṣajāmbūnadacandrakāntiḥ |yadaṃśaleśadyutisambhavā taṃprabhāmayaṃ devamahaṃ namāmi || 25||

यन्नन्दनः प्राणिकृताघपुण्यफलप्रदो याम्यदिशाधिनाथः ।धर्मिष्ठवर्यः समवर्तनोऽभूद्यमस्तमम्भोजहितं नमामि ॥ २६॥

yannandanaḥ prāṇikṛtāghapuṇyaphalaprado yāmyadiśādhināthaḥ |dharmiṣṭhavaryaḥ samavartano'bhūdyamastamambhojahitaṃ namāmi || 26||

मासर्तुवर्षादिविभक्तकालःखण्डाह्वयो येन समुत्थितोऽभूत् ।तं विश्वसर्गावननाशहेतुंनमाम्यहं काश्यपगोत्रमीशम् ॥ २७॥

māsartuvarṣādivibhaktakālaḥkhaṇḍāhvayo yena samutthito'bhūt |taṃ viśvasargāvananāśahetuṃnamāmyahaṃ kāśyapagotramīśam || 27||

वियोगदुःखार्दितचक्रवाकद्विजानवश्यायनिपीडिताङ्गान् ।पद्मांश्च शीतार्तियुतान् दरिद्रान्सन्तोषयन्तं सवितारमीडे ॥ २८॥

viyogaduḥkhārditacakravākadvijānavaśyāyanipīḍitāṅgān |padmāṃśca śītārtiyutān daridrānsantoṣayantaṃ savitāramīḍe || 28||

उद्बोधका यस्य मरीचयः स्युःविश्वस्य निद्राभरविस्मृतस्य ।चोरव्रजस्यायसशृङ्खलाः स्युःतस्मै नमः सारसबान्धवाय ॥ २९॥

udbodhakā yasya marīcayaḥ syuḥviśvasya nidrābharavismṛtasya |coravrajasyāyasaśṛṅkhalāḥ syuḥtasmai namaḥ sārasabāndhavāya || 29||

सन्ध्याद्वये यस्य मरीचयः स्युःबन्धूकपुष्पप्रतिमानवर्णाः ।मध्यन्दिने वज्रविभोपमानाःतस्मै नमस्तीव्रकराय तुभ्यम् ॥ ३०॥

sandhyādvaye yasya marīcayaḥ syuḥbandhūkapuṣpapratimānavarṇāḥ |madhyandine vajravibhopamānāḥtasmai namastīvrakarāya tubhyam || 30||

त्रिनाभियुक्तामररूपकैकचक्रेण संविन्मयकूबरेण ।समन्विते दिव्यरथे वसन्तंनितान्तकान्तं भगवन्तमीडे ॥ ३१॥

trinābhiyuktāmararūpakaikacakreṇa saṃvinmayakūbareṇa |samanvite divyarathe vasantaṃnitāntakāntaṃ bhagavantamīḍe || 31||

यः कश्यपः स्यादिति गर्भगोलात्जातः सुरेन्द्राय जयं प्रदातुम् ।द्विषट्करूपैरमितप्रभाढ्यैःतं हेमवर्णं पुरुषं नमामि ॥ ३२॥

yaḥ kaśyapaḥ syāditi garbhagolātjātaḥ surendrāya jayaṃ pradātum |dviṣaṭkarūpairamitaprabhāḍhyaiḥtaṃ hemavarṇaṃ puruṣaṃ namāmi || 32||

नमः प्रभाते विधिरूपकायमध्यन्दिने माधवरूपकाय ।दिनावसाने हररूपकायनिशासु सर्वासु चिदात्मकाय ॥ ३३॥

namaḥ prabhāte vidhirūpakāyamadhyandine mādhavarūpakāya |dināvasāne hararūpakāyaniśāsu sarvāsu cidātmakāya || 33||

पूर्वाचलाग्रेऽस्तनगस्य शृङ्गेसुराध्वमध्ये विचरन्तमह्नि ।निशासु पातालगताम्बरे चप्रभाकरं त्वां प्रणमामि भक्त्या ॥ ३४॥

pūrvācalāgre'stanagasya śṛṅgesurādhvamadhye vicarantamahni |niśāsu pātālagatāmbare caprabhākaraṃ tvāṃ praṇamāmi bhaktyā || 34||

लोकस्य बन्धुं गगनस्य रत्नंचक्षुष्मता नेत्रमजाण्डरूपम् ।वेदस्य मूलं पतिमम्बुजानांप्रभाततेजस्करमीशमीडे ॥ ३५॥

lokasya bandhuṃ gaganasya ratnaṃcakṣuṣmatā netramajāṇḍarūpam |vedasya mūlaṃ patimambujānāṃprabhātatejaskaramīśamīḍe || 35||

रक्तप्रसूनाक्षतगन्धपर्णैःयन्त्रे च मूर्तौ मनुजोऽतिभक्त्या ।यमर्चयित्वा लभते स्वकामांस्तं वासुदेवं हृदि भावयामि ॥ ३६॥

raktaprasūnākṣatagandhaparṇaiḥyantre ca mūrtau manujo'tibhaktyā |yamarcayitvā labhate svakāmāṃstaṃ vāsudevaṃ hṛdi bhāvayāmi || 36||

शुद्धाशयाङ्गा मनुजाः प्रभातेसौरारुणिभ्यां विधिवद्यमीशम् ।सम्पूज्य कामानपवर्गसौख्यमवाप्नुयुस्तं पुरुषं भजेऽहम् ॥ ३७॥

śuddhāśayāṅgā manujāḥ prabhātesaurāruṇibhyāṃ vidhivadyamīśam |sampūjya kāmānapavargasaukhyamavāpnuyustaṃ puruṣaṃ bhaje'ham || 37||

छायास्ति भाति प्रियनामरूपेष्वन्त्या चतुर्थी कथिता च संज्ञा ।आद्यत्रयं त्वं परमात्मतत्त्वंततो रवे त्वां शरणं ब्रजामि ॥ ३८॥

chāyāsti bhāti priyanāmarūpeṣvantyā caturthī kathitā ca saṃjñā |ādyatrayaṃ tvaṃ paramātmatattvaṃtato rave tvāṃ śaraṇaṃ brajāmi || 38||

नमः पतङ्गाय सुरार्चितायनमस्तमोघ्नाय हिमान्तकाय ।नमः सवित्रे जगदेकभर्त्रेनमो ग्रहेशाय नमोऽव्ययाय ॥ ३९॥

namaḥ pataṅgāya surārcitāyanamastamoghnāya himāntakāya |namaḥ savitre jagadekabhartrenamo graheśāya namo'vyayāya || 39||

यमन्तरादित्यसमग्रविद्याहृत्पद्मकोशान्तररन्ध्रसंस्थम् ।नीवारशूकादपि सूक्ष्ममीशंप्रोवाच तं चिन्मयमाश्रयामि ॥ ४०॥

yamantarādityasamagravidyāhṛtpadmakośāntararandhrasaṃstham |nīvāraśūkādapi sūkṣmamīśaṃprovāca taṃ cinmayamāśrayāmi || 40||

यद्रश्मयः स्युः परिवेषरूपाःसितासिताभोज्ज्वलकेतवश्च ।भीमाशनीपातशतह्रदाश्चतस्मै नमो दीधितिमालिने ते ॥ ४१॥

yadraśmayaḥ syuḥ pariveṣarūpāḥsitāsitābhojjvalaketavaśca |bhīmāśanīpātaśatahradāścatasmai namo dīdhitimāline te || 41||

तुषारवृष्ट्यान्वितपुष्करे यन्मरीचयो रत्नचयाञ्चितस्य ।सुरेन्द्रचापस्य समानरूपाःभवन्ति तं द्वादशरूपमीडे ॥ ४२॥

tuṣāravṛṣṭyānvitapuṣkare yanmarīcayo ratnacayāñcitasya |surendracāpasya samānarūpāḥbhavanti taṃ dvādaśarūpamīḍe || 42||

मित्राणि यस्येन्दुसुरेज्यभौमाःशत्रू सितार्की शशिजस्तटस्थः ।त्रिषड्दशा येषु गतश्च राशेःशुभप्रदस्तं श्रुतिबोध्यमीडे ॥ ४३॥

mitrāṇi yasyendusurejyabhaumāḥśatrū sitārkī śaśijastaṭasthaḥ |triṣaḍdaśā yeṣu gataśca rāśeḥśubhapradastaṃ śrutibodhyamīḍe || 43||

प्रभातकालेऽस्तमयाख्यकालेयन्मण्डलं व्योम्नि वितस्तिमानम् ।अष्टाङ्गुलं स्यात् कुतपे च दृष्टंतस्मै नमः श्रीनलिनीप्रियाय ॥ ४४॥

prabhātakāle'stamayākhyakāleyanmaṇḍalaṃ vyomni vitastimānam |aṣṭāṅgulaṃ syāt kutape ca dṛṣṭaṃtasmai namaḥ śrīnalinīpriyāya || 44||

तुलादिषट्सङ्क्रमणेषु यस्यबिम्बं भवेद्दक्षिणभागसंस्थम् ।मेषादिषट्के च निरक्षदेशात्उदक्स्थितं तं प्रणमामि भानुम् ॥ ४५॥

tulādiṣaṭsaṅkramaṇeṣu yasyabimbaṃ bhaveddakṣiṇabhāgasaṃstham |meṣādiṣaṭke ca nirakṣadeśātudaksthitaṃ taṃ praṇamāmi bhānum || 45||

अहःक्षयं कर्कटकादिषट्केनिशाक्षयं नक्रगृहादिषट्के ।निरक्षदेशोत्तरसंस्थितानांकरोति यस्तं दिननाथमीडे ॥ ४६॥

ahaḥkṣayaṃ karkaṭakādiṣaṭkeniśākṣayaṃ nakragṛhādiṣaṭke |nirakṣadeśottarasaṃsthitānāṃkaroti yastaṃ dinanāthamīḍe || 46||

यन्मण्डले राशियुगे च संस्थेसङ्क्रान्तिनामाधिकपुण्यकालः ।चन्द्रान्विते दर्शसमाह्वयः स्यात्तस्मै नमो देवपितृस्तुताय ॥ ४७॥

yanmaṇḍale rāśiyuge ca saṃsthesaṅkrāntināmādhikapuṇyakālaḥ |candrānvite darśasamāhvayaḥ syāttasmai namo devapitṛstutāya || 47||

अहर्निशाह्रासविवृद्धिदानमनेकधा भिन्नमहीगतानाम् ।कुर्वन्तमर्कं घृणिमण्डलस्थमहोमयं वेदमयं नमामि ॥ ४८॥

aharniśāhrāsavivṛddhidānamanekadhā bhinnamahīgatānām |kurvantamarkaṃ ghṛṇimaṇḍalasthamahomayaṃ vedamayaṃ namāmi || 48||

धीरं महोदारममेयसारंसूरं नुतारं धृतचारुहारम् ।वीराधिवीरं कृतवारिपूरंशुभप्रचारं सुविचारमीडे ॥ ४९॥

dhīraṃ mahodāramameyasāraṃsūraṃ nutāraṃ dhṛtacāruhāram |vīrādhivīraṃ kṛtavāripūraṃśubhapracāraṃ suvicāramīḍe || 49||

यस्यांशजः कीशगणाधिनाथोविकर्णनासं युधि कुम्भकर्णम् ।पादाहतं पङ्क्तिगलं च चक्रेरुमापतिस्तं शरणं ब्रजामि ॥ ५०॥

yasyāṃśajaḥ kīśagaṇādhināthovikarṇanāsaṃ yudhi kumbhakarṇam |pādāhataṃ paṅktigalaṃ ca cakrerumāpatistaṃ śaraṇaṃ brajāmi || 50||

यद्वंशजातो भगवान् मुकुन्दोविश्वस्य सर्वस्य च रक्षणाय ।क्रूरासुराणां च वधाय रामःपरात्परं तं दिवसेशमीडे ॥ ५१॥

yadvaṃśajāto bhagavān mukundoviśvasya sarvasya ca rakṣaṇāya |krūrāsurāṇāṃ ca vadhāya rāmaḥparātparaṃ taṃ divaseśamīḍe || 51||

ध्यानस्य कालेऽखिलयोगिवर्यायद्बिम्बमादौ हृदये विचिन्त्य ।ध्यायन्ति तन्मण्डलमध्यदेशेदेवं तमीशं तदभिन्नमीडे ॥ ५२॥

dhyānasya kāle'khilayogivaryāyadbimbamādau hṛdaye vicintya |dhyāyanti tanmaṇḍalamadhyadeśedevaṃ tamīśaṃ tadabhinnamīḍe || 52||

यस्यात्मजा रूपवती कलिन्दकन्या मुकुन्दस्य सती बभूव ।प्रवाहरूपेण पयःपयोघिंगता तमर्कं मनसा स्मरामि ॥ ५३॥

yasyātmajā rūpavatī kalindakanyā mukundasya satī babhūva |pravāharūpeṇa payaḥpayoghiṃgatā tamarkaṃ manasā smarāmi || 53||

घटीद्वयध्यानतपोऽधिकाययुधिष्ठिरायाधिकधार्मिकाय ।अक्षय्यमन्नं प्रददौ रसाढ्यंयः पुण्यवांस्तं ग्रहराजमीडे ॥ ५४॥

ghaṭīdvayadhyānatapo'dhikāyayudhiṣṭhirāyādhikadhārmikāya |akṣayyamannaṃ pradadau rasāḍhyaṃyaḥ puṇyavāṃstaṃ graharājamīḍe || 54||

सन्ध्याविधौ होमविधौ द्विजेन्द्रैःदिने दिने यः परिपूज्यमानः ।यस्यार्चनं वर्गचतुष्कदानक्षमं तमीशं शरणं व्रजामि ॥ ५५॥

sandhyāvidhau homavidhau dvijendraiḥdine dine yaḥ paripūjyamānaḥ |yasyārcanaṃ vargacatuṣkadānakṣamaṃ tamīśaṃ śaraṇaṃ vrajāmi || 55||

उद्यन्तमर्कं भजते पुमान् यःस वै नरो ब्राह्मणशब्दवाच्यः ।उपैति भद्रं परमार्थरूपमित्याह वेदः खलु विश्वनाथ ॥ ५६॥

udyantamarkaṃ bhajate pumān yaḥsa vai naro brāhmaṇaśabdavācyaḥ |upaiti bhadraṃ paramārtharūpamityāha vedaḥ khalu viśvanātha || 56||

ब्रह्मेति नाम त्वयि योगरूढिप्राप्तं श्रुतिः प्राह वियुक्तबाधम् ।सन्ध्यासु सन्ध्यासु च विप्रवर्यैःतदेव सूक्तं खलु पद्मबन्धो ॥ ५७॥

brahmeti nāma tvayi yogarūḍhiprāptaṃ śrutiḥ prāha viyuktabādham |sandhyāsu sandhyāsu ca vipravaryaiḥtadeva sūktaṃ khalu padmabandho || 57||

चराचराणामिह सूर्य आत्मेत्यन्तस्तमुक्त्वा यमयन्तमीशम् ।तेषां च संविन्मयरूपमर्कंपुनः श्रुतिः प्राह दिनाधिपं त्वाम् ॥ ५८॥

carācarāṇāmiha sūrya ātmetyantastamuktvā yamayantamīśam |teṣāṃ ca saṃvinmayarūpamarkaṃpunaḥ śrutiḥ prāha dinādhipaṃ tvām || 58||

ज्ञानस्वरूपस्य तवाज्ञता नज्ञानं च सत्त्वप्रकृतेश्च योगात् ।अनन्तकल्याणगुणाश्च भान्तिमेऽध्यात्मकाले जलजातबन्धो ॥ ५९॥

jñānasvarūpasya tavājñatā najñānaṃ ca sattvaprakṛteśca yogāt |anantakalyāṇaguṇāśca bhāntime'dhyātmakāle jalajātabandho || 59||

त्वां कर्मणां साक्षिणमागमानांस्वरूपभूतं जगतां च बन्धुम् ।कालस्य कर्तारमुशन्ति वेदाःपरात्परस्त्वामपहाय कोऽन्यः ॥ ६०॥

tvāṃ karmaṇāṃ sākṣiṇamāgamānāṃsvarūpabhūtaṃ jagatāṃ ca bandhum |kālasya kartāramuśanti vedāḥparātparastvāmapahāya ko'nyaḥ || 60||

श्रीशङ्कराचार्यगुरुर्महात्मापञ्चामराणां प्रथमं यमाह ।आलोक्य सर्वोपनिषन्निगूढवाक्यानि वन्दे पुरुषं तमर्कम् ॥ ६१॥

śrīśaṅkarācāryagururmahātmāpañcāmarāṇāṃ prathamaṃ yamāha |ālokya sarvopaniṣannigūḍhavākyāni vande puruṣaṃ tamarkam || 61||

प्राग्भूमिभृन्मौलिधृतं प्रभातेमाणिक्यकोटीरमिव प्रदीप्तम् ।सरोजिनीपुण्यफलस्वरूपमुद्यन्तमर्कं प्रणमामि भक्त्या ॥ ६२॥

prāgbhūmibhṛnmaulidhṛtaṃ prabhātemāṇikyakoṭīramiva pradīptam |sarojinīpuṇyaphalasvarūpamudyantamarkaṃ praṇamāmi bhaktyā || 62||

प्राचीवधूरम्यमुखे हिमाम्बुप्रक्षालिते कुङ्कुमपङ्कचित्रम् ।काल्येन निक्षिप्तमिव प्रदीप्तमुद्यन्तमर्कं मृदुरश्मिमीडे ॥ ६३॥

prācīvadhūramyamukhe himāmbuprakṣālite kuṅkumapaṅkacitram |kālyena nikṣiptamiva pradīptamudyantamarkaṃ mṛduraśmimīḍe || 63||

सन्ध्यास्त्रिया कालकुमारकस्यप्राक्शैलमञ्चोर्ध्वतले निबद्धम् ।गुञ्जामयं गुच्छमिव प्रदीप्तंबालं रविं कोमलदेहमीडे ॥ ६४॥

sandhyāstriyā kālakumārakasyaprākśailamañcordhvatale nibaddham |guñjāmayaṃ gucchamiva pradīptaṃbālaṃ raviṃ komaladehamīḍe || 64||

कालप्रबोधाय सुराधिपेनप्राक्शैलहर्म्योर्ध्वतले निबद्धा ।रत्नब्रजस्थापितझल्लरीवयः संस्थितस्तं पृथुकार्कमीडे ॥ ६५॥

kālaprabodhāya surādhipenaprākśailaharmyordhvatale nibaddhā |ratnabrajasthāpitajhallarīvayaḥ saṃsthitastaṃ pṛthukārkamīḍe || 65||

प्रभातकालाह्वयकेशवस्यप्राचीदिशाख्येन्दिरया युतस्य ।समर्पितं कौस्तुभनामरत्नमिव ज्वलन्तं पृथुकार्कमीडे ॥ ६६॥

prabhātakālāhvayakeśavasyaprācīdiśākhyendirayā yutasya |samarpitaṃ kaustubhanāmaratnamiva jvalantaṃ pṛthukārkamīḍe || 66||

सुरेन्द्रदिक्पर्वतवेदिकायांकालाख्ययज्वप्रवरेण दीप्तम् ।अङ्गारसङ्घातमिव ज्वलन्तंबालं रविं शोणतनुं नमामि ॥ ६७॥

surendradikparvatavedikāyāṃkālākhyayajvapravareṇa dīptam |aṅgārasaṅghātamiva jvalantaṃbālaṃ raviṃ śoṇatanuṃ namāmi || 67||

निशाख्यगौरीकृतपूजनेनगाढान्धकाराङ्गजताडितेन ।उन्मीलितं प्राग्गिरिशङ्करेणजालामयाक्षीव लसन्तमीडे ॥ ६८॥

niśākhyagaurīkṛtapūjanenagāḍhāndhakārāṅgajatāḍitena |unmīlitaṃ prāggiriśaṅkareṇajālāmayākṣīva lasantamīḍe || 68||

पूर्वाद्रिशृङ्गस्थितकिङ्किरातद्रुमे प्रभाताख्यवसन्तकाले ।जातं महागुच्छमिवारुणांशुंनमाम्यहं कश्यपमौनिपुत्रम् ॥ ६९॥

pūrvādriśṛṅgasthitakiṅkirātadrume prabhātākhyavasantakāle |jātaṃ mahāgucchamivāruṇāṃśuṃnamāmyahaṃ kaśyapamauniputram || 69||

दृष्ट्वा शचीसंयुतमात्मनाथंप्रागङ्गनायाः पतिकोपवत्याः ।रक्तांशुयुक्तास्यमिव स्फुरन्तंनमामि बालं नलिनीकलत्रम् ॥ ७०॥

dṛṣṭvā śacīsaṃyutamātmanāthaṃprāgaṅganāyāḥ patikopavatyāḥ |raktāṃśuyuktāsyamiva sphurantaṃnamāmi bālaṃ nalinīkalatram || 70||

काल्यप्रभाशोणनदीप्रवाहेमरीचिकिञ्जल्कविराजमानम् ।रक्तोत्पलं जातमतीव भान्तम्उद्यन्तमर्कं हरिदश्वमीडे ॥ ७१॥

kālyaprabhāśoṇanadīpravāhemarīcikiñjalkavirājamānam |raktotpalaṃ jātamatīva bhāntamudyantamarkaṃ haridaśvamīḍe || 71||

मन्दाकिनीकोकसुरासुरौघैःकाल्यप्रभामन्दरपर्वतेन ।चान्द्रीपयोब्धौ भथिते प्रभूतचिन्तामणीव स्थितमर्कमीडे ॥ ७२॥

mandākinīkokasurāsuraughaiḥkālyaprabhāmandaraparvatena |cāndrīpayobdhau bhathite prabhūtacintāmaṇīva sthitamarkamīḍe || 72||

प्रभातसूनोरभिषेचनायप्राचीरमण्यातपवारिदीप्तम् ।आनीतमष्टापदरत्नकुम्भमिव स्थितं पद्महितं नमामि ॥ ७३॥

prabhātasūnorabhiṣecanāyaprācīramaṇyātapavāridīptam |ānītamaṣṭāpadaratnakumbhamiva sthitaṃ padmahitaṃ namāmi || 73||

प्रभातनारायणहस्तसंस्थंगाढान्धकारासुररक्तसिक्तम् ।मरीचिधारापरिपूर्णचक्रमिव स्थित बालरविं नमामि ॥ १४॥

prabhātanārāyaṇahastasaṃsthaṃgāḍhāndhakārāsuraraktasiktam |marīcidhārāparipūrṇacakramiva sthita bālaraviṃ namāmi || 14||

प्रागब्धिवेलावलयोद्भवायाहिमाम्बुसद्योहदवर्धितायाः ।काल्यप्रभाविद्रुमवल्लि कायाःफलेन तुल्यं तरुणार्कमीडे ॥ ७५॥

prāgabdhivelāvalayodbhavāyāhimāmbusadyohadavardhitāyāḥ |kālyaprabhāvidrumavalli kāyāḥphalena tulyaṃ taruṇārkamīḍe || 75||

हिमोदकोद्रेकमवेक्ष्य रात्रौपानाय तस्याब्धिजलं विहाय ।नभोगतौर्वाग्निमिव प्रदीप्तंशोणद्युतिं बालरविं नमामि ॥ ७६॥

himodakodrekamavekṣya rātraupānāya tasyābdhijalaṃ vihāya |nabhogataurvāgnimiva pradīptaṃśoṇadyutiṃ bālaraviṃ namāmi || 76||

चक्रद्विजानामतनुक्रियाणामुद्बोधकं रात्रिमुखेऽतिमोहात् ।अम्भोजिनीकुड्मलमध्यगस्यभृङ्गस्य मोक्षप्रदमर्कमीडे ॥ ७७॥

cakradvijānāmatanukriyāṇāmudbodhakaṃ rātrimukhe'timohāt |ambhojinīkuḍmalamadhyagasyabhṛṅgasya mokṣapradamarkamīḍe || 77||

इन्दीवराणां पललाशनानांघूकादिकानां च विभावरीणाम् ।जारस्य चोरस्य च दुःखहेतुंसतां च वृद्धिप्रदमर्कमीडे ॥ ७८॥

indīvarāṇāṃ palalāśanānāṃghūkādikānāṃ ca vibhāvarīṇām |jārasya corasya ca duḥkhahetuṃsatāṃ ca vṛddhipradamarkamīḍe || 78||

भास्वान् रविर्भानुरनन्तरत्नंदिवाकरश्चण्डगभस्तिरर्कः ।मार्ताण्ड आदित्य इनो विवस्वान्मित्रोऽर्यमा रक्षतु मां दयाब्धिः ॥ ७९॥

bhāsvān ravirbhānuranantaratnaṃdivākaraścaṇḍagabhastirarkaḥ |mārtāṇḍa āditya ino vivasvānmitro'ryamā rakṣatu māṃ dayābdhiḥ || 79||

रक्तातपत्रध्वजचामराढ्यंरक्ताम्बरं रक्तमरीचिबिम्बम् ।रक्तैर्विभूषासुमगन्धमालाबजैर्युतं पद्महितं नमामि ॥ ८०॥

raktātapatradhvajacāmarāḍhyaṃraktāmbaraṃ raktamarīcibimbam |raktairvibhūṣāsumagandhamālābajairyutaṃ padmahitaṃ namāmi || 80||

आनन्दकन्दं हतशत्रुवृन्दंदयासमुद्रं दमशालिभद्रम् ।संज्ञासमेतं सवनप्रपूतंदीप्तप्रबोधं दिननाथमीडे ॥ ८१॥

ānandakandaṃ hataśatruvṛndaṃdayāsamudraṃ damaśālibhadram |saṃjñāsametaṃ savanaprapūtaṃdīptaprabodhaṃ dinanāthamīḍe || 81||

यस्योदये दीधितयः रबकीयामन्देहदेहक्षतजोपमानाः ।प्राचीसतीभूषणरत्नरोचिर्निभास्तमादित्यमहं नमामि ॥ ८२॥

yasyodaye dīdhitayaḥ rabakīyāmandehadehakṣatajopamānāḥ |prācīsatībhūṣaṇaratnarocirnibhāstamādityamahaṃ namāmi || 82||

यन्मण्डलं पञ्चशताधिकाञ्चत्सहस्रषट्कोज्ज्वलयोजनेन ।व्यासेन युक्तं घनगोलरूपंतस्मै नमः पङ्कजबान्धवाय ॥ ८३॥

yanmaṇḍalaṃ pañcaśatādhikāñcatsahasraṣaṭkojjvalayojanena |vyāsena yuktaṃ ghanagolarūpaṃtasmai namaḥ paṅkajabāndhavāya || 83||

सव्यं सुराणामपसव्यवृत्त्यारक्षोवराणां गगने चरन्तम् ।तेषां दिन मानववत्सरेणप्रपूरयन्तं रविमाश्रयामि ॥ ८४॥

savyaṃ surāṇāmapasavyavṛttyārakṣovarāṇāṃ gagane carantam |teṣāṃ dina mānavavatsareṇaprapūrayantaṃ ravimāśrayāmi || 84||

नमामि देवं महितप्रभावंविपक्षदावं परिशुद्धभावम् ।रणाङ्गगणप्रोत्थितशङ्खरावंछायासतीकल्पितनूत्नसेवम् ॥ ८५॥

namāmi devaṃ mahitaprabhāvaṃvipakṣadāvaṃ pariśuddhabhāvam |raṇāṅgagaṇaprotthitaśaṅkharāvaṃchāyāsatīkalpitanūtnasevam || 85||

समञ्चिताह्लादमुरुप्रसादंसरोजपादं श्रितसर्ववेदम् ।मृगेन्द्रनाथं कृतदैत्यखेदंसमग्रवादं सवितारमीडे ॥ ८६॥

samañcitāhlādamuruprasādaṃsarojapādaṃ śritasarvavedam |mṛgendranāthaṃ kṛtadaityakhedaṃsamagravādaṃ savitāramīḍe || 86||

नमामि सूर्य नगराजधैर्यंकृपार्द्रचर्यं कृतपुण्यकार्यम् ।सुपर्ववर्यं सुगुणौघधुर्यंपञ्चास्यवीर्यं परिपालितार्यम् ॥ ८७॥

namāmi sūrya nagarājadhairyaṃkṛpārdracaryaṃ kṛtapuṇyakāryam |suparvavaryaṃ suguṇaughadhuryaṃpañcāsyavīryaṃ paripālitāryam || 87||

वन्दे दिनेशं वरहेमकेशंसत्कीर्तिकाशं सततप्रकाशम् ।श्रीमत्प्रदेशं श्रितपापनाशंप्रभावृताशं प्रथितप्रजेशम् ॥ ८८॥

vande dineśaṃ varahemakeśaṃsatkīrtikāśaṃ satataprakāśam |śrīmatpradeśaṃ śritapāpanāśaṃprabhāvṛtāśaṃ prathitaprajeśam || 88||

सत्याय नित्याय चिदात्मकायगूढाय रूढाय परात्पराय ।दिव्याय भव्याय दिवाकरायमान्याय धन्याय नमो नमस्ते ॥ ८९॥

satyāya nityāya cidātmakāyagūḍhāya rūḍhāya parātparāya |divyāya bhavyāya divākarāyamānyāya dhanyāya namo namaste || 89||

अचिन्त्यमव्यक्तमनादिमध्यंचिद्रूपमानन्दघनं प्रशान्तम् ।ज्योतिर्मयं यं प्रवदन्ति वेदाःतस्मै नमस्तेऽस्तु विकर्तनाय ॥ ९०॥

acintyamavyaktamanādimadhyaṃcidrūpamānandaghanaṃ praśāntam |jyotirmayaṃ yaṃ pravadanti vedāḥtasmai namaste'stu vikartanāya || 90||

दुर्गागणाधीश्वरशम्भुविष्णुसूर्याह्वयैः पञ्चविधस्वरूपैः ।समन्वितं भक्तजनाय कामान्दिशन्तमीशं प्रणमामि नित्यम् ॥ ९१॥

durgāgaṇādhīśvaraśambhuviṣṇusūryāhvayaiḥ pañcavidhasvarūpaiḥ |samanvitaṃ bhaktajanāya kāmāndiśantamīśaṃ praṇamāmi nityam || 91||

ग्रहर्क्षभूगोलसहस्रकोटिप्रस्फीतवेधोऽण्डशतायुतस्य ।अन्तर्बहिःपूर्णमनन्तशक्तिमहोमयं देवमहं प्रपद्ये ॥ ९२॥

graharkṣabhūgolasahasrakoṭiprasphītavedho'ṇḍaśatāyutasya |antarbahiḥpūrṇamanantaśaktimahomayaṃ devamahaṃ prapadye || 92||

कल्याणरूपं कविराजसेव्यंसमग्रसत्त्वं विततात्मबिम्बम् ।कल्याणरूपं कविराजसेव्यंसमग्रसत्वं विततं नमामि ॥ ९३॥

kalyāṇarūpaṃ kavirājasevyaṃsamagrasattvaṃ vitatātmabimbam |kalyāṇarūpaṃ kavirājasevyaṃsamagrasatvaṃ vitataṃ namāmi || 93||

यं योगिनः साङ्ख्यविदश्च पाञ्चरात्रव्रताः पाशुपतागमज्ञाः ।वेदान्तविद्यानिरता भजन्तःप्रयान्ति मुक्तिं तमजं भजेऽहम् ॥ ९४॥

yaṃ yoginaḥ sāṅkhyavidaśca pāñcarātravratāḥ pāśupatāgamajñāḥ |vedāntavidyāniratā bhajantaḥprayānti muktiṃ tamajaṃ bhaje'ham || 94||

सर्वेषु कालेषु च बालरूपंसर्वेषु कालेषु च यौवनस्थम् ।सर्वेषु कालेषु च वृद्धभावंविकारशून्यं रविमाश्रयामि ॥ ९५॥

sarveṣu kāleṣu ca bālarūpaṃsarveṣu kāleṣu ca yauvanastham |sarveṣu kāleṣu ca vṛddhabhāvaṃvikāraśūnyaṃ ravimāśrayāmi || 95||

निरञ्जनं निर्गुणमप्रमेयंकूटस्थमव्यक्तमनन्तमाद्यम् ।निर्द्वन्द्वमानन्दमखण्डमेकंचैतन्यरूपं रविमाश्रयामि ॥ ९६॥

nirañjanaṃ nirguṇamaprameyaṃkūṭasthamavyaktamanantamādyam |nirdvandvamānandamakhaṇḍamekaṃcaitanyarūpaṃ ravimāśrayāmi || 96||

कोदण्डरामाह्वयविप्रवर्यप्रपूजितं श्लोकशताब्जपुष्पैः ।छायाख्यबिब्बोकवतीसमेतंसंज्ञापतिं त्वां शरणं प्रपद्ये ॥ ९७॥

kodaṇḍarāmāhvayavipravaryaprapūjitaṃ ślokaśatābjapuṣpaiḥ |chāyākhyabibbokavatīsametaṃsaṃjñāpatiṃ tvāṃ śaraṇaṃ prapadye || 97||

योगीश्वरो वेङ्कटकुष्णयज्वातत्पुत्रकं कोट्केलपूडिवंश्यम् ।कोदण्डरामाह्वयविप्रवर्यंमां पाहि मां पाहि सरोजबन्धो ॥ ९८॥

yogīśvaro veṅkaṭakuṣṇayajvātatputrakaṃ koṭkelapūḍivaṃśyam |kodaṇḍarāmāhvayavipravaryaṃmāṃ pāhi māṃ pāhi sarojabandho || 98||

हे सूर्य हे भास्कर हे दिनेशहे देव हे काश्यप तमोघ्न ।पापैः समेतं समवर्तिभीतंमां रक्ष मां रक्ष कृपार्द्रदृष्टे ॥ ९९॥

he sūrya he bhāskara he dineśahe deva he kāśyapa tamoghna |pāpaiḥ sametaṃ samavartibhītaṃmāṃ rakṣa māṃ rakṣa kṛpārdradṛṣṭe || 99||

भव त्कुमारं शमनं गुणाढ्यंकेनाप्युपायेन तु शान्तचित्तम् ।मद्रक्षणायाशु कुरुष्व नो चेत्सायुज्यमुक्तिं दिश मे दिनेश ॥ १००॥

bhava tkumāraṃ śamanaṃ guṇāḍhyaṃkenāpyupāyena tu śāntacittam |madrakṣaṇāyāśu kuruṣva no cetsāyujyamuktiṃ diśa me dineśa || 100||

संसारकूपे पतितं महाघैःजुष्टं यमाद्भीतमपुण्यलेशम् ।मां रक्षितुं त्वामपहाय कोऽन्यःशक्तोऽस्ति भानो परिपालयाशु ॥ १०१॥

saṃsārakūpe patitaṃ mahāghaiḥjuṣṭaṃ yamādbhītamapuṇyaleśam |māṃ rakṣituṃ tvāmapahāya ko'nyaḥśakto'sti bhāno paripālayāśu || 101||

पुण्यात्मनां रक्षणतो न ते स्यात्घनत्वमब्जप्रिय मादृशानाम् ।पापात्मनां रक्षणतो यशस्तेभवत्यपारं परमेश पाहि ॥ १०२॥

puṇyātmanāṃ rakṣaṇato na te syātghanatvamabjapriya mādṛśānām |pāpātmanāṃ rakṣaṇato yaśastebhavatyapāraṃ parameśa pāhi || 102||

श्रुतिस्मृतिभ्यां निगमान्तहोरागमैः पुराणैर्भवदीयतत्त्वम् ।जानामि किञ्चिद्दिननाथ तस्मात्संरक्षणीयोऽस्मि तवाहमद्य ॥ १०३॥

śrutismṛtibhyāṃ nigamāntahorāgamaiḥ purāṇairbhavadīyatattvam |jānāmi kiñciddinanātha tasmātsaṃrakṣaṇīyo'smi tavāhamadya || 103||

त्यागेन दोषो भवतीश्वराणांभक्तस्य पुंसः शरणागतस्य ।अज्ञातमर्थं तव नास्ति तस्मात्रक्षस्व भानो शरणागतं माम् ॥ १०४॥

tyāgena doṣo bhavatīśvarāṇāṃbhaktasya puṃsaḥ śaraṇāgatasya |ajñātamarthaṃ tava nāsti tasmātrakṣasva bhāno śaraṇāgataṃ mām || 104||

संज्ञान्विताय श्रितरक्षकायछायासमेताय परात्पराय ।चक्रस्तुतायाम्बुजिनीप्रियायमहात्मने मङ्गलमस्तु नित्यम् ॥ १०५॥

saṃjñānvitāya śritarakṣakāyachāyāsametāya parātparāya |cakrastutāyāmbujinīpriyāyamahātmane maṅgalamastu nityam || 105||

त्वत्सुन्दरीभ्यां भवदात्मजेभ्यःत्वत्पुत्रिकाभ्यस्तव सेवकेभ्यः ।तुभ्यं हरे सौम्यमते दयालोजगद्गते मङ्गलमस्तु नित्यम् ॥ १०६॥

tvatsundarībhyāṃ bhavadātmajebhyaḥtvatputrikābhyastava sevakebhyaḥ |tubhyaṃ hare saumyamate dayālojagadgate maṅgalamastu nityam || 106||

कोदण्डरामार्यकृतस्तुतिं येपठन्ति शृण्वन्ति च भक्तियुक्ताः ।तेषां श्रियं पुत्रकलत्रसौख्यंस्वर्गं च मोक्षं दिननाथ देहि ॥ १०७॥

kodaṇḍarāmāryakṛtastutiṃ yepaṭhanti śṛṇvanti ca bhaktiyuktāḥ |teṣāṃ śriyaṃ putrakalatrasaukhyaṃsvargaṃ ca mokṣaṃ dinanātha dehi || 107||

॥ इति श्रीसूर्यशतकं सम्पूर्णम् ॥

|| iti śrīsūryaśatakaṃ sampūrṇam ||