सूर्यसहस्रनामस्तोत्रम् ३ Shri Shurya Shahasranama Shtotram From Shkanda Purana

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम् ।प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये ॥विनियोगः एवं संकल्पवाक्यःअस्य श्रीसूर्यसहस्रनामस्तोत्रमहामन्त्रस्य आदित्योपासकःश्रीसूर्यवर्चा ऋषिः । श्रीमदादित्यनारायणो देवता ब्रह्मवर्चस्वितामूलमिति बीजम् । सर्वपापविनाशक इति शक्तिः । अग्निश्च जातवेदाश्चेतिपरमो मन्त्रः । हृद्रोगहारीति कीलकम् । निषङ्गी कवचीत्यस्त्रम् ।भक्तरक्षणतत्पर इति कवचम् । श्रीमदादित्यप्रसादसिद्।ह्ध्यर्थेजपे विनियोगः ॥विभिन्न न्यासाःआदित्योऽदितिदेव इत्यङ्गुष्ठाभ्यां नमः ।मन्त्रो यन्त्रं तथा क्षेत्रमिति तर्जनीभ्यां स्वाहा ।गायत्रीवल्लभः प्राशुरिति मध्यमाभ्यां वौषट् ।छन्दोमयः शास्त्रमय इत्यनामिकाभ्यां हुम् ।सुब्रह्मण्यश्च सूरीन्द्र इति कनिष्ठिकाभ्यां वषट् ।सुरभूसुरदत्तार्घ्यशुद्धाम्बुग्रहणेरत इतिकरतलकरपृष्ठाभ्यां फट् ।हृदयादिन्यासं च एवं कुर्यात् ॥सूर्यदेवध्यानम्आदित्यस्त्वादिदेवोऽयं भास्करो भवनाशनः ।विश्वमूर्तिर्विश्वनेता चिन्मूर्तिश्चिन्तितार्थदः ॥इति त्रिवारं पठेत् तत्स्सहस्रनामपारायणं कृत्वा,उत्तरन्यासं कृत्वा आदित्यायार्पयेत् ॥मण्डलस्य च विस्तारं नमस्कारविधिं ततः ।पूजाक्रमविशेषेण श्रुत्वा पुनरभाषत ।सर्यवर्चा उवाचभगवन् सर्वतत्त्वज्ञ सर्वकर्मप्रवर्तक ।नाम्नां सहस्रं दिव्यानां श्रोतुमिच्छाम्यहं रवेः ॥बृहस्पतिरुवाचसूर्यवर्चः शृणु परं सूर्यस्य च महात्मनः ।उत्तमं नामसाहस्रं यत्तमस्ते निकृन्तति ॥बृहस्पतिस्सभगवानित्युक्तसूर्यवर्चसम् ।ध्यात्वा नारायणं देवं भानुमण्डलमध्यगम् ॥अथ श्रीसूर्यसहस्रनामस्तोत्रम् ।ॐ आदित्यश्चादिदेवोऽयं भास्करो भवनाशनः ।विश्वमूर्तिर्विश्वनेता चिन्मूर्तिश्चिन्तितार्थदः ॥ १॥

śuklāmbaradharaṃ viṣṇuṃ śaśivarṇaṃ caturbhujam |prasannavadanaṃ dhyāyet sarvavighnopaśāntaye ||viniyogaḥ evaṃ saṃkalpavākyaḥasya śrīsūryasahasranāmastotramahāmantrasya ādityopāsakaḥśrīsūryavarcā ṛṣiḥ | śrīmadādityanārāyaṇo devatā brahmavarcasvitāmūlamiti bījam | sarvapāpavināśaka iti śaktiḥ | agniśca jātavedāścetiparamo mantraḥ | hṛdrogahārīti kīlakam | niṣaṅgī kavacītyastram |bhaktarakṣaṇatatpara iti kavacam | śrīmadādityaprasādasid|hdhyarthejape viniyogaḥ ||vibhinna nyāsāḥādityo'ditideva ityaṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ |mantro yantraṃ tathā kṣetramiti tarjanībhyāṃ svāhā |gāyatrīvallabhaḥ prāśuriti madhyamābhyāṃ vauṣaṭ |chandomayaḥ śāstramaya ityanāmikābhyāṃ hum |subrahmaṇyaśca sūrīndra iti kaniṣṭhikābhyāṃ vaṣaṭ |surabhūsuradattārghyaśuddhāmbugrahaṇerata itikaratalakarapṛṣṭhābhyāṃ phaṭ |hṛdayādinyāsaṃ ca evaṃ kuryāt ||sūryadevadhyānamādityastvādidevo'yaṃ bhāskaro bhavanāśanaḥ |viśvamūrtirviśvanetā cinmūrtiścintitārthadaḥ ||iti trivāraṃ paṭhet tatssahasranāmapārāyaṇaṃ kṛtvā,uttaranyāsaṃ kṛtvā ādityāyārpayet ||maṇḍalasya ca vistāraṃ namaskāravidhiṃ tataḥ |pūjākramaviśeṣeṇa śrutvā punarabhāṣata |saryavarcā uvācabhagavan sarvatattvajña sarvakarmapravartaka |nāmnāṃ sahasraṃ divyānāṃ śrotumicchāmyahaṃ raveḥ ||bṛhaspatiruvācasūryavarcaḥ śṛṇu paraṃ sūryasya ca mahātmanaḥ |uttamaṃ nāmasāhasraṃ yattamaste nikṛntati ||bṛhaspatissabhagavānityuktasūryavarcasam |dhyātvā nārāyaṇaṃ devaṃ bhānumaṇḍalamadhyagam ||atha śrīsūryasahasranāmastotram |oṃ ādityaścādidevo'yaṃ bhāskaro bhavanāśanaḥ |viśvamūrtirviśvanetā cinmūrtiścintitārthadaḥ || 1||

सद्योजातो वामदेवस्सर्वपापविनाशकः ।वेद्यो वैद्यस्सदायोगी विश्वकर्मा विभावसुः ॥ २॥

sadyojāto vāmadevassarvapāpavināśakaḥ |vedyo vaidyassadāyogī viśvakarmā vibhāvasuḥ || 2||

विरिञ्चिर्विश्रुतात्मा च विश्वसर्गप्रवर्तकः ।विद्यात्मा विषयज्ञश्च विश्वात्मा विश्वपापहा ॥ ३॥

viriñcirviśrutātmā ca viśvasargapravartakaḥ |vidyātmā viṣayajñaśca viśvātmā viśvapāpahā || 3||

विदुषामीश्वरो विद्वान्विश्वनेता विशेषवित् ।वीरहा विषयश्शून्यो वालखिल्यादिवन्दितः ॥ ४॥

viduṣāmīśvaro vidvānviśvanetā viśeṣavit |vīrahā viṣayaśśūnyo vālakhilyādivanditaḥ || 4||

वामनो वरदः प्रांशुर्वासुदेवस्सनातनः ।वालखिल्यपुरोगश्च वारिदो वसुमान्वसुः ॥ ५॥

vāmano varadaḥ prāṃśurvāsudevassanātanaḥ |vālakhilyapurogaśca vārido vasumānvasuḥ || 5||

वरेण्यो वासुदेवश्च वसुरेता वसुप्रदः ।वायुर्वाचस्पतिर्विश्वं विष्णुर्विश्वामरेश्वरः ॥ ६॥

vareṇyo vāsudevaśca vasuretā vasupradaḥ |vāyurvācaspatirviśvaṃ viṣṇurviśvāmareśvaraḥ || 6||

ओङ्कारश्च वषट्कारः सोमग्रहपुरोगमः ।ग्रहनक्षत्रमाली च शिंशुमारशरीरवान् ॥ ७॥

oṅkāraśca vaṣaṭkāraḥ somagrahapurogamaḥ |grahanakṣatramālī ca śiṃśumāraśarīravān || 7||

शरण्यश्शङ्करश्शम्भुः कालात्मा कान्तिवर्धनः ॥कामदेवः कामहर्ता विराड्वीरासनस्थितः ॥ ८॥

śaraṇyaśśaṅkaraśśambhuḥ kālātmā kāntivardhanaḥ ||kāmadevaḥ kāmahartā virāḍvīrāsanasthitaḥ || 8||

विस्तारभूमा भूतेशो विश्वगुप्तनुरीश्वरः ।मन्देहरिपुरिन्दुश्च बिन्दुस्सुन्दरविग्रहः ॥ ९॥

vistārabhūmā bhūteśo viśvaguptanurīśvaraḥ |mandeharipurinduśca bindussundaravigrahaḥ || 9||

सामगानप्रियस्साधुस्सत्यसन्धस्सदाशिवः ।समात्मासन्धिरव्यक्तं साम्बस्सारसवर्धनः ॥ १०॥

sāmagānapriyassādhussatyasandhassadāśivaḥ |samātmāsandhiravyaktaṃ sāmbassārasavardhanaḥ || 10||

सूदस्सूक्ष्मस्सूक्ष्मकायस्सूक्ष्मदृक्सुदृगव्ययः ।रथाङ्गहेतिरम्भोजवर्धनः सर्वसम्मतः ॥ ११॥

sūdassūkṣmassūkṣmakāyassūkṣmadṛksudṛgavyayaḥ |rathāṅgahetirambhojavardhanaḥ sarvasammataḥ || 11||

वज्रभृद्वत्सलो वाग्मी वागीशो वायुवाहनः ।धर्मात्माऽधर्मशत्रुश्च कर्मसाक्षी परन्तपः ॥ १२॥

vajrabhṛdvatsalo vāgmī vāgīśo vāyuvāhanaḥ |dharmātmā'dharmaśatruśca karmasākṣī parantapaḥ || 12||

पञ्चाननः पञ्चमूर्तिः पञ्चाङ्गी पापभञ्जनः ।पराशरः पुण्यमूर्तिः पुरुहूतानुजः परः ॥ १३॥

pañcānanaḥ pañcamūrtiḥ pañcāṅgī pāpabhañjanaḥ |parāśaraḥ puṇyamūrtiḥ puruhūtānujaḥ paraḥ || 13||

सनात्सर्वं सहस्सर्वस्सर्वगस्सर्वपोषकः ।सप्ताश्वस्सप्तरज्जुश्च सप्तैधास्सप्तसारथिः ॥ १४॥

sanātsarvaṃ sahassarvassarvagassarvapoṣakaḥ |saptāśvassaptarajjuśca saptaidhāssaptasārathiḥ || 14||

सप्तप्रियस्सप्तदोग्धा मुञ्जिकेशो मुरान्तकः ।शुकश्शुद्धश्शुभाचारस्सर्वबीजमनायकः ॥ १५॥

saptapriyassaptadogdhā muñjikeśo murāntakaḥ |śukaśśuddhaśśubhācārassarvabījamanāyakaḥ || 15||

कर्ता विकर्ता गहनो कारणं करणं महत् ।अकुण्ठविक्रमश्शौरिर्वैकुण्ठो भगवान्भवः ॥ १६॥

kartā vikartā gahano kāraṇaṃ karaṇaṃ mahat |akuṇṭhavikramaśśaurirvaikuṇṭho bhagavānbhavaḥ || 16||

भानुर्हंसस्सहस्रांशुस्तपनस्सविता पिता ।जातुकर्णो जयी ज्यायान् मीनाङ्गी सिंहपालकः ॥ १७॥

bhānurhaṃsassahasrāṃśustapanassavitā pitā |jātukarṇo jayī jyāyān mīnāṅgī siṃhapālakaḥ || 17||

एकोच्चस्सप्तनीचश्च षट्पतिर्मानवल्लभः ।ऋतुस्सुदर्शनः कालः कुञ्जराननपूजितः ॥ १८॥

ekoccassaptanīcaśca ṣaṭpatirmānavallabhaḥ |ṛtussudarśanaḥ kālaḥ kuñjarānanapūjitaḥ || 18||

द्विजोऽद्विजश्शुचिर्धीरः श्रीमान् मूर्तित्रयात्मकः ।शिवङ्करः श्रीभूतेशस्सिन्धुरुच्चैश्श्रवा हरिः ॥ १९॥

dvijo'dvijaśśucirdhīraḥ śrīmān mūrtitrayātmakaḥ |śivaṅkaraḥ śrībhūteśassindhuruccaiśśravā hariḥ || 19||

प्रद्मप्रबोधकः पद्मी पद्मगर्भः प्रभाकरः ।अह्नाम्प्रभुर्दिनमणिदैतेयकुलमृत्युकृत् ॥ २०॥

pradmaprabodhakaḥ padmī padmagarbhaḥ prabhākaraḥ |ahnāmprabhurdinamaṇidaiteyakulamṛtyukṛt || 20||

कला काष्ठा मुहूर्तात्मा दिनरात्रिशरीरवान् ।पद्मापतिः परंधाम परमात्मा परायणम् ॥ २१॥

kalā kāṣṭhā muhūrtātmā dinarātriśarīravān |padmāpatiḥ paraṃdhāma paramātmā parāyaṇam || 21||

निदानं नित्यमद्वैतं केवलं मुक्तिकारणम् ।सर्वभूतशरीरस्थं चैतन्यं ब्रह्मनिर्गुणम् ॥ २२॥

nidānaṃ nityamadvaitaṃ kevalaṃ muktikāraṇam |sarvabhūtaśarīrasthaṃ caitanyaṃ brahmanirguṇam || 22||

एको नैकः कृतिश्शान्तिर्मतिर्बुद्धिधृतिस्स्मृतिः ।मन्त्रो यन्त्रं तथाक्षेत्रं क्षेत्रज्ञोऽक्षरसंज्ञिकः ॥ २३॥

eko naikaḥ kṛtiśśāntirmatirbuddhidhṛtissmṛtiḥ |mantro yantraṃ tathākṣetraṃ kṣetrajño'kṣarasaṃjñikaḥ || 23||

इन्द्रियाणामधिष्ठाता तत्त्वं तत्पुरुषाग्रणीः ।अमायी मायिनामग्र्यो लोकस्वामी स्वराड्गुरुः ॥ २४॥

indriyāṇāmadhiṣṭhātā tattvaṃ tatpuruṣāgraṇīḥ |amāyī māyināmagryo lokasvāmī svarāḍguruḥ || 24||

प्राणदः प्रणवः प्राणो प्राप्तिसाधनमम्बरम् ।जगन्मित्रं पवित्रं च देवानामपिदैवतम् ॥ २५॥

prāṇadaḥ praṇavaḥ prāṇo prāptisādhanamambaram |jaganmitraṃ pavitraṃ ca devānāmapidaivatam || 25||

सिन्धुनिद्राद्धिरण्याङ्गो सैंहिकेयविशोधितः ।विषुवच्चायनं कान्तिश्चन्द्रोत्पत्त्ययनं ग्रहः ॥ २६॥

sindhunidrāddhiraṇyāṅgo saiṃhikeyaviśodhitaḥ |viṣuvaccāyanaṃ kāntiścandrotpattyayanaṃ grahaḥ || 26||

दिगीशो देववृन्देशो नक्षत्रेशो धनेश्वरः ।सूर्यवर्चास्सूरिराद्यस्सूर्यापतिरुमाधवः ॥ २७॥

digīśo devavṛndeśo nakṣatreśo dhaneśvaraḥ |sūryavarcāssūrirādyassūryāpatirumādhavaḥ || 27||

विभाकरो द्वादशात्मा कपिलः कपिशिक्षकः ।कपितातः कपिः पिङ्गः पङ्गुकालपिता हरः ॥ २८॥

vibhākaro dvādaśātmā kapilaḥ kapiśikṣakaḥ |kapitātaḥ kapiḥ piṅgaḥ paṅgukālapitā haraḥ || 28||

विविक्तस्सागरस्सेतुस्ताम्रस्ताम्ररथो रथी ।मेरुप्रभस्सुमेरुश्च बुधनुन्नरथो भवः ॥ २९॥

viviktassāgarassetustāmrastāmraratho rathī |meruprabhassumeruśca budhanunnaratho bhavaḥ || 29||

सहस्रप्रग्रहो धन्वी मेधावी श्रुतिसागरः ।भिषक्पिता भिषक्सारो भैषजं भवरोगहृत् ॥ ३०॥

sahasrapragraho dhanvī medhāvī śrutisāgaraḥ |bhiṣakpitā bhiṣaksāro bhaiṣajaṃ bhavarogahṛt || 30||

जन्मादिश्शास्त्रयोनिश्च विज्ञानं ज्ञानमेव च ।ज्ञाता ज्ञेयं स्फुटस्फूर्तिरनीशो नाहविर्नृपः ॥ ३१॥

janmādiśśāstrayoniśca vijñānaṃ jñānameva ca |jñātā jñeyaṃ sphuṭasphūrtiranīśo nāhavirnṛpaḥ || 31||

अविच्छिन्नान्वयश्शास्ता रामो राजीवलोचनः ।गायत्रीवल्लभः प्रांशुर्गेयो गाता गुणार्णवः ॥ ३२॥

avicchinnānvayaśśāstā rāmo rājīvalocanaḥ |gāyatrīvallabhaḥ prāṃśurgeyo gātā guṇārṇavaḥ || 32||

सत्यमेधास्समाम्नायस्सन्धाता कश्यपात्मजः ।सर्वधर्ममयस्साक्षी चित्कूटनिलयोऽनलः ॥ ३३॥

satyamedhāssamāmnāyassandhātā kaśyapātmajaḥ |sarvadharmamayassākṣī citkūṭanilayo'nalaḥ || 33||

चिरन्तनश्चिदात्मा च वैशाखशिखिवाहनः ।अश्वत्थः कुशनाभश्च साम्राज्यं जगदीश्वरः ॥ ३४॥

cirantanaścidātmā ca vaiśākhaśikhivāhanaḥ |aśvatthaḥ kuśanābhaśca sāmrājyaṃ jagadīśvaraḥ || 34||

दीप्तमूर्तिमहामूर्तिस्सुतपाः ऋतुभुक्पशुः ।यज्वा जाज्ज्वल्यदेहश्च शत्रुमण्डलखण्डनः ॥ ३५॥

dīptamūrtimahāmūrtissutapāḥ ṛtubhukpaśuḥ |yajvā jājjvalyadehaśca śatrumaṇḍalakhaṇḍanaḥ || 35||

शरारुध्वंसकश्शास्ता शास्त्रयोनिर्निरञ्जनः ।अनिन्द्यो निन्द्यविध्वंसी विश्वामित्रवरप्रदः ॥ ३६॥

śarārudhvaṃsakaśśāstā śāstrayonirnirañjanaḥ |anindyo nindyavidhvaṃsī viśvāmitravarapradaḥ || 36||

विध्यर्थबोधको भानुर्विन्ध्यवीथी प्लवङ्गमः ।तत्पदार्थोऽहंपदार्थस्तत्त्वमस्यर्थबोधकः ॥ ३७॥

vidhyarthabodhako bhānurvindhyavīthī plavaṅgamaḥ |tatpadārtho'haṃpadārthastattvamasyarthabodhakaḥ || 37||

त एते त्वमहं देवयक्षरक्षोभयङ्करः ।मृत्युञ्जयः पाकभेदी सुषुम्नातालशोभितः ॥ ३८॥

ta ete tvamahaṃ devayakṣarakṣobhayaṅkaraḥ |mṛtyuñjayaḥ pākabhedī suṣumnātālaśobhitaḥ || 38||

सहस्राराम्बुजारूढो कर्णिकामध्यमण्डपः ।गुहाशयश्शिवस्स्थाणुर्गोप्ता गुणपतिर्गिरिः ॥ ३९॥

sahasrārāmbujārūḍho karṇikāmadhyamaṇḍapaḥ |guhāśayaśśivassthāṇurgoptā guṇapatirgiriḥ || 39||

गोमूर्तिस्सर्वदेवात्मा सर्वसन्ध्याप्रवर्तकः ।ज्योतिष्मानिन्द्रशर्मा च चिदानन्दो दिगम्बरः ॥ ४०॥

gomūrtissarvadevātmā sarvasandhyāpravartakaḥ |jyotiṣmānindraśarmā ca cidānando digambaraḥ || 40||

किरीटी कवची खड्गी शङ्खी शार्ङ्गी च पद्मकः ।वेत्री शूली निषङ्गी च तापनस्तपतां वरः ॥ ४१॥

kirīṭī kavacī khaḍgī śaṅkhī śārṅgī ca padmakaḥ |vetrī śūlī niṣaṅgī ca tāpanastapatāṃ varaḥ || 41||

शङ्करश्चारुसर्वाङ्गस्सर्वबन्धविमोचकः ।महात्मा चारुसर्वाङ्गस्सर्वभूषणभूषितः ॥ ४२॥

śaṅkaraścārusarvāṅgassarvabandhavimocakaḥ |mahātmā cārusarvāṅgassarvabhūṣaṇabhūṣitaḥ || 42||

भक्तेप्सितार्थसन्धानकल्पवृक्षः ककुत्पतिः ।बन्धूककुसुमप्रख्यस्सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ ४३॥

bhaktepsitārthasandhānakalpavṛkṣaḥ kakutpatiḥ |bandhūkakusumaprakhyassarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ || 43||

ब्रह्मण्यो ब्राह्मणो ब्राह्मी राजर्षिरमितप्रभः ।सनातनवरस्सोमस्सर्वतत्त्वावलम्बनः ॥ ४४॥

brahmaṇyo brāhmaṇo brāhmī rājarṣiramitaprabhaḥ |sanātanavarassomassarvatattvāvalambanaḥ || 44||

महापातालसम्मान्यो मानिनामग्रणीर्महान् ।सिद्धार्थकृत्सिद्धगुह्यः सिद्धानामुत्तमागतिः ॥ ४५॥

mahāpātālasammānyo mānināmagraṇīrmahān |siddhārthakṛtsiddhaguhyaḥ siddhānāmuttamāgatiḥ || 45||

लोकनाथो विभानाथो माठरो मधुवल्लभः ।तीक्ष्णांशुस्तीर्थगर्भश्च श्वेतलोहितवाहनः ॥ ४६॥

lokanātho vibhānātho māṭharo madhuvallabhaḥ |tīkṣṇāṃśustīrthagarbhaśca śvetalohitavāhanaḥ || 46||

कर्म कर्मविदां नेता सदावरणमण्डलः ।सहस्रगुरनन्तात्मा विशिष्टश्शिष्टपोषकः ॥ ४७॥

karma karmavidāṃ netā sadāvaraṇamaṇḍalaḥ |sahasraguranantātmā viśiṣṭaśśiṣṭapoṣakaḥ || 47||

दिव्यमूर्तिर्देवसिंहो दिविषत्प्रवरो दमः ।विशालाक्षश्श्रीमूर्तिर्विश्वभ्भरविभावसुः ॥ ४८॥

divyamūrtirdevasiṃho diviṣatpravaro damaḥ |viśālākṣaśśrīmūrtirviśvabhbharavibhāvasuḥ || 48||

मूर्धन्वदिष्टदायी च कृतिचिन्तानिवर्तकः ।गन्धर्वगणगोप्ता च वस्वादिगणवन्दितः ॥ ४९॥

mūrdhanvadiṣṭadāyī ca kṛticintānivartakaḥ |gandharvagaṇagoptā ca vasvādigaṇavanditaḥ || 49||

ग्रहपो ग्रहनेता च ग्रन्धिबन्धविभञ्जनः ।ग्रसिष्णुर्ग्रहगोप्ता च ग्राही ग्राह्यशरीरभाः ॥ ५०॥

grahapo grahanetā ca grandhibandhavibhañjanaḥ |grasiṣṇurgrahagoptā ca grāhī grāhyaśarīrabhāḥ || 50||