विष्णुसहस्रनामस्तोत्रम् ३ Vishnusahasranamastotram From Garuda Purana

रुद्र उवाच ।संसारसागराद्घोरान्मुच्यते किं जपन्प्रभो ।नरस्तन्मे परं जप्यं कथय त्वं जनार्दन ॥ १॥

rudra uvāca |saṃsārasāgarādghorānmucyate kiṃ japanprabho |narastanme paraṃ japyaṃ kathaya tvaṃ janārdana || 1||

हरिरुवाच ।परेश्वरं परं ब्रह्म परमात्मानमव्ययम् । वर् ईश्वरम् परमंविष्णुं नामसहस्रेण स्तुवन्मुक्तो भवेन्नरः ॥ २॥

hariruvāca |pareśvaraṃ paraṃ brahma paramātmānamavyayam | var īśvaram paramaṃviṣṇuṃ nāmasahasreṇa stuvanmukto bhavennaraḥ || 2||

यत्पवित्रं परं जप्यं कथयामि वृषध्वज ! ।शृणुष्वावहितो भूत्वा सर्वपापविनाशनम् ॥ ३॥

yatpavitraṃ paraṃ japyaṃ kathayāmi vṛṣadhvaja ! |śṛṇuṣvāvahito bhūtvā sarvapāpavināśanam || 3||

ॐ वासुदेवो महाविष्णुर्वामनो वासवो वसुः ।बालचन्द्रनिभो बालो बलभद्रो बलाधिपः ॥ ४॥

oṃ vāsudevo mahāviṣṇurvāmano vāsavo vasuḥ |bālacandranibho bālo balabhadro balādhipaḥ || 4||

बलिबन्धनकृद्वेधा (११) वरेण्यो वेदवित्कविः ।वेदकर्ता वेदरूपो वेद्यो वेदपरिप्लुतः ॥ ५॥

balibandhanakṛdvedhā (11) vareṇyo vedavitkaviḥ |vedakartā vedarūpo vedyo vedapariplutaḥ || 5||

वेदाङ्गवेत्ता वेदेशो (२०) बलाधारो बलार्दनः । वर् बलधारोअविकारो वरेशश्च वरुणो वरुणाधिपः ॥ ६॥

vedāṅgavettā vedeśo (20) balādhāro balārdanaḥ | var baladhāroavikāro vareśaśca varuṇo varuṇādhipaḥ || 6||

वीरहा च बृहद्वीरो वन्दितः परमेश्वरः (३०) ।आत्मा च परमात्मा च प्रत्यगात्मा वियत्परः ॥ ७॥

vīrahā ca bṛhadvīro vanditaḥ parameśvaraḥ (30) |ātmā ca paramātmā ca pratyagātmā viyatparaḥ || 7||

पद्मनाभः पद्मनिधिः पद्महस्तो गदाधरः ।परमः (४०) परभूतश्च पुरुषोत्तम ईश्वरः ॥ ८॥

padmanābhaḥ padmanidhiḥ padmahasto gadādharaḥ |paramaḥ (40) parabhūtaśca puruṣottama īśvaraḥ || 8||

पद्मजङ्घः पुण्डरीकः पद्ममालाधरः प्रियः ।पद्माक्षः पद्मगर्भश्च पर्जन्यः (५०) पद्मसंस्थितः ॥ ९॥

padmajaṅghaḥ puṇḍarīkaḥ padmamālādharaḥ priyaḥ |padmākṣaḥ padmagarbhaśca parjanyaḥ (50) padmasaṃsthitaḥ || 9||

अपारः परमार्थश्च पराणां च परः प्रभुः ।पण्डितः पण्डितेड्यश्च पवित्रः पापमर्दकः ॥ १०॥ वर् पण्डितेभ्यश्च

apāraḥ paramārthaśca parāṇāṃ ca paraḥ prabhuḥ |paṇḍitaḥ paṇḍiteḍyaśca pavitraḥ pāpamardakaḥ || 10|| var paṇḍitebhyaśca

शुद्धः (६०) प्रकाशरूपश्च पवित्रः परिरक्षकः ।पिपासावर्जितः पाद्यः पुरुषः प्रकृतिस्तथा ॥ ११॥

śuddhaḥ (60) prakāśarūpaśca pavitraḥ parirakṣakaḥ |pipāsāvarjitaḥ pādyaḥ puruṣaḥ prakṛtistathā || 11||

प्रधानं पृथिवीपद्मं पद्मनाभः (७०) प्रियप्रदः ।सर्वेशः सर्वगः सर्वः सर्ववित्सर्वदः सुरः ॥ १२॥ वर् परः

pradhānaṃ pṛthivīpadmaṃ padmanābhaḥ (70) priyapradaḥ |sarveśaḥ sarvagaḥ sarvaḥ sarvavitsarvadaḥ suraḥ || 12|| var paraḥ

सर्वस्य जगतो धाम सर्वदर्शी च सर्वभृत् (८०) ।सर्वानुग्रहकृद्देवः सर्वभूतहृदिस्थितः ॥ १३॥

sarvasya jagato dhāma sarvadarśī ca sarvabhṛt (80) |sarvānugrahakṛddevaḥ sarvabhūtahṛdisthitaḥ || 13||

सर्वपूज्यश्च सर्वाद्यः सर्वदेवनमस्कृतः । वर् सर्वपः सर्वपूज्यश्चसर्वस्य जगतो मूलं सकलो निष्कलोऽनलः (९०) ॥ १४॥

sarvapūjyaśca sarvādyaḥ sarvadevanamaskṛtaḥ | var sarvapaḥ sarvapūjyaścasarvasya jagato mūlaṃ sakalo niṣkalo'nalaḥ (90) || 14||

सर्वगोप्ता सर्वनिष्ठः सर्वकारणकारणम् ।सर्वध्येयः सर्वमित्रः सर्वदेवस्वरूपधृक् ॥ १५॥

sarvagoptā sarvaniṣṭhaḥ sarvakāraṇakāraṇam |sarvadhyeyaḥ sarvamitraḥ sarvadevasvarūpadhṛk || 15||

सर्वाध्यक्षः सुराध्यक्षः सुरासुरनमस्कृतः । वर् सर्वाध्यायःदुष्टानां चासुराणां च सर्वदा घातकोऽन्तकः (१०१) ॥ १६॥

sarvādhyakṣaḥ surādhyakṣaḥ surāsuranamaskṛtaḥ | var sarvādhyāyaḥduṣṭānāṃ cāsurāṇāṃ ca sarvadā ghātako'ntakaḥ (101) || 16||

सत्यपालश्च सन्नाभः सिद्धेशः सिद्धवन्दितः ।सिद्धसाध्यः सिद्धसिद्धः साध्यसिद्धो हृदीश्वरः ॥ १७॥ वर् सिद्धिसिद्धो

satyapālaśca sannābhaḥ siddheśaḥ siddhavanditaḥ |siddhasādhyaḥ siddhasiddhaḥ sādhyasiddho hṛdīśvaraḥ || 17|| var siddhisiddho

शरणं जगतश्चैव (११०) श्रेयः क्षेमस्तथैव च ।शुभकृच्छोभनः सौम्यः सत्यः सत्यपराक्रमः ॥ १८॥

śaraṇaṃ jagataścaiva (110) śreyaḥ kṣemastathaiva ca |śubhakṛcchobhanaḥ saumyaḥ satyaḥ satyaparākramaḥ || 18||

सत्यस्थः सत्यसङ्कल्पः सत्यवित्सत्यदस्तथा (१२१) । वर् सत्पदस्तथाधर्मो धर्मीच कर्मीच सर्वकर्मविवर्जितः ॥ १९॥

satyasthaḥ satyasaṅkalpaḥ satyavitsatyadastathā (121) | var satpadastathādharmo dharmīca karmīca sarvakarmavivarjitaḥ || 19||

कर्मकर्ता च कर्मैव क्रिया कार्यं तथैव च ।श्रीपतिर्नृपतिः (१३१) श्रीमान्सर्वस्य पतिरूर्जितः ॥ २०॥

karmakartā ca karmaiva kriyā kāryaṃ tathaiva ca |śrīpatirnṛpatiḥ (131) śrīmānsarvasya patirūrjitaḥ || 20||

स देवानां पतिश्चैव वृष्णीनां पतिरीडितः । वर् पतिरीरितःपतिर्हिरण्यगर्भस्य त्रिपुरान्तपतिस्तथा ॥ २१॥

sa devānāṃ patiścaiva vṛṣṇīnāṃ patirīḍitaḥ | var patirīritaḥpatirhiraṇyagarbhasya tripurāntapatistathā || 21||

पशूनां च पतिः प्रायो वसूनां पतिरेव च (१४०) ।पतिराखण्डलस्यैव वरुणस्य पतिस्तथा ॥ २२॥

paśūnāṃ ca patiḥ prāyo vasūnāṃ patireva ca (140) |patirākhaṇḍalasyaiva varuṇasya patistathā || 22||

वनस्पतीनां च पतिरनिलस्य पतिस्तथा ।अनलस्य पतिश्चैव यमस्य पतिरेव च ॥ २३॥

vanaspatīnāṃ ca patiranilasya patistathā |analasya patiścaiva yamasya patireva ca || 23||

कुबेरस्य पतिश्चैव नक्षत्राणां पतिस्तथा ।ओषधीनां पतिश्चैव वृक्षाणां च पतिस्तथा (१५०) ॥ २४॥

kuberasya patiścaiva nakṣatrāṇāṃ patistathā |oṣadhīnāṃ patiścaiva vṛkṣāṇāṃ ca patistathā (150) || 24||

नागानां पतिरर्कस्य दक्षस्य पतिरेव च ।सुहृदां च पतिश्चैव नृपाणां च पतिस्तथा ॥ २५॥

nāgānāṃ patirarkasya dakṣasya patireva ca |suhṛdāṃ ca patiścaiva nṛpāṇāṃ ca patistathā || 25||

गन्धर्वाणां पतिश्चैव असूनां पतिरुत्तमः ।पर्वतानां पतिश्चैव निम्नगानां पतिस्तथा ॥ २६॥

gandharvāṇāṃ patiścaiva asūnāṃ patiruttamaḥ |parvatānāṃ patiścaiva nimnagānāṃ patistathā || 26||

सुराणां च पतिः श्रेष्ठः (१६०) कपिलस्य पतिस्तथा ।लतानां च पतिश्चैव वीरुधां च पतिस्तथा ॥ २७॥

surāṇāṃ ca patiḥ śreṣṭhaḥ (160) kapilasya patistathā |latānāṃ ca patiścaiva vīrudhāṃ ca patistathā || 27||

मुनीनां च पतिश्चैव सूर्यस्य पतिरुत्तमः ।पतिश्चन्द्रमसः श्रेष्ठः शुक्रस्य पतिरेव च ॥ २८॥

munīnāṃ ca patiścaiva sūryasya patiruttamaḥ |patiścandramasaḥ śreṣṭhaḥ śukrasya patireva ca || 28||

ग्रहाणां च पतिश्चैव राक्षसानां पतिस्तथा ।किन्नराणां पतिश्चैव (१७०) द्विजानां पतिरुत्तमः ॥ २९॥

grahāṇāṃ ca patiścaiva rākṣasānāṃ patistathā |kinnarāṇāṃ patiścaiva (170) dvijānāṃ patiruttamaḥ || 29||

सरितां च पतिश्चैव समुद्राणां पतिस्तथा ।सरसां च पतिश्चैव भूतानां च पतिस्तथा ॥ ३०॥

saritāṃ ca patiścaiva samudrāṇāṃ patistathā |sarasāṃ ca patiścaiva bhūtānāṃ ca patistathā || 30||

वेतालानां पतिश्चैव कूष्माण्डानां पतिस्तथा ।पक्षिणां च पतिः श्रेष्ठः पशूनां पतिरेव च ॥ ३१॥

vetālānāṃ patiścaiva kūṣmāṇḍānāṃ patistathā |pakṣiṇāṃ ca patiḥ śreṣṭhaḥ paśūnāṃ patireva ca || 31||

महात्मा (१८०) मङ्गलो मेयो मन्दरो मन्दरेश्वरः ।मेरुर्माता प्रमाणं च माधवो मलवर्जितः ॥ ३२॥ वर् मनुवर्जितः

mahātmā (180) maṅgalo meyo mandaro mandareśvaraḥ |merurmātā pramāṇaṃ ca mādhavo malavarjitaḥ || 32|| var manuvarjitaḥ

मालाधरो (१९०) महादेवो महादेवेन पूजितः ।महाशान्तो महाभागो मधुसूदन एव च ॥ ३३॥

mālādharo (190) mahādevo mahādevena pūjitaḥ |mahāśānto mahābhāgo madhusūdana eva ca || 33||

महावीर्यो महाप्राणो मार्कण्डेयर्षिवन्दितः (२००) । वर् प्रवन्दितःमायात्मा मायया बद्धो मायया तु विवर्जितः ॥ ३४॥

mahāvīryo mahāprāṇo mārkaṇḍeyarṣivanditaḥ (200) | var pravanditaḥmāyātmā māyayā baddho māyayā tu vivarjitaḥ || 34||

मुनिस्तुतो मुनिर्मैत्रो (२१०) महानासो महाहनुः । वर् महारासोमहाबाहुर्महादान्तो मरणेन विवर्जितः ॥ ३५॥ वर् महादन्तो

munistuto munirmaitro (210) mahānāso mahāhanuḥ | var mahārāsomahābāhurmahādānto maraṇena vivarjitaḥ || 35|| var mahādanto

महावक्त्रो महात्मा च महाकायो महोदरः । वर् महाकारोमहापादो महाग्रीवो महामानी महामनाः ॥ ३६॥

mahāvaktro mahātmā ca mahākāyo mahodaraḥ | var mahākāromahāpādo mahāgrīvo mahāmānī mahāmanāḥ || 36||

महागतिर्महाकीर्तिर्महारूपो (२२२) महासुरः ।मधुश्च माधवश्चैव महादेवो महेश्वरः ॥ ३७॥

mahāgatirmahākīrtirmahārūpo (222) mahāsuraḥ |madhuśca mādhavaścaiva mahādevo maheśvaraḥ || 37||

मखेज्यो मखरूपी च माननीयो (२३०) मखेश्वरः । वर् मखेष्टो महेश्वरःमहावातो महाभागो महेशोऽतीतमानुषः ॥ ३८॥

makhejyo makharūpī ca mānanīyo (230) makheśvaraḥ | var makheṣṭo maheśvaraḥmahāvāto mahābhāgo maheśo'tītamānuṣaḥ || 38||

मानवश्च मनुश्चैव मानवानां प्रियङ्करः ।मृगश्च मृगपूज्यश्च (२४०) मृगाणां च पतिस्तथा ॥ ३९॥

mānavaśca manuścaiva mānavānāṃ priyaṅkaraḥ |mṛgaśca mṛgapūjyaśca (240) mṛgāṇāṃ ca patistathā || 39||

बुधस्य च पतिश्चैव पतिश्चैव बृहस्पतेः ।पतिः शनैश्चरस्यैव राहोः केतोः पतिस्तथा ॥ ४०॥

budhasya ca patiścaiva patiścaiva bṛhaspateḥ |patiḥ śanaiścarasyaiva rāhoḥ ketoḥ patistathā || 40||

लक्ष्मणो लक्षणश्चैव लम्बोष्ठो ललितस्तथा (२५०) ।नानालङ्कारसंयुक्तो नानाचन्दनचर्चितः ॥ ४१॥

lakṣmaṇo lakṣaṇaścaiva lamboṣṭho lalitastathā (250) |nānālaṅkārasaṃyukto nānācandanacarcitaḥ || 41||

नानारसोज्ज्वलद्वक्त्रो नानापुष्पोपशोभितः ।रामो रमापतिश्चैव सभार्यः परमेश्वरः ॥ ४२॥

nānārasojjvaladvaktro nānāpuṣpopaśobhitaḥ |rāmo ramāpatiścaiva sabhāryaḥ parameśvaraḥ || 42||

रत्नदो रत्नहर्ता च (२६०) रूपी रूपविवर्जितः ।महारूपोग्ररूपश्च सौम्यरूपस्तथैव च ॥ ४३॥

ratnado ratnahartā ca (260) rūpī rūpavivarjitaḥ |mahārūpograrūpaśca saumyarūpastathaiva ca || 43||

नीलमेघनिभः शुद्धः सालमेघनिभस्तथा । वर् कालमेघधूमवर्णः पीतवर्णो नानारूपो (२७०) ह्यवर्णकः ॥ ४४॥

nīlameghanibhaḥ śuddhaḥ sālameghanibhastathā | var kālameghadhūmavarṇaḥ pītavarṇo nānārūpo (270) hyavarṇakaḥ || 44||

विरूपो रूपदश्चैव शुक्लवर्णस्तथैव च ।सर्ववर्णो महायोगी यज्ञो यज्ञकृदेव च ॥ ४५॥ वर् याज्यो

virūpo rūpadaścaiva śuklavarṇastathaiva ca |sarvavarṇo mahāyogī yajño yajñakṛdeva ca || 45|| var yājyo

सुवर्णवर्णवांश्चैव सुवर्णाख्यस्तथैव च (२८०) । वर् सुवर्णो वर्णसुवर्णावयवश्चैव सुवर्णः स्वर्णमेखलः ॥ ४६॥

suvarṇavarṇavāṃścaiva suvarṇākhyastathaiva ca (280) | var suvarṇo varṇasuvarṇāvayavaścaiva suvarṇaḥ svarṇamekhalaḥ || 46||

सुवर्णस्य प्रदाता च सुवर्णेशस्तथैव च ।सुवर्णस्य प्रियश्चैव (२९०) सुवर्णाढ्यस्तथैव च ॥ ४७॥

suvarṇasya pradātā ca suvarṇeśastathaiva ca |suvarṇasya priyaścaiva (290) suvarṇāḍhyastathaiva ca || 47||

सुपर्णी च महापर्णो सुपर्णस्य च कारणम् (२९०) ।वैनतेयस्तथादित्य आदिरादिकरः शिवः ॥ ४८॥

suparṇī ca mahāparṇo suparṇasya ca kāraṇam (290) |vainateyastathāditya ādirādikaraḥ śivaḥ || 48||

कारणं महतश्चैव प्रधानस्य च कारणम् । वर् पुराणस्यबुद्धीनां कारणं चैव कारणं मनसस्तथा ॥ ४९॥

kāraṇaṃ mahataścaiva pradhānasya ca kāraṇam | var purāṇasyabuddhīnāṃ kāraṇaṃ caiva kāraṇaṃ manasastathā || 49||

कारणं चेतसश्चैव (३००) अहङ्कारस्य कारणम् ।भूतानां कारणं तद्वत्कारणं च विभावसोः ॥ ५०॥

kāraṇaṃ cetasaścaiva (300) ahaṅkārasya kāraṇam |bhūtānāṃ kāraṇaṃ tadvatkāraṇaṃ ca vibhāvasoḥ || 50||