विष्णुसहस्रनामस्तोत्रम् ४ Shrivishnusahasranamastotram

श्रीनारदपञ्चरात्रे ज्ञानामृतसारे चतुर्थरात्रेश्रीमहादेव उवाचब्रह्महत्यासहस्राणां पापं शाम्येत् कथञ्चन ।न पुनस्त्वय्यविज्ञाते कल्पकोटिशतैरपि ॥ १॥

śrīnāradapañcarātre jñānāmṛtasāre caturtharātreśrīmahādeva uvācabrahmahatyāsahasrāṇāṃ pāpaṃ śāmyet kathañcana |na punastvayyavijñāte kalpakoṭiśatairapi || 1||

यस्मान्न या कृता स्पर्धा पवित्रं स्यात्कथं हरे ।नश्यन्ति सर्वपापानि तन्मां वद सुरेश्वर ।तदाह देवो गोविन्द मम प्रीत्या यथायथम् ॥ २॥

yasmānna yā kṛtā spardhā pavitraṃ syātkathaṃ hare |naśyanti sarvapāpāni tanmāṃ vada sureśvara |tadāha devo govinda mama prītyā yathāyatham || 2||

श्रीभगवानुवाचसदा नामसहस्रं मे पावनं मत्पदावहम् ।तत्परोऽनुदिनं शम्भो सर्वैश्वर्यं यदीच्छसि ॥ ३॥

śrībhagavānuvācasadā nāmasahasraṃ me pāvanaṃ matpadāvaham |tatparo'nudinaṃ śambho sarvaiśvaryaṃ yadīcchasi || 3||

श्रीमहादेव उवाचतमेव तपसा नित्यं भजामि स्तौमि चिन्तये ।तेनाद्वितीयमहिमो जगत्पूज्योऽस्मि पार्वति ! ॥ ४॥

śrīmahādeva uvācatameva tapasā nityaṃ bhajāmi staumi cintaye |tenādvitīyamahimo jagatpūjyo'smi pārvati ! || 4||

श्रीपार्वत्युवाचतन्मे कथय देवेश यथाहमपि शङ्कर ! ।सर्वेश्वरी निरूपमा तव स्यां सदृशी प्रभो ! ॥ ५॥

śrīpārvatyuvācatanme kathaya deveśa yathāhamapi śaṅkara ! |sarveśvarī nirūpamā tava syāṃ sadṛśī prabho ! || 5||

श्रीमहादेव उवाचसाधु ! साधु ! त्वया पृष्टो विष्णोर्भगवतः शिवे ! ।नाम्नां सहस्रं वक्ष्यामि मुख्यं त्रैलोक्यमङ्गलम् ॥ ६॥

śrīmahādeva uvācasādhu ! sādhu ! tvayā pṛṣṭo viṣṇorbhagavataḥ śive ! |nāmnāṃ sahasraṃ vakṣyāmi mukhyaṃ trailokyamaṅgalam || 6||

ॐ नमोनारायणाय पुरुषोत्तमाय च महात्मने ।विशुद्धसद्माधिष्ठाय महाहंसाय धीमहि ॥ ७॥

oṃ namonārāyaṇāya puruṣottamāya ca mahātmane |viśuddhasadmādhiṣṭhāya mahāhaṃsāya dhīmahi || 7||

विनियोगःॐ अस्य श्रीविष्णोः सहस्रनाममन्त्रस्य महादेव ऋषिः । अनुष्टुप्छन्दः ।परमात्मा देवता । सूर्यकोटिप्रतीकाश इति बीजम् । गङ्गातीर्थोत्तमा शक्तिः ।प्रपन्नाशनिपञ्जर इति कीलकम् । दिव्यास्त्र इत्यस्रम् । सर्वपापक्षयार्थंसर्वाभीष्टसिद्ध्यर्थं श्रीविष्णोर्नामसहस्रजपे विनियोगः ।ऋष्यादिन्यासःॐ महादेवाय ऋषये नमः इति शिरसि ॥ १॥

viniyogaḥoṃ asya śrīviṣṇoḥ sahasranāmamantrasya mahādeva ṛṣiḥ | anuṣṭupchandaḥ |paramātmā devatā | sūryakoṭipratīkāśa iti bījam | gaṅgātīrthottamā śaktiḥ |prapannāśanipañjara iti kīlakam | divyāstra ityasram | sarvapāpakṣayārthaṃsarvābhīṣṭasiddhyarthaṃ śrīviṣṇornāmasahasrajape viniyogaḥ |ṛṣyādinyāsaḥoṃ mahādevāya ṛṣaye namaḥ iti śirasi || 1||

अनुष्टुप् छन्दसे नमः मुखे ॥ २॥

anuṣṭup chandase namaḥ mukhe || 2||

परमात्मदेवतायै नमः हृदि ॥ ३॥

paramātmadevatāyai namaḥ hṛdi || 3||

सूर्यकोटिप्रतीकाशबीजाय नमः गुह्ये ॥ ४॥

sūryakoṭipratīkāśabījāya namaḥ guhye || 4||

गङ्गातीर्थोत्तमशक्त्ये नमः पादयोः ॥ ५॥

gaṅgātīrthottamaśaktye namaḥ pādayoḥ || 5||

प्रसन्नाशनिपञ्जरकीलकाय नमः नाभौ ॥ ६॥

prasannāśanipañjarakīlakāya namaḥ nābhau || 6||

विनियोगाय नमः सर्वाङ्गे ॥ ७॥

viniyogāya namaḥ sarvāṅge || 7||

करन्यासःॐ वासुदेवः परं ब्रह्म इत्यङ्गुष्ठाभ्यां नमः ॥ १॥

karanyāsaḥoṃ vāsudevaḥ paraṃ brahma ityaṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ || 1||

ॐ मूलप्रकृतिरिति तर्जनीभ्यां नमः ॥ २॥

oṃ mūlaprakṛtiriti tarjanībhyāṃ namaḥ || 2||

ॐ भूमहावराह इति मध्यमाभ्यां नमः ॥ ३॥

oṃ bhūmahāvarāha iti madhyamābhyāṃ namaḥ || 3||

ॐ सूर्यवंशध्वजो राम इति अनामिकाभ्यां नमः ॥ ४॥

oṃ sūryavaṃśadhvajo rāma iti anāmikābhyāṃ namaḥ || 4||

ॐ ब्रह्मादिकमलादिगदासूर्यकेशवमिति कनिष्ठिकाभ्यां नमः ॥ ५॥

oṃ brahmādikamalādigadāsūryakeśavamiti kaniṣṭhikābhyāṃ namaḥ || 5||

शेष इति करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ।इति करन्यासः ।षडङ्गन्यासःॐ वासुदेवः परं ब्रह्म इति हृदयाय नमः ॥ १॥

śeṣa iti karatalakarapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ |iti karanyāsaḥ |ṣaḍaṅganyāsaḥoṃ vāsudevaḥ paraṃ brahma iti hṛdayāya namaḥ || 1||

ॐ मूलप्रकृति शिरसे स्वाहा ॥ २॥

oṃ mūlaprakṛti śirase svāhā || 2||

ॐ भूमहावाराह इति शिखायै वषट् ॥ ३॥

oṃ bhūmahāvārāha iti śikhāyai vaṣaṭ || 3||

ॐ सूर्यवंशध्वजो रामः इति कवचाय हुं ॥ ४॥

oṃ sūryavaṃśadhvajo rāmaḥ iti kavacāya huṃ || 4||

ब्रह्मादिकमलादिगदासूर्यकेशवः नेत्रत्रयाय वौषट ॥ ५॥

brahmādikamalādigadāsūryakeśavaḥ netratrayāya vauṣaṭa || 5||

ॐ दिव्यास्त्र इत्यस्त्राय फट् ॥ ६॥

oṃ divyāstra ityastrāya phaṭ || 6||

इति हदयादिषडङ्गान्यासः ॥ ७॥

iti hadayādiṣaḍaṅgānyāsaḥ || 7||

॥ ध्यानम् ॥विष्णुं भास्वत्किरीटाङ्गदवलयगणाकल्पहारोदरांघ्रिश्रोणीभूषं सुवक्षोमणिमकरमहाकुण्डलं मण्डितांसम् ।हस्तोद्यच्चक्रशङ्खाम्बुजगदलमलं पीतकौशयवासोविद्युद्भासं समुद्यद्दिनकरसदृशं पद्महस्तं नमामि ॥ ८॥

|| dhyānam ||viṣṇuṃ bhāsvatkirīṭāṅgadavalayagaṇākalpahārodarāṃghriśroṇībhūṣaṃ suvakṣomaṇimakaramahākuṇḍalaṃ maṇḍitāṃsam |hastodyaccakraśaṅkhāmbujagadalamalaṃ pītakauśayavāsovidyudbhāsaṃ samudyaddinakarasadṛśaṃ padmahastaṃ namāmi || 8||

ॐ वासुदेवः परं ब्रह्म परमात्मा परात्परम् ।परं धाम परं ज्योतिः परं तत्त्वं परं पदम् ॥ ९॥

oṃ vāsudevaḥ paraṃ brahma paramātmā parātparam |paraṃ dhāma paraṃ jyotiḥ paraṃ tattvaṃ paraṃ padam || 9||

परं शिवं परो ध्येयः परं ज्ञानं परा गतिः ।परमार्थः परं श्रेयः परानन्दः परोदयः ॥ १०॥

paraṃ śivaṃ paro dhyeyaḥ paraṃ jñānaṃ parā gatiḥ |paramārthaḥ paraṃ śreyaḥ parānandaḥ parodayaḥ || 10||

परो व्यक्तः परं व्योम परार्धः परमेश्वरः ।निरामयो निर्विकारो निर्विकल्पो निराश्रयः ॥ ११॥

paro vyaktaḥ paraṃ vyoma parārdhaḥ parameśvaraḥ |nirāmayo nirvikāro nirvikalpo nirāśrayaḥ || 11||

निरञ्जनो निरालम्बो निर्लेपो निरवग्रहः ।निर्गुणोनिष्कलोऽनन्तोऽचिन्त्योऽसावचलोऽच्युतः ॥ १२॥

nirañjano nirālambo nirlepo niravagrahaḥ |nirguṇoniṣkalo'nanto'cintyo'sāvacalo'cyutaḥ || 12||

अतीन्द्रियोऽमितोऽरोध्योऽनीहोऽनीशोऽव्ययोऽक्षयः ।सर्वज्ञः सर्वगः सर्वः सर्वदः सर्वभावनः ॥ १३॥

atīndriyo'mito'rodhyo'nīho'nīśo'vyayo'kṣayaḥ |sarvajñaḥ sarvagaḥ sarvaḥ sarvadaḥ sarvabhāvanaḥ || 13||

शर्वः शम्भुः सर्वसाक्षी पूज्यः सर्वस्य सर्वदृक् ।सर्वशक्तिः सर्वसारः सर्वात्मा सर्वतोमुखः ॥ १४॥

śarvaḥ śambhuḥ sarvasākṣī pūjyaḥ sarvasya sarvadṛk |sarvaśaktiḥ sarvasāraḥ sarvātmā sarvatomukhaḥ || 14||

सर्वावासः सर्वरूपः सर्वादि सर्वदुःखहा ।सर्वार्थः सर्वतोभद्रः सर्वकारणकारणम् ॥ १५॥

sarvāvāsaḥ sarvarūpaḥ sarvādi sarvaduḥkhahā |sarvārthaḥ sarvatobhadraḥ sarvakāraṇakāraṇam || 15||

सर्वातिशायकः सर्वाध्यक्षः सर्वेश्वरेश्वरः ।षड्विंशको महाविष्णुर्महागुह्यो महाहरिः ॥ १६॥

sarvātiśāyakaḥ sarvādhyakṣaḥ sarveśvareśvaraḥ |ṣaḍviṃśako mahāviṣṇurmahāguhyo mahāhariḥ || 16||

नित्योदितो नित्ययुक्तो नित्यानन्दः सनातनः ।मायापतिर्योगपतिः कैवल्यपतिरात्मभूः ॥ १७॥

nityodito nityayukto nityānandaḥ sanātanaḥ |māyāpatiryogapatiḥ kaivalyapatirātmabhūḥ || 17||

जन्ममृत्युजरातीतः कालातीतो भवातिगः ।पूर्णः सत्यः शुद्धबुद्धस्वरूपो नित्यचिन्मयः ॥ १८॥

janmamṛtyujarātītaḥ kālātīto bhavātigaḥ |pūrṇaḥ satyaḥ śuddhabuddhasvarūpo nityacinmayaḥ || 18||

योगिप्रियो योगमयो भवबन्धैकमोचकः ।पुराणः पुरुषः प्रत्यक् चैतन्यं पुरुषोत्तमः ॥ १९॥

yogipriyo yogamayo bhavabandhaikamocakaḥ |purāṇaḥ puruṣaḥ pratyak caitanyaṃ puruṣottamaḥ || 19||

वेदान्तवेद्यो दुर्ज्ञेयस्तापत्रयविवर्जितः ।ब्रह्मविद्याश्रयोऽलङ्घ्यः स्वप्रकाशः स्वयम्प्रभः ॥ २०॥

vedāntavedyo durjñeyastāpatrayavivarjitaḥ |brahmavidyāśrayo'laṅghyaḥ svaprakāśaḥ svayamprabhaḥ || 20||

सर्वोपेय उदासीनः प्रणवः सर्वतः समः ।सर्वानवद्यो दुष्प्रापस्तुरीयस्तमसः परः ॥ २१॥

sarvopeya udāsīnaḥ praṇavaḥ sarvataḥ samaḥ |sarvānavadyo duṣprāpasturīyastamasaḥ paraḥ || 21||

कूटस्थः सर्वसंश्लिष्टो वाङ्गमनोगोचरातिगः ।सङ्कर्षणः सर्वहरः कालः सर्वभयङ्करः ॥ २२॥

kūṭasthaḥ sarvasaṃśliṣṭo vāṅgamanogocarātigaḥ |saṅkarṣaṇaḥ sarvaharaḥ kālaḥ sarvabhayaṅkaraḥ || 22||

अनुल्लघ्यं सर्वगतिर्महारुद्रो दुरासदः ।मूलप्रकृतिरानन्दः प्रज्ञाता विश्वमोहनः ॥ २३॥

anullaghyaṃ sarvagatirmahārudro durāsadaḥ |mūlaprakṛtirānandaḥ prajñātā viśvamohanaḥ || 23||

महामायो विश्वबीजः पराशक्तिसुखैकभुक् ।सर्वकाम्योऽनन्तशीलः सर्वभूतवशङ्करः ॥ २४॥

mahāmāyo viśvabījaḥ parāśaktisukhaikabhuk |sarvakāmyo'nantaśīlaḥ sarvabhūtavaśaṅkaraḥ || 24||

अनिरुद्धः सर्वजीवो हृषीकेशो मनःपतिः ।निरुपाधिः प्रियो हंसोऽक्षरः सर्वनियोजकः ॥ २५॥

aniruddhaḥ sarvajīvo hṛṣīkeśo manaḥpatiḥ |nirupādhiḥ priyo haṃso'kṣaraḥ sarvaniyojakaḥ || 25||

ब्रह्मा प्राणेश्वरः सर्वभूतभृद्देहनायकः ।क्षेत्रज्ञः प्रकृतिस्वामी पुरुषो विश्वसूत्रधृक् ॥ २६॥

brahmā prāṇeśvaraḥ sarvabhūtabhṛddehanāyakaḥ |kṣetrajñaḥ prakṛtisvāmī puruṣo viśvasūtradhṛk || 26||

अन्तर्यामी त्रिधामाऽन्तःसाक्षी त्रिगुण ईश्वरः ।योगी मृग्यः पद्मनाभः शेषशायी श्रियः पतिः ॥ २७॥

antaryāmī tridhāmā'ntaḥsākṣī triguṇa īśvaraḥ |yogī mṛgyaḥ padmanābhaḥ śeṣaśāyī śriyaḥ patiḥ || 27||

श्रीसत्योपास्यपादाब्जोऽनन्तः श्रीः श्रीनिकेतनः ।नित्यवक्षःस्थलस्थश्रीः श्रीनिधिः श्रीधरो हरिः ॥ २८॥

śrīsatyopāsyapādābjo'nantaḥ śrīḥ śrīniketanaḥ |nityavakṣaḥsthalasthaśrīḥ śrīnidhiḥ śrīdharo hariḥ || 28||

रम्यश्रीर्निश्चयश्रीदो विष्णुः क्षीराब्धिमन्दिरः ।कौस्तुभोद्भासितोरस्को माधवो जगदार्तिहा ॥ २९॥

ramyaśrīrniścayaśrīdo viṣṇuḥ kṣīrābdhimandiraḥ |kaustubhodbhāsitorasko mādhavo jagadārtihā || 29||

श्रीवत्सवक्षा निःसीमः कल्याणगुणभाजनम् ।पीताम्बरो जगन्नाथो जगद्धाता जगत्पिता ॥ ३०॥

śrīvatsavakṣā niḥsīmaḥ kalyāṇaguṇabhājanam |pītāmbaro jagannātho jagaddhātā jagatpitā || 30||

जगद्बन्धुर्जगत्स्रष्टा जगत्कर्ता जगन्निधिः ।जगदेकस्फुरद्वीर्यो नाहंवादी जगन्मयः ॥ ३१॥

jagadbandhurjagatsraṣṭā jagatkartā jagannidhiḥ |jagadekasphuradvīryo nāhaṃvādī jaganmayaḥ || 31||