हंसगुह्यस्तोत्रम् Shrihamsaguhyastotram

नमः परायावितथानुभूतयेगुणत्रयाभासनिमित्तबन्धवे ।अदृष्टधाम्ने गुणतत्त्वबुद्धिभिःनिवृत्तमानाय दधे स्वयम्भुवे ॥ १॥

namaḥ parāyāvitathānubhūtayeguṇatrayābhāsanimittabandhave |adṛṣṭadhāmne guṇatattvabuddhibhiḥnivṛttamānāya dadhe svayambhuve || 1||

न यस्य सख्यं पुरुषोऽवैति सख्युःसखा वसन्संवसतः पुरेऽस्मिन् ।गुणो यथा गुणिनो व्यक्तदृष्टेःतस्मै महेशाय नमस्करोमि ॥ २॥

na yasya sakhyaṃ puruṣo'vaiti sakhyuḥsakhā vasansaṃvasataḥ pure'smin |guṇo yathā guṇino vyaktadṛṣṭeḥtasmai maheśāya namaskaromi || 2||

देहोऽसवोऽक्षा मनवो भूतमात्रानात्मानमन्यं च विदुः परं यत् ।सर्वं पुमान् वेद गुणांश्च तज्ज्ञोन वेद सर्वज्ञमनन्तमीडे ॥ ३॥

deho'savo'kṣā manavo bhūtamātrānātmānamanyaṃ ca viduḥ paraṃ yat |sarvaṃ pumān veda guṇāṃśca tajjñona veda sarvajñamanantamīḍe || 3||

यदोपरामो मनसो नामरूपरूपस्य दृष्टस्मृतिसप्रमोषात् ।य ईयते केवलया स्वसंस्थयाहंसाय तस्मै शुचिसद्मने नमः ॥ ४॥

yadoparāmo manaso nāmarūparūpasya dṛṣṭasmṛtisapramoṣāt |ya īyate kevalayā svasaṃsthayāhaṃsāya tasmai śucisadmane namaḥ || 4||

मनीषिणोऽन्तर्हदि सन्निवेशितंस्वशक्तिभिर्नवभिश्च त्रिवृद्भिः ।वह्निं यथा दारुणि पाञ्चदश्यंमनीषया निष्कर्षन्ति गूढम् ॥ ५॥

manīṣiṇo'ntarhadi sanniveśitaṃsvaśaktibhirnavabhiśca trivṛdbhiḥ |vahniṃ yathā dāruṇi pāñcadaśyaṃmanīṣayā niṣkarṣanti gūḍham || 5||

स वै ममाशेषविशेषमायानिषेधनिवाणसुखानुभूतिः ।स सर्वनामा स च विश्वरूपःप्रसीदतामनिरुक्तात्मशक्तिः ॥ ६॥

sa vai mamāśeṣaviśeṣamāyāniṣedhanivāṇasukhānubhūtiḥ |sa sarvanāmā sa ca viśvarūpaḥprasīdatāmaniruktātmaśaktiḥ || 6||

यद्यन्निरुक्तं वचसा निरूपितंधियाऽक्षभिर्वा मनसा वोत यस्य ।मा भूत्स्वरूपं गुणरूपं हि तत्तत्स वै गुणापायविसर्गलक्षणः ॥ ७॥

yadyanniruktaṃ vacasā nirūpitaṃdhiyā'kṣabhirvā manasā vota yasya |mā bhūtsvarūpaṃ guṇarūpaṃ hi tattatsa vai guṇāpāyavisargalakṣaṇaḥ || 7||

यस्मिन् यतो येन च यस्य यस्मैयद्यो यथा कुरूते कार्यते च ।परावरेषां परमं प्राक् प्रसिद्धंतद्ब्रह्म तद्धेतुरनन्यदेकम् ॥ ८॥

yasmin yato yena ca yasya yasmaiyadyo yathā kurūte kāryate ca |parāvareṣāṃ paramaṃ prāk prasiddhaṃtadbrahma taddheturananyadekam || 8||

यच्छक्तयो वदतां वादितां वैविवादसंवादभुवो भवन्ति ।कुर्वन्ति चैषां मुहुरात्ममोहंतस्मै नमोऽनन्तगुणाय भूम्ने ॥ ९॥

yacchaktayo vadatāṃ vāditāṃ vaivivādasaṃvādabhuvo bhavanti |kurvanti caiṣāṃ muhurātmamohaṃtasmai namo'nantaguṇāya bhūmne || 9||

अस्तीति नास्तीति च वस्तुनिष्ठयोःएकस्थयोर्भिन्नविरुद्धधर्मयोः ।अवेक्षितं किं च न योगसाङ्ख्ययोःसमं परं ह्यनुकूलं बृहत्तत् ॥ १०॥

astīti nāstīti ca vastuniṣṭhayoḥekasthayorbhinnaviruddhadharmayoḥ |avekṣitaṃ kiṃ ca na yogasāṅkhyayoḥsamaṃ paraṃ hyanukūlaṃ bṛhattat || 10||

योऽनुगहार्थं भजतां पादमूलमनामरूपो भगवाननन्तः ।नामानि रूपाणि च जन्मकर्मभिर्भेजे स मह्यं परमः प्रसीदतु ॥ ११॥

yo'nugahārthaṃ bhajatāṃ pādamūlamanāmarūpo bhagavānanantaḥ |nāmāni rūpāṇi ca janmakarmabhirbheje sa mahyaṃ paramaḥ prasīdatu || 11||

यः प्राकृतैर्ज्ञानपथैर्जनानांयथाशयं देहगतो विभाति ।यथानिलः पार्थिवमाश्रितो गुणंस ईश्वरो मे कुरुतान्मनोरथम् ॥ १२॥

yaḥ prākṛtairjñānapathairjanānāṃyathāśayaṃ dehagato vibhāti |yathānilaḥ pārthivamāśrito guṇaṃsa īśvaro me kurutānmanoratham || 12||

इति हंसगुह्यस्तोत्रं सम्पूर्णम् ।

iti haṃsaguhyastotraṃ sampūrṇam |