सङ्कर्षणोपनिषत् Sankarshana Upanishad

अथ तद्विष्णोः इति शान्तिः । अथ सङ्कर्षणोपनिषदुच्यते । शेषो हवै वासुदेवात्सङ्कर्षणो नाम जात आसीत् । सोऽकामयत प्रजाः सृजेयेति ।ततः प्रद्युम्नसंज्ञं मन आसीत् । तस्मादहङ्कारनामाऽनिरुद्धः ।ततो हिरण्यगर्भोऽजायत । तस्माद्दश प्रजापतयो मरीच्यादयःस्थाणुदक्षकर्दमप्रियव्रतोत्तानपादादयोऽप्यजायन्त । तेभ्यःसर्वाणि भूतानि च । तस्माच्छेषादेव सर्वाणि समुत्पद्यन्ते ।तस्मिन्नेव प्रलीयन्ते । स एव बहुधा जायमानः सर्वान् परिपाति ।स एव काद्रवेयो व्याकरणज्यौतिषादिशास्त्राणि निर्मिमाणोबहुभिर्मुमुक्षुभिरुपास्यमानोऽखिलां भुवमेकस्मिन् शीर्ष्णिसिद्धार्थवद्धार यमाणस्सर्वैर्मुनिभिः संप्रार्थ्यमानःसहस्रशिखरमेरोश्शिरोभिर्वारयमाणो महावायोरहङ्कारं निराचकार ।स भगवान् युगसन्धिकाले स्वेन रूपेण युगे युगे तेनैव जायमानःस्वयमेव सौमित्रिरैक्ष्वाके (वंशे जा)यमा(नो) रक्षांसि सर्वाणिविनिघ्नन् चातुर्वर्ण्यधर्मान् प्रवर्त(यति) । स एव भगवान्युगसन्धिकाले(शरदभ्रसं)निकाशो रौहिणेयो वासुदेवः सर्वाणिग(दा)द्यायुधशास्त्राजन्यमण्डलान्निराचिकीर्ष (ति । ) भूभारमखिलंनिचखान । स एव भगवान् (शेषः) युगे तुरीयेऽपि ब्राह्मण्यांजायमा(नो) रामानुजो भूत्वा सर्वा उपनिषद उद्दिधीर्ष(ति । ) सर्वाणिधर्मशास्त्राणि विस्तारयिष्णुः सर्वानपि वैष्णवान् धर्मान् विजृम्भयन्सर्वानपि पाषण्डान्निचखान । स एष जग(दाविर्भावतिरोभावहेतुः । )स एष सर्वात्मकः । स एष मुमुक्षुभिर्ध्येयः । स एष मोक्षप्रदःएतत्स्मृ(त्या) सर्वेभ्यः पाप्मे(प्म)भ्यो मुच्यते । तन्नाम सङ्कीर्तयन्विष्णुसायुज्यं गच्छति । तदेतद्दिवाऽधीयानो रात्रिकृतं पापंनाशयति । नक्तमधीयानो दिवसकृतं पापं नाशयति । तदेतद्वेदानांरहस्यम् । तदेतदुपनिषदां रहस्यम् । एतदधीयानः सर्वक्रतुफलंलभते । शान्तिमेति । मनश्शुद्धिमेति । सर्वतीर्थफलं लभते ।य एवं वेद । देहबन्धाद्विमुच्यते । देहबन्धाद्विमुच्यते ।इत्येवोपनिषत् ॥(वैष्णवौपनिषदः)

atha tadviṣṇoḥ iti śāntiḥ | atha saṅkarṣaṇopaniṣaducyate | śeṣo havai vāsudevātsaṅkarṣaṇo nāma jāta āsīt | so'kāmayata prajāḥ sṛjeyeti |tataḥ pradyumnasaṃjñaṃ mana āsīt | tasmādahaṅkāranāmā'niruddhaḥ |tato hiraṇyagarbho'jāyata | tasmāddaśa prajāpatayo marīcyādayaḥsthāṇudakṣakardamapriyavratottānapādādayo'pyajāyanta | tebhyaḥsarvāṇi bhūtāni ca | tasmāccheṣādeva sarvāṇi samutpadyante |tasminneva pralīyante | sa eva bahudhā jāyamānaḥ sarvān paripāti |sa eva kādraveyo vyākaraṇajyautiṣādiśāstrāṇi nirmimāṇobahubhirmumukṣubhirupāsyamāno'khilāṃ bhuvamekasmin śīrṣṇisiddhārthavaddhāra yamāṇassarvairmunibhiḥ saṃprārthyamānaḥsahasraśikharamerośśirobhirvārayamāṇo mahāvāyorahaṅkāraṃ nirācakāra |sa bhagavān yugasandhikāle svena rūpeṇa yuge yuge tenaiva jāyamānaḥsvayameva saumitriraikṣvāke (vaṃśe jā)yamā(no) rakṣāṃsi sarvāṇivinighnan cāturvarṇyadharmān pravarta(yati) | sa eva bhagavānyugasandhikāle(śaradabhrasaṃ)nikāśo rauhiṇeyo vāsudevaḥ sarvāṇiga(dā)dyāyudhaśāstrājanyamaṇḍalānnirācikīrṣa (ti | ) bhūbhāramakhilaṃnicakhāna | sa eva bhagavān (śeṣaḥ) yuge turīye'pi brāhmaṇyāṃjāyamā(no) rāmānujo bhūtvā sarvā upaniṣada uddidhīrṣa(ti | ) sarvāṇidharmaśāstrāṇi vistārayiṣṇuḥ sarvānapi vaiṣṇavān dharmān vijṛmbhayansarvānapi pāṣaṇḍānnicakhāna | sa eṣa jaga(dāvirbhāvatirobhāvahetuḥ | )sa eṣa sarvātmakaḥ | sa eṣa mumukṣubhirdhyeyaḥ | sa eṣa mokṣapradaḥetatsmṛ(tyā) sarvebhyaḥ pāpme(pma)bhyo mucyate | tannāma saṅkīrtayanviṣṇusāyujyaṃ gacchati | tadetaddivā'dhīyāno rātrikṛtaṃ pāpaṃnāśayati | naktamadhīyāno divasakṛtaṃ pāpaṃ nāśayati | tadetadvedānāṃrahasyam | tadetadupaniṣadāṃ rahasyam | etadadhīyānaḥ sarvakratuphalaṃlabhate | śāntimeti | manaśśuddhimeti | sarvatīrthaphalaṃ labhate |ya evaṃ veda | dehabandhādvimucyate | dehabandhādvimucyate |ityevopaniṣat ||(vaiṣṇavaupaniṣadaḥ)

इति सङ्कर्षणोपनिषत् समाप्ता ।

iti saṅkarṣaṇopaniṣat samāptā |