नारायणपूर्वतापिनीयोपनिषत् Narayanapurvatapiniya Upanishad

अथ ब्रह्माणं भगवन्तं सनत्कुमारः पप्रच्छ । कीदृशंनारायणाष्टाक्षरं भवतीति व्याचष्टे । अथ यो वै नारायणः सभगवान् परब्रह्मण आनन्दो भवति । ज्ञात्वा जीवन्मुक्तो भवति ।सच्चिदानन्दस्वरूपपरवस्तु भवति । अष्टाक्षरं अष्टमूर्तिभवति । प्रथमरूपः पृथिवीरूपो भवति । द्वितीयमापो भवति ।ततीयस्तेजो भवति । चतुर्थो वायुर्भवति । पञ्चम आकाशो भवति ।षष्ठश्चन्द्रमा भवति । सप्तमः सूर्यो भवति । अष्टमो यजमानः ॥

atha brahmāṇaṃ bhagavantaṃ sanatkumāraḥ papraccha | kīdṛśaṃnārāyaṇāṣṭākṣaraṃ bhavatīti vyācaṣṭe | atha yo vai nārāyaṇaḥ sabhagavān parabrahmaṇa ānando bhavati | jñātvā jīvanmukto bhavati |saccidānandasvarūpaparavastu bhavati | aṣṭākṣaraṃ aṣṭamūrtibhavati | prathamarūpaḥ pṛthivīrūpo bhavati | dvitīyamāpo bhavati |tatīyastejo bhavati | caturtho vāyurbhavati | pañcama ākāśo bhavati |ṣaṣṭhaścandramā bhavati | saptamaḥ sūryo bhavati | aṣṭamo yajamānaḥ ||

भृमिरापस्तथा तेजो वायुर्व्योम च चन्द्रमाः ।सूर्यः पुमांस्तथाचेति मूर्तयश्चाष्ट कीर्तिताः ॥अकारोकारमकारनादबिन्दुकलानुसन्धानध्यानाष्टविधा अष्टाक्षरं भवति ।अकारः सद्योजातो भवति । उकारो वामदेवः । अघोरो मकारो भवति ।तत्पुरुषो नादः । बिन्दुरीशानः । कला व्यापको भवति । अनुसन्धानोनित्यः । ध्यानस्वरूपं ब्रह्म । सर्वव्यापकोऽष्टाक्षरः ॥

bhṛmirāpastathā tejo vāyurvyoma ca candramāḥ |sūryaḥ pumāṃstathāceti mūrtayaścāṣṭa kīrtitāḥ ||akārokāramakāranādabindukalānusandhānadhyānāṣṭavidhā aṣṭākṣaraṃ bhavati |akāraḥ sadyojāto bhavati | ukāro vāmadevaḥ | aghoro makāro bhavati |tatpuruṣo nādaḥ | bindurīśānaḥ | kalā vyāpako bhavati | anusandhānonityaḥ | dhyānasvarūpaṃ brahma | sarvavyāpako'ṣṭākṣaraḥ ||

नारायणः परं ब्रह्म ज्ञानं नारायणः परः ।नारायणं महापुरुषं विश्वमात्मानमव्ययम् ॥अन्तर्बहिश्च तत्सर्वं स्थितो नारायणः परः ।सहस्रशीर्षं देवमक्षरं परमं पदम् ॥नारायणं शिवं शान्तं सर्ववेदान्तगोचरम् ।सृष्टिः स्थितिश्च संहारतिरोधानानुसम्मतम् ।पञ्चकृत्यस्य कर्तारं नारायणमनामयम् ॥इत्याथर्वणरहस्ये नारायणपूर्वतापिनीये प्रथमः खण्ड ।

nārāyaṇaḥ paraṃ brahma jñānaṃ nārāyaṇaḥ paraḥ |nārāyaṇaṃ mahāpuruṣaṃ viśvamātmānamavyayam ||antarbahiśca tatsarvaṃ sthito nārāyaṇaḥ paraḥ |sahasraśīrṣaṃ devamakṣaraṃ paramaṃ padam ||nārāyaṇaṃ śivaṃ śāntaṃ sarvavedāntagocaram |sṛṣṭiḥ sthitiśca saṃhāratirodhānānusammatam |pañcakṛtyasya kartāraṃ nārāyaṇamanāmayam ||ityātharvaṇarahasye nārāyaṇapūrvatāpinīye prathamaḥ khaṇḍa |

स होवाच भगवान् ब्रह्मा नारायणाष्टाक्षरमन्त्रं व्याचष्टे ।श्रीमन्नारायणस्य दशमन्त्राः कथ्यन्ते ।ॐ नमो नारायणाय इत्यष्टाक्षरो मन्त्रः । स एव मन्त्रराजो भवति ।एतन्नारायणस्य तारकं भवति । तदेवोपासितव्यं भवति ।इत्युवाच भगवान्नारायणशब्दपरब्रह्मश्रीमहामायाप्रकृतिसर्वमेकजननीलक्ष्मीर्भवति ।देवानां देवलक्ष्मीर्भवति । सिद्धानां सिद्धलक्ष्मीर्भवति ।मुमुक्षणां मोक्षलक्ष्मीर्भवति । योगिनां योगलक्ष्मीर्भवति ।मुनीनां विवेकबुद्धिर्भवति । राज्ञां राज्यलक्ष्मीर्भवति । सृष्टिरूपासरस्वती भवति । स्थितिरूपा महालक्ष्मीर्भवति । संहाररूपा रुद्राणीभवति । तिरोधानकरी पार्वती भवति । अनुग्रहरूपा उमा भवति ।पञ्चकृत्यरूपा परमेश्वरी भवति । श्रीमहालक्ष्म्यै नम इतिसप्ताक्षरो मन्त्रः ॥

sa hovāca bhagavān brahmā nārāyaṇāṣṭākṣaramantraṃ vyācaṣṭe |śrīmannārāyaṇasya daśamantrāḥ kathyante |oṃ namo nārāyaṇāya ityaṣṭākṣaro mantraḥ | sa eva mantrarājo bhavati |etannārāyaṇasya tārakaṃ bhavati | tadevopāsitavyaṃ bhavati |ityuvāca bhagavānnārāyaṇaśabdaparabrahmaśrīmahāmāyāprakṛtisarvamekajananīlakṣmīrbhavati |devānāṃ devalakṣmīrbhavati | siddhānāṃ siddhalakṣmīrbhavati |mumukṣaṇāṃ mokṣalakṣmīrbhavati | yogināṃ yogalakṣmīrbhavati |munīnāṃ vivekabuddhirbhavati | rājñāṃ rājyalakṣmīrbhavati | sṛṣṭirūpāsarasvatī bhavati | sthitirūpā mahālakṣmīrbhavati | saṃhārarūpā rudrāṇībhavati | tirodhānakarī pārvatī bhavati | anugraharūpā umā bhavati |pañcakṛtyarūpā parameśvarī bhavati | śrīmahālakṣmyai nama itisaptākṣaro mantraḥ ||

सर्वेषामेव भूतानां महासौभाग्यदायिनी ।महालक्ष्मीर्महादेवी सर्वलोकैकमोहिनी ॥साम्राज्यदायिनी नित्यं सर्ववेदस्वरूपिणी ।महाविद्या जगन्माता मुनीनां मोक्षदायिनी ।ज्ञानिनां ज्ञानदा सत्यं दानवानां विनाशिनी ॥इति महालक्ष्मीर्मूलप्रकृतिर्भवति । नारायणःस भगवान् परब्रह्मस्वरूपी सर्ववेदान्तगोचरःनित्यशुद्धबुद्धपरब्रह्मानन्दमयो भवति । तस्माल्लक्ष्मीनारायणइति स होवाच भगवान् य एवं वेद । इत्युपनिषत् ॥

sarveṣāmeva bhūtānāṃ mahāsaubhāgyadāyinī |mahālakṣmīrmahādevī sarvalokaikamohinī ||sāmrājyadāyinī nityaṃ sarvavedasvarūpiṇī |mahāvidyā jaganmātā munīnāṃ mokṣadāyinī |jñānināṃ jñānadā satyaṃ dānavānāṃ vināśinī ||iti mahālakṣmīrmūlaprakṛtirbhavati | nārāyaṇaḥsa bhagavān parabrahmasvarūpī sarvavedāntagocaraḥnityaśuddhabuddhaparabrahmānandamayo bhavati | tasmāllakṣmīnārāyaṇaiti sa hovāca bhagavān ya evaṃ veda | ityupaniṣat ||

इत्याथर्वणरहस्ये नारायणपूर्वतापिनीये द्वितीयः खण्ड ।

ityātharvaṇarahasye nārāyaṇapūrvatāpinīye dvitīyaḥ khaṇḍa |

स होवाच भगवान् ब्रह्मा नारायणमन्त्रः कीदृशो भवति । ॐनारायणाय विद्महे वासुदेवाय धीमहि । तन्नो विष्णुः प्रचोदयात्इति गायत्री भवति । इदं विष्णुर्विचक्रमे त्रेधा निदधेपदम् । समूढमस्य पाँसुरे । अतो देवा भवन्तु नो यतोविष्णुर्विचक्रमे । पृथिव्याः सप्तधामभिः इति मन्त्रद्वयेननारायणप्रतिपादितं भवति । स ब्रह्मा स शिवः स हरिः सेन्द्रःसोऽक्षरः परमः स्वराट्। नारायणायेति पञ्चाक्षरं भवति ।ॐ नमो विष्णव इति षडक्षरं विज्ञातम् । नमो नारायणायेति सप्ताक्षरंभवति । ॐ नमो भगवते वासुदेवायेति द्वादशं परिकीर्तितम् ।ॐ श्रीं ह्रीं क्लीं नमो नारायणाय स्वाहा । यस्य कस्यापि न देयम् ॥

sa hovāca bhagavān brahmā nārāyaṇamantraḥ kīdṛśo bhavati | oṃnārāyaṇāya vidmahe vāsudevāya dhīmahi | tanno viṣṇuḥ pracodayātiti gāyatrī bhavati | idaṃ viṣṇurvicakrame tredhā nidadhepadam | samūḍhamasya pām̐sure | ato devā bhavantu no yatoviṣṇurvicakrame | pṛthivyāḥ saptadhāmabhiḥ iti mantradvayenanārāyaṇapratipāditaṃ bhavati | sa brahmā sa śivaḥ sa hariḥ sendraḥso'kṣaraḥ paramaḥ svarāṭ| nārāyaṇāyeti pañcākṣaraṃ bhavati |oṃ namo viṣṇava iti ṣaḍakṣaraṃ vijñātam | namo nārāyaṇāyeti saptākṣaraṃbhavati | oṃ namo bhagavate vāsudevāyeti dvādaśaṃ parikīrtitam |oṃ śrīṃ hrīṃ klīṃ namo nārāyaṇāya svāhā | yasya kasyāpi na deyam ||

पुत्रो देयः शिरो देयं न देया षोडशाक्षरी ।न वदेद्यस्य कस्यापि किं तु शिष्याय तां वदेत् ॥ॐ श्रीं ह्रीं नमो भगवते लक्ष्मीनारायणाय विष्णवे वासुदेवाय स्वाहा ॥श्रीमहाविष्णवे तुभ्यं नमो नारायणाय च ।गोविन्दाय च रुद्राय हरये ब्रह्मरूपिणे ॥नारायण महाविष्णो श्रीधरानन्त कशव ।वासुदेव जगन्नाथ हृषीकेश नमो नमः ॥इत्यनुष्टुब्द्वयं मन्त्रं व्याख्यातम् । अथ मालामन्त्रं व्याख्यास्यामः ।स होवाच भगवान् ब्रह्मा य एवं वेद । इत्युपनिषत् ॥

putro deyaḥ śiro deyaṃ na deyā ṣoḍaśākṣarī |na vadedyasya kasyāpi kiṃ tu śiṣyāya tāṃ vadet ||oṃ śrīṃ hrīṃ namo bhagavate lakṣmīnārāyaṇāya viṣṇave vāsudevāya svāhā ||śrīmahāviṣṇave tubhyaṃ namo nārāyaṇāya ca |govindāya ca rudrāya haraye brahmarūpiṇe ||nārāyaṇa mahāviṣṇo śrīdharānanta kaśava |vāsudeva jagannātha hṛṣīkeśa namo namaḥ ||ityanuṣṭubdvayaṃ mantraṃ vyākhyātam | atha mālāmantraṃ vyākhyāsyāmaḥ |sa hovāca bhagavān brahmā ya evaṃ veda | ityupaniṣat ||

इत्याथर्वणरहस्ये नारायणपूर्वतापिनीये तृतीयः खण्ड ।

ityātharvaṇarahasye nārāyaṇapūrvatāpinīye tṛtīyaḥ khaṇḍa |

स होवाच भगवान् पितामहः गायत्रीं व्याचष्टे । गोविन्दायविद्महे वासुदेवाय धीमहि । तन्नो नारायणः प्रचोदयात् ।कामदेवाय विद्महे पुष्पबाणाय धीमहि । तन्नोऽनङ्गःप्रचोदयात् । महादेव्यै च विद्महे विष्णुपत्नी च धीमहि ।तन्नो लक्ष्मीः प्रचोदयात् । विष्णोर्नुकं वीर्याणि प्रवोचंयः पार्थिवानि विमरे रजा,ँसि यो अस्कभायदुत्तर,ँसधस्थंविचक्रमाणस्त्रेधोरुगायः त्रिर्देवः पृथिवीमेष एताम् ।विचक्रमे शतर्चसं महित्वा । प्रविष्णुरस्तु तवसस्तवीयान् ।प्वेष,ँह्यस्य स्थविरस्य नाम ।

sa hovāca bhagavān pitāmahaḥ gāyatrīṃ vyācaṣṭe | govindāyavidmahe vāsudevāya dhīmahi | tanno nārāyaṇaḥ pracodayāt |kāmadevāya vidmahe puṣpabāṇāya dhīmahi | tanno'naṅgaḥpracodayāt | mahādevyai ca vidmahe viṣṇupatnī ca dhīmahi |tanno lakṣmīḥ pracodayāt | viṣṇornukaṃ vīryāṇi pravocaṃyaḥ pārthivāni vimare rajā,m̐si yo askabhāyaduttara,m̐sadhasthaṃvicakramāṇastredhorugāyaḥ trirdevaḥ pṛthivīmeṣa etām |vicakrame śatarcasaṃ mahitvā | praviṣṇurastu tavasastavīyān |pveṣa,m̐hyasya sthavirasya nāma |

सत्कुमिव तितौना पुनन्तो यत्र धीरा मनसा वाचमकृत ।अत्रा सखायः सख्यानि जानते भद्रैषां लक्ष्मीर्निहिताधिवाचि ॥प्रतद्विष्णुस्तवते वीर्याय । मृगो न भीमः कुचरो गिरिष्ठाः ।यस्योरुषु त्रिषु विक्रमणेषु । अधिक्षियन्ति भुवनानि विश्वा । ,य ई,ँशृणोत्यलक,ँ शृणोति । न हि प्रवेदसुकृतस्य पन्थाम् । अक्षन्वन्तः कर्णवन्तः सखायोमनो जीवेष्वसमा बभूवुः । तस्माल्लक्ष्मीनारायणं सर्वबीजंसर्वभूताधिवासं यो वेत्ति स विद्वान् भवति । उपासकानांमोक्षप्राप्तिर्भवति । स जीवन्मुक्तो भवति । स होवाच भगवान्उपासनविधिं व्याचष्टे । ब्रह्मा ऋषिर्भवति । गायत्री छन्द उच्यते ।श्रीमन्नारायणपरमात्मा देवता । प्रणवं बीजम् । नमः शक्तिरुच्यते ।कीलकं नारायणेति ॥

satkumiva titaunā punanto yatra dhīrā manasā vācamakṛta |atrā sakhāyaḥ sakhyāni jānate bhadraiṣāṃ lakṣmīrnihitādhivāci ||pratadviṣṇustavate vīryāya | mṛgo na bhīmaḥ kucaro giriṣṭhāḥ |yasyoruṣu triṣu vikramaṇeṣu | adhikṣiyanti bhuvanāni viśvā | ,ya ī,m̐śṛṇotyalaka,m̐ śṛṇoti | na hi pravedasukṛtasya panthām | akṣanvantaḥ karṇavantaḥ sakhāyomano jīveṣvasamā babhūvuḥ | tasmāllakṣmīnārāyaṇaṃ sarvabījaṃsarvabhūtādhivāsaṃ yo vetti sa vidvān bhavati | upāsakānāṃmokṣaprāptirbhavati | sa jīvanmukto bhavati | sa hovāca bhagavānupāsanavidhiṃ vyācaṣṭe | brahmā ṛṣirbhavati | gāyatrī chanda ucyate |śrīmannārāyaṇaparamātmā devatā | praṇavaṃ bījam | namaḥ śaktirucyate |kīlakaṃ nārāyaṇeti ||

धर्मार्थकाममोक्षेषु विनियोगोऽथ भावना ।महोल्काय वीरोल्काय वृद्धोल्काय पृथूल्काय विद्युल्काय ज्वलदुल्कायच षडङ्गकल्पिताः नमःस्वाहावषड्वौषट्पदान्ता अङ्गन्यासा भवन्ति ।नीलजीमूतसङ्काशं पीतकौशेयवाससम् ।किरीटकुण्डलधरं कौस्तुभोद्भासितोरसम् ॥शङ्खचक्रगदाखड्गधारिणं वनमालिनम् ।वामभागे महालक्ष्म्यालिङ्गितार्धशरीरिणम् ॥सनकादिभिः संसेव्यं स्तूयमानं महर्षिभिः ।ब्रह्मादिभिः सदा ध्येयं ध्यात्वा नारायणं विभुम् ॥कर्मणा मनसा वाचा संस्मरेत् प्रजपेत् सुधीः ।अयुतं जपमात्रेण सर्वज्ञानप्रदो भवेत् ॥लक्षमात्रं तु प्रजपेत् स्वस्वरूपं भवेन्मनुः ।अत ऊर्ध्वं सदा ध्यायेत् साक्षान्नारायणो हरिः ॥स होवाच भगवान् य एवं वेद । इत्युपनिषत् ॥इत्याथर्वणरहस्ये नारायणपूर्वतापिनीये चतुर्थः खण्ड ।

dharmārthakāmamokṣeṣu viniyogo'tha bhāvanā |maholkāya vīrolkāya vṛddholkāya pṛthūlkāya vidyulkāya jvaladulkāyaca ṣaḍaṅgakalpitāḥ namaḥsvāhāvaṣaḍvauṣaṭpadāntā aṅganyāsā bhavanti |nīlajīmūtasaṅkāśaṃ pītakauśeyavāsasam |kirīṭakuṇḍaladharaṃ kaustubhodbhāsitorasam ||śaṅkhacakragadākhaḍgadhāriṇaṃ vanamālinam |vāmabhāge mahālakṣmyāliṅgitārdhaśarīriṇam ||sanakādibhiḥ saṃsevyaṃ stūyamānaṃ maharṣibhiḥ |brahmādibhiḥ sadā dhyeyaṃ dhyātvā nārāyaṇaṃ vibhum ||karmaṇā manasā vācā saṃsmaret prajapet sudhīḥ |ayutaṃ japamātreṇa sarvajñānaprado bhavet ||lakṣamātraṃ tu prajapet svasvarūpaṃ bhavenmanuḥ |ata ūrdhvaṃ sadā dhyāyet sākṣānnārāyaṇo hariḥ ||sa hovāca bhagavān ya evaṃ veda | ityupaniṣat ||ityātharvaṇarahasye nārāyaṇapūrvatāpinīye caturthaḥ khaṇḍa |

स होवाच भगवान् ब्रह्मा दशकळात्मकोऽवतारः कथ्यते ॥जरा पालिनिका शान्तिरीश्वरी रतिकामिका ।वरदा ह्लादिनी प्रीतिर्दीर्घा दशकला हरेः ॥नारायणादवतारा मन्त्ररूपा जायन्ते । ॐ नमो नारायणाय स्वाहा । त्वंदशाक्षरो महामन्त्रो भवति । तत्र प्रथमो मत्स्यावतारः । द्वितीयःकूर्मः । तृतीयो वराहः । चतुर्थो नरसिंहः । पञ्चमो वामनः ।षष्ठो जमदग्निः । सप्तमो रामचन्द्रः । अष्टमः कृष्णःपरमात्मा । नवमो बुद्धावतारः । दशमः कल्किर्जनार्दनः ।ॐ मत्स्यावताराय नमः । श्रीं कूर्मावताराय नमः । हीं वराहावतारायनमः । हूं नृसिंहावताराय नमः । सौः वामनावताराय नमः ।

sa hovāca bhagavān brahmā daśakaḷātmako'vatāraḥ kathyate ||jarā pālinikā śāntirīśvarī ratikāmikā |varadā hlādinī prītirdīrghā daśakalā hareḥ ||nārāyaṇādavatārā mantrarūpā jāyante | oṃ namo nārāyaṇāya svāhā | tvaṃdaśākṣaro mahāmantro bhavati | tatra prathamo matsyāvatāraḥ | dvitīyaḥkūrmaḥ | tṛtīyo varāhaḥ | caturtho narasiṃhaḥ | pañcamo vāmanaḥ |ṣaṣṭho jamadagniḥ | saptamo rāmacandraḥ | aṣṭamaḥ kṛṣṇaḥparamātmā | navamo buddhāvatāraḥ | daśamaḥ kalkirjanārdanaḥ |oṃ matsyāvatārāya namaḥ | śrīṃ kūrmāvatārāya namaḥ | hīṃ varāhāvatārāyanamaḥ | hūṃ nṛsiṃhāvatārāya namaḥ | sauḥ vāmanāvatārāya namaḥ |

ऐं परशुरामावताराय नमः । ग्लौं रामचन्द्राय नमः । क्लींकृष्णाय नमः । ब्लूं बुद्धावताराय नमः । सः कल्क्यवतारायनमः इति । प्रजापतिः प्रजायते । तस्मान्नारायणः प्रजायते ।ब्रह्मा जायते । ब्रह्मणःसकाशात् पञ्चमहाभूतानि तन्मात्राणिजायन्ते । ज्ञानेन्द्रियकर्मेन्द्रियाणि मनोबुद्धिचित्ताहङ्काराजायन्ते । प्रकृतिर्जायते । चतुर्विंशतितत्त्वात्मको नारायणः ।पञ्चविंशतितत्त्वात्मकः पुरुषत्वं परब्रह्म भवेत् । शिवश्चनारायणः । शक्रश्च नारायणः । दिशश्च नारायणः । ऊर्ध्वञ्जनारायणः । अन्तश्च नारायणः । नारायणः सर्वं खल्विदं ब्रह्म ।तस्मान्नारायणादण्डजस्वेदजोद्भिज्जजरायुजमनसिजादयः सर्वे महाभूताःप्रजायन्ते ॥

aiṃ paraśurāmāvatārāya namaḥ | glauṃ rāmacandrāya namaḥ | klīṃkṛṣṇāya namaḥ | blūṃ buddhāvatārāya namaḥ | saḥ kalkyavatārāyanamaḥ iti | prajāpatiḥ prajāyate | tasmānnārāyaṇaḥ prajāyate |brahmā jāyate | brahmaṇaḥsakāśāt pañcamahābhūtāni tanmātrāṇijāyante | jñānendriyakarmendriyāṇi manobuddhicittāhaṅkārājāyante | prakṛtirjāyate | caturviṃśatitattvātmako nārāyaṇaḥ |pañcaviṃśatitattvātmakaḥ puruṣatvaṃ parabrahma bhavet | śivaścanārāyaṇaḥ | śakraśca nārāyaṇaḥ | diśaśca nārāyaṇaḥ | ūrdhvañjanārāyaṇaḥ | antaśca nārāyaṇaḥ | nārāyaṇaḥ sarvaṃ khalvidaṃ brahma |tasmānnārāyaṇādaṇḍajasvedajodbhijjajarāyujamanasijādayaḥ sarve mahābhūtāḥprajāyante ||

अजामेकां लोहितशुक्लकृष्णां बरह्वीं प्रजां जनयन्ती,ँ सरूपाम् ।अजो ह्येको जुषमाणोऽनुशेते जहात्येनां भुक्तभोगामजोऽन्यः ॥अण्डजाः सर्वखगरूपा जायन्ते । स्वेदजाः क्रिमिकीटादयः ।उद्भिज्जास्तरुगुल्मलतादयः । जरायुजा नरपशुमृगादयोजायन्ते । मनसिजा नारदादयः सर्वे ऋषयः । नारायणःस्थावरजङ्गमात्मको भवति । अष्टवसवो नारायणः । एकादशरुद्रानारायणः । नारायणात् द्वादशादित्याः । सर्वे देवा ऋषयो मुनयःसिद्धगन्धर्वयक्षरक्षःपिशाचाः सर्वें नारायणः । नारायण एवेदंसर्वम् । लक्ष्यीर्मूलप्रकृतिरिति विज्ञायते । वस्त्वेकं परब्रह्मनारायणः सनातनः ॥

ajāmekāṃ lohitaśuklakṛṣṇāṃ barahvīṃ prajāṃ janayantī,m̐ sarūpām |ajo hyeko juṣamāṇo'nuśete jahātyenāṃ bhuktabhogāmajo'nyaḥ ||aṇḍajāḥ sarvakhagarūpā jāyante | svedajāḥ krimikīṭādayaḥ |udbhijjāstarugulmalatādayaḥ | jarāyujā narapaśumṛgādayojāyante | manasijā nāradādayaḥ sarve ṛṣayaḥ | nārāyaṇaḥsthāvarajaṅgamātmako bhavati | aṣṭavasavo nārāyaṇaḥ | ekādaśarudrānārāyaṇaḥ | nārāyaṇāt dvādaśādityāḥ | sarve devā ṛṣayo munayaḥsiddhagandharvayakṣarakṣaḥpiśācāḥ sarveṃ nārāyaṇaḥ | nārāyaṇa evedaṃsarvam | lakṣyīrmūlaprakṛtiriti vijñāyate | vastvekaṃ parabrahmanārāyaṇaḥ sanātanaḥ ||

साक्षान्नारायणो देवः परब्रह्माभिधीयते ।सच्चिदानन्दात्मकाः स्युर्विष्णौ नित्ये प्रकल्पिताः ।नानाविधानि रूपाणि हाटके कण्टकादिवत् ॥चत्वारि वाक्परिमिता पदानि । तानि विदुर्ब्राह्मणा ये मनीषिणः ।गुहा त्रीणि निहिता नेङ्गयन्ति । तुरीयं वाचो मनुष्या वदन्ति ।परापश्यन्तीमध्यमावैखरीरूपा सरस्वतीति चतुर्विधा वाचो वदन्ति ।वैखरी सर्वविद्यासु प्रशस्ता ॥

sākṣānnārāyaṇo devaḥ parabrahmābhidhīyate |saccidānandātmakāḥ syurviṣṇau nitye prakalpitāḥ |nānāvidhāni rūpāṇi hāṭake kaṇṭakādivat ||catvāri vākparimitā padāni | tāni vidurbrāhmaṇā ye manīṣiṇaḥ |guhā trīṇi nihitā neṅgayanti | turīyaṃ vāco manuṣyā vadanti |parāpaśyantīmadhyamāvaikharīrūpā sarasvatīti caturvidhā vāco vadanti |vaikharī sarvavidyāsu praśastā ||

अङ्गानि वेदाश्चत्वारो मीमांसा न्यायविस्तरः ।पुराणं धर्मशास्त्रं च विद्या ह्येताश्चतुर्दश ॥आयुर्वेदो धनुर्वेदो गान्धर्वं मन्त्रशास्त्रकम् ।विद्याश्चाष्टादश प्रोक्ता नारायणनिवेशिताः ॥तस्य निश्वसितमेव ऋग्वेदो यजुर्वेदः सामवेदो ह्यथर्वाङ्गिरश्चेति ।सर्ववेदवेदान्तानां नारायणपरब्रह्मण्येव तात्पर्यम् । स होवाच भगवान्य एवं वेद । इत्युपनिपत् ॥

aṅgāni vedāścatvāro mīmāṃsā nyāyavistaraḥ |purāṇaṃ dharmaśāstraṃ ca vidyā hyetāścaturdaśa ||āyurvedo dhanurvedo gāndharvaṃ mantraśāstrakam |vidyāścāṣṭādaśa proktā nārāyaṇaniveśitāḥ ||tasya niśvasitameva ṛgvedo yajurvedaḥ sāmavedo hyatharvāṅgiraśceti |sarvavedavedāntānāṃ nārāyaṇaparabrahmaṇyeva tātparyam | sa hovāca bhagavānya evaṃ veda | ityupanipat ||

इत्याथर्वणरहस्ये नारायणपूर्वतापिनीये पञ्चमः खण्ड ।

ityātharvaṇarahasye nārāyaṇapūrvatāpinīye pañcamaḥ khaṇḍa |

स होवाच भगवान् ब्रह्मा नारायणयन्त्रमन्त्रावरणपूजामाचचक्षे ।त्रिकोणं प्रथमं भवति । द्वितीयं षट्कोणं भवति ।वृत्तमष्टदलं तृतीयम् । चतुर्थं द्वादशदलम् ।पञ्चमं षोडशदलम् । चतुर्विंशति (ः) षष्ठम् ।द्वात्रिंशति(ः) सप्तमम् । अष्टमं भूपुरम् । एवं यन्त्रंसमालिखेत् । मध्ये लक्ष्मीनारायणं विक्षेपशक्त्यावरणंशक्तिप्रभाशक्तित्रिकोणदेवताः षट्कोणं वृद्धोल्कादयः पूज्याः ।सर्वज्ञानित्वतृत्प्यनादिबोधस्वतन्त्रनित्यमलुप्तानन्तं षट्कोणशक्तयः ।सनकसनन्दनसनत्सुजातसनत्कुमांरसनातननारदतुम्बुरुसमन्तादयोऽष्टदलाः ।वसिष्ठवालखिल्यविश्वामित्रकश्यपात्रिभरद्वाजाङ्गीरसजामदग्निगौतमागस्त्यजाबालिकपिला द्वादशदलाः ।मत्स्यकूर्मवराहनारसिंहवामनरामरामकृष्णबुद्धकल्किसद्योजातवामदेवाअघोरतत्पुरुषेशानपरमेश्वराः षोडशदलाः ॥

sa hovāca bhagavān brahmā nārāyaṇayantramantrāvaraṇapūjāmācacakṣe |trikoṇaṃ prathamaṃ bhavati | dvitīyaṃ ṣaṭkoṇaṃ bhavati |vṛttamaṣṭadalaṃ tṛtīyam | caturthaṃ dvādaśadalam |pañcamaṃ ṣoḍaśadalam | caturviṃśati (ḥ) ṣaṣṭham |dvātriṃśati(ḥ) saptamam | aṣṭamaṃ bhūpuram | evaṃ yantraṃsamālikhet | madhye lakṣmīnārāyaṇaṃ vikṣepaśaktyāvaraṇaṃśaktiprabhāśaktitrikoṇadevatāḥ ṣaṭkoṇaṃ vṛddholkādayaḥ pūjyāḥ |sarvajñānitvatṛtpyanādibodhasvatantranityamaluptānantaṃ ṣaṭkoṇaśaktayaḥ |sanakasanandanasanatsujātasanatkumāṃrasanātananāradatumburusamantādayo'ṣṭadalāḥ |vasiṣṭhavālakhilyaviśvāmitrakaśyapātribharadvājāṅgīrasajāmadagnigautamāgastyajābālikapilā dvādaśadalāḥ |matsyakūrmavarāhanārasiṃhavāmanarāmarāmakṛṣṇabuddhakalkisadyojātavāmadevāaghoratatpuruṣeśānaparameśvarāḥ ṣoḍaśadalāḥ ||

शङ्खचक्रगदापद्मखड्गश्रीवत्सकौस्तुभवनमालादिकिरीटकुण्डलकेयूरहाराङ्गदशार्ङ्गिशरनन्दकपद्मवेणुबर्हिपिञ्छशेषानन्तगरुडविप्वक्सेनब्रह्माणश्चतुर्विंशतिदलाःकेशवादिचतुर्विंशत्यनुक्रमम् ।हरिश्रीकृष्णमुकुन्दकुमुदाक्षपुण्डरीकाक्षधामकशङ्खवर्णसर्वनेत्रसुमुखसुप्रतीका द्वात्रिंशद्दलाः ।ऐरावतपुण्डर्राकवामनकुमुदाञ्जनपुण्यदन्तसार्वभौमसुप्रतीकाक्षाश्चतुरश्रदेवताः ।ॐ नमो नारायणायाष्टाक्षरसंज्ञावरणदेवतापूजा कर्तव्या ।स होवाच भगवान् य एवं वेद । इत्युपनिषत् ॥

śaṅkhacakragadāpadmakhaḍgaśrīvatsakaustubhavanamālādikirīṭakuṇḍalakeyūrahārāṅgadaśārṅgiśaranandakapadmaveṇubarhipiñchaśeṣānantagaruḍavipvaksenabrahmāṇaścaturviṃśatidalāḥkeśavādicaturviṃśatyanukramam |hariśrīkṛṣṇamukundakumudākṣapuṇḍarīkākṣadhāmakaśaṅkhavarṇasarvanetrasumukhasupratīkā dvātriṃśaddalāḥ |airāvatapuṇḍarrākavāmanakumudāñjanapuṇyadantasārvabhaumasupratīkākṣāścaturaśradevatāḥ |oṃ namo nārāyaṇāyāṣṭākṣarasaṃjñāvaraṇadevatāpūjā kartavyā |sa hovāca bhagavān ya evaṃ veda | ityupaniṣat ||

इत्याथर्वणरहस्ये नारायणपर्वतापिनीये षष्ठः खण्डः(वैष्णवौपनिषदः)

ityātharvaṇarahasye nārāyaṇaparvatāpinīye ṣaṣṭhaḥ khaṇḍaḥ(vaiṣṇavaupaniṣadaḥ)

इति नारायणपूर्वतापिनीयोपनिषत् समाप्त ।

iti nārāyaṇapūrvatāpinīyopaniṣat samāpta |