सुब्रह्मण्यकर्णामृतम् Shri Subrahmanyakarnamritam

शिवं नश्शर्वाणीस्तनजनितमन्दोष्णमधुरंपयः षड्भिर्वक्त्रैरुपचितकपोलैरपि पिबन् ।हसन्हर्यश्वादींश्चिरभवसुधालुब्धधिषणान्कुमारः पूर्वेषां कलयतु गुरूणामपि गुरुः ॥ १॥

śivaṃ naśśarvāṇīstanajanitamandoṣṇamadhuraṃpayaḥ ṣaḍbhirvaktrairupacitakapolairapi piban |hasanharyaśvādīṃścirabhavasudhālubdhadhiṣaṇānkumāraḥ pūrveṣāṃ kalayatu gurūṇāmapi guruḥ || 1||

विलज्जन्तामज्ञाः पुरहरकुमारस्तुतिविधौन जिह्रीमश्चास्मिन्नपि बहु बिभीमः कथमपि ।पुराणी वाण्येतत्सविधसरणक्लान्तचरणामुहुः सुब्रह्मण्योमिति न किमवादीत्प्लुतयुतम् ॥ २॥

vilajjantāmajñāḥ puraharakumārastutividhauna jihrīmaścāsminnapi bahu bibhīmaḥ kathamapi |purāṇī vāṇyetatsavidhasaraṇaklāntacaraṇāmuhuḥ subrahmaṇyomiti na kimavādītplutayutam || 2||

कथापीयूषं तेऽसदृशरसमातृप्ति पिबतांसतां स्तोकास्वादा शरभवमुधा नूतनसुधा ।जनश्रुत्यामेवं परिवृतजगत्यां च बहुधाप्रवर्तेरन् के वा न तव विततेऽपि स्तवपथे ॥ ३॥

kathāpīyūṣaṃ te'sadṛśarasamātṛpti pibatāṃsatāṃ stokāsvādā śarabhavamudhā nūtanasudhā |janaśrutyāmevaṃ parivṛtajagatyāṃ ca bahudhāpravarteran ke vā na tava vitate'pi stavapathe || 3||

अभीष्टं याचत्सु द्रुहिणहरिवाहादिषु पुरोयतस्त्रातुं प्राप्तो ननु भवसि मामेव झटिति ।ततस्ते पादाब्जं परिवहतु तान्तं मम मतिःप्रपञ्चे विख्याता ध्रुवमुपकृतौ प्रत्युपकृतिः ॥ ४॥

abhīṣṭaṃ yācatsu druhiṇaharivāhādiṣu puroyatastrātuṃ prāpto nanu bhavasi māmeva jhaṭiti |tataste pādābjaṃ parivahatu tāntaṃ mama matiḥprapañce vikhyātā dhruvamupakṛtau pratyupakṛtiḥ || 4||

सकृन्नत्वा हि त्वां भजति कुटिलो वाऽप्यभिमतंतथापि क्लिश्नाति प्रकृतिगहने कर्मविपिने ।जनोऽस्मिन्को हेतुर्भवति न विजने त्रिभुवनेन चोल्लङ्घ्या दैवी सरणिरिह केनापि विषमा ॥ ५॥

sakṛnnatvā hi tvāṃ bhajati kuṭilo vā'pyabhimataṃtathāpi kliśnāti prakṛtigahane karmavipine |jano'sminko heturbhavati na vijane tribhuvanena collaṅghyā daivī saraṇiriha kenāpi viṣamā || 5||

वचोबाला यस्यामलगुणमनीषासहचरीरहस्स्थाने ध्याने विहरति तवाङ्घ्रिप्रणयिना ।स सन्तोषाम्भोधेरधिजठरमामज्जति चिरंनिजापत्यामोदादपि च परितोषो जगति कः ॥ ६॥

vacobālā yasyāmalaguṇamanīṣāsahacarīrahassthāne dhyāne viharati tavāṅghripraṇayinā |sa santoṣāmbhodheradhijaṭharamāmajjati ciraṃnijāpatyāmodādapi ca paritoṣo jagati kaḥ || 6||

मया ते विक्रीतश्चलहृदयदूतः पदतटीनिषेवार्थं स्वार्थं बहुकृप कृपामाप्य भवतः ।समीकृत्य स्वार्थे घटनमुचितं तेऽस्य चलतोविधिर्विक्रेतुर्मे ध्रुवमवगुणाच्छादनमपि ॥ ७॥

mayā te vikrītaścalahṛdayadūtaḥ padataṭīniṣevārthaṃ svārthaṃ bahukṛpa kṛpāmāpya bhavataḥ |samīkṛtya svārthe ghaṭanamucitaṃ te'sya calatovidhirvikreturme dhruvamavaguṇācchādanamapi || 7||

दुराराध्याः साध्याः कथमिव भवेयुर्मखभुजःपदं ते पूर्वेषां वचसामप्यविषयः ।शुचा क्रूरेऽपारे भवजलधिपूरे परिपतन्निरालम्बो लम्बोदरसहज कं यामि शरणम् ॥ ८॥

durārādhyāḥ sādhyāḥ kathamiva bhaveyurmakhabhujaḥpadaṃ te pūrveṣāṃ vacasāmapyaviṣayaḥ |śucā krūre'pāre bhavajaladhipūre paripatannirālambo lambodarasahaja kaṃ yāmi śaraṇam || 8||

समाधानैर्ध्यानैर्बहुविधविधानैरपि शुचीन्परित्रातुं शक्ता जगति विबुधास्सन्ति बहुधा ।अपि त्याज्यान्व्रात्याधमपतितपाषण्डपिशुनैःपरित्रातुं शक्तस्त्वमिव जगति त्वं प्रभवसि ॥ ९॥

samādhānairdhyānairbahuvidhavidhānairapi śucīnparitrātuṃ śaktā jagati vibudhāssanti bahudhā |api tyājyānvrātyādhamapatitapāṣaṇḍapiśunaiḥparitrātuṃ śaktastvamiva jagati tvaṃ prabhavasi || 9||

तवाधाराच्छूरासुरदमन सर्वामरवरान्तृणाग्रेभ्यो मत्वा सुखमवसमाजन्मदिवसम् ।विलम्बश्चेदद्याप्यहह तव देवास्मदवनेकुमारत्वं ख्यातं तव सदसि जायेत महताम् ॥ १०॥

tavādhārācchūrāsuradamana sarvāmaravarāntṛṇāgrebhyo matvā sukhamavasamājanmadivasam |vilambaścedadyāpyahaha tava devāsmadavanekumāratvaṃ khyātaṃ tava sadasi jāyeta mahatām || 10||

सदा सेवं सेवं सुरपरिवृढत्वाध्यवसितान्परिश्रान्तेरन्यत्फलमहमवापं न किमपि ।इदानीं त्वत्पादव्यतिषजितकर्मव्रजममुंपरित्रायञ्छम्भोः प्रकटय सुतत्त्वं तव विभो ॥ ११॥

sadā sevaṃ sevaṃ suraparivṛḍhatvādhyavasitānpariśrānteranyatphalamahamavāpaṃ na kimapi |idānīṃ tvatpādavyatiṣajitakarmavrajamamuṃparitrāyañchambhoḥ prakaṭaya sutattvaṃ tava vibho || 11||

पुरः प्रादुर्भूत्वा न भवसि भवांश्चेन्मम मुदेकुमार प्रक्रीडन् झटिति गलति ख्यातिरनघा ।पुनः प्राप्तुं नेदृक्किल मिषति कालस्तव मनागियं ते विज्ञप्तिः पुनरपि पुनस्ते पुनरपि ॥ १२॥

puraḥ prādurbhūtvā na bhavasi bhavāṃścenmama mudekumāra prakrīḍan jhaṭiti galati khyātiranaghā |punaḥ prāptuṃ nedṛkkila miṣati kālastava manāgiyaṃ te vijñaptiḥ punarapi punaste punarapi || 12||

मयि क्रोशत्येवं सपदि न दयां यद्वितनुषेनिदानं किं तत्र ज्वलनजनिमत्त्वं नु भवतः ।उताद्रेः कन्यायाः कठिनजठरान्तर्विलुठनंन वै जाने म्लानेप्सितकुशलयोनेऽल्पधिषणः ॥ १३॥

mayi krośatyevaṃ sapadi na dayāṃ yadvitanuṣenidānaṃ kiṃ tatra jvalanajanimattvaṃ nu bhavataḥ |utādreḥ kanyāyāḥ kaṭhinajaṭharāntarviluṭhanaṃna vai jāne mlānepsitakuśalayone'lpadhiṣaṇaḥ || 13||

अयन्ते भद्राप्त्यै कतिचन समाधीन्शुभधियोजयं ते कामादेर्विदधति शमाद्यैः प्रहरणैः ।स्मयन्ते यागाद्यैः कतिचन विधानैरुपचितैःवयं तेषु श्रान्तास्तव विरचयामोऽञ्जलिममुम् ॥ १४॥

ayante bhadrāptyai katicana samādhīnśubhadhiyojayaṃ te kāmādervidadhati śamādyaiḥ praharaṇaiḥ |smayante yāgādyaiḥ katicana vidhānairupacitaiḥvayaṃ teṣu śrāntāstava viracayāmo'ñjalimamum || 14||

नगास्ते पञ्चत्वं दधति जडतां दैवतमणिःपशुत्वं सा धेनुस्तव चरणदातृत्वयशसा ।विना तं त्वां को नु स्पृहयति धनान्धान्नरपशून्समाराद्धुं धीमानिह जगति सर्वामरगुरो ॥ १५॥

nagāste pañcatvaṃ dadhati jaḍatāṃ daivatamaṇiḥpaśutvaṃ sā dhenustava caraṇadātṛtvayaśasā |vinā taṃ tvāṃ ko nu spṛhayati dhanāndhānnarapaśūnsamārāddhuṃ dhīmāniha jagati sarvāmaraguro || 15||

श्रुतेर्वज्रायन्ते प्रथममतिथीनां किल कथाःयमायन्ते देहि त्वमिति लिपयो यस्य कुधियः ।कुरुक्षेत्रायन्ते नटविटसमाजाः सगणिकाःकथं नाथन्त्येनं त्वयि सति जगन्नाथ कृपणाः ॥ १६॥

śrutervajrāyante prathamamatithīnāṃ kila kathāḥyamāyante dehi tvamiti lipayo yasya kudhiyaḥ |kurukṣetrāyante naṭaviṭasamājāḥ sagaṇikāḥkathaṃ nāthantyenaṃ tvayi sati jagannātha kṛpaṇāḥ || 16||

विधत्तां व्यासङ्गं सरसिजभवः श्रौतशिखरेसमाधत्तां निद्रां जलधिजठरे श्रीपतिरपि ।समेधन्तां लीलानटनचटुला धूर्जटिकृताःविधीयन्ते दीक्षा गुहचरणधूल्यास्मदवने ॥ १७॥

vidhattāṃ vyāsaṅgaṃ sarasijabhavaḥ śrautaśikharesamādhattāṃ nidrāṃ jaladhijaṭhare śrīpatirapi |samedhantāṃ līlānaṭanacaṭulā dhūrjaṭikṛtāḥvidhīyante dīkṣā guhacaraṇadhūlyāsmadavane || 17||

प्रतिष्ठन्तां सार्धं सपदि मधुमत्या दिविषदोन चाद्याकाङ्क्षामस्तदनुसरणं तत्कृतफलम् ।अपाङ्गाः स्वर्गङ्गाचटुलतरवीचीसहचराःतिरश्चक्रुस्तृष्णाकलितपरितापं मम विभोः ॥ १८॥

pratiṣṭhantāṃ sārdhaṃ sapadi madhumatyā diviṣadona cādyākāṅkṣāmastadanusaraṇaṃ tatkṛtaphalam |apāṅgāḥ svargaṅgācaṭulataravīcīsahacarāḥtiraścakrustṛṣṇākalitaparitāpaṃ mama vibhoḥ || 18||

नमस्ते स्वर्धेनोऽमरपुरतरुभ्योऽञ्जलिरियंनमश्चिन्तारत्नापसरत यथायातमधुना ।प्रसादे सेनान्यस्सति जगति कः प्रार्थयति वःसुधासिन्धोस्तीरे कथमिव भवेत्काञ्जिककथा ॥ १९॥

namaste svardheno'marapuratarubhyo'ñjaliriyaṃnamaścintāratnāpasarata yathāyātamadhunā |prasāde senānyassati jagati kaḥ prārthayati vaḥsudhāsindhostīre kathamiva bhavetkāñjikakathā || 19||

स्वपादस्मर्तारं सपदि कलयन्नात्मसदृशंपुनस्तोषाभावान्मृगयति वरं दातुमपरम् ।यदाख्यापीयूषं पिबति सवने दिव्यपरिषत्स सुब्रह्मण्यो नः स्फुरति पुरतः पूर्णकरुणः ॥ २०॥

svapādasmartāraṃ sapadi kalayannātmasadṛśaṃpunastoṣābhāvānmṛgayati varaṃ dātumaparam |yadākhyāpīyūṣaṃ pibati savane divyapariṣatsa subrahmaṇyo naḥ sphurati purataḥ pūrṇakaruṇaḥ || 20||

प्रभावस्मिन्दीक्षां वहति मम रक्षाध्वरविधौलभन्ते शोकाग्नौ सपदि पशुतां शात्रवजनाः ।भजन्ते मोदाब्धाववभृथविधां बन्धुनिवहाःदिवान्धाश्चक्राड्गाः कथमिव समानप्रकृतयः ॥ २१॥

prabhāvasmindīkṣāṃ vahati mama rakṣādhvaravidhaulabhante śokāgnau sapadi paśutāṃ śātravajanāḥ |bhajante modābdhāvavabhṛthavidhāṃ bandhunivahāḥdivāndhāścakrāḍgāḥ kathamiva samānaprakṛtayaḥ || 21||

सुपर्याप्ता गोप्तुं जनमतिविपन्नं सुरगणाःपटीयान् रेणुर्वा गुहचरणपाथोजमथितः ।न सन्दिग्धेऽद्यास्मान् जगति जनताऽऽलोक्य तव तद्रजोलेशप्राप्ताखिलसुरवराकाङ्क्षितशिवान् ॥ २२॥

suparyāptā goptuṃ janamativipannaṃ suragaṇāḥpaṭīyān reṇurvā guhacaraṇapāthojamathitaḥ |na sandigdhe'dyāsmān jagati janatā''lokya tava tadrajoleśaprāptākhilasuravarākāṅkṣitaśivān || 22||

चिरं भ्रामं भ्रामं क्कचन मरुदेशे भवमिषेपरिश्रान्ताः शान्ताः शऋणुत वचनं किञ्चन शिशोः ।समाप्यैतत्सर्वं सपदि विधिवाक्यादधिगतंपदे भूमानन्दे ददत हृदयं धूर्जटिभुवः ॥ २३॥

ciraṃ bhrāmaṃ bhrāmaṃ kkacana marudeśe bhavamiṣepariśrāntāḥ śāntāḥ śaṛṇuta vacanaṃ kiñcana śiśoḥ |samāpyaitatsarvaṃ sapadi vidhivākyādadhigataṃpade bhūmānande dadata hṛdayaṃ dhūrjaṭibhuvaḥ || 23||

प्रियच्छायापायांस्त्यजत कुशलायातिमहतेफलायामोहायार्जयत सदुपायानपि च वः ।उमादायादाङ्घ्रेरतिभयदमायामयमयात्अपायादुद्धर्ता न भवति परस्त्रिर्ननु शपे ॥ २४॥

priyacchāyāpāyāṃstyajata kuśalāyātimahatephalāyāmohāyārjayata sadupāyānapi ca vaḥ |umādāyādāṅghreratibhayadamāyāmayamayātapāyāduddhartā na bhavati parastrirnanu śape || 24||

अभूम प्रागेते वयममितकाङ्क्षाजलनिधौअहो मज्जं मज्जं भृशमलभमानास्तटभुवम् ।इदानीं स्वाराज्यं तृणमपि समं यच्चरणजात्प्रसादात्पश्यामः किमिह वरयामोऽद्य वरदम् ॥ २५॥

abhūma prāgete vayamamitakāṅkṣājalanidhauaho majjaṃ majjaṃ bhṛśamalabhamānāstaṭabhuvam |idānīṃ svārājyaṃ tṛṇamapi samaṃ yaccaraṇajātprasādātpaśyāmaḥ kimiha varayāmo'dya varadam || 25||

पतन्ती रुद्राद्रेः श्रुतिभुवि गलन्ती क्षितरुजोदलन्ती शूरादीनपि परिकृषन्ती तटतरून् ।हरन्ती सन्तापान्पुनरपि पुनन्ती स्मृतिवशात्स्रवन्ती काप्येषा विलसति वहन्ती मम पुरः ॥ २६॥

patantī rudrādreḥ śrutibhuvi galantī kṣitarujodalantī śūrādīnapi parikṛṣantī taṭatarūn |harantī santāpānpunarapi punantī smṛtivaśātsravantī kāpyeṣā vilasati vahantī mama puraḥ || 26||

अतिक्रूरोऽरातिष्वमितशमपूरो मुनिजनेकठोरो वीरत्वे कुसुमसुकुमारोऽपि हृदये ।रुचोद्यत्सूरोऽसावमृतकरपूरोऽल्पहसितेसुमन्दारोऽस्माकं जयति स कुमारो गिरिभुवः ॥ २७॥

atikrūro'rātiṣvamitaśamapūro munijanekaṭhoro vīratve kusumasukumāro'pi hṛdaye |rucodyatsūro'sāvamṛtakarapūro'lpahasitesumandāro'smākaṃ jayati sa kumāro giribhuvaḥ || 27||

नमोवाकं ब्रूमो नयनरमणीयाय शिवयोःतदङ्कालङ्कारं कमपि विदधानाय च मुहुः ।तयोः प्रेमाम्भोधेः शरदुदितराकाशशभृतेपरस्मै कस्मैचित्त्रियुगवदनायादिमहसे ॥ २८॥

namovākaṃ brūmo nayanaramaṇīyāya śivayoḥtadaṅkālaṅkāraṃ kamapi vidadhānāya ca muhuḥ |tayoḥ premāmbhodheḥ śaraduditarākāśaśabhṛteparasmai kasmaicittriyugavadanāyādimahase || 28||

तुलाकोटिक्वाणस्फुरणललिताभ्यां त्रिजगतांपरं पित्रोर्नेत्रोत्सवदनटनाभ्यां च कृतिनाम् ।मनोहर्म्ये राजत्कनककलशाभ्यां श्रुतिशिरोविमृग्याभ्यां पद्भ्यां नतसुरतरुभ्यां नतिरियम् ॥ २९॥

tulākoṭikvāṇasphuraṇalalitābhyāṃ trijagatāṃparaṃ pitrornetrotsavadanaṭanābhyāṃ ca kṛtinām |manoharmye rājatkanakakalaśābhyāṃ śrutiśirovimṛgyābhyāṃ padbhyāṃ natasuratarubhyāṃ natiriyam || 29||

क्कणद्भ्यां पाणिभ्यां रणितचरणाभ्यां मणितलेस्खलद्भ्यां जानुभ्यां कलितगमनं सार्धवचनम् ।अनाद्योर्दम्पत्योः सुकृतमिव मूर्तं नयनयोःअदृष्ट्वेदं तेजः कथमिव कृती खल्विह जनः ॥ ३०॥

kkaṇadbhyāṃ pāṇibhyāṃ raṇitacaraṇābhyāṃ maṇitaleskhaladbhyāṃ jānubhyāṃ kalitagamanaṃ sārdhavacanam |anādyordampatyoḥ sukṛtamiva mūrtaṃ nayanayoḥadṛṣṭvedaṃ tejaḥ kathamiva kṛtī khalviha janaḥ || 30||

पायात्कुशलकरण्डः पुष्करमालापरीवृतशिखण्डः ।ताडिततामसषण्डः तारकतामिस्रतरुणमार्ताण्डः ॥ ३१॥

pāyātkuśalakaraṇḍaḥ puṣkaramālāparīvṛtaśikhaṇḍaḥ |tāḍitatāmasaṣaṇḍaḥ tārakatāmisrataruṇamārtāṇḍaḥ || 31||

नेत्रीभूतः शिवयोः कश्चन पत्रीकृतोरगाहारः ।पात्रीभवतु पुरो मे धात्रीकृतकृत्तिकोऽक्षियुगळस्य ॥ ३२॥

netrībhūtaḥ śivayoḥ kaścana patrīkṛtoragāhāraḥ |pātrībhavatu puro me dhātrīkṛtakṛttiko'kṣiyugaḷasya || 32||

अम्भोजपत्रनेत्रः कुम्भोद्भूतादितामरसमित्रः ।शम्भोः प्रमोदपुत्रः स्तम्भो जगतां समेधतां चित्रः ॥ ३३॥

ambhojapatranetraḥ kumbhodbhūtāditāmarasamitraḥ |śambhoḥ pramodaputraḥ stambho jagatāṃ samedhatāṃ citraḥ || 33||

क्षन्ता नतमन्तूनां गन्ता गजराजमदभरं भञ्जन् ।कान्त्या कनकनियन्ता क्रौञ्चनिहन्ता कदा नु हृदि रन्ता ॥ ३४॥

kṣantā natamantūnāṃ gantā gajarājamadabharaṃ bhañjan |kāntyā kanakaniyantā krauñcanihantā kadā nu hṛdi rantā || 34||

निगमशिखरालवालो वल्लीमल्लीलताञ्चितस्कन्धः ।कश्चन सुरसालो नो वृश्चतु पाश्चात्यजन्मसन्तापम् ॥ ३५॥

nigamaśikharālavālo vallīmallīlatāñcitaskandhaḥ |kaścana surasālo no vṛścatu pāścātyajanmasantāpam || 35||

शासितदैत्यकदम्बः शमधनचेतस्तटाककादम्बः ।आसीन्ममावलम्बः शक्रतनूजालसाक्ष्यलिकदम्बः ॥ ३६॥

śāsitadaityakadambaḥ śamadhanacetastaṭākakādambaḥ |āsīnmamāvalambaḥ śakratanūjālasākṣyalikadambaḥ || 36||

यज्ञावघुष्टनामा प्राज्ञालापाभिरामगुणसीमा ।परमेश्वरयोः प्रेमालङ्कृतसामा ममास्तु शुभभूमा ॥ ३७॥

yajñāvaghuṣṭanāmā prājñālāpābhirāmaguṇasīmā |parameśvarayoḥ premālaṅkṛtasāmā mamāstu śubhabhūmā || 37||

सनकादिसिद्धसेव्यो जनको जगतां शिवङ्करः शिवयोः ।कनकद्रवनीकाशः शनकैः शनकैरुदेति पुरतो नः ॥ ३८॥

sanakādisiddhasevyo janako jagatāṃ śivaṅkaraḥ śivayoḥ |kanakadravanīkāśaḥ śanakaiḥ śanakairudeti purato naḥ || 38||

षण्मुख! मुखजितशशधर! धरजाङ्कवास! वासवाद्यर्च्य ।अर्चिष्मदधिककान्ते कान्ते जगतां पदे विधेह्यस्मान् ॥ ३९॥

ṣaṇmukha! mukhajitaśaśadhara! dharajāṅkavāsa! vāsavādyarcya |arciṣmadadhikakānte kānte jagatāṃ pade vidhehyasmān || 39||

कञ्जभववचनगेहं काञ्चनसहकारिकिरणसन्दोहम् ।श्रितरक्षासन्नाहं शिवयोर्मूर्तं श्रयामहे स्नेहम् ॥ ४०॥

kañjabhavavacanagehaṃ kāñcanasahakārikiraṇasandoham |śritarakṣāsannāhaṃ śivayormūrtaṃ śrayāmahe sneham || 40||

वन्देमहि मन्देहासुरहरसन्देहदायि देहरुचिम् ।कुरुविन्दकान्तिचेलं बालं शिवयोः किमन्यदवशिष्टम् ॥ ४१॥

vandemahi mandehāsuraharasandehadāyi deharucim |kuruvindakānticelaṃ bālaṃ śivayoḥ kimanyadavaśiṣṭam || 41||

मण्डितवेदशिखण्डैः खण्डितदनुजौघचण्डभुजदण्डैः ।चण्डीशभाग्यषण्डैः दण्डितदुरितोऽस्मि मङ्गलकरण्डैः ॥ ४२॥

maṇḍitavedaśikhaṇḍaiḥ khaṇḍitadanujaughacaṇḍabhujadaṇḍaiḥ |caṇḍīśabhāgyaṣaṇḍaiḥ daṇḍitadurito'smi maṅgalakaraṇḍaiḥ || 42||

फुल्लारविन्ददाम्ना कल्हाराद्रीन्द्रशऋङ्गकृतधाम्ना ।नाम्ना रञ्जितसाम्ना केनचिदाराजि मङ्गलमहिम्ना ॥ ४३॥

phullāravindadāmnā kalhārādrīndraśaṛṅgakṛtadhāmnā |nāmnā rañjitasāmnā kenacidārāji maṅgalamahimnā || 43||

अलमलमशक्तिहस्तैः अमुकुटमस्तैरवेदविन्यस्तैः ।भक्तानामसमस्तैः अपरैरमहेश्वराङ्कतलशस्तैः ॥ ४४॥

alamalamaśaktihastaiḥ amukuṭamastairavedavinyastaiḥ |bhaktānāmasamastaiḥ aparairamaheśvarāṅkatalaśastaiḥ || 44||

दूराददाहि दुरितं शूराद्यसुरौघतूलदहनेन ।सारेण केनचिन्मे मारारातेर्गृहस्थभावस्य ॥ ४५॥

dūrādadāhi duritaṃ śūrādyasuraughatūladahanena |sāreṇa kenacinme mārārātergṛhasthabhāvasya || 45||

आशास्महे सदा वयमाशाधीशोच्चमौलिपीठाय ।श्रुतिचूडोत्तंसाय प्रमथाधीशात्मजाङ्घ्रिकमलाय ॥ ४६॥

āśāsmahe sadā vayamāśādhīśoccamaulipīṭhāya |śruticūḍottaṃsāya pramathādhīśātmajāṅghrikamalāya || 46||

आम्नायशिखरवेद्यादानतसल्लोकभवरुजां वैद्यात् ।आद्याच्चराचराणां हृद्यात्पित्रोः किमन्यदवलम्बे ॥ ४७॥

āmnāyaśikharavedyādānatasallokabhavarujāṃ vaidyāt |ādyāccarācarāṇāṃ hṛdyātpitroḥ kimanyadavalambe || 47||

अमराभयङ्कराणां तिमिरारीणामपाङ्गसुषमासु ।चमराणां श्रुतिवन्या वयमिह दासाश्चिदिन्दुकिरणानाम् ॥ ४८॥

amarābhayaṅkarāṇāṃ timirārīṇāmapāṅgasuṣamāsu |camarāṇāṃ śrutivanyā vayamiha dāsāścidindukiraṇānām || 48||

पर्याप्तचन्द्रवदने पर्वतपुत्रीशुभाङ्कमणिसदने ।परिहृतसुरारिकदने मदने वल्ल्या मनोऽवलग्नं नः ॥ ४९॥

paryāptacandravadane parvataputrīśubhāṅkamaṇisadane |parihṛtasurārikadane madane vallyā mano'valagnaṃ naḥ || 49||

तरुणारुणकिरणावलिपरिणामस्फुरणचरणतरुणाब्जे ।चरणायुधध्वजेऽहं करुणाम्भोधौ निमग्नभावोऽस्मि ॥ ५०॥

taruṇāruṇakiraṇāvalipariṇāmasphuraṇacaraṇataruṇābje |caraṇāyudhadhvaje'haṃ karuṇāmbhodhau nimagnabhāvo'smi || 50||

यस्मिंस्त्रेधा विलसति मृषा जागती वृत्तिरेषायस्य स्फूर्त्यां व्रजति सहसा चिन्मयी तन्मयीत्वम् ।योऽस्तं याते स्फुरति हृदये निर्विकल्पे समाधौप्रेमासारः परमशिवयोः सोऽस्तु नस्तापशान्त्यै ॥ ५१॥

yasmiṃstredhā vilasati mṛṣā jāgatī vṛttireṣāyasya sphūrtyāṃ vrajati sahasā cinmayī tanmayītvam |yo'staṃ yāte sphurati hṛdaye nirvikalpe samādhaupremāsāraḥ paramaśivayoḥ so'stu nastāpaśāntyai || 51||

यस्यैकांशाज्जगति सकलाः प्राणिनः प्राणवन्तःयस्याख्याने निगमशिखरं नाप कां कामवस्थाम् ।नान्तश्शोको भवति भजतां यस्य लेशोपलब्धेःप्रेमासारः परमशिवयोः सोऽस्तु नस्तापशान्त्यै ॥ ५२॥

yasyaikāṃśājjagati sakalāḥ prāṇinaḥ prāṇavantaḥyasyākhyāne nigamaśikharaṃ nāpa kāṃ kāmavasthām |nāntaśśoko bhavati bhajatāṃ yasya leśopalabdheḥpremāsāraḥ paramaśivayoḥ so'stu nastāpaśāntyai || 52||

क्लान्ताः क्लान्ता यमनु निगमाः सङ्गिरन्ते गिरं तेयन्निर्णेतुं सपदि मुनयः साध्वसं ते लभन्ते ।मौनेनैवाभिनयति जगद्देशिको यस्य तत्त्वंप्रेमासारः परमशिवयोः सोऽस्तु नस्तापशान्त्यै ॥ ५३॥

klāntāḥ klāntā yamanu nigamāḥ saṅgirante giraṃ teyannirṇetuṃ sapadi munayaḥ sādhvasaṃ te labhante |maunenaivābhinayati jagaddeśiko yasya tattvaṃpremāsāraḥ paramaśivayoḥ so'stu nastāpaśāntyai || 53||

यस्यावाप्त्यै शमधनततिर्याति नानापथेनप्राप्तो यो यैर्जगति विरळाः सर्वथा सर्वदा ते ।यः प्राप्येताश्रितशमदमैः संयमे स्वात्मरूपःप्रेमासारः परमशिवयोः सोऽस्तु नस्तापशान्त्यै ॥ ५४॥

yasyāvāptyai śamadhanatatiryāti nānāpathenaprāpto yo yairjagati viraḷāḥ sarvathā sarvadā te |yaḥ prāpyetāśritaśamadamaiḥ saṃyame svātmarūpaḥpremāsāraḥ paramaśivayoḥ so'stu nastāpaśāntyai || 54||

नाशापाशाकुलितमनसां भासते यत्प्रभावोऽप्यात्माधारं निखिलकरणं नेक्षते यं पराक्त्वात् ।जानन्त्यन्ये क्वचन समये यन्मयानेव सर्वान् (जानतेऽन्ये)प्रेमासारः परमशिवयोः सोऽस्तु नस्तापशान्त्यै ॥ ५५॥

nāśāpāśākulitamanasāṃ bhāsate yatprabhāvo'pyātmādhāraṃ nikhilakaraṇaṃ nekṣate yaṃ parāktvāt |jānantyanye kvacana samaye yanmayāneva sarvān (jānate'nye)premāsāraḥ paramaśivayoḥ so'stu nastāpaśāntyai || 55||

प्राणापानौ गलितगमनौ यत्र यत्रान्तरङ्गंनिर्व्यासङ्गं निखिलकरणं यत्र लुप्तप्रमाणम् ।तत्रासीना ददृशुरपरे भासुरान्यत्प्रसादान्प्रेमासारः परमशिवयोः सोऽस्तु नस्तापशान्त्यै ॥ ५६॥

prāṇāpānau galitagamanau yatra yatrāntaraṅgaṃnirvyāsaṅgaṃ nikhilakaraṇaṃ yatra luptapramāṇam |tatrāsīnā dadṛśurapare bhāsurānyatprasādānpremāsāraḥ paramaśivayoḥ so'stu nastāpaśāntyai || 56||

किं नीहारः किममृतकरः किं रविः किं नु धूमःकिं खद्योतः किमु हुतवहः किं तटित् किं नु हीरः ।इत्युल्लेख्यो भवति यमिभिर्यत्प्रसादः समाधौप्रेमासारः परमशिवयोः सोऽस्तु नस्तापशान्त्यै ॥ ५७॥

kiṃ nīhāraḥ kimamṛtakaraḥ kiṃ raviḥ kiṃ nu dhūmaḥkiṃ khadyotaḥ kimu hutavahaḥ kiṃ taṭit kiṃ nu hīraḥ |ityullekhyo bhavati yamibhiryatprasādaḥ samādhaupremāsāraḥ paramaśivayoḥ so'stu nastāpaśāntyai || 57||

मूलाधारे हृदि मणिपुरे स्वास्पदे तालुमूलेचेतस्स्थाने ध्रुवशशिगृहे नैकधा सिद्धिलुब्धाः ।यं कुर्वन्तः सपदि कृतिनः स्वेप्सितान्याप्नुवन्तिप्रेमासारः परमशिवयोः सोऽस्तु नस्तापशान्त्यै ॥ ५८॥

mūlādhāre hṛdi maṇipure svāspade tālumūlecetassthāne dhruvaśaśigṛhe naikadhā siddhilubdhāḥ |yaṃ kurvantaḥ sapadi kṛtinaḥ svepsitānyāpnuvantipremāsāraḥ paramaśivayoḥ so'stu nastāpaśāntyai || 58||

ब्राह्मीं ग्रन्थिं प्रथममथ तां वैष्णवीं तां च रौद्रींभित्त्वा केचिन्नियतमरुदाबद्धचेतश्शलाक्या ।प्रौढोन्मन्न्यास्सुरतसमये यत्स्वरूपा भवन्तिप्रेमासारः परमशिवयोः सोऽस्तु नस्तापशान्त्यै ॥ ५९॥

brāhmīṃ granthiṃ prathamamatha tāṃ vaiṣṇavīṃ tāṃ ca raudrīṃbhittvā kecinniyatamarudābaddhacetaśśalākyā |prauḍhonmannyāssuratasamaye yatsvarūpā bhavantipremāsāraḥ paramaśivayoḥ so'stu nastāpaśāntyai || 59||

मुग्धस्मेराननकमलया नागराजन्यपुत्र्यासौधे ज्योत्स्नास्फुरणविशदे निर्भयं केऽपि रन्त्वा ।पादाब्जीयां मधुरमधुरां यस्य माध्वीं पिबन्तिप्रेमासारः परमशिवयोः सोऽस्तु नस्तापशान्त्यै ॥ ६०॥

mugdhasmerānanakamalayā nāgarājanyaputryāsaudhe jyotsnāsphuraṇaviśade nirbhayaṃ ke'pi rantvā |pādābjīyāṃ madhuramadhurāṃ yasya mādhvīṃ pibantipremāsāraḥ paramaśivayoḥ so'stu nastāpaśāntyai || 60||

उत्तिष्ठन्त्यामुरगयुवतौ मञ्जुमञ्जीरनादंमन्दं मन्दं मुखसरसिजं मुक्तिमादर्शयन्तीम् ।आलिङ्गन्तं सुलभमितरे यत्कृपापाङ्गसङ्गात्प्रेमासारः परमशिवयोः सोऽस्तु नस्तापशान्त्यै ॥ ६१॥

uttiṣṭhantyāmuragayuvatau mañjumañjīranādaṃmandaṃ mandaṃ mukhasarasijaṃ muktimādarśayantīm |āliṅgantaṃ sulabhamitare yatkṛpāpāṅgasaṅgātpremāsāraḥ paramaśivayoḥ so'stu nastāpaśāntyai || 61||

प्राज्ये राज्ये कलितहृदयाः केऽपि केऽप्यध्वराज्येयोगैश्वर्ये कतिचन निजावाप्तिसौख्येऽपि केऽपि ।सम्प्राप्तेष्टास्सपदि सकला यत्कृपापाङ्गसङ्गात्प्रेमासारः परमशिवयोः सोऽस्तु नस्तापशान्त्यै ॥ ६२॥

prājye rājye kalitahṛdayāḥ ke'pi ke'pyadhvarājyeyogaiśvarye katicana nijāvāptisaukhye'pi ke'pi |samprāpteṣṭāssapadi sakalā yatkṛpāpāṅgasaṅgātpremāsāraḥ paramaśivayoḥ so'stu nastāpaśāntyai || 62||

तारं तारं भवजलनिधेर्यन्मनोरग्रभागेनिक्षिप्यान्ये शरवणभवेत्यन्तरेवालपन्तः ।आलिङ्गन्ते स्वयमुपनतां मुक्तिकान्तां प्रसन्नांप्रेमासारः परमशिवयोः सोऽस्तु नस्तापशान्त्यै ॥ ६३॥

tāraṃ tāraṃ bhavajalanidheryanmanoragrabhāgenikṣipyānye śaravaṇabhavetyantarevālapantaḥ |āliṅgante svayamupanatāṃ muktikāntāṃ prasannāṃpremāsāraḥ paramaśivayoḥ so'stu nastāpaśāntyai || 63||

मायानूरुर्मनुवररविर्देशिकेन्द्रो दयाद्रेःउद्यन्नेनस्तिमिरपटलीं शोचयन्शोकघूकान् ।यस्यानन्दं दिशति परमं भक्तकोकावलीनांप्रेमासारः परमशिवयोः सोऽस्तु नस्तापशन्त्यै ॥ ६४॥

māyānūrurmanuvararavirdeśikendro dayādreḥudyannenastimirapaṭalīṃ śocayanśokaghūkān |yasyānandaṃ diśati paramaṃ bhaktakokāvalīnāṃpremāsāraḥ paramaśivayoḥ so'stu nastāpaśantyai || 64||

यन्मन्त्रस्यामरपुरतरोः काममूलस्य मूलेतिष्ठन्तो ये निखिलतरुणीनेत्रनीलोत्पलानाम् ।जायन्ते तेऽप्यमृतरुचयो मूर्तिमन्तश्च कामाःप्रेमासारः परमशिवयोः सोऽस्तु नस्तापशान्त्यै ॥ ६५॥

yanmantrasyāmarapurataroḥ kāmamūlasya mūletiṣṭhanto ye nikhilataruṇīnetranīlotpalānām |jāyante te'pyamṛtarucayo mūrtimantaśca kāmāḥpremāsāraḥ paramaśivayoḥ so'stu nastāpaśāntyai || 65||

वागास्वाद्या मनुनवसुधा लिह्यते यैर्यदीयातेषां वक्त्राद्वहति कविताकैतवात्स्वः स्रवन्ती ।किञ्चाशेषं भुवनमयते दासतामीक्ष्यमाणंप्रेमसारः परमशिवयोः सोऽस्तु नस्तापशान्त्यै ॥ ६६॥

vāgāsvādyā manunavasudhā lihyate yairyadīyāteṣāṃ vaktrādvahati kavitākaitavātsvaḥ sravantī |kiñcāśeṣaṃ bhuvanamayate dāsatāmīkṣyamāṇaṃpremasāraḥ paramaśivayoḥ so'stu nastāpaśāntyai || 66||

यन्मन्त्रेन्दुर्जलधितनयाज्योत्स्नया द्योत्यमानःचित्ताकाशे स्फुरति विमले यस्य तस्योत्तमस्य ।आपत्तापः प्रशममयते वृद्धिमामोदसिन्धुःप्रेमासारः परमशिवयोः सोऽस्तु नस्तापशान्त्यै ॥ ६७॥

yanmantrendurjaladhitanayājyotsnayā dyotyamānaḥcittākāśe sphurati vimale yasya tasyottamasya |āpattāpaḥ praśamamayate vṛddhimāmodasindhuḥpremāsāraḥ paramaśivayoḥ so'stu nastāpaśāntyai || 67||

मन्त्राकाराममरतटिनीं चन्द्रशैलाद्वहन्तींयस्याचार्यप्रसृमरकृपासारपीयूषपूराम् ।दिष्ट्या दृष्ट्या जगति विषयीकुर्वतां क्वाभितापाःप्रेमासारः परमशिवयोः सोऽस्तु नस्तापशान्त्यै ॥ ६८॥

mantrākārāmamarataṭinīṃ candraśailādvahantīṃyasyācāryaprasṛmarakṛpāsārapīyūṣapūrām |diṣṭyā dṛṣṭyā jagati viṣayīkurvatāṃ kvābhitāpāḥpremāsāraḥ paramaśivayoḥ so'stu nastāpaśāntyai || 68||

त्रेधा साध्यं ज्वलनललनावर्मपाशाङ्कुशादीन्शिष्टादिष्टे वपुषि विदधन् यन्मनोः कामधेनोः ।दुग्धं दुग्धं पिबति कुशलं स्वेष्टमायासशून्यंप्रेमासारः परमशिवयोः सोऽस्तु नस्तापशान्त्यै ॥ ६९॥

tredhā sādhyaṃ jvalanalalanāvarmapāśāṅkuśādīnśiṣṭādiṣṭe vapuṣi vidadhan yanmanoḥ kāmadhenoḥ |dugdhaṃ dugdhaṃ pibati kuśalaṃ sveṣṭamāyāsaśūnyaṃpremāsāraḥ paramaśivayoḥ so'stu nastāpaśāntyai || 69||

षट्त्रिंशारैस्सहितमनुभिर्नागपत्रैस्सवीरैःसाङ्भिः पर्णैः सकमलवरास्त्रादिभिर्वृत्तभौमैः ।युक्तं यन्त्रं दिशति भजतां यस्य सर्वान्पुमर्थान्प्रेमासारः परमशिवयोः सोऽस्तु नस्तापशान्त्यै ॥ ७०॥

ṣaṭtriṃśāraissahitamanubhirnāgapatraissavīraiḥsāṅbhiḥ parṇaiḥ sakamalavarāstrādibhirvṛttabhaumaiḥ |yuktaṃ yantraṃ diśati bhajatāṃ yasya sarvānpumarthānpremāsāraḥ paramaśivayoḥ so'stu nastāpaśāntyai || 70||

नाकाधीशविरोधिवामनयना कोकवळीविस्फुरच्छोकाम्भोनिधिशारदाभ्रविलसद्राकानिशानायकम् ।केकामञ्जुलपक्षिपुङ्गवरथं पाकारिजाकामुकंप्राकारं दृढमाश्रये दिविषदामेकाक्षरार्धं परम् ॥ ७१॥

nākādhīśavirodhivāmanayanā kokavaḷīvisphuracchokāmbhonidhiśāradābhravilasadrākāniśānāyakam |kekāmañjulapakṣipuṅgavarathaṃ pākārijākāmukaṃprākāraṃ dṛḍhamāśraye diviṣadāmekākṣarārdhaṃ param || 71||

पाराशर्यवचः प्रपञ्चतटिनीपूरात्मकेळीलवोदूरान्मुक्तशरप्रवाहशमितक्रूरासुरोषर्बुधः ।मारारातिवधूशुभोदरसुधावाराशिचिन्तामणिःघोरा दुःखपरम्पराः शमयतु स्मेरामृतैरद्य नः ॥ ७२॥

pārāśaryavacaḥ prapañcataṭinīpūrātmakeḷīlavodūrānmuktaśarapravāhaśamitakrūrāsuroṣarbudhaḥ |mārārātivadhūśubhodarasudhāvārāśicintāmaṇiḥghorā duḥkhaparamparāḥ śamayatu smerāmṛtairadya naḥ || 72||

शेषाद्रीश्वरमौलिकेलिसदना भाषाधिदेव्युल्लसद्भाषा भूतगणामरारिपरिषद्द्वेषा परा देवता ।एषाऽऽस्तां मम मानसे शिवशिवोन्मेषा तुराषाड्भवद्योषाऽऽलिङ्गितविग्रहा प्रतिदिनं तोषाय भूषा श्रुतेः ॥ ७३॥

śeṣādrīśvaramaulikelisadanā bhāṣādhidevyullasadbhāṣā bhūtagaṇāmarāripariṣaddveṣā parā devatā |eṣā''stāṃ mama mānase śivaśivonmeṣā turāṣāḍbhavadyoṣā''liṅgitavigrahā pratidinaṃ toṣāya bhūṣā śruteḥ || 73||

कान्त्या न्यक्कृतबालभानुसुमुखः शान्त्यादिभिस्सेवितःक्षान्त्या काचन भूमिरेव भजतां भ्रान्त्यापदिध्मानलः ।भान्त्याऽव्याजकृपारसैरभिमुखं यान्त्या दृशां मादृशांहन्त्याधीन्यदसौ किमन्यदिह नो मान्त्यालमिन्द्रश्रिया ॥ ७४॥

kāntyā nyakkṛtabālabhānusumukhaḥ śāntyādibhissevitaḥkṣāntyā kācana bhūmireva bhajatāṃ bhrāntyāpadidhmānalaḥ |bhāntyā'vyājakṛpārasairabhimukhaṃ yāntyā dṛśāṃ mādṛśāṃhantyādhīnyadasau kimanyadiha no māntyālamindraśriyā || 74||

भीमारातिवनानलस्सुरपुरीरामाभिरामाकृतिःसामाभिष्टुतपादपद्मविभवस्सीमा दयासम्पदाम् ।सोमानन्दकरः परं सुमनसां क्षेमावहप्रक्रियःकामानेष तनोतु नः प्रतिदिनं प्रेमालसैर्वीक्षणैः ॥ ७५॥

bhīmārātivanānalassurapurīrāmābhirāmākṛtiḥsāmābhiṣṭutapādapadmavibhavassīmā dayāsampadām |somānandakaraḥ paraṃ sumanasāṃ kṣemāvahaprakriyaḥkāmāneṣa tanotu naḥ pratidinaṃ premālasairvīkṣaṇaiḥ || 75||

आदावाहितचेतसामनुदिनं वेदावलीनां सतांनादाविष्करणक्षणे प्रकटयन्पादारुणं पावनम् ।खेदान् खण्डयति स्म योऽतिविषमान् भेदान्धकारोदितान्श्रीदाकाङ्क्षितसम्पदं दिशतु मे मोदाकरः शूलिनः ॥ ७६॥

ādāvāhitacetasāmanudinaṃ vedāvalīnāṃ satāṃnādāviṣkaraṇakṣaṇe prakaṭayanpādāruṇaṃ pāvanam |khedān khaṇḍayati sma yo'tiviṣamān bhedāndhakāroditānśrīdākāṅkṣitasampadaṃ diśatu me modākaraḥ śūlinaḥ || 76||

नेता धर्मपथे सदैव चरतां जेताऽन्यथावर्तिनांकेतावाहितकुक्कुटः प्रतिरणं वेताळसङ्घस्तुतः ।आताम्रैर्नयनाञ्चलैर्यदि स मां शीतांशुबिम्बस्पृशैःप्रीतान्तःकरणो निरीक्षितुमहं क्रेतास्मि शक्रश्रियाम् ॥ ७७॥

netā dharmapathe sadaiva caratāṃ jetā'nyathāvartināṃketāvāhitakukkuṭaḥ pratiraṇaṃ vetāḷasaṅghastutaḥ |ātāmrairnayanāñcalairyadi sa māṃ śītāṃśubimbaspṛśaiḥprītāntaḥkaraṇo nirīkṣitumahaṃ kretāsmi śakraśriyām || 77||

हेलाभर्जितसर्वलोकदितिभूहालाहलेनाङ्गुलीलीलाभिः शिवयोः प्रमोदजलधेर्वेलावलीं प्लावयन् ।ज्वालाजालजटालशक्तिविलसत्सालाभभास्वद्भुजःखेलां नः पुरतस्तनोतु सुरराड्बालाविलोलान्तरः ॥ ७८॥

helābharjitasarvalokaditibhūhālāhalenāṅgulīlīlābhiḥ śivayoḥ pramodajaladhervelāvalīṃ plāvayan |jvālājālajaṭālaśaktivilasatsālābhabhāsvadbhujaḥkhelāṃ naḥ puratastanotu surarāḍbālāvilolāntaraḥ || 78||

रम्भादिस्फुरदाभिरूप्यविलसद्दम्भावलोपिप्रभाजम्भारातिसुताघनस्तनपरीरम्भावगाढोरसे ।स्तम्भायाखिलविष्टपस्य कुशलारम्भाय नाकौकसांशुम्भादित्रिदशारितूलहुतभुग्डिम्भाय भूयो नमः ॥ ७९॥

rambhādisphuradābhirūpyavilasaddambhāvalopiprabhājambhārātisutāghanastanaparīrambhāvagāḍhorase |stambhāyākhilaviṣṭapasya kuśalārambhāya nākaukasāṃśumbhāditridaśāritūlahutabhugḍimbhāya bhūyo namaḥ || 79||

क्षुद्राणां दनुजन्मनां च विनताभद्रावलीनामपिछिद्राण्यप्रतिलभ्य बालकतया विद्रावणे दीक्षितः ।रुद्राणीस्तननूतनामृतघटीमुद्रायितौष्ठाधरःनिद्रां द्रावयतान्ममाद्य बहुधाऽभद्रां स रुद्रात्मजः ॥ ८०॥

kṣudrāṇāṃ danujanmanāṃ ca vinatābhadrāvalīnāmapichidrāṇyapratilabhya bālakatayā vidrāvaṇe dīkṣitaḥ |rudrāṇīstananūtanāmṛtaghaṭīmudrāyitauṣṭhādharaḥnidrāṃ drāvayatānmamādya bahudhā'bhadrāṃ sa rudrātmajaḥ || 80||

भासा सारसबान्धवं नयसुधाकासारमेवाशयेनासाप्रीणनसायकं तनुरुचा दासायिताशाधिपम् ।या सानन्दमपेक्षते न रहसे का सात्र सोऽस्मन्मनोवासायाद्य कृतादरो वयमतः कासां श्रियां नाश्रयाः ॥ ८१॥

bhāsā sārasabāndhavaṃ nayasudhākāsāramevāśayenāsāprīṇanasāyakaṃ tanurucā dāsāyitāśādhipam |yā sānandamapekṣate na rahase kā sātra so'smanmanovāsāyādya kṛtādaro vayamataḥ kāsāṃ śriyāṃ nāśrayāḥ || 81||

गङ्गाविश्रुत कर्मनर्मसचिवापाङ्गामृतोर्मिच्छटासङ्गामृष्टविशिष्टशिष्टजनतातुङ्गाघसङ्घानलम् ।शऋङ्गारोज्ज्वलकेलिसंहतिनटीरङ्गायितेन्द्रात्मजानङ्गाद्वैतमुपास्महे वयममी भङ्गाय तुङ्गापदाम् ॥ ८२॥

gaṅgāviśruta karmanarmasacivāpāṅgāmṛtormicchaṭāsaṅgāmṛṣṭaviśiṣṭaśiṣṭajanatātuṅgāghasaṅghānalam |śaṛṅgārojjvalakelisaṃhatinaṭīraṅgāyitendrātmajānaṅgādvaitamupāsmahe vayamamī bhaṅgāya tuṅgāpadām || 82||

शान्तान्तःकरणालये वृषसुताकान्ताभिरूप्ये कृपाऽऽक्रान्तान्दोलितशोणलोचनदलप्रान्तावधूतापदि ।स्वान्तान्यादधते न ये शिवसुते भ्रान्तास्तु ते संशयश्रान्ताः सन्तु पदे पदे भवपथे किं तावता नः क्षतिः ॥ ८३॥

śāntāntaḥkaraṇālaye vṛṣasutākāntābhirūpye kṛpā''krāntāndolitaśoṇalocanadalaprāntāvadhūtāpadi |svāntānyādadhate na ye śivasute bhrāntāstu te saṃśayaśrāntāḥ santu pade pade bhavapathe kiṃ tāvatā naḥ kṣatiḥ || 83||

स्वेक्षाधीनचराचरोदयलयो लाक्षासदृक्षच्छविःसाक्षान्निर्जरकाननक्षितिरुहः प्रेक्षावतां काङ्क्षितः ।दीक्षामद्य दधातु दातुमति मे द्राक्षासदृक्षां गिरंरूक्षामाधिविजृम्भितां शमयितुं दाक्षायणीनन्दनः ॥ ८४॥

svekṣādhīnacarācarodayalayo lākṣāsadṛkṣacchaviḥsākṣānnirjarakānanakṣitiruhaḥ prekṣāvatāṃ kāṅkṣitaḥ |dīkṣāmadya dadhātu dātumati me drākṣāsadṛkṣāṃ giraṃrūkṣāmādhivijṛmbhitāṃ śamayituṃ dākṣāyaṇīnandanaḥ || 84||

वाचातीतपदाम्बुजातविभवं प्राचामृषीणां पुनःनीचारिव्रजजीर्णपर्णदहनं खेचारिकेलीरथम् ।मोचामर्मकृषा मनोज्ञवचसा याचामहे कं वरंधीचाञ्चल्यमपाकरोतु जगतामाचार्यवर्यो मम ॥ ८५॥

vācātītapadāmbujātavibhavaṃ prācāmṛṣīṇāṃ punaḥnīcārivrajajīrṇaparṇadahanaṃ khecārikelīratham |mocāmarmakṛṣā manojñavacasā yācāmahe kaṃ varaṃdhīcāñcalyamapākarotu jagatāmācāryavaryo mama || 85||

संसारामयभेषजं शमदमाहिंसापराराधितंहंसालङ्कृतकोमलश्रुतिशिरोत्तंसाङ्घ्रिपाथोरुहम् ।पुंसानादिमता प्रकाशितभुजाशंसापदानक्रमंकंसारातिसुताकपोलरुचिरोच्चांसाग्रमाराध्नुमः ॥ ८६॥

saṃsārāmayabheṣajaṃ śamadamāhiṃsāparārādhitaṃhaṃsālaṅkṛtakomalaśrutiśirottaṃsāṅghripāthoruham |puṃsānādimatā prakāśitabhujāśaṃsāpadānakramaṃkaṃsārātisutākapolaruciroccāṃsāgramārādhnumaḥ || 86||

चापासित्रिशिखादिभूषितभुजव्यापारतुष्टामरस्त्रीपाण्यब्जविकीर्णकल्पकुसुमश्रीपाटलाङ्गद्युतिः ।पापात्मानुपलभ्य दिव्यनगरीभूपात्मजाकामुकःतापान्नस्समपाकरोतु महितैः श्रीपादपद्मामृतैः ॥ ८७॥

cāpāsitriśikhādibhūṣitabhujavyāpāratuṣṭāmarastrīpāṇyabjavikīrṇakalpakusumaśrīpāṭalāṅgadyutiḥ |pāpātmānupalabhya divyanagarībhūpātmajākāmukaḥtāpānnassamapākarotu mahitaiḥ śrīpādapadmāmṛtaiḥ || 87||

बाहासञ्जिततीक्ष्णहेतिरुचिभिः स्वाहासहायो मुहुःहाहाङ्गीकृतवन्दिभावसरणिर्वाहायिताखण्डलः ।नीहाराद्रिसुतात्मजो दिविषदां साहाय्यकारी मृधेदाहानाशु धुनोतु नस्सुमनसामाहाररीत्या गिरा ॥ ८८॥

bāhāsañjitatīkṣṇahetirucibhiḥ svāhāsahāyo muhuḥhāhāṅgīkṛtavandibhāvasaraṇirvāhāyitākhaṇḍalaḥ |nīhārādrisutātmajo diviṣadāṃ sāhāyyakārī mṛdhedāhānāśu dhunotu nassumanasāmāhārarītyā girā || 88||

ईशानाङ्कमनोज्ञसौधममितक्लेशान्धकारारुणंकोशागारमपेक्षितार्थविततेः पाशायुधाराधितम् ।काशाच्छस्मितचूर्णमोहितहृषीकेशात्मजालोलुपंधीशान्त्यादि शुभाय सर्वविपदां नाशाय चाशास्महे ॥ ८९॥

īśānāṅkamanojñasaudhamamitakleśāndhakārāruṇaṃkośāgāramapekṣitārthavitateḥ pāśāyudhārādhitam |kāśācchasmitacūrṇamohitahṛṣīkeśātmajālolupaṃdhīśāntyādi śubhāya sarvavipadāṃ nāśāya cāśāsmahe || 89||

अङ्के कल्पितदेवराजतनयं लङ्केशदर्पच्छिदंसङ्केतालयमादिवाङ्मृगदृशां पङ्केरुहं पादयोः ।कङ्केलिद्रुमकुञ्जकेलिसदनं तं केशवानन्दनंकिं केल्या नमतां च मुक्तिरिति चेच्छङ्केऽनलश्शीतलः ॥ ९०॥

aṅke kalpitadevarājatanayaṃ laṅkeśadarpacchidaṃsaṅketālayamādivāṅmṛgadṛśāṃ paṅkeruhaṃ pādayoḥ |kaṅkelidrumakuñjakelisadanaṃ taṃ keśavānandanaṃkiṃ kelyā namatāṃ ca muktiriti cecchaṅke'nalaśśītalaḥ || 90||

सम्पातेन निजायुधस्य विलसच्छम्पासनाभेर्जगत्किम्पाकं कलयन्तमन्तकसभासम्पातुकं तारकम् ।कम्पाक्रान्तधिया न धर्तुमनिशं यं पारयन्ते जनाःतं पारे तमसां स्थितं कलयतां किं पामरैः पार्थिवैः ॥ ९१॥

sampātena nijāyudhasya vilasacchampāsanābherjagatkimpākaṃ kalayantamantakasabhāsampātukaṃ tārakam |kampākrāntadhiyā na dhartumaniśaṃ yaṃ pārayante janāḥtaṃ pāre tamasāṃ sthitaṃ kalayatāṃ kiṃ pāmaraiḥ pārthivaiḥ || 91||

गत्या शिक्षितदृप्तसिंहगमनैः शक्त्या स्फुरद्बाहुभिःप्रीत्या पोषितभक्तलोकनिवहैः श्रुत्याऽऽत्तबन्दिक्रमैः ।रत्याऽऽप्तैर्निजकान्तिभिः कतिपयैरेत्यात्र यद्भूयतेतत्या किं मम साम्प्रतं दिविषदां भूत्याणिमाद्यापि च ॥ ९२॥

gatyā śikṣitadṛptasiṃhagamanaiḥ śaktyā sphuradbāhubhiḥprītyā poṣitabhaktalokanivahaiḥ śrutyā''ttabandikramaiḥ |ratyā''ptairnijakāntibhiḥ katipayairetyātra yadbhūyatetatyā kiṃ mama sāmprataṃ diviṣadāṃ bhūtyāṇimādyāpi ca || 92||

कालं दैवतविद्विषां गलवलन्मालं सुरेन्द्रात्मजालोलं शक्तिशिखाविदारितमहाशैलं दिवश्चारिणाम् ।सालं पादरुचाहताश्रुततमोजालं भवेद्रक्षितुंकोऽलं नो जगतां त्रयेऽपि च परो बालं विना शूलिनः ॥ ९३॥

kālaṃ daivatavidviṣāṃ galavalanmālaṃ surendrātmajālolaṃ śaktiśikhāvidāritamahāśailaṃ divaścāriṇām |sālaṃ pādarucāhatāśrutatamojālaṃ bhavedrakṣituṃko'laṃ no jagatāṃ traye'pi ca paro bālaṃ vinā śūlinaḥ || 93||

धर्मान्तध्वनदभ्रविभ्रमधनुश्चर्मासिभास्वद्भुजोवर्मालङ्कृतविग्रहः प्रतिदिनं शर्मापहो विद्विषाम् ।धर्माद्यर्थशुभालयो मुनिमनोभर्मासनाधिष्ठितोनर्माणि प्रतिपद्यतां मनसि मे मर्मादिवाक्सन्ततेः ॥ ९४॥

dharmāntadhvanadabhravibhramadhanuścarmāsibhāsvadbhujovarmālaṅkṛtavigrahaḥ pratidinaṃ śarmāpaho vidviṣām |dharmādyarthaśubhālayo munimanobharmāsanādhiṣṭhitonarmāṇi pratipadyatāṃ manasi me marmādivāksantateḥ || 94||

स्वर्वासिश्रमशऋङ्खलाः शिथिलयन्सर्वाश्च शर्वाज्ञयाकुर्वाणो विपदः प्रकाममवनीगीर्वाणविद्वेषिणाम् ।अर्वाचीनवचस्सुदूरमहिमा दुर्वाससाभ्यर्चितःगुर्वाज्ञावशवर्तिनो हरतु मे दुर्वारदुर्वासनाः ॥ ९५॥

svarvāsiśramaśaṛṅkhalāḥ śithilayansarvāśca śarvājñayākurvāṇo vipadaḥ prakāmamavanīgīrvāṇavidveṣiṇām |arvācīnavacassudūramahimā durvāsasābhyarcitaḥgurvājñāvaśavartino haratu me durvāradurvāsanāḥ || 95||

शिष्टानां विशिनष्टि तुष्टिममितां कष्टानि नष्टं नयत्यष्टाङ्गस्य पुरस्तनोति नयनाभीष्टान् शिशुत्वक्रमान् ।क्लिष्टाक्लिष्टगतीः पिनष्टि मनसस्तुष्टात्मनां संयमेस्पष्टास्पष्टगिराद्य तेन शिशुना नष्टाखिलापन्मम ॥ ९६॥

śiṣṭānāṃ viśinaṣṭi tuṣṭimamitāṃ kaṣṭāni naṣṭaṃ nayatyaṣṭāṅgasya purastanoti nayanābhīṣṭān śiśutvakramān |kliṣṭākliṣṭagatīḥ pinaṣṭi manasastuṣṭātmanāṃ saṃyamespaṣṭāspaṣṭagirādya tena śiśunā naṣṭākhilāpanmama || 96||

आधाराम्बुजमध्यकेलिसदनो बाधावहोऽहङ्कृतेःबोधानन्दविवर्तभासुरतनुर्मेऽधोऽधिमूर्धं ज्वलन् ।राधावल्लभमानितात्मविभवोऽगाधां विधत्तां श्रियंक्रोधाधेर्विजयं शचीप्रियतमासाधारणीं च प्रथाम् ॥ ९७॥

ādhārāmbujamadhyakelisadano bādhāvaho'haṅkṛteḥbodhānandavivartabhāsuratanurme'dho'dhimūrdhaṃ jvalan |rādhāvallabhamānitātmavibhavo'gādhāṃ vidhattāṃ śriyaṃkrodhādhervijayaṃ śacīpriyatamāsādhāraṇīṃ ca prathām || 97||

गाढाभ्यासविनिद्रितोरगसुतालीढानिलानां सतांगूढावासमुपेत्य चेतसि परं सोढा समस्तैनसाम् ।बाढाज्ञानपिशाचिकावृतमहामूढात्मनां दुर्लभःषोढास्याम्बुरुहश्शुभानि जगतां वोढा विधत्तां मम ॥ ९८॥

gāḍhābhyāsavinidritoragasutālīḍhānilānāṃ satāṃgūḍhāvāsamupetya cetasi paraṃ soḍhā samastainasām |bāḍhājñānapiśācikāvṛtamahāmūḍhātmanāṃ durlabhaḥṣoḍhāsyāmburuhaśśubhāni jagatāṃ voḍhā vidhattāṃ mama || 98||

आगोपालविधातृतुल्यविभवे यागोपगेयप्रथेवेगोद्भिन्नपुनर्भवाङ्कुरमहायोगोपसर्गापदि ।रोगोत्सिक्तजनानवाप्य चरणेनागोपगीतात्मजे (वीतानुजे)भूगोळेऽभिरतिं न को नु कलयेद्रोगो न चेद्राजसः ॥ ९९॥

āgopālavidhātṛtulyavibhave yāgopageyaprathevegodbhinnapunarbhavāṅkuramahāyogopasargāpadi |rogotsiktajanānavāpya caraṇenāgopagītātmaje (vītānuje)bhūgoḷe'bhiratiṃ na ko nu kalayedrogo na cedrājasaḥ || 99||

ओष्ठासञ्जितलोचनाय दिविजश्रेष्ठात्मजाया जगज्ज्येष्ठानङ्गविवर्तविग्रहवते प्रेष्ठाय शिष्टावने ।गोष्ठायादिगवां ततेर्भुवनवर्षिष्ठाय सभ्यान्तरेनिष्ठायाश्रितलोचनाब्जयुगनेदिष्ठाय कुर्मोऽञ्जलिम् ॥ १००॥

oṣṭhāsañjitalocanāya divijaśreṣṭhātmajāyā jagajjyeṣṭhānaṅgavivartavigrahavate preṣṭhāya śiṣṭāvane |goṣṭhāyādigavāṃ taterbhuvanavarṣiṣṭhāya sabhyāntareniṣṭhāyāśritalocanābjayuganediṣṭhāya kurmo'ñjalim || 100||

सीम्ने सद्गुणसम्पदां नवमणीधाम्ने श्रितापद्द्विषन्नाम्ने शासितदैवतारिपरिषत्स्थेम्ने च हेम्ने श्रिया ।व्योम्ने चिद्विमलाय सर्वजगतां धाम्ने निकेतीभवत्साम्नेऽनादिकुटुम्बिभाग्यलहरीभूम्ने परस्मै नमः ॥ १०१॥

sīmne sadguṇasampadāṃ navamaṇīdhāmne śritāpaddviṣannāmne śāsitadaivatāripariṣatsthemne ca hemne śriyā |vyomne cidvimalāya sarvajagatāṃ dhāmne niketībhavatsāmne'nādikuṭumbibhāgyalaharībhūmne parasmai namaḥ || 101||

परयुवतिरतं मां शङ्कयित्वाऽप्युदासेतदपि मदवनं ते साम्प्रतं साम्प्रतं हि ।त्यजति गुरुकलत्रव्यापृतं त्वत्पिता किंविमलकमलसम्पद्द्रोहिणं रोहिणीशम् ॥ १०२॥

parayuvatirataṃ māṃ śaṅkayitvā'pyudāsetadapi madavanaṃ te sāmprataṃ sāmprataṃ hi |tyajati gurukalatravyāpṛtaṃ tvatpitā kiṃvimalakamalasampaddrohiṇaṃ rohiṇīśam || 102||

परधनापहृतौ यतमाने नोचिता मयि तवेयमुपेक्षा ।विस्मृतं किमु हिरण्यहरत्वं तत्त्वया तव विभोः श्वशुरस्य ॥ १०३॥

paradhanāpahṛtau yatamāne nocitā mayi taveyamupekṣā |vismṛtaṃ kimu hiraṇyaharatvaṃ tattvayā tava vibhoḥ śvaśurasya || 103||

अहिंसकानामिह हिंसकोऽपि न तेऽच्छिदं ब्रह्मशिरः पितेव ।अतीव लुब्धं किमुपेक्षते मां लुब्धात्मजा सापि तवाङ्कसंस्था ॥ १०४॥

ahiṃsakānāmiha hiṃsako'pi na te'cchidaṃ brahmaśiraḥ piteva |atīva lubdhaṃ kimupekṣate māṃ lubdhātmajā sāpi tavāṅkasaṃsthā || 104||

मलिनसङ्गतिदूषितमेव मां किमु विलोकयितुं परिशङ्कसे ।न हि भवानिव भूतपिशाचिकासदसि सन्ततमासितुमुत्सहे ॥ १०५॥

malinasaṅgatidūṣitameva māṃ kimu vilokayituṃ pariśaṅkase |na hi bhavāniva bhūtapiśācikāsadasi santatamāsitumutsahe || 105||

निष्किञ्चनोऽयमिति किं ननु मय्युदासेभिक्षाशनस्तव पिता भगवंस्तदास्ताम् ।त्वं चापि भैक्षमटसि प्रकटं फलिन्यांतन्मां भजस्व सदृशी खलु बन्धुता नौ ॥ १०६॥

niṣkiñcano'yamiti kiṃ nanu mayyudāsebhikṣāśanastava pitā bhagavaṃstadāstām |tvaṃ cāpi bhaikṣamaṭasi prakaṭaṃ phalinyāṃtanmāṃ bhajasva sadṛśī khalu bandhutā nau || 106||

परिपालयितुं तवाभिकाङ्क्षा यदि दृप्तान्कृपणोत्तमाग्रवृत्त्या ।किमु कीर्तिरितस्तवाप्यपूर्वा विमला दीनदयालुतोपक्लृप्ता ॥ १०७॥

paripālayituṃ tavābhikāṅkṣā yadi dṛptānkṛpaṇottamāgravṛttyā |kimu kīrtiritastavāpyapūrvā vimalā dīnadayālutopaklṛptā || 107||

अङ्गीकृतं मृगशिशुं न शशी जहातिफालं तपन्तमपि नो दहनं त्रिणेत्रः ।आशीविषं च विषमं न हि शेषशायीतीक्ष्णस्वभावमपि मां न जहीहि पाल्यम् ॥ १०८॥

aṅgīkṛtaṃ mṛgaśiśuṃ na śaśī jahātiphālaṃ tapantamapi no dahanaṃ triṇetraḥ |āśīviṣaṃ ca viṣamaṃ na hi śeṣaśāyītīkṣṇasvabhāvamapi māṃ na jahīhi pālyam || 108||

कण्ठे गडुर्भवति यच्छरदिन्दुकान्तेःअर्धासनं भजति यत्सुरभोज्यलक्ष्म्याः ।आचार्यतां भजति यन्नवमल्लिकानांआनन्दमावहति ते स्मितमेव तन्नः ॥ १०९॥

kaṇṭhe gaḍurbhavati yaccharadindukānteḥardhāsanaṃ bhajati yatsurabhojyalakṣmyāḥ |ācāryatāṃ bhajati yannavamallikānāṃānandamāvahati te smitameva tannaḥ || 109||

अथवा क्षणिकाचलालवालो गुणपुष्पः परिसेवितो द्विजेन्द्रैः ।श्रुतिमुग्धलताञ्चितोऽङ्घ्रिशाखी तव दिव्यः फलतीप्सितं ममैषः ॥ ११०॥

athavā kṣaṇikācalālavālo guṇapuṣpaḥ parisevito dvijendraiḥ |śrutimugdhalatāñcito'ṅghriśākhī tava divyaḥ phalatīpsitaṃ mamaiṣaḥ || 110||

किं वा विपदि विधेयं ध्येयं ते ध्यातृमङ्गलं चरणम् ।सम्पदि किं करणीयं भूयो भूयोऽपरोक्षणीयं तत् ॥ १११॥

kiṃ vā vipadi vidheyaṃ dhyeyaṃ te dhyātṛmaṅgalaṃ caraṇam |sampadi kiṃ karaṇīyaṃ bhūyo bhūyo'parokṣaṇīyaṃ tat || 111||

बद्धादराः श्रितविपत्परितापशान्त्यैदुग्धाब्धिगर्भभरितामृतवीचिवन्द्याः ।मुग्धाब्जजन्मविफलीकरणस्वभावाःश्रद्धालवोऽवितुममी तव मां कटाक्षाः ॥ ११२॥

baddhādarāḥ śritavipatparitāpaśāntyaidugdhābdhigarbhabharitāmṛtavīcivandyāḥ |mugdhābjajanmaviphalīkaraṇasvabhāvāḥśraddhālavo'vitumamī tava māṃ kaṭākṣāḥ || 112||

अमृतमिव सुराणां ब्राह्मणानां त्रयीवप्रणव इव यतीनां योगिनामुन्मनीव ।श्रुतिपथपथिकस्य श्रीमदेकं निदानंमम तु किमपि लब्धं लुब्धकन्याभिलुब्धम् ॥ ११३॥

amṛtamiva surāṇāṃ brāhmaṇānāṃ trayīvapraṇava iva yatīnāṃ yogināmunmanīva |śrutipathapathikasya śrīmadekaṃ nidānaṃmama tu kimapi labdhaṃ lubdhakanyābhilubdham || 113||

पातय वा घातय वा पालय वा समवलोक्य लालय वा ।लब्धं तव पदयुग्मं नाहं मुञ्चामि नापि दुर्वृत्तीः ॥ ११४॥

pātaya vā ghātaya vā pālaya vā samavalokya lālaya vā |labdhaṃ tava padayugmaṃ nāhaṃ muñcāmi nāpi durvṛttīḥ || 114||

नमो नमस्ते नगदम्भभेदिन्नमो नमस्ते निगमान्तचारिन् ।नमो नमस्ते खगराजयायिन्नमो नमस्ते भगवन् परात्मन् ॥ ११५॥

namo namaste nagadambhabhedinnamo namaste nigamāntacārin |namo namaste khagarājayāyinnamo namaste bhagavan parātman || 115||

श्रीशङ्करात्मजगुणगणग्रथिता तदीयपादारविन्दमकरन्दकणावसिक्ता ।मोदावहा भवतु सज्जनषट्पदानांगोपालकृष्णकविवाक् सुरपुष्पमाला ॥ ११६॥

śrīśaṅkarātmajaguṇagaṇagrathitā tadīyapādāravindamakarandakaṇāvasiktā |modāvahā bhavatu sajjanaṣaṭpadānāṃgopālakṛṣṇakavivāk surapuṣpamālā || 116||

इति श्रीगोपालकृष्णकविविरचितं श्रीसुब्रह्मण्यकर्णामृतं सम्पूर्णम् ।

iti śrīgopālakṛṣṇakaviviracitaṃ śrīsubrahmaṇyakarṇāmṛtaṃ sampūrṇam |