स्कन्दवेदपादस्तोत्रम् Shri Skanda Vedapada Stotram

श्रीमहागणाधिपतये नमः ।श्रीगुरुभ्यो नमः ।पुरा स्कन्दो महाबाहुः प्राप्य कौमारजाङ्गलम् ।कुमाराद्रि समासाध्य जित्वा तारकमोजसा ॥ १॥

śrīmahāgaṇādhipataye namaḥ |śrīgurubhyo namaḥ |purā skando mahābāhuḥ prāpya kaumārajāṅgalam |kumārādri samāsādhya jitvā tārakamojasā || 1||

वासुकिं भुजगेन्द्रं च कृत्वा पूर्णमनोरथम् ।स्वांशं तस्मिन् प्रतिष्ठाप्य धारातीरे मनोरमे ॥ २॥

vāsukiṃ bhujagendraṃ ca kṛtvā pūrṇamanoratham |svāṃśaṃ tasmin pratiṣṭhāpya dhārātīre manorame || 2||

देवभूदेव सङ्घैश्च देवानीकयुतो वशी ।सुरेन्द्रयाज्ञया तस्य कन्यां स्वीकृत्य तत्रहि ॥ ३॥

devabhūdeva saṅghaiśca devānīkayuto vaśī |surendrayājñayā tasya kanyāṃ svīkṛtya tatrahi || 3||

स्वामिकार्तिकमासाद्य तां विवाह महोत्सवेः ।तत्रस्थितं मोदमानमानसं मणिमन्दिरे ॥ ४॥

svāmikārtikamāsādya tāṃ vivāha mahotsaveḥ |tatrasthitaṃ modamānamānasaṃ maṇimandire || 4||

देवसेना पतिस्वाङ्गहर्षं चापि सुधाकरम् ।स्वच्छस्फटिक निरमाणदिव्यसिंहासनेस्थितम् ॥ ५॥

devasenā patisvāṅgaharṣaṃ cāpi sudhākaram |svacchasphaṭika niramāṇadivyasiṃhāsanesthitam || 5||

सर्वक्षेत्रोत्तमे नित्यं भोगमोक्षफलप्रदे ।महासारस्वतेपीठे स्वगणे स्वामि कार्तिके ॥ ६॥

sarvakṣetrottame nityaṃ bhogamokṣaphalaprade |mahāsārasvatepīṭhe svagaṇe svāmi kārtike || 6||

दृष्ट्वातुपरमानन्दयुताः सेन्द्रायुताः सुराः ।कृताञ्जलि पुटाः सर्वेतुष्टुवुर्मुदितास्तदा ॥ ७॥

dṛṣṭvātuparamānandayutāḥ sendrāyutāḥ surāḥ |kṛtāñjali puṭāḥ sarvetuṣṭuvurmuditāstadā || 7||

वरोत्पलस्रक्करकारविन्द संशोभिहस्तां कुचभारनम्म्राम् ।बिम्बाधरां रक्तनखां तलोदरीं हरीन्द्रमध्यां गजमन्दगामिनीम् ॥ ८॥

varotpalasrakkarakāravinda saṃśobhihastāṃ kucabhāranammrām |bimbādharāṃ raktanakhāṃ talodarīṃ harīndramadhyāṃ gajamandagāminīm || 8||

भृङ्गालकां श्यामलदेहकान्तिं मुक्तावलीभूषितकण्ठभागाम् ।महार्हवस्त्राभरणैरु पेतां विद्युत्प्रभां कोमलपादपद्माम् ॥ ९॥

bhṛṅgālakāṃ śyāmaladehakāntiṃ muktāvalībhūṣitakaṇṭhabhāgām |mahārhavastrābharaṇairu petāṃ vidyutprabhāṃ komalapādapadmām || 9||

राकाशरश्चन्द्रमुखीं मनोज्ञां मन्दस्मितां कुन्ददतीं सुनासाम् ।तत्र स्पुरन्मौक्तिकचारुकान्तिं प्रभातिरस्कारकृतेन्दु मं(द) (ड) लाम् ॥ १०॥

rākāśaraścandramukhīṃ manojñāṃ mandasmitāṃ kundadatīṃ sunāsām |tatra spuranmauktikacārukāntiṃ prabhātiraskārakṛtendu maṃ(da) (ḍa) lām || 10||

प्रियसमालिङ्गनजातसम्भ्रमभ्रमद्विलासोत्थित रोमहर्षणाम् ।स्रवत्सुधासागरपूर्णचन्द्रकटाक्षकल्लोल विलासविभ्रमाम् ॥ ११॥

priyasamāliṅganajātasambhramabhramadvilāsotthita romaharṣaṇām |sravatsudhāsāgarapūrṇacandrakaṭākṣakallola vilāsavibhramām || 11||

तां देवसेनां परिरभ्यं गाढं लज्जानता मुन्नमयन् कराब्जैः ।वचोभिरीर्ष्या प्रणयप्रकोपैः सम्मानयन्हास्यसमन्विताभि ॥ १२॥

tāṃ devasenāṃ parirabhyaṃ gāḍhaṃ lajjānatā munnamayan karābjaiḥ |vacobhirīrṣyā praṇayaprakopaiḥ sammānayanhāsyasamanvitābhi || 12||

कथोरमार्ताण्ड सहस्र कान्तिमत्कीरटभाभासिद दिग्वधूमुखम् ।सुच्छरचन्द्रमरी चिदिक्कृत प्रदीप्तसौम्यननमण्डलं प्रभुम् ॥ १३॥

kathoramārtāṇḍa sahasra kāntimatkīraṭabhābhāsida digvadhūmukham |succharacandramarī cidikkṛta pradīptasaumyananamaṇḍalaṃ prabhum || 13||

चलत्कपोलान्त विराजितोज्ज्वलस्फुरत्सुमुक्तामणिवर्यकुण्डलम् ।प्रहर्ष कृद्भक्तचरोमण्डलं स्मेरास्यजैवातृककौमुदी कं (मुखं) ॥ १४॥

calatkapolānta virājitojjvalasphuratsumuktāmaṇivaryakuṇḍalam |praharṣa kṛdbhaktacaromaṇḍalaṃ smerāsyajaivātṛkakaumudī kaṃ (mukhaṃ) || 14||

बिम्बाधरं सुन्दरकम्बुकन्धरं दिव्यायुधोद्यद्भुजदण्डम म्भतम् ।आजानुबाहुं सुविशालवृक्षसं पीनोन्नतांसं विमलाङ्गकान्तिम् ॥ १५॥

bimbādharaṃ sundarakambukandharaṃ divyāyudhodyadbhujadaṇḍama mbhatam |ājānubāhuṃ suviśālavṛkṣasaṃ pīnonnatāṃsaṃ vimalāṅgakāntim || 15||

गम्भीरनाभिं सुकटिप्रदेशं सुजानु जङ्घं मृदुपाद पल्लवम् ।महारत्नाङ्गदषट्किरीटं द्विषड्भुजं चित्रमयूरवाहनम् ॥ १६॥

gambhīranābhiṃ sukaṭipradeśaṃ sujānu jaṅghaṃ mṛdupāda pallavam |mahāratnāṅgadaṣaṭkirīṭaṃ dviṣaḍbhujaṃ citramayūravāhanam || 16||

तेजः क्षमाबुद्धियशोभिरेव समं धरित्री गुरुशुक्रसूरैः ।गजाख्यसिंहानन शूरपद्मसतारकाग्निप्रलयाम्बुराशिम् ॥ १७॥

tejaḥ kṣamābuddhiyaśobhireva samaṃ dharitrī guruśukrasūraiḥ |gajākhyasiṃhānana śūrapadmasatārakāgnipralayāmburāśim || 17||

रक्षोगणादिष्ठित पारिसंस्थतद्वीरमाहेन्द्रसुदुर्गभेधनम् ।गन्धर्वगीर्वाण सुसिद्धसाध्य विद्याधरैरप्सरोभीश्च सेव्यम् ॥ १८॥

rakṣogaṇādiṣṭhita pārisaṃsthatadvīramāhendrasudurgabhedhanam |gandharvagīrvāṇa susiddhasādhya vidyādharairapsarobhīśca sevyam || 18||

मुनीन्द्र पद्मासन वारिजाक्ष भूतेशमुख्यैर्वर चारुकन्दम् ।धारासरित्तीरविराजमाना कुमारशैलाग्र सुदिव्यधाम्नि ॥ १९॥

munīndra padmāsana vārijākṣa bhūteśamukhyairvara cārukandam |dhārāsarittīravirājamānā kumāraśailāgra sudivyadhāmni || 19||

स्थितं स्वशक्त्यापरया सुरूपया तं देवसेनासहितं वरेण्यम् ।मग्जाड्यहन्तारमनन्तशक्तिं षडाननं वाञ्छितदा नदक्षम् ॥ २०॥

sthitaṃ svaśaktyāparayā surūpayā taṃ devasenāsahitaṃ vareṇyam |magjāḍyahantāramanantaśaktiṃ ṣaḍānanaṃ vāñchitadā nadakṣam || 20||

गौरीवरानङ्करं सुचारुवेषं सुविद्याप्रदमाश्रितानाम् ।नित्यान्नदाने सिरुतं महोग्रकुष्ठादिहन्तारमनादिनिर्गुण ॥ २१॥

gaurīvarānaṅkaraṃ sucāruveṣaṃ suvidyāpradamāśritānām |nityānnadāne sirutaṃ mahograkuṣṭhādihantāramanādinirguṇa || 21||

देवाङ्गनाभिर्मुनिकन्यकाभिर्नीराजितं मङ्गलमङ्गलाङ्गुम् ।बिलान्तरालस्तितवासुकीन्द्रे स्वांशेन तिष्थन्तमुदार विक्रम ॥ २२॥

devāṅganābhirmunikanyakābhirnīrājitaṃ maṅgalamaṅgalāṅgum |bilāntarālastitavāsukīndre svāṃśena tiṣthantamudāra vikrama || 22||

सर्वेश्वरं त्रिपुरसुन्दरमादिदेवं जन्मातिगं भवभयापहरं वरेण्यम् ।गङ्गासुतं गिरिसुतां मुदामावहन्तं वन्दामहे मयभीष्टदमाशुद्।ह्ध्यै ॥ २३॥

sarveśvaraṃ tripurasundaramādidevaṃ janmātigaṃ bhavabhayāpaharaṃ vareṇyam |gaṅgāsutaṃ girisutāṃ mudāmāvahantaṃ vandāmahe mayabhīṣṭadamāśud|hdhyai || 23||

इति स्तुतं देवगणैरावाङ्मनसगोचरम् ।कालं कलयतां स्तुत्यं स्तुतिरूपं स्तुतिप्रियम् ॥ २४॥

iti stutaṃ devagaṇairāvāṅmanasagocaram |kālaṃ kalayatāṃ stutyaṃ stutirūpaṃ stutipriyam || 24||

प्रणम्य दण्डवद्भूमौ वेदान्तस्तवमुत्तमम् ।पठेदिदं स्वान्तपद्मे चिन्तयन् स्वन्द वीश्वतम् ॥ २५॥

praṇamya daṇḍavadbhūmau vedāntastavamuttamam |paṭhedidaṃ svāntapadme cintayan svanda vīśvatam || 25||

गजाननं महात्मानं सुधाकुम्भं वराङ्कुशौ ।बिभ्राण मोदक हस्तृर्नमस्कृत्यकिरीटनम् ॥ १॥

gajānanaṃ mahātmānaṃ sudhākumbhaṃ varāṅkuśau |bibhrāṇa modaka hastṛrnamaskṛtyakirīṭanam || 1||

श्रीपतिस्तुतचारित्र श्रीमत्सुन्दर विग्रह ।श्रीषडाननर्सेश श्रीयं वासयमेकुले ॥ २॥

śrīpatistutacāritra śrīmatsundara vigraha |śrīṣaḍānanarseśa śrīyaṃ vāsayamekule || 2||

पुरन्दरादिसंसेव्यपादपद्मदयानिधे ।पुलिन्दकन्या रमण पुरुत्राह्यसिविश्रुतः ॥ ३॥

purandarādisaṃsevyapādapadmadayānidhe |pulindakanyā ramaṇa purutrāhyasiviśrutaḥ || 3||

वीतरागाश्चमुनयो हृदम्बुजपुटेस्थितम् ।सर्वज्ञं सर्वगं स्कन्दं सदापश्यन्ति सूरयः ॥ ४॥

vītarāgāścamunayo hṛdambujapuṭesthitam |sarvajñaṃ sarvagaṃ skandaṃ sadāpaśyanti sūrayaḥ || 4||

यमाश्रित्य च गीर्वाणा युधि शत्रून्निहन्ति च ।आलम्बन्ति स्वपदवीं तिष्ठन्तिस्वादु रातयः ॥ ५॥

yamāśritya ca gīrvāṇā yudhi śatrūnnihanti ca |ālambanti svapadavīṃ tiṣṭhantisvādu rātayaḥ || 5||

द्विषड्भुजगदाखेट पाश खड्गादि हेतिभिः ।विद्रावयाशुमेशत्रून् सङ्ग्रामेरिपुसङ्कटे ॥ ६॥

dviṣaḍbhujagadākheṭa pāśa khaḍgādi hetibhiḥ |vidrāvayāśumeśatrūn saṅgrāmeripusaṅkaṭe || 6||

तापत्रय महावह्नि ज्वालासन्तापितं हि माम् ।तथा कामादि षड्वर्गैराप्यायस्वसमेतुतेः ॥ ७॥

tāpatraya mahāvahni jvālāsantāpitaṃ hi mām |tathā kāmādi ṣaḍvargairāpyāyasvasametuteḥ || 7||

अणोरणी यां समजमेकं धातरमीश्वरम् ।मयूरवाहनं देवं विपश्येमनृचक्षसः ॥ ८॥

aṇoraṇī yāṃ samajamekaṃ dhātaramīśvaram |mayūravāhanaṃ devaṃ vipaśyemanṛcakṣasaḥ || 8||

मन्दस्मितमुखाम्भोजं युवानं क्रौञ्चभेदिनम् ।समाश्रयित्वा विबुधा च मुदप्रमुदाऽसते ॥ ९॥

mandasmitamukhāmbhojaṃ yuvānaṃ krauñcabhedinam |samāśrayitvā vibudhā ca mudapramudā'sate || 9||

महासाम्राज्यपीठस्थं राजराजनमद्युतिम् ।क्षिप्रमालोकयिष्यामः सुगन्धिं पुष्ठिवर्धनम् ॥ १०॥

mahāsāmrājyapīṭhasthaṃ rājarājanamadyutim |kṣipramālokayiṣyāmaḥ sugandhiṃ puṣṭhivardhanam || 10||

कायेनमनसावाच नतिचिन्तनकीर्तनैः ।सदारा हृष्टमनसश्चोपास्मैगायतानरः ॥ ११॥

kāyenamanasāvāca naticintanakīrtanaiḥ |sadārā hṛṣṭamanasaścopāsmaigāyatānaraḥ || 11||

नमोहिरण्यवर्णाय हिरण्यस्यन्दनायच ।नमो हिरण्यगात्राय नमोहिरण्यबाहवे ॥ १२॥

namohiraṇyavarṇāya hiraṇyasyandanāyaca |namo hiraṇyagātrāya namohiraṇyabāhave || 12||

दण्डिताखिलदैत्यौघः खण्डिताखिलबन्दनः ।वर्धितानुत भक्तौघः शन्नः करत्यर्वते ॥ १३॥

daṇḍitākhiladaityaughaḥ khaṇḍitākhilabandanaḥ |vardhitānuta bhaktaughaḥ śannaḥ karatyarvate || 13||

गिरिजासुकुमाराय वराभयङ्कराय च ।भद्रदाय वरेण्याय विश्वरूपायवै नमोनमः ॥ १४॥

girijāsukumārāya varābhayaṅkarāya ca |bhadradāya vareṇyāya viśvarūpāyavai namonamaḥ || 14||

अपराधान्य नन्तानि कृतानि बहुधा मया ।मदीय इति मत्वातं रक्षस्वमाञ्जदेपदे ॥ १५॥

aparādhānya nantāni kṛtāni bahudhā mayā |madīya iti matvātaṃ rakṣasvamāñjadepade || 15||

दारि द्य्राम्बुधि मग्नं मां शम्मेनस्व पाणिना ।समुद्धृत्यच गाङ्गेय कीर्तिमृद्धिं ददातुमे ॥ १६॥

dāri dyrāmbudhi magnaṃ māṃ śammenasva pāṇinā |samuddhṛtyaca gāṅgeya kīrtimṛddhiṃ dadātume || 16||

आन्यत्सर्वं परित्यज्य पदाज्जयुगलं तव ।समाश्रीतोऽस्मि भगवान् कक्षाणोब्रह्मणस्पते ॥ १७॥

ānyatsarvaṃ parityajya padājjayugalaṃ tava |samāśrīto'smi bhagavān kakṣāṇobrahmaṇaspate || 17||

यश्चव्योसित्वमेवेश विधिमन्त्रपुरस्कृतम् ।नियतं हि द्विजात्यग्रैरस्मिन्यज्ञेस्वध्वरे ॥ १८॥

yaścavyositvameveśa vidhimantrapuraskṛtam |niyataṃ hi dvijātyagrairasminyajñesvadhvare || 18||

लोतापस्मारकुष्ठाहिराजचोराद्युपद्रवान् ।कृतिकातनयास्माकं भिन्धि द्वेषः सहस्कृतः ॥ १९॥

lotāpasmārakuṣṭhāhirājacorādyupadravān |kṛtikātanayāsmākaṃ bhindhi dveṣaḥ sahaskṛtaḥ || 19||

त्वत्सेवानिरतानां हि भवन्त्सा खण्डलश्रियः ।अतस्त्वामेव मुनयः सञ्जानाना उपासते ॥ २०॥

tvatsevāniratānāṃ hi bhavantsā khaṇḍalaśriyaḥ |atastvāmeva munayaḥ sañjānānā upāsate || 20||

यज्ञानां फलदाता त्वं यज्ञोपकरणानि च ।त्वं होता यजमानश्च त्वं सोमासि सत्फतिः ॥ २१॥

yajñānāṃ phaladātā tvaṃ yajñopakaraṇāni ca |tvaṃ hotā yajamānaśca tvaṃ somāsi satphatiḥ || 21||

देवसेना समेतस्त्वं क्रिडसे मणिमन्दिरे ।स्वगणैश्च महासेनयत्रतत्परमं पदम् ॥ २२॥

devasenā sametastvaṃ kriḍase maṇimandire |svagaṇaiśca mahāsenayatratatparamaṃ padam || 22||

भ्राजद्गण्डस्थलोद्धाम कुण्डलोज्ज्वलि ताननम् ।बिभ्रतखण्डेदुनयम्पश्येम शरदः शतम् ॥ २३॥

bhrājadgaṇḍasthaloddhāma kuṇḍalojjvali tānanam |bibhratakhaṇḍedunayampaśyema śaradaḥ śatam || 23||

प्राप्यतारकदैत्येन्द्रोद्भव सागरतारकम् ।संसारसागरं तीर्त्वा देवो देवेभिरागमत् ॥ २४॥

prāpyatārakadaityendrodbhava sāgaratārakam |saṃsārasāgaraṃ tīrtvā devo devebhirāgamat || 24||

स्तुत्वा महान्तं महतोह्यणी यांसमणोरपि ।मोदिष्यामोवयं नित्यं प्रजया चधने न च ॥ २५॥

stutvā mahāntaṃ mahatohyaṇī yāṃsamaṇorapi |modiṣyāmovayaṃ nityaṃ prajayā cadhane na ca || 25||

बालक्रीडां विकुर्वाणो बालभास्करदीप्तिमान् ।बालेन्दुमन्दहासेन चात्यायन् बहुलं तमाः ॥ २६॥

bālakrīḍāṃ vikurvāṇo bālabhāskaradīptimān |bālendumandahāsena cātyāyan bahulaṃ tamāḥ || 26||

भोगेच्छूनां सदाराणां यजतां श्रद्धया गुहम् ।भवन्त्यस्यैवकृप या यावेन्त्यःपृथिव्यां भोगाः ॥ २७॥

bhogecchūnāṃ sadārāṇāṃ yajatāṃ śraddhayā guham |bhavantyasyaivakṛpa yā yāventyaḥpṛthivyāṃ bhogāḥ || 27||

जगत्कुटुम्भी देवेशो दीनसंरक्षणक्षमः ।पाक स्रष्टार्थं संहर्ता येः विजानन्ति ये चन ॥ २८॥

jagatkuṭumbhī deveśo dīnasaṃrakṣaṇakṣamaḥ |pāka sraṣṭārthaṃ saṃhartā yeḥ vijānanti ye cana || 28||

येषां हि कुलजातेन स्कन्दपादाश्रितेन च तरन्ति ।वरकाम्भोधिं शश्वत्पुश्रेण पितरः ॥ २९॥

yeṣāṃ hi kulajātena skandapādāśritena ca taranti |varakāmbhodhiṃ śaśvatpuśreṇa pitaraḥ || 29||

जनानामुतदेवानां स्मृतेस्तव पदाब्जयोः ।सम्प्राप्तौ भोगमोक्षा च किमश्च श्रूणि किं तपः ॥ ३०॥

janānāmutadevānāṃ smṛtestava padābjayoḥ |samprāptau bhogamokṣā ca kimaśca śrūṇi kiṃ tapaḥ || 30||

वयमेतेन सततं गमिष्यामः कृतार्थ ताम् ।श्रद्धया केवलेनैव यो विश्वाभिविपश्यतिः ॥ ३१॥

vayametena satataṃ gamiṣyāmaḥ kṛtārtha tām |śraddhayā kevalenaiva yo viśvābhivipaśyatiḥ || 31||

पुरा कृतान्यशेषाणि पातकानि महान्ति च ।विनाश्य पालयविभो गायेत्वानमसा गिरा ॥ ३२॥

purā kṛtānyaśeṣāṇi pātakāni mahānti ca |vināśya pālayavibho gāyetvānamasā girā || 32||

अनाथं दीनमापन्नं कृपाब्धे मां विलोकय ।अचिन्तयित्वा सेनाने यन्मना दुष्कृतं कृतम् ॥ ३३॥

anāthaṃ dīnamāpannaṃ kṛpābdhe māṃ vilokaya |acintayitvā senāne yanmanā duṣkṛtaṃ kṛtam || 33||

देवसेनापतिस्त्वं हि देवसे नायतो वशी ।अतएव महासेनो भूरिदाह्यसि श्रुतः ॥ ३४॥

devasenāpatistvaṃ hi devase nāyato vaśī |ataeva mahāseno bhūridāhyasi śrutaḥ || 34||

कार्तिकेय महाबाहो कृत्तिवासःप्रयङ्कर ।कृत्तिवासो विभिन्नानां ह्यप्राप्यमनसा सह ॥ ३५॥

kārtikeya mahābāho kṛttivāsaḥprayaṅkara |kṛttivāso vibhinnānāṃ hyaprāpyamanasā saha || 35||

तां नमामि महादेवीं कार्तिकेयशु भाङ्कणाम् ।शक्तिं भद्रां भगवतीं सर्वभूतनिवेशनीम् ॥ ३६॥

tāṃ namāmi mahādevīṃ kārtikeyaśu bhāṅkaṇām |śaktiṃ bhadrāṃ bhagavatīṃ sarvabhūtaniveśanīm || 36||

संहृत्यविश्वं सचरा चरं च कल्पावसाने परया स्वशक्त्या ।सङ्क्रीडयंस्तिष्ठति गूढमूर्तिरम्भस्यपारे भुवनस्य मध्ये ॥ ३७॥

saṃhṛtyaviśvaṃ sacarā caraṃ ca kalpāvasāne parayā svaśaktyā |saṅkrīḍayaṃstiṣṭhati gūḍhamūrtirambhasyapāre bhuvanasya madhye || 37||

त्वत्सन्निधानत्त्री जगज्जनित्री सृजत्यवत्यति च जीवसङ्घान् रजस्तमः ।सत्त्वगुणैरजस्रं भूयिष्ठान्ते नम उक्तिं विधेम ॥ ३८॥

tvatsannidhānattrī jagajjanitrī sṛjatyavatyati ca jīvasaṅghān rajastamaḥ |sattvaguṇairajasraṃ bhūyiṣṭhānte nama uktiṃ vidhema || 38||

त्वत्समस्त्रिषु लोकेषु नान्यस्तिष्ठति निश्चितम् ।वर्णितुं महिमानन्ते सपूर्वेनापरे जनाः ॥ ३९॥

tvatsamastriṣu lokeṣu nānyastiṣṭhati niścitam |varṇituṃ mahimānante sapūrvenāpare janāḥ || 39||

त्वमेव देवदेवेश जगन्निवास कूटस्थात्मा पुरुषः पुराणः ।त्वमेव यत्सर्वं गतं हि वस्तुह्यागुहायां निहितोस्य जन्तोः ॥ ४०॥

tvameva devadeveśa jagannivāsa kūṭasthātmā puruṣaḥ purāṇaḥ |tvameva yatsarvaṃ gataṃ hi vastuhyāguhāyāṃ nihitosya jantoḥ || 40||

लास्यासक्तस्य गिरिजारमणस्यान्तिके चरन् ।प्रदोषे शिवयोः प्रीतिं जनयन्रोचनादिवः ॥ ४१॥

lāsyāsaktasya girijāramaṇasyāntike caran |pradoṣe śivayoḥ prītiṃ janayanrocanādivaḥ || 41||

तं वन्दे निष्कलं शुद्धमादि कर्तारमीश्वरम् ।यतश्च यजुषा सार्धमृचः सामानि जज्ञिरे ॥ ४२॥

taṃ vande niṣkalaṃ śuddhamādi kartāramīśvaram |yataśca yajuṣā sārdhamṛcaḥ sāmāni jajñire || 42||

एनमाश्रित्र जित्वासन् सङ्गरेयुद्धदुर्मदान् ।दिवितारेति मुदिता इन्द्रज्येष्ठा मरुद्गणाः ॥ ४३॥

enamāśritra jitvāsan saṅgareyuddhadurmadān |divitāreti muditā indrajyeṣṭhā marudgaṇāḥ || 43||

यत्तद्ब्रह्म जगद्योनिः सर्वव्यापी सनातनः ।सकाणस्वेच्छय शम्भोरभ्राद्वृष्टिरिवाजनि ॥ ४४॥

yattadbrahma jagadyoniḥ sarvavyāpī sanātanaḥ |sakāṇasvecchaya śambhorabhrādvṛṣṭirivājani || 44||

त्वमन्तरात्मा सर्वभूतेषु चैकस्तथानलिप्तो खमिवाप्यचिन्त्यः ।नित्यानित्यैश्चेतनाचेतनात्म ह्यणोरणीयान्महतो महीयान् ॥ ४५॥

tvamantarātmā sarvabhūteṣu caikastathānalipto khamivāpyacintyaḥ |nityānityaiścetanācetanātma hyaṇoraṇīyānmahato mahīyān || 45||

जगत्कर्ते दिनगोप्त्रे भवहं त्रेऽसुरद्रुहाम् ।कामदात्रे विश्वकर्त्रे गोत्राणां पतये नमः ॥ ४६॥

jagatkarte dinagoptre bhavahaṃ tre'suradruhām |kāmadātre viśvakartre gotrāṇāṃ pataye namaḥ || 46||

तस्मैकुमाराय कृपाकराय लोकैकधा त्रेऽखिलधर्मगोप्त्रे ।द्विषड्भुजायास्तु नमः परस्मै यस्मात्परन्ना परमस्ति किञ्चित् ॥ ४७॥

tasmaikumārāya kṛpākarāya lokaikadhā tre'khiladharmagoptre |dviṣaḍbhujāyāstu namaḥ parasmai yasmātparannā paramasti kiñcit || 47||

तिरस्कृतानैकसहस्ररश्मिरत्नाड्य दिव्याभरणैरुपेतम् ।माणिक्यवैडूर्यकिरीटजुष्टं विभुं चिदानन्दमरूपमद्भुतम् ॥ ४८॥

tiraskṛtānaikasahasraraśmiratnāḍya divyābharaṇairupetam |māṇikyavaiḍūryakirīṭajuṣṭaṃ vibhuṃ cidānandamarūpamadbhutam || 48||

पुरासुपर्वाप्सरसोरगेन्द्र भूदेवसं घेरनुगीयमानः ।त्वमेव मां भीषणमृत्युवक्त्रात्पाहि पश्चात्तादुतवा पुरस्तात् ॥ ४९॥

purāsuparvāpsarasoragendra bhūdevasaṃ gheranugīyamānaḥ |tvameva māṃ bhīṣaṇamṛtyuvaktrātpāhi paścāttādutavā purastāt || 49||

पादपङ्कजभृङ्गेभ्यो महद्भ्यश्च नमो नमः ।तेभ्यो नमस्ते गणेभ्यो घोरेभ्योथ घोरेभ्यः ॥ ५०॥

pādapaṅkajabhṛṅgebhyo mahadbhyaśca namo namaḥ |tebhyo namaste gaṇebhyo ghorebhyotha ghorebhyaḥ || 50||

तिलेषु तैलं दधिनीव सर्पिस्र्योतस्याश्राग्निररण्योर्यथा हि ।तिष्ठत्यात्मा सर्वभूतेषु गूढो गर्भैइव सुधितोगर्भिणेषु ॥ ५१॥

tileṣu tailaṃ dadhinīva sarpisryotasyāśrāgniraraṇyoryathā hi |tiṣṭhatyātmā sarvabhūteṣu gūḍho garbhaiiva sudhitogarbhiṇeṣu || 51||

त्वं भूमिरापो ज्वलनं हि वायुर्नभोदिशश्चाप्यथ चन्द्रसूर्यौ ।मरुद्गणाश्चैव सरीसृपाश्च ह्यथो दिव्यः सुसुपर्णो गुरुत्मान् ॥ ५२॥

tvaṃ bhūmirāpo jvalanaṃ hi vāyurnabhodiśaścāpyatha candrasūryau |marudgaṇāścaiva sarīsṛpāśca hyatho divyaḥ susuparṇo gurutmān || 52||

त्वय्येव हि जगजातं त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ।त्वय्येव विलयं यान्तियत्किञ्च जगत्यां जगत् ॥ ५३॥

tvayyeva hi jagajātaṃ tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam |tvayyeva vilayaṃ yāntiyatkiñca jagatyāṃ jagat || 53||

यमेव नित्यं मुनयो यजन्ति गायन्ति गन्धर्वगणाः सुसाध्या ।गृणन्ति चैव श्रुतयोयमाद्यमादित्यवर्णं तमसः परस्तात् ॥ ५४॥

yameva nityaṃ munayo yajanti gāyanti gandharvagaṇāḥ susādhyā |gṛṇanti caiva śrutayoyamādyamādityavarṇaṃ tamasaḥ parastāt || 54||

यदक्षरं परमं वेदवेद्यं सर्वस्य बीजं जगतां निधानम् ।सच्चासच्चव्यापकं चित्स्वरूपमेकं सद्विप्रा बहुधा वदन्ति ॥ ५५॥

yadakṣaraṃ paramaṃ vedavedyaṃ sarvasya bījaṃ jagatāṃ nidhānam |saccāsaccavyāpakaṃ citsvarūpamekaṃ sadviprā bahudhā vadanti || 55||

कलिकल्मषहन्तारं दुरितध्वान्तभास्करम् ।एनं हित्वा षडात्मानं तेंऽधन्तमः प्रविशन्ति ॥ ५६॥

kalikalmaṣahantāraṃ duritadhvāntabhāskaram |enaṃ hitvā ṣaḍātmānaṃ teṃ'dhantamaḥ praviśanti || 56||

कृपालुस्त्वादृशोनास्ति मादृशो नास्ति पापभाक् ।पतन्तन्निरयाम्भोदौ रक्षा राजन्नघायतः ॥ ५७॥

kṛpālustvādṛśonāsti mādṛśo nāsti pāpabhāk |patantannirayāmbhodau rakṣā rājannaghāyataḥ || 57||

श्रियं सुविद्यां सुकलत्रमुर्वीं प्रजाः पशून् भूरियशोर्थसिद्धिम् ।प्राप्तुं यदीच्छा तव भक्तिरेव ह्ययं पन्थाऽनुवित्तः पुराणः ॥ ५८॥

śriyaṃ suvidyāṃ sukalatramurvīṃ prajāḥ paśūn bhūriyaśorthasiddhim |prāptuṃ yadīcchā tava bhaktireva hyayaṃ panthā'nuvittaḥ purāṇaḥ || 58||

स्तुतिभिर्न्नति भिर्विचिन्तनैः तवसन्दर्शनकीर्तनैलल्पैः ।सुधियोऽपि भजन्ति केवलं दीर्घायुत्वाय शतशारदाय ॥ ५९॥

stutibhirnnati bhirvicintanaiḥ tavasandarśanakīrtanailalpaiḥ |sudhiyo'pi bhajanti kevalaṃ dīrghāyutvāya śataśāradāya || 59||

आनन्दरत्नाकर शितदीधितिं गोणौघसद्रत्न करण्डमध्यगम् ।मुक्ताफलं तच्छर जन निर्मलं तस्य धीराः परिजानन्ति योनिम् ॥ ६०॥

ānandaratnākara śitadīdhitiṃ goṇaughasadratna karaṇḍamadhyagam |muktāphalaṃ tacchara jana nirmalaṃ tasya dhīrāḥ parijānanti yonim || 60||

असाध्यमप्यस्य कृपाकटाक्षात्साध्यं हि लोके प्रवदन्ति सन्तः ।पुरैनमाश्रित्य हि देवदेवेस्त्वष्टुर्ग्रहेऽभिबत्सोममिन्द्रः ॥ ६१॥

asādhyamapyasya kṛpākaṭākṣātsādhyaṃ hi loke pravadanti santaḥ |purainamāśritya hi devadevestvaṣṭurgrahe'bhibatsomamindraḥ || 61||

मध्येबहिर्वाप्यथ चान्तराले दिक्प्वन्तरिक्षे बिलमन्दिरे च ।भूमौ तथा करतले विदिक्षु नहीन्वस्यप्रतिमानमस्ति ॥ ६२॥

madhyebahirvāpyatha cāntarāle dikpvantarikṣe bilamandire ca |bhūmau tathā karatale vidikṣu nahīnvasyapratimānamasti || 62||

यद्ब्रह्म यच्चाक्ष्ररमद्वितीयमनौपमं वाङ्मनसोविदूरंयदेतदव्यक्तमतीन्द्रियं तत्परमं पदमवभाति भूरि ॥ ६३॥

yadbrahma yaccākṣraramadvitīyamanaupamaṃ vāṅmanasovidūraṃyadetadavyaktamatīndriyaṃ tatparamaṃ padamavabhāti bhūri || 63||

यस्यचित्तं त्वत्पदाब्जे सततं निश्चलं विभो ।नाप्राप्यमस्ति सुधियस्तस्य देवाऽसन्वशे ॥ ६४॥

yasyacittaṃ tvatpadābje satataṃ niścalaṃ vibho |nāprāpyamasti sudhiyastasya devā'sanvaśe || 64||

नौमि सदार्थधातरं गोप्तारं त्रिदिवौकसाम् ।हन्तारं सर्वशत्रूणां जेतारमपराजितम् ॥ ६५॥

naumi sadārthadhātaraṃ goptāraṃ tridivaukasām |hantāraṃ sarvaśatrūṇāṃ jetāramaparājitam || 65||

यद्विदित्वापरं चान्यत् ज्ञातव्यं नहि किञ्चन ।इति शुश्रुमधीराणां येनस्त्वद्विचचक्षिरे ॥ ६६॥

yadviditvāparaṃ cānyat jñātavyaṃ nahi kiñcana |iti śuśrumadhīrāṇāṃ yenastvadvicacakṣire || 66||

त्वमेव वेद्योऽसि समाधिनिष्ठैःत्वमेव चेजोऽपि तथाध्वरेषु ।त्वमेवपूज्योऽसि समस्त नीर्जरैस्त्वम्ब्रह्मारयिविद्ब्रह्मणस्पते ॥ ६७॥

tvameva vedyo'si samādhiniṣṭhaiḥtvameva cejo'pi tathādhvareṣu |tvamevapūjyo'si samasta nīrjaraistvambrahmārayividbrahmaṇaspate || 67||

अग्निर्यथैकोभुवनं प्रविष्टो रूपं रूपं प्रति रूपो बहिश्च ॥ ६८॥

agniryathaikobhuvanaṃ praviṣṭo rūpaṃ rūpaṃ prati rūpo bahiśca || 68||

सूर्यो यथा सर्वभूतेषु चक्षुर्नलिष्यते चाक्षुषैर्बाह्य दोषैः ।एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्ममलिप्य ते चाक्षुषैर्बाह्यदोषैः ॥ ६९॥

sūryo yathā sarvabhūteṣu cakṣurnaliṣyate cākṣuṣairbāhya doṣaiḥ |ekastathā sarvabhūtāntarātmamalipya te cākṣuṣairbāhyadoṣaiḥ || 69||

एकोवशि सर्वभूतान्तरात्म चै कं रूपं बहुधा यः करोती ।तमात्मस्थंयेनु पश्यन्ति धीरास्तेषां शान्तिः शाश्वती नेतरेषाम् ॥ ७०॥

ekovaśi sarvabhūtāntarātma cai kaṃ rūpaṃ bahudhā yaḥ karotī |tamātmasthaṃyenu paśyanti dhīrāsteṣāṃ śāntiḥ śāśvatī netareṣām || 70||

सुकाम दोग्ध्रीह्यमृतप्रवर्षणी भवत्कृपायाश्रित कामरूपिणी ।अस्मासु नित्यं सकलार्थदायिनी सा वर्धतां महते सौभगाय ॥ ७१॥

sukāma dogdhrīhyamṛtapravarṣaṇī bhavatkṛpāyāśrita kāmarūpiṇī |asmāsu nityaṃ sakalārthadāyinī sā vardhatāṃ mahate saubhagāya || 71||

स एवमागयणसन्निकृष्टः शरीरूवस्थाय करोति सर्वम् ।स सर्व भूतेन्द्रिय संहतिस्थः ससर्वज्ञः सर्वमिदं प्रपश्यति ॥ ७२॥

sa evamāgayaṇasannikṛṣṭaḥ śarīrūvasthāya karoti sarvam |sa sarva bhūtendriya saṃhatisthaḥ sasarvajñaḥ sarvamidaṃ prapaśyati || 72||

त्वदाश्रया महामया सैव विश्वं मिनिर्ममे ।ततोन्यत्परमाणुर्वा नेह त्वानास्ति किञ्चन ॥ ७३॥

tvadāśrayā mahāmayā saiva viśvaṃ minirmame |tatonyatparamāṇurvā neha tvānāsti kiñcana || 73||

त्वमन्तरात्म पञ्चमिशात्परश्च त्वामुत्तमः पुरुष परमात्मा ।ह्यभिन्नः सनातनः प्रेर्यमाण एको देवः सर्वभूतेषु गूढः ॥ ७४॥

tvamantarātma pañcamiśātparaśca tvāmuttamaḥ puruṣa paramātmā |hyabhinnaḥ sanātanaḥ preryamāṇa eko devaḥ sarvabhūteṣu gūḍhaḥ || 74||

यदादित्ये यच्छशाङ्के यदग्नौयद्व्योम्नि भूमौयच्छवसनेयदप्सु ।यद्यजमाने निष्ठितं सर्वगु यत् य इत्तद्विदुस्त इमे समासते ॥ ७५॥

yadāditye yacchaśāṅke yadagnauyadvyomni bhūmauyacchavasaneyadapsu |yadyajamāne niṣṭhitaṃ sarvagu yat ya ittadvidusta ime samāsate || 75||

स्वेच्छया क्रीडमानस्सन्व्याप्यातिष्ठति सर्वगु ।साक्षीप्रकृत्या संयुक्तो भर्गो देवस्य धीमहि ॥ ७६॥

svecchayā krīḍamānassanvyāpyātiṣṭhati sarvagu |sākṣīprakṛtyā saṃyukto bhargo devasya dhīmahi || 76||

स्तोतुं स एव सर्वात्मादष्टुं ज्ञातुं तदर्चनम् ।कर्तुं सज्जनसंसर्गं धियोयोनः प्रचोदयात् ॥ ७७॥

stotuṃ sa eva sarvātmādaṣṭuṃ jñātuṃ tadarcanam |kartuṃ sajjanasaṃsargaṃ dhiyoyonaḥ pracodayāt || 77||

ऋङ्मण्डलं यद्यजूगंषि प्रतीकं सामान्युस्राभ्रान्तितमोनिहन्ताम् ।विभ्राड्बृहत्तत्परमार्थरूपमादित्यवर्णं तमसः परस्तात् ॥ ७८॥

ṛṅmaṇḍalaṃ yadyajūgaṃṣi pratīkaṃ sāmānyusrābhrāntitamonihantām |vibhrāḍbṛhattatparamārtharūpamādityavarṇaṃ tamasaḥ parastāt || 78||

सुतेजस्र कृष्णशुक्लाद्यनेक भेदान्माय जीव सङ्घाननेकान् ।त्वदाधारा तृत्प्रतिबिम्बितासती यदक्षरं पञ्चविदं समेति ॥ ७९॥

sutejasra kṛṣṇaśuklādyaneka bhedānmāya jīva saṅghānanekān |tvadādhārā tṛtpratibimbitāsatī yadakṣaraṃ pañcavidaṃ sameti || 79||

यदक्षरं पञ्चामृतं ब्रह्मवेद्यं छन्दोमयास्यं प्रणौमि द्वादशारम् ।सप्तचक्रं वियति भ्राम्यमाणमेकं सन्तं बहुधा कल्पयन्ति ॥ ८०॥

yadakṣaraṃ pañcāmṛtaṃ brahmavedyaṃ chandomayāsyaṃ praṇaumi dvādaśāram |saptacakraṃ viyati bhrāmyamāṇamekaṃ santaṃ bahudhā kalpayanti || 80||

सूते जनानामखिलार्थसिद्धिं या स्कन्दशक्ति कृपया मनोज्ञा ।अभाति सा कल्पलतेवे शश्वत् प्रियं सखायं परिषस्वजाना ॥ ८१॥

sūte janānāmakhilārthasiddhiṃ yā skandaśakti kṛpayā manojñā |abhāti sā kalpalateve śaśvat priyaṃ sakhāyaṃ pariṣasvajānā || 81||

तां देवसेनां तरुणार्कभासां कुन्देन्दु मन्दस्मितशोभिवक्त्राम् ।स्मरामि नित्यं कनकाभगात्रां वचोविदं वाचमुदीरयन्तीम् ॥ ८२॥

tāṃ devasenāṃ taruṇārkabhāsāṃ kundendu mandasmitaśobhivaktrām |smarāmi nityaṃ kanakābhagātrāṃ vacovidaṃ vācamudīrayantīm || 82||

पुरा महत्माभगवान्घटोद्भवः स्तोत्रेण संसुत्य षडास्यमादरात् ।भूत्वा मुनीनां प्रवरः समाहितश्चि कितुषी प्रथमा यज्ञियानाम् ॥ ८३॥

purā mahatmābhagavānghaṭodbhavaḥ stotreṇa saṃsutya ṣaḍāsyamādarāt |bhūtvā munīnāṃ pravaraḥ samāhitaści kituṣī prathamā yajñiyānām || 83||

विद्यावित्तं यशस्वर्गरोक्षौचायूषिनः सदा ।विजयं देहि सेनानेस्त वामत्वास्वाध्यः ॥ ८४॥

vidyāvittaṃ yaśasvargarokṣaucāyūṣinaḥ sadā |vijayaṃ dehi senānesta vāmatvāsvādhyaḥ || 84||

त्वया सम्प्रेर्यमाणोहभक्त्या स्तौमि हरात्मज ।पाहिनः कृपया देव सेनानिभ्यश्च वो नमः ॥ ८५॥

tvayā sampreryamāṇohabhaktyā staumi harātmaja |pāhinaḥ kṛpayā deva senānibhyaśca vo namaḥ || 85||

दुःस्वप्न दुर्निमित्तोत्थभयं शमय शाङ्करेत्वम् ।हि पक्षिमुखाच्चापि भद्रन्नःसर्वतो वद ॥ ८६॥

duḥsvapna durnimittotthabhayaṃ śamaya śāṅkaretvam |hi pakṣimukhāccāpi bhadrannaḥsarvato vada || 86||

निहत्य तारकं सङ्ख्येसपुत्रामात्यबान्धवम् ।कुमारशैलशृङ्गाग्रमरोहन्नुत्तरां दिवम् ॥ ८७॥

nihatya tārakaṃ saṅkhyesaputrāmātyabāndhavam |kumāraśailaśṛṅgāgramarohannuttarāṃ divam || 87||

भवामयनिहन्तापि कुष्ठरोगातुरांस्तथा ।रक्षिष्यसीतिश्रुणमो हरिमाणं च नाशय ॥ ८८॥

bhavāmayanihantāpi kuṣṭharogāturāṃstathā |rakṣiṣyasītiśruṇamo harimāṇaṃ ca nāśaya || 88||

यत्रोच्छिष्टानुलेपेन पादसङ्घैर्नलिप्यते ।सुब्रमण्यस्य महिमाकस्तद्वेदद्भुतम् ॥ ८९॥

yatrocchiṣṭānulepena pādasaṅghairnalipyate |subramaṇyasya mahimākastadvedadbhutam || 89||

सर्वेशमाश्रित्य तथान्नमुत्तमं जीवन्ति जीवा इतिदानलीलया ।धातुः फलं बह्वितिदर्शयन्नसावधारयद्धरितोभोजनम् ॥ ९०॥

sarveśamāśritya tathānnamuttamaṃ jīvanti jīvā itidānalīlayā |dhātuḥ phalaṃ bahvitidarśayannasāvadhārayaddharitobhojanam || 90||

दारापगोपान्त कुमारभूभृतिस्थित्वान्नदानं प्रकरोति सन्ततम् ।आज्ञापितं तेन गुहेन चैवं केवलाघो भवति केवलादी ॥ ९१॥

dārāpagopānta kumārabhūbhṛtisthitvānnadānaṃ prakaroti santatam |ājñāpitaṃ tena guhena caivaṃ kevalāgho bhavati kevalādī || 91||

विशोषणाय दैत्येन्द्र महाप्रलयवारिधेः ।निर्याहीत्य ब्रुवन् देवा जयतामिवदुन्दुभिः ॥ ९२॥

viśoṣaṇāya daityendra mahāpralayavāridheḥ |niryāhītya bruvan devā jayatāmivadundubhiḥ || 92||

आम्नाय पादप्रहितेन संस्तुतः स्तवेनचानेनहुताशभूर्गुहः ।तुष्ट सदा दैवत दैवतः स्वयवंस्मभ्यं तद्धत्तनयद्वयीमहे ॥ ९३॥

āmnāya pādaprahitena saṃstutaḥ stavenacānenahutāśabhūrguhaḥ |tuṣṭa sadā daivata daivataḥ svayavaṃsmabhyaṃ taddhattanayadvayīmahe || 93||

इमं स्तवमधीयानः स्कन्दभक्तियुतोवशी ।प्राप्येह सकलान् कामान् घोरमृत्यु भयं हे ॥ ९४॥

imaṃ stavamadhīyānaḥ skandabhaktiyutovaśī |prāpyeha sakalān kāmān ghoramṛtyu bhayaṃ he || 94||

स्वस्ति श्रीस्कन्दवेदपादस्तोत्रम् ।

svasti śrīskandavedapādastotram |