शिवस्तवः विघ्नेश्वरविरचितः Vighneshvaravirachitam Shiva Stava

भवत्पदाम्भोजविलोकनाय पुनः पुनश्चित्तमिदं प्रवृत्तम् ।नान्यत्र गन्तुं यतते महेश त्वमेव माता च पिता त्वमेव ॥ १॥

bhavatpadāmbhojavilokanāya punaḥ punaścittamidaṃ pravṛttam |nānyatra gantuṃ yatate maheśa tvameva mātā ca pitā tvameva || 1||

यत्पादपद्मभ्रमरत्वमेतत् मनोऽभिवाञ्छत्यतिलालसं च ।किमुत्तमं वस्तु विहाय याति पवित्रवृत्तिः सुखवृद्धिकामः ॥ २॥

yatpādapadmabhramaratvametat mano'bhivāñchatyatilālasaṃ ca |kimuttamaṃ vastu vihāya yāti pavitravṛttiḥ sukhavṛddhikāmaḥ || 2||

यन्न श्रुतं वेदवचः प्रपन्नं विचारविस्तारपरैरपारैः ।तदद्य दृष्ट्वाऽपि विहाय याति चित्तं तपलब्धमिदं कथं वा ॥ ३॥

yanna śrutaṃ vedavacaḥ prapannaṃ vicāravistāraparairapāraiḥ |tadadya dṛṣṭvā'pi vihāya yāti cittaṃ tapalabdhamidaṃ kathaṃ vā || 3||

अतः परं ते मयि सत्कृपा चेत् नयामि कालं खलु कालकाल ।त्वत्पादुकाराधनसेवनाभ्यामन्यत्र तावन्न रुचिर्ममाद्य ॥ ४॥

ataḥ paraṃ te mayi satkṛpā cet nayāmi kālaṃ khalu kālakāla |tvatpādukārādhanasevanābhyāmanyatra tāvanna rucirmamādya || 4||

अम्बा समायास्यति चेदिदानीं त्वत्पादपद्मार्चनविघ्न एव ।नूनं तदभ्यागमनं तदानीमविघ्नितं तत्त्वत्पदपूजनेन ॥ ५॥

ambā samāyāsyati cedidānīṃ tvatpādapadmārcanavighna eva |nūnaṃ tadabhyāgamanaṃ tadānīmavighnitaṃ tattvatpadapūjanena || 5||

योषा जारमिव प्रियं प्रियतमं त्वत्पादपद्मं ममा (प्रिया प्रियतमं)प्यालिङ्ग्याद्य मम प्रयाति न कथं स्वाभीष्टसिद्धिं विना ।त्यक्तुं वाञ्च्छति जारमप्यतिधनं तद्वन्मनो मे प्रभोमच्चित्तभ्रमरो जहाति न भवत्पादाम्बुजं शङ्कर ॥ ६॥

yoṣā jāramiva priyaṃ priyatamaṃ tvatpādapadmaṃ mamā (priyā priyatamaṃ)pyāliṅgyādya mama prayāti na kathaṃ svābhīṣṭasiddhiṃ vinā |tyaktuṃ vāñcchati jāramapyatidhanaṃ tadvanmano me prabhomaccittabhramaro jahāti na bhavatpādāmbujaṃ śaṅkara || 6||

अनन्तजनिसञ्चितैरमितपुण्यपूर्णार्णवैःइदं शिवपदाम्बुजं नयनगोचरं जायते ।जगज्जनक शङ्कर त्रिदशनायकावप्रभो भवत्पदसरोरुहभ्रमर एव चित्तं मम ॥ ७॥

anantajanisañcitairamitapuṇyapūrṇārṇavaiḥidaṃ śivapadāmbujaṃ nayanagocaraṃ jāyate |jagajjanaka śaṅkara tridaśanāyakāvaprabho bhavatpadasaroruhabhramara eva cittaṃ mama || 7||

भवन्तु बहवः सुराः त्रिपुरसूदनाराधकाःपरन्तु न सुरैरिदं तव पदाम्बुजं दृश्यते ।अपारगुणसागर प्रमथवीर गौरीपतेचिरं मम मनः पदे तव विहारमन्विच्छति ॥ ८॥

bhavantu bahavaḥ surāḥ tripurasūdanārādhakāḥparantu na surairidaṃ tava padāmbujaṃ dṛśyate |apāraguṇasāgara pramathavīra gaurīpateciraṃ mama manaḥ pade tava vihāramanvicchati || 8||

अलं विमलयोगिहृत्कमलमध्यवासैश्चिरंशिवाङ्घ्रिकमलाधुना शरणदाऽग्रगण्यादरात् ।वसस्व मम मानसे कुगतिभूरिभारालसेविचारगिरिगह्वरप्रकरभूतभूसाध्वसे ॥ ९॥

alaṃ vimalayogihṛtkamalamadhyavāsaiściraṃśivāṅghrikamalādhunā śaraṇadā'gragaṇyādarāt |vasasva mama mānase kugatibhūribhārālasevicāragirigahvaraprakarabhūtabhūsādhvase || 9||

अनाथशरणागतासुरसुरैकरक्षामणेत्रियम्बक सदाशिव त्रिपुरमर्दनाऽऽशाम्बर ।कृपासुरससागर स्मरहरान्धकारे हरप्रसीद भगवन्प्रभो भव भवाब्धिसंशोषक ॥ १०॥

anāthaśaraṇāgatāsurasuraikarakṣāmaṇetriyambaka sadāśiva tripuramardanā''śāmbara |kṛpāsurasasāgara smaraharāndhakāre haraprasīda bhagavanprabho bhava bhavābdhisaṃśoṣaka || 10||

यदि त्रिनयनाधुना तव पदाम्बुजं त्यज्यतेमदीयमपि मानसभ्रमरमद्य सम्मूर्छितम् ।क्षणेन हतमेव वा विगतजीवनं मन्महेन जीवनविवर्जितं क्वचन जीवजातं प्रभो ॥ ११॥

yadi trinayanādhunā tava padāmbujaṃ tyajyatemadīyamapi mānasabhramaramadya sammūrchitam |kṣaṇena hatameva vā vigatajīvanaṃ manmahena jīvanavivarjitaṃ kvacana jīvajātaṃ prabho || 11||

शिवैकशरणस्य मे शरणमन्यदस्तीति किंभ्रमोऽपि भवति प्रभो शिवपदाम्बुजाराधनम् ।निधानमिति मे मतिः तदितरं निधानं न मेतदेव निधनेऽपि मे धनमनन्यलभ्यं धनम् ॥ १२॥

śivaikaśaraṇasya me śaraṇamanyadastīti kiṃbhramo'pi bhavati prabho śivapadāmbujārādhanam |nidhānamiti me matiḥ taditaraṃ nidhānaṃ na metadeva nidhane'pi me dhanamananyalabhyaṃ dhanam || 12||

महेश्वर कदापि वा न च जिहास्यमास्यान्तरस्थितान्नमतिनिर्मलं शिवनिवेदितं सादरम् ।अमूल्यसितशर्करामधुरमेव मीशाधुनाभवत्पदमरोरुहं न मम मानसं त्यक्ष्यति ॥ १३॥

maheśvara kadāpi vā na ca jihāsyamāsyāntarasthitānnamatinirmalaṃ śivaniveditaṃ sādaram |amūlyasitaśarkarāmadhurameva mīśādhunābhavatpadamaroruhaṃ na mama mānasaṃ tyakṣyati || 13||

क्षणार्धमपि वा मनः स्मरहराङ्घ्रिपङ्केरुहप्रभूतमकरन्दजप्रमुधारया धीरया ।सुधामपि विहाय तां विहर सादरं क्वादरःतवापि मम वा मनः शरणमिन्दुमौलिं व्रज ॥ १४॥

kṣaṇārdhamapi vā manaḥ smaraharāṅghripaṅkeruhaprabhūtamakarandajapramudhārayā dhīrayā |sudhāmapi vihāya tāṃ vihara sādaraṃ kvādaraḥtavāpi mama vā manaḥ śaraṇamindumauliṃ vraja || 14||

व्रज व्रज निरन्तरं व्रज महेशपादाम्बुजंभजाभयदमन्वहं भज भजाधुना वा भज ।कथं न भजने रतिः शिवपदाम्बुजस्यान्यथाज्वलज्ज्वलनतेजसा ज्वलतु ते स्वरूपं मुहुः ॥ १५॥

vraja vraja nirantaraṃ vraja maheśapādāmbujaṃbhajābhayadamanvahaṃ bhaja bhajādhunā vā bhaja |kathaṃ na bhajane ratiḥ śivapadāmbujasyānyathājvalajjvalanatejasā jvalatu te svarūpaṃ muhuḥ || 15||

निधानमिदमेव मे सुकृतसिन्धुसङ्घार्जितंममाद्य निधयो नव त्रिपुरवैरिपादाम्बुजम् ।इदं खलु सुदुर्लभं न निधयस्तथा दुर्लभाःकिमन्यदपि वाञ्छितं मम शिवाङ्घ्रिपद्मं विना ॥ १६॥

nidhānamidameva me sukṛtasindhusaṅghārjitaṃmamādya nidhayo nava tripuravairipādāmbujam |idaṃ khalu sudurlabhaṃ na nidhayastathā durlabhāḥkimanyadapi vāñchitaṃ mama śivāṅghripadmaṃ vinā || 16||

प्रयाति मरणे धनं न निधयः प्रयान्त्येव किंप्रयान्ति पशवः प्रियाः प्रियतमाः प्रयान्त्येव ताः ।तदन्यदपि याति तत् हितसुपुत्रमित्रादिकंन याति सुकृतं परं पशुपतिप्रसादार्जितम् ॥ १७॥

prayāti maraṇe dhanaṃ na nidhayaḥ prayāntyeva kiṃprayānti paśavaḥ priyāḥ priyatamāḥ prayāntyeva tāḥ |tadanyadapi yāti tat hitasuputramitrādikaṃna yāti sukṛtaṃ paraṃ paśupatiprasādārjitam || 17||

न सातिशयमीदृशं पशुपतिप्रसादं विदुःस्मरारिचरणार्चनादधिकमस्ति किं वा फलम् ।श्रुतिश्रुतमनेकधा शिवपदाम्बुजाराधनंप्रधानधनमित्यपि प्रथितमेव वेदेष्वपि ॥ १८॥

na sātiśayamīdṛśaṃ paśupatiprasādaṃ viduḥsmarāricaraṇārcanādadhikamasti kiṃ vā phalam |śrutiśrutamanekadhā śivapadāmbujārādhanaṃpradhānadhanamityapi prathitameva vedeṣvapi || 18||

निरन्तरमुमापतिस्मरणकारणं दुर्लभंतपः फलमिदं मतं शिवपदाम्बुजानुग्रहात् ।किमन्यदधिकं फलं शिव शपामि पादाम्बुजेकिमस्ति भुवनत्रयेऽप्यधिकमेतदन्यत् तव ॥ १९॥

nirantaramumāpatismaraṇakāraṇaṃ durlabhaṃtapaḥ phalamidaṃ mataṃ śivapadāmbujānugrahāt |kimanyadadhikaṃ phalaṃ śiva śapāmi pādāmbujekimasti bhuvanatraye'pyadhikametadanyat tava || 19||

(शिव शिवेति वाचादरात्)यदङ्घ्रिकमलार्चनं जगति दुर्लभं देहिनांसुरासुरमुनीश्वरप्रवरखाञ्छितं तत्परम् ।तदेव पुनरीप्सितं मम पुनस्तदेवेप्सितंतदेव पुनरीप्सितं मम पुनस्तदेवेप्सितम् ॥ २०॥

(śiva śiveti vācādarāt)yadaṅghrikamalārcanaṃ jagati durlabhaṃ dehināṃsurāsuramunīśvarapravarakhāñchitaṃ tatparam |tadeva punarīpsitaṃ mama punastadevepsitaṃtadeva punarīpsitaṃ mama punastadevepsitam || 20||

इदं शिवपदाम्बुजं यदि विहाय मोहान्मुहुःप्रयाति मदनान्तकस्मरणहीनमेतन्मनः ।प्रणश्यतु न तेन मे गिरिश कृत्यमस्ति प्रभोन चाहितमिहेप्सितं भवति याति सङ्ग्राह्यताम् ॥ २१॥

idaṃ śivapadāmbujaṃ yadi vihāya mohānmuhuḥprayāti madanāntakasmaraṇahīnametanmanaḥ |praṇaśyatu na tena me giriśa kṛtyamasti prabhona cāhitamihepsitaṃ bhavati yāti saṅgrāhyatām || 21||

परात्परसरामरप्रवरशङ्कराधीरितांहराऽऽदरवशान्मम त्वमसि मे गतिः सर्वथा ।अनन्यशरणं कथं हर विहातुमिच्छा तवप्रचोदय धियः प्रियाः सदय भर्ग नस्ते पदे ॥ २२॥

parātparasarāmarapravaraśaṅkarādhīritāṃharā''daravaśānmama tvamasi me gatiḥ sarvathā |ananyaśaraṇaṃ kathaṃ hara vihātumicchā tavapracodaya dhiyaḥ priyāḥ sadaya bharga naste pade || 22||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते विघ्नेश्वरविरचितं शिवस्तवः सम्पूर्णः ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । हराख्यः तृतीयांशः । पूर्वार्धम् । अध्यायः ११। २६४७ ॥

|| iti śivarahasyāntargate vighneśvaraviracitaṃ śivastavaḥ sampūrṇaḥ |||| śrīśivarahasyam | harākhyaḥ tṛtīyāṃśaḥ | pūrvārdham | adhyāyaḥ 11| 2647 ||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् ।हराख्यः तृतीयांशः ।पूर्वार्धम् ।अध्यायः ११। २६-४७ ॥

– || śrīśivarahasyam |harākhyaḥ tṛtīyāṃśaḥ |pūrvārdham |adhyāyaḥ 11| 26-47 ||