भिल्लेनवनसंरक्षणवर्णनम् सागरेश्वरलिङ्गशिवक्षेत्रे Sagareshvaralingashivakshetre Bhillena Vanasamrakshana Varnanam

(शिवगौरीसंवादे)ईश्वरःअत्रेतिहासं वक्ष्यामि सावधानमनाः शृणु ।तत्र बिल्ववने कश्चिदासीद् भिल्लो धनुर्धरः ॥ ३६॥

(śivagaurīsaṃvāde)īśvaraḥatretihāsaṃ vakṣyāmi sāvadhānamanāḥ śṛṇu |tatra bilvavane kaścidāsīd bhillo dhanurdharaḥ || 36||

स बिल्वभूरुहाणां च पालकोऽभूच्छुचिस्मिते ।तस्यापारैः पुण्यबलैर्भिल्लस्याप्यभवन्मतिः ॥ ३७॥

sa bilvabhūruhāṇāṃ ca pālako'bhūcchucismite |tasyāpāraiḥ puṇyabalairbhillasyāpyabhavanmatiḥ || 37||

वनदन्तिभयार्थं च तेन कण्टकपङ्क्तिभिः ।वनस्यावरणं चक्रे प्रबलैः काष्ठसंयमैः ॥ ३८॥

vanadantibhayārthaṃ ca tena kaṇṭakapaṅktibhiḥ |vanasyāvaraṇaṃ cakre prabalaiḥ kāṣṭhasaṃyamaiḥ || 38||

वराहमहिषाणां च गजशुण्डारदैस्तदा ।वृक्षमूलानि भज्यन्ते मृगाणां च भयात् तदा ॥ ३९॥

varāhamahiṣāṇāṃ ca gajaśuṇḍāradaistadā |vṛkṣamūlāni bhajyante mṛgāṇāṃ ca bhayāt tadā || 39||

मत्ताः करटिनो घोराः स्वशुण्डावलयैर्धृताम् ।नवारुणां बिल्वशाखां भङ्क्त्वा भुक्त्वा प्रयान्ति च ॥ ४०॥

mattāḥ karaṭino ghorāḥ svaśuṇḍāvalayairdhṛtām |navāruṇāṃ bilvaśākhāṃ bhaṅktvā bhuktvā prayānti ca || 40||

स प्रातर्बिल्वशाखां तां दृष्ट्वा हस्तिविमर्दिताम् ।दुःखितः स तदा गौरि तस्मिन्नेवाकरोद्वने ॥ ४१॥

sa prātarbilvaśākhāṃ tāṃ dṛṣṭvā hastivimarditām |duḥkhitaḥ sa tadā gauri tasminnevākarodvane || 41||

स्वकुटीं पर्णकैः शाखिशाखाव्रजमनोहराम् ।पुत्रैश्च बालकैः सार्धं पत्न्या तत्रावसच्छिवे ॥ ४२॥

svakuṭīṃ parṇakaiḥ śākhiśākhāvrajamanoharām |putraiśca bālakaiḥ sārdhaṃ patnyā tatrāvasacchive || 42||

कुद्दालपिटकोद्दामहस्तो नित्यं धनुर्धरः ।हस्तियूथांश्च महिषान् वराहांस्ताडयत्यपि ॥ ४३॥

kuddālapiṭakoddāmahasto nityaṃ dhanurdharaḥ |hastiyūthāṃśca mahiṣān varāhāṃstāḍayatyapi || 43||

स शरैस्तीक्षणभालैश्च दन्तिकुम्भेषु शाङ्करि ।शृङ्गान्तरेषु महिषान् दंष्ट्रासन्धिषु सूकरान् ॥ ४४॥

sa śaraistīkṣaṇabhālaiśca dantikumbheṣu śāṅkari |śṛṅgāntareṣu mahiṣān daṃṣṭrāsandhiṣu sūkarān || 44||

तद्भयान्नोपसर्पन्ति तद्बिल्ववनमञ्जसा ।कन्दमूलफलैरेव जीवन् स कणयाचकः ॥ ४५॥

tadbhayānnopasarpanti tadbilvavanamañjasā |kandamūlaphalaireva jīvan sa kaṇayācakaḥ || 45||

सकुटुम्बस्तदा तस्थौ तस्मिन् बिल्वौघकानने ।सूक्ष्ममार्गः कृतस्तेन गमनागमने तदा ॥ ४६॥

sakuṭumbastadā tasthau tasmin bilvaughakānane |sūkṣmamārgaḥ kṛtastena gamanāgamane tadā || 46||

तमामन्त्र्यैव मुनयो गृह्णन्ति न्वपल्लवान् ।बिल्वमूलेषु लिङ्गानि स्थापयित्वार्चयन्ति च ॥ ४७॥

tamāmantryaiva munayo gṛhṇanti nvapallavān |bilvamūleṣu liṅgāni sthāpayitvārcayanti ca || 47||

कोमलैर्बिल्वपत्रैश्च त्रिकालं भुवनेश्वरि ।त्रियम्बकमहामन्त्रैः शैवाः सम्पूज्ययन्त्युमे ॥ ४८॥

komalairbilvapatraiśca trikālaṃ bhuvaneśvari |triyambakamahāmantraiḥ śaivāḥ sampūjyayantyume || 48||

तान् दृष्ट्वा सततं भिल्लस्तुष्टिमाप्नोति नित्यशः ।ते भिल्लं पूजयन्त्येव वाग्भिश्च कणदानतः ॥ ४९॥

tān dṛṣṭvā satataṃ bhillastuṣṭimāpnoti nityaśaḥ |te bhillaṃ pūjayantyeva vāgbhiśca kaṇadānataḥ || 49||

स भिल्लः शैवसङ्गत्या बिल्वानां पालनेन च ।मम प्रियतरो नित्यमभूच्च गिरिकन्येके ॥ ५०॥

sa bhillaḥ śaivasaṅgatyā bilvānāṃ pālanena ca |mama priyataro nityamabhūcca girikanyeke || 50||

बिल्वमूलानि सर्वाणि कुद्दालैर्बालकैः सह ।खात्वा तन्मूलदेशेषु कृमिदष्टांश्च पल्लवान् ॥ ५१॥

bilvamūlāni sarvāṇi kuddālairbālakaiḥ saha |khātvā tanmūladeśeṣu kṛmidaṣṭāṃśca pallavān || 51||

धर्मकालेषु तत्पत्नी जलमादाय भूरिशः ।घटैस्तदा महादेवि करोति वनपालनम् ॥ ५२॥

dharmakāleṣu tatpatnī jalamādāya bhūriśaḥ |ghaṭaistadā mahādevi karoti vanapālanam || 52||

करोति जलदानं सा बालबिलवप्ररोहणे ।कृमिदष्टानि पत्राणि लूतातन्तुवृत्तान्यपि ॥ ५३॥

karoti jaladānaṃ sā bālabilavaprarohaṇe |kṛmidaṣṭāni patrāṇi lūtātantuvṛttānyapi || 53||

छित्वा छित्वा पातयति बिल्वभूरुहपालिका ।तन्मूलेषु महाशैवाः शिवमन्त्रजपोत्सुकाः ॥ ५४॥

chitvā chitvā pātayati bilvabhūruhapālikā |tanmūleṣu mahāśaivāḥ śivamantrajapotsukāḥ || 54||

वसन्ति नियताहाराः शिवलिङ्गार्चकाः शिवे ।बिल्वपत्रैश्च कुसुमैः रुद्राध्यायभिषेचनैः ॥ ५५॥

vasanti niyatāhārāḥ śivaliṅgārcakāḥ śive |bilvapatraiśca kusumaiḥ rudrādhyāyabhiṣecanaiḥ || 55||

पूजयन्त्येव गौरीशं तन्मूलेषु महेश्वरि ।रुद्राध्यायजलैः शीतैस्तन्मूलं शीतयन्ति ते ॥ ५६॥

pūjayantyeva gaurīśaṃ tanmūleṣu maheśvari |rudrādhyāyajalaiḥ śītaistanmūlaṃ śītayanti te || 56||

सायं ते दीपयन्त्येव शिवलिङ्गं निरीक्षितुम् ।शिवलिङ्गानि तुङ्गानि बिल्वयुक्तानि शङ्करि ॥ ५७॥

sāyaṃ te dīpayantyeva śivaliṅgaṃ nirīkṣitum |śivaliṅgāni tuṅgāni bilvayuktāni śaṅkari || 57||

द्रष्टुमभ्युद्यताः सर्वे दीपदीप्तिविराजितम् ।तत्र ब्रह्मादयो देवा नारदाद्या महर्षयः ॥ ५८॥

draṣṭumabhyudyatāḥ sarve dīpadīptivirājitam |tatra brahmādayo devā nāradādyā maharṣayaḥ || 58||

द्रष्टुं गच्छन्ति नियताः बिल्वमूले शिवार्चनम् ।शिवलिङ्गेषु तुङ्गेषु महाशैवकृतं तदा ॥ ५९॥

draṣṭuṃ gacchanti niyatāḥ bilvamūle śivārcanam |śivaliṅgeṣu tuṅgeṣu mahāśaivakṛtaṃ tadā || 59||

स्तुवन्ति नृत्यन्ति हसन्ति दृष्ट्वा भुञ्जन्ति पश्यन्ति महेशलिङ्गम् ।जिघ्रन्ति नैवेद्यमपारपुण्यदं शिवाङ्घ्रिपुष्पाणि सुरा मुनीश्वराः ॥ ६०॥

stuvanti nṛtyanti hasanti dṛṣṭvā bhuñjanti paśyanti maheśaliṅgam |jighranti naivedyamapārapuṇyadaṃ śivāṅghripuṣpāṇi surā munīśvarāḥ || 60||

दृष्ट्वा त्रिपुण्ड्रोज्ज्वलमस्तकानि सुगन्धलिप्तानि मनोहराणि ।सुबिल्वमूलेषु च संस्थितानि सम्पूज्य जन्मानि कृतार्थयन्ति ॥ ६१॥

dṛṣṭvā tripuṇḍrojjvalamastakāni sugandhaliptāni manoharāṇi |subilvamūleṣu ca saṃsthitāni sampūjya janmāni kṛtārthayanti || 61||

तान् दृष्ट्वा प्रमथाधिनाथ गणपान् ब्रह्मादिकास्ते सुराःधन्या मान्याक्षिभृङ्गा । । । सुतरां पुण्यपुञ्जे निमग्नाः ।दृष्ट्वा लिङ्गानुमेशप्रियवरजनितापारपापैर्विहीनाःप्राप्ताः प्राणात्ययेऽपि प्रियममरवरैः भिल्लमूलेषु संस्थाः ॥ ६२॥

tān dṛṣṭvā pramathādhinātha gaṇapān brahmādikāste surāḥdhanyā mānyākṣibhṛṅgā | | | sutarāṃ puṇyapuñje nimagnāḥ |dṛṣṭvā liṅgānumeśapriyavarajanitāpārapāpairvihīnāḥprāptāḥ prāṇātyaye'pi priyamamaravaraiḥ bhillamūleṣu saṃsthāḥ || 62||

सूतःइत्येवं स्तुतिभिः स्तुवन्ति सततं तद्विल्वमूलार्चकान्लिङ्गे तुङ्गे महेशं जनिमृतिजमहादुःखनाशाय शैवाः ॥ ६३॥

sūtaḥityevaṃ stutibhiḥ stuvanti satataṃ tadvilvamūlārcakānliṅge tuṅge maheśaṃ janimṛtijamahāduḥkhanāśāya śaivāḥ || 63||

स शैवपूजितापार लिङ्गानि वनपालकः ।प्रणम्य दारतनयैः संस्तौति परमार्थतः ॥ ६४॥

sa śaivapūjitāpāra liṅgāni vanapālakaḥ |praṇamya dāratanayaiḥ saṃstauti paramārthataḥ || 64||

भिल्लःपाहि बिल्ववनमीश्वर शम्भो हस्तिहस्तमृदितं नवशाखम् ।दन्तिकृत्तिवस मामव शम्भो बन्धुरालक दयस्व मय्यपि ॥ ६५॥

bhillaḥpāhi bilvavanamīśvara śambho hastihastamṛditaṃ navaśākham |dantikṛttivasa māmava śambho bandhurālaka dayasva mayyapi || 65||

हर हर मुरभित्प्रपूजिताङ्घ्रे स्मरहर कुरु मय्यकिञ्चने दयाम् ।हर हर गुरुतापभारं गरधर शङ्कर चन्द्रशेखर ॥ ६६॥

hara hara murabhitprapūjitāṅghre smarahara kuru mayyakiñcane dayām |hara hara gurutāpabhāraṃ garadhara śaṅkara candraśekhara || 66||

ईश्वरःइत्थं शैवजनान्वितं स विपिने भिल्लोऽपि बिल्वीवनेध्यात्वा मत्पदपङ्कजं विधिनुतं बिल्वादिसन्मौलिभिः ।गङ्गासागरसङ्गमे विपिनवन्मल्लिङ्गसम्पूजकोबिल्वाद्यैर्गणनायकः स सुतरां मुक्तो भवत्यद्रिजे ॥ ६७॥

īśvaraḥitthaṃ śaivajanānvitaṃ sa vipine bhillo'pi bilvīvanedhyātvā matpadapaṅkajaṃ vidhinutaṃ bilvādisanmaulibhiḥ |gaṅgāsāgarasaṅgame vipinavanmalliṅgasampūjakobilvādyairgaṇanāyakaḥ sa sutarāṃ mukto bhavatyadrije || 67||

यो बिल्वच्छदपूतलग्नवसनैः संश्लिष्टगात्रान् द्विजान्तन्मूले सुखशीतले पितृगणान् सम्भोजयेत् षड्रसैः ।तस्यान्नं शतवर्षतृप्तिजनकं भूयात् पितॄणां मुदेतच्छर्वार्पिततर्पितान्नपितरस्तुष्यति हृष्यन्ति च ॥ ६८॥

yo bilvacchadapūtalagnavasanaiḥ saṃśliṣṭagātrān dvijāntanmūle sukhaśītale pitṛgaṇān sambhojayet ṣaḍrasaiḥ |tasyānnaṃ śatavarṣatṛptijanakaṃ bhūyāt pitṝṇāṃ mudetaccharvārpitatarpitānnapitarastuṣyati hṛṣyanti ca || 68||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते शिवगौरीदसंवादे सागरेश्वरलिङ्गशिवक्षेत्रे भिल्लेन वनसंरक्षणवर्णनं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । भर्गाख्यः पञ्चमांशः । अध्यायः ३१॥– ॥ श्रीशिवरहस्यम् । भर्गाख्यः पन्चमांशः । अध्यायः ३१॥ –

|| iti śivarahasyāntargate śivagaurīdasaṃvāde sāgareśvaraliṅgaśivakṣetre bhillena vanasaṃrakṣaṇavarṇanaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam | bhargākhyaḥ pañcamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 31||– || śrīśivarahasyam | bhargākhyaḥ pancamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 31|| –