शिवपूजामहिमोपदेशम् सदाशिवप्रोक्तं Sadashivaproktam Shivapujamahimopadesham

पार्वत्युवाचमहेश देवदेवेश तव पूजनमन्वहम् ।कथं कार्यं साधनानि कानि शम्भो तवार्चने ॥ १॥

pārvatyuvācamaheśa devadeveśa tava pūjanamanvaham |kathaṃ kāryaṃ sādhanāni kāni śambho tavārcane || 1||

श्रीशिव उवाचनन्दिकेशः पुरा देवि मामभ्यर्च्य प्रयत्नतः ।पूजाविधानं पप्रच्छ ममैव परमात्मनः ॥ २॥

śrīśiva uvācanandikeśaḥ purā devi māmabhyarcya prayatnataḥ |pūjāvidhānaṃ papraccha mamaiva paramātmanaḥ || 2||

(नन्दिकेश उवाच)गौरीवल्लभ देवेश सर्वज्ञ करुणानिधे ।शिवपूजाविधानं मे निरूपय कृपानिधे ॥ ३॥

(nandikeśa uvāca)gaurīvallabha deveśa sarvajña karuṇānidhe |śivapūjāvidhānaṃ me nirūpaya kṛpānidhe || 3||

शिवस्य पूजनात्पूर्वं कि कर्तव्यं प्रयत्नतः ।शिवपूजाविधानानि कानि पापहराणि च ॥ ४॥

śivasya pūjanātpūrvaṃ ki kartavyaṃ prayatnataḥ |śivapūjāvidhānāni kāni pāpaharāṇi ca || 4||

कीदृशः शिवपूजायामधिकारी महेश्वर ।कीदृशेन कृता पूजा तव प्रियकरा विभो ॥ ५॥

kīdṛśaḥ śivapūjāyāmadhikārī maheśvara |kīdṛśena kṛtā pūjā tava priyakarā vibho || 5||

कथं ध्येयोऽसि भगवन्पूजनीयः कथं भवान् ।कथं वा पूजितो मोक्षं प्रयच्छसि सदाशिव ॥ ६॥

kathaṃ dhyeyo'si bhagavanpūjanīyaḥ kathaṃ bhavān |kathaṃ vā pūjito mokṣaṃ prayacchasi sadāśiva || 6||

सदाशिव उवाचसाधु साधु गणश्रेष्ठ प्रश्नोऽयं शुभदस्तव ।वक्ष्ये पूजाविधि सम्यक् शृणु सर्वार्थसाधनम् ॥ ७॥

sadāśiva uvācasādhu sādhu gaṇaśreṣṭha praśno'yaṃ śubhadastava |vakṣye pūjāvidhi samyak śṛṇu sarvārthasādhanam || 7||

मह्यं विधाय यां पूजां मद्भक्तो मत्परायणः ।मुच्यते सर्वपापेभ्यः सेयं पूजा मयोच्यते ॥ ८॥

mahyaṃ vidhāya yāṃ pūjāṃ madbhakto matparāyaṇaḥ |mucyate sarvapāpebhyaḥ seyaṃ pūjā mayocyate || 8||

पूज्योऽहमेव देवेभ्यः सर्वेभ्यो देवपुङ्गवः ।सर्वोत्कर्षेण पूज्योऽहं सर्वेभ्योऽप्युत्तमोत्तमः ॥ ९॥

pūjyo'hameva devebhyaḥ sarvebhyo devapuṅgavaḥ |sarvotkarṣeṇa pūjyo'haṃ sarvebhyo'pyuttamottamaḥ || 9||

देवाधिदेवं विश्वेशं महादेवं जगत्प्रभुम् ।सर्वोत्कर्षेण सम्पूज्य मुच्यते सर्वकिल्बिषैः ॥ १०॥

devādhidevaṃ viśveśaṃ mahādevaṃ jagatprabhum |sarvotkarṣeṇa sampūjya mucyate sarvakilbiṣaiḥ || 10||

यो नित्यं शिवपूजायां निरतः शिवतत्परः ।स विष्णुमुख्यैरमरैः पूजनीयो न संशयः ॥ २२॥

yo nityaṃ śivapūjāyāṃ nirataḥ śivatatparaḥ |sa viṣṇumukhyairamaraiḥ pūjanīyo na saṃśayaḥ || 22||

शिवपूजापरं दृष्ट्वा देवा विष्णुपुरोगमाः ।पूजनीयं प्रस्तुवन्ति प्रणमन्ति मुहुर्मुहुः ॥ २३॥

śivapūjāparaṃ dṛṣṭvā devā viṣṇupurogamāḥ |pūjanīyaṃ prastuvanti praṇamanti muhurmuhuḥ || 23||

अयं धन्यतमो मर्त्यः शिवपूजापरायणः ।भाग्यवानिति सर्वेऽपि मन्यन्ते त्रिदशाः सदा ॥ २४॥

ayaṃ dhanyatamo martyaḥ śivapūjāparāyaṇaḥ |bhāgyavāniti sarve'pi manyante tridaśāḥ sadā || 24||

यद्देहापगमे मोक्षो यस्य तस्यैव देहिनः ।महादेवस्य पूजायां मतिर्भवति नान्यथा ॥ २५॥

yaddehāpagame mokṣo yasya tasyaiva dehinaḥ |mahādevasya pūjāyāṃ matirbhavati nānyathā || 25||

सर्वोत्कर्षं शिवं मत्वा मामर्चयति यो नरः ।तस्मै दास्यामि कैवल्यं नान्यस्मै सत्यमुच्यते ॥ २६॥

sarvotkarṣaṃ śivaṃ matvā māmarcayati yo naraḥ |tasmai dāsyāmi kaivalyaṃ nānyasmai satyamucyate || 26||

यस्यासाधारणी भक्तिर्मयि सर्वोत्तमे शिवे ।स एव मुक्तिकान्तायाः कान्तो भवति नेतरः ॥ २७॥

yasyāsādhāraṇī bhaktirmayi sarvottame śive |sa eva muktikāntāyāḥ kānto bhavati netaraḥ || 27||

सर्वदेवाधिदेवं मां शिवं योऽभ्यर्चयिष्यति ।स देवोरगगन्धर्वयक्षपूज्यो भविष्यति ॥ २८॥

sarvadevādhidevaṃ māṃ śivaṃ yo'bhyarcayiṣyati |sa devoragagandharvayakṣapūjyo bhaviṣyati || 28||

यो मत्पूजापरो मर्त्यस्तद्द्वारि सकलाः सुराः ।कृताञ्जलिपुटा नित्यं स्थास्यन्त्येव न संशयः ॥ २९॥

yo matpūjāparo martyastaddvāri sakalāḥ surāḥ |kṛtāñjalipuṭā nityaṃ sthāsyantyeva na saṃśayaḥ || 29||

अनन्यशरणो यस्तु शिवपूजापरायणः ।न तस्य सम्पदो दूरे सत्यं सत्यं न संशयः ॥ ३०॥

ananyaśaraṇo yastu śivapūjāparāyaṇaḥ |na tasya sampado dūre satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ || 30||

तस्यैर्श्वयं तस्य विद्या यस्य भक्तिः सदाशिवे ।तस्यैव मुक्तिरप्यन्ते सत्यं सत्यं न संशयः ॥ ३१॥

tasyairśvayaṃ tasya vidyā yasya bhaktiḥ sadāśive |tasyaiva muktirapyante satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ || 31||

स एव सर्वभाग्यानामालयो भवति ध्रुवम् ।शिवे किं बहुना यस्तु श्रद्धया शिवमर्चयेत् ॥ ३७॥

sa eva sarvabhāgyānāmālayo bhavati dhruvam |śive kiṃ bahunā yastu śraddhayā śivamarcayet || 37||

न तस्य नरकावासः स मे भक्तः स मे प्रियः ।एकमेव महादेवं भक्तया योऽभ्यर्चयिष्यति ॥ ३८॥

na tasya narakāvāsaḥ sa me bhaktaḥ sa me priyaḥ |ekameva mahādevaṃ bhaktayā yo'bhyarcayiṣyati || 38||

स शाङ्कर इति ज्ञेयः स एव मम सम्मतः ।एकोऽहं पूजितो नित्यं दास्यामि परमां गतिम् ॥ ३९॥

sa śāṅkara iti jñeyaḥ sa eva mama sammataḥ |eko'haṃ pūjito nityaṃ dāsyāmi paramāṃ gatim || 39||

सत्यं सत्यं पुनः सत्यमुद्धृत्य भुजमुच्यते ।अनन्यशरणो यस्तु सर्वधर्मान्विहाय माम् ॥ ४०॥

satyaṃ satyaṃ punaḥ satyamuddhṛtya bhujamucyate |ananyaśaraṇo yastu sarvadharmānvihāya mām || 40||

अर्चयिष्यति पुण्यात्मा स एव मम सम्मतः ।यः शङ्करैकशरणो यः शिवैकार्चनप्रियः ॥ ४१॥

arcayiṣyati puṇyātmā sa eva mama sammataḥ |yaḥ śaṅkaraikaśaraṇo yaḥ śivaikārcanapriyaḥ || 41||

स एव सर्वधर्माणामाश्रयो भवति ध्रुवम् ।धर्मार्थकाममोक्षार्थं मामभ्यर्च्य सदाशिवम् ॥ ४२॥

sa eva sarvadharmāṇāmāśrayo bhavati dhruvam |dharmārthakāmamokṣārthaṃ māmabhyarcya sadāśivam || 42||

धर्मार्थकाममोक्षाणामाश्रयो भवति ध्रुवम् ।ऐहिकाऽऽमुष्मिकं वापि यो मत्तः काङ्क्षते फलम् ॥ ४३॥

dharmārthakāmamokṣāṇāmāśrayo bhavati dhruvam |aihikā''muṣmikaṃ vāpi yo mattaḥ kāṅkṣate phalam || 43||

स मामभ्यर्च्य विश्वेशं समवाप्नोति तत्फलम् ।मामभ्यर्च्य महादेवं स्वशक्त्या मन्मनाः सदा ॥ ४४॥

sa māmabhyarcya viśveśaṃ samavāpnoti tatphalam |māmabhyarcya mahādevaṃ svaśaktyā manmanāḥ sadā || 44||

कदाचिदपि दुःखानि न प्राप्नोत्येव मानवः ।यो मदर्पितसत्कर्मा मदाराधनतत्परः ॥ ४५॥

kadācidapi duḥkhāni na prāpnotyeva mānavaḥ |yo madarpitasatkarmā madārādhanatatparaḥ || 45||

स मद्भक्तस्ततस्तेन कृता पूजा मम प्रिया ।परमेश्वरमाराध्यं सर्वैश्वर्यपतिं शिवम् ॥ ४६॥

sa madbhaktastatastena kṛtā pūjā mama priyā |parameśvaramārādhyaṃ sarvaiśvaryapatiṃ śivam || 46||

पूजनीयोऽत एवाहं पूजनीयो नरैरपि ।ब्रह्मोपेन्द्रप्रभृतयो देवाः सर्वे मुनीश्वराः ॥ ४९॥

pūjanīyo'ta evāhaṃ pūjanīyo narairapi |brahmopendraprabhṛtayo devāḥ sarve munīśvarāḥ || 49||

मामर्चयन्ति मामेव शरणं प्राप्नुवन्ति च ।सर्वेभ्य एव देवेभ्यो यतोऽस्मि सुमहानहम् ॥ ५०॥

māmarcayanti māmeva śaraṇaṃ prāpnuvanti ca |sarvebhya eva devebhyo yato'smi sumahānaham || 50||

तत एव महादेव वदन्ति निगमाश्च माम् ।न मत्तोऽभ्यधिको देवः सर्वेभ्योऽपि महानहम् ॥ ५१॥

tata eva mahādeva vadanti nigamāśca mām |na matto'bhyadhiko devaḥ sarvebhyo'pi mahānaham || 51||

अत एव महादेवः प्रथितो निगमेष्वहम् ।यं यमुद्दिश्य कर्माणि करिष्यन्ति फलेप्सवः ॥ ५२॥

ata eva mahādevaḥ prathito nigameṣvaham |yaṃ yamuddiśya karmāṇi kariṣyanti phalepsavaḥ || 52||

तानि कर्माणि मय्येव प्रविशन्ति फलप्रदे ।फलप्रदाता भगवान्कर्मणामहमेव हि ॥ ५३॥

tāni karmāṇi mayyeva praviśanti phalaprade |phalapradātā bhagavānkarmaṇāmahameva hi || 53||

तस्मान्मदन्यफलदः कर्मणां नास्ति सर्वथा ।यं यं यं देवमुद्दिश्य नमस्काराः कृता नरैः ॥ ५४॥

tasmānmadanyaphaladaḥ karmaṇāṃ nāsti sarvathā |yaṃ yaṃ yaṃ devamuddiśya namaskārāḥ kṛtā naraiḥ || 54||

ते सर्वेऽपि नमस्काराः प्रविशन्ति च मां प्रिये ।यं यं देवं समुद्दिश्य या या पूजा कृता मुदा ॥ ५५॥

te sarve'pi namaskārāḥ praviśanti ca māṃ priye |yaṃ yaṃ devaṃ samuddiśya yā yā pūjā kṛtā mudā || 55||

सा मयि प्रविशत्येव पूजा सर्वापि सर्वथा ।राज्ञे साक्षाद्धनं दातुमशक्तो मनुजः सदा ॥ ५६॥

sā mayi praviśatyeva pūjā sarvāpi sarvathā |rājñe sākṣāddhanaṃ dātumaśakto manujaḥ sadā || 56||

अधिकारिमुखादेव प्रवेशयति भूपतिम् ।साक्षान्मत्पूजने यस्तु समर्थस्तेन सर्वदा ॥ ५७॥

adhikārimukhādeva praveśayati bhūpatim |sākṣānmatpūjane yastu samarthastena sarvadā || 57||

ममैव पूजा कर्तव्या नान्यदेवस्य सर्वदा ।द्रव्यदाने समर्थो यस्साक्षाद्राज्ञे नरस्तथा ॥ ५८॥

mamaiva pūjā kartavyā nānyadevasya sarvadā |dravyadāne samartho yassākṣādrājñe narastathā || 58||

राज्ञे द्रव्यं ददात्येव साक्षान्मानपुरःसरम् ।अतः साक्षाद्धनं दत्तं येन राज्ञे मनीषिणा ॥ ५९॥

rājñe dravyaṃ dadātyeva sākṣānmānapuraḥsaram |ataḥ sākṣāddhanaṃ dattaṃ yena rājñe manīṣiṇā || 59||

तेन राजप्रसादोऽपि प्राप्यते सर्वसौख्यदः ।यं साक्षाद्वेत्ति राजानं यस्तु राजप्रसादतः ॥ ६०॥

tena rājaprasādo'pi prāpyate sarvasaukhyadaḥ |yaṃ sākṣādvetti rājānaṃ yastu rājaprasādataḥ || 60||

स राजान्यान्प्रधानांस्तु नाराधयति सर्वथा ।एवमेव मदर्चायामधिकादरवान्नरः ॥ ६१॥

sa rājānyānpradhānāṃstu nārādhayati sarvathā |evameva madarcāyāmadhikādaravānnaraḥ || 61||

मदन्यं नार्चयेदेव मदन्यः फलदो न हि ।किमन्याराधनेनापि मदन्योऽभीष्टदस्तु कः ॥ ६२॥

madanyaṃ nārcayedeva madanyaḥ phalado na hi |kimanyārādhanenāpi madanyo'bhīṣṭadastu kaḥ || 62||

ततोऽहमेक एवार्यैः पूजनीयः प्रयत्नतः ।शिवान्यः फलदोऽस्तीति प्रवदन्त्यशिवास्तु ये ॥ ६३॥

tato'hameka evāryaiḥ pūjanīyaḥ prayatnataḥ |śivānyaḥ phalado'stīti pravadantyaśivāstu ye || 63||

तादृशानशिवान्स्पृष्ट्वा सचेलः स्नानमाचरेत् ।मदन्यः कर्मफलदः कथं भवितुमर्हति ॥ ६४॥

tādṛśānaśivānspṛṣṭvā sacelaḥ snānamācaret |madanyaḥ karmaphaladaḥ kathaṃ bhavitumarhati || 64||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते सदाशिवप्रोक्तं शिवपूजामहिमोपदेशं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् उग्राख्यः सप्तमांशः । अध्यायः १५ । वावृत्तश्लोकाः ॥– ॥ श्रीशिवरहस्यम् उग्राख्यः सप्तमांशः । अध्यायः १५ । वावृत्तश्लोकाः ॥

|| iti śivarahasyāntargate sadāśivaproktaṃ śivapūjāmahimopadeśaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam ugrākhyaḥ saptamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 15 | vāvṛttaślokāḥ ||– || śrīśivarahasyam ugrākhyaḥ saptamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 15 | vāvṛttaślokāḥ ||