परशम्भुमहिम्नस्तवः Parashambhumahimnastava

शिवाभ्यां नमःपरशम्भुमहिम्नस्तवःअनुक्रमणिका श्लोकसङ्ख्यासहितं१ उपोद्घातप्रकरणं प्रथमम् ॥ १॥ १८

śivābhyāṃ namaḥparaśambhumahimnastavaḥanukramaṇikā ślokasaṅkhyāsahitaṃ1 upodghātaprakaraṇaṃ prathamam || 1|| 18

२ पराशक्तिस्कन्धरश्मिप्रकरणं द्वितीयम् ॥ २॥ ७

2 parāśaktiskandharaśmiprakaraṇaṃ dvitīyam || 2|| 7

३ इच्छाशक्तिस्कन्धरश्मि प्रकरणं तृतीयम् ॥ ३॥ ८

3 icchāśaktiskandharaśmi prakaraṇaṃ tṛtīyam || 3|| 8

४ ज्ञानशक्तिस्कन्धरश्मिप्रकरणं चतुर्थम् ॥ ४॥ ६

4 jñānaśaktiskandharaśmiprakaraṇaṃ caturtham || 4|| 6

५ क्रियाशक्तिस्कन्धरश्मिप्रकरणं पञ्चमम् ॥ ५॥ १२

5 kriyāśaktiskandharaśmiprakaraṇaṃ pañcamam || 5|| 12

६ कुण्डलिनीशक्तिस्कन्धरश्मिप्रकरणं षष्ठम् ॥ ६॥ ६

6 kuṇḍalinīśaktiskandharaśmiprakaraṇaṃ ṣaṣṭham || 6|| 6

७ मातृकाशक्तिस्कन्धरश्मिप्रकरणं सप्तमम् ॥ ७॥ १०

7 mātṛkāśaktiskandharaśmiprakaraṇaṃ saptamam || 7|| 10

८ षडन्वयरश्मिविवेकस्कन्धप्रकरणमष्टमम् ॥ ८॥ ५

8 ṣaḍanvayaraśmivivekaskandhaprakaraṇamaṣṭamam || 8|| 5

९ पावकध्यानयोगप्रकरणं नवमम् ॥ ९॥ ११

9 pāvakadhyānayogaprakaraṇaṃ navamam || 9|| 11

१० महाविभूतिप्रकरणं दशमम् ॥ १०॥ १७

10 mahāvibhūtiprakaraṇaṃ daśamam || 10|| 17

११ अन्तर्यागोपाचारपरामर्शप्रकरणमेकादशम् ॥ ११॥ ८

11 antaryāgopācāraparāmarśaprakaraṇamekādaśam || 11|| 8

१२ शान्तिप्रकरणं द्वादशम् ॥ १२॥ १२

12 śāntiprakaraṇaṃ dvādaśam || 12|| 12

१३ उपसंहारप्रकरणं त्रयोदशम् ॥ १३॥ २१

13 upasaṃhāraprakaraṇaṃ trayodaśam || 13|| 21

पूर्णस्तवश्लोकसङ्ख्या १४११\। प्रथमं प्रकरणं उपोद्घातअनेकशक्तिसङ्घट्टप्रकाशलहरीतनुः ।शुद्धसंविच्छिवः पायाद्विभुः श्रीपरमेश्वरः ॥श्रीशम्भो ते महिम्नः स्तुतिपथरचिताः साङ्गवेदाः सशास्त्राःसिद्धान्ताः साङ्गविद्याः सचकितमतयो नैव पश्यन्ति पारम् ।साद्यन्तास्त्वामनन्तं परमशिवगुरुं ते कथं वर्णयेयुस्तस्मात्प्रज्ञानुसारादहमपि भवतः स्तौमि किञ्चिच्चरित्रम् ॥ १॥

pūrṇastavaślokasaṅkhyā 1411\| prathamaṃ prakaraṇaṃ upodghātaanekaśaktisaṅghaṭṭaprakāśalaharītanuḥ |śuddhasaṃvicchivaḥ pāyādvibhuḥ śrīparameśvaraḥ ||śrīśambho te mahimnaḥ stutipatharacitāḥ sāṅgavedāḥ saśāstrāḥsiddhāntāḥ sāṅgavidyāḥ sacakitamatayo naiva paśyanti pāram |sādyantāstvāmanantaṃ paramaśivaguruṃ te kathaṃ varṇayeyustasmātprajñānusārādahamapi bhavataḥ staumi kiñciccaritram || 1||

क्वानन्दात्मप्रकाशस्तव परमहिमापारपीयूषसिन्धुस्त्वद्भक्त्यामोदमग्नाः क्व च कविमधुपा ब्रह्मविष्णुप्रमुख्याः ॥श्रीशम्भो मोहजृम्भो न जनयति परां स्वात्मवत्तां किमेतच्चित्रं तद्वन्मयापि स्वमतिविभवतः स्तूयसे त्वं न दोषः ॥ २॥

kvānandātmaprakāśastava paramahimāpārapīyūṣasindhustvadbhaktyāmodamagnāḥ kva ca kavimadhupā brahmaviṣṇupramukhyāḥ ||śrīśambho mohajṛmbho na janayati parāṃ svātmavattāṃ kimetaccitraṃ tadvanmayāpi svamativibhavataḥ stūyase tvaṃ na doṣaḥ || 2||

श्रीमद्भिर्दृश्यभावैरहमहमिदमित्यात्मजृम्भाधिरूढैर्नानारूपैः पदार्थैरनवधिविभवैराशुदेदीप्यमानः ।सर्वातीतस्त्वमेकः परशिवचरण स्वप्रकाशात्मशम्भोनान्यस्त्वत्तः परोऽस्तीत्यहमिह गुरुणा त्वां स्वभावैरवैमि ॥ ३॥

śrīmadbhirdṛśyabhāvairahamahamidamityātmajṛmbhādhirūḍhairnānārūpaiḥ padārthairanavadhivibhavairāśudedīpyamānaḥ |sarvātītastvamekaḥ paraśivacaraṇa svaprakāśātmaśambhonānyastvattaḥ paro'stītyahamiha guruṇā tvāṃ svabhāvairavaimi || 3||

आत्मैवैष स्वकीयो निरतिशयचिदानन्दसद्ब्रह्मपूर्णोजिह्मः संसारभावैरतिदुरधिगमैरात्तमायाविलासैः ।सर्वात्मत्वादनन्तस्तव शिवमहसः श्रीगुरोः सत्यवाक्यैःनिस्तर्कोपाधिभेदैः परमपुरुष ते तत्त्वमद्वैतमेति ॥ ४॥

ātmaivaiṣa svakīyo niratiśayacidānandasadbrahmapūrṇojihmaḥ saṃsārabhāvairatiduradhigamairāttamāyāvilāsaiḥ |sarvātmatvādanantastava śivamahasaḥ śrīguroḥ satyavākyaiḥnistarkopādhibhedaiḥ paramapuruṣa te tattvamadvaitameti || 4||

दीक्षां यः शाम्भवीयां शिवगुरुविहितां दिव्यबीजागमोक्तांप्राप्य श्रीशम्मुतादात्म्यवितरणचणां जन्ममृत्युप्रभेत्रीम् ॥भित्वा भेद्यं पशुत्वं परशिवचरणध्यानयोगेन पूर्णःस्वाघोरब्रह्मविद्याविदितपरपदं ब्रह्म स प्रैति विद्वान् ॥ ५॥

dīkṣāṃ yaḥ śāmbhavīyāṃ śivaguruvihitāṃ divyabījāgamoktāṃprāpya śrīśammutādātmyavitaraṇacaṇāṃ janmamṛtyuprabhetrīm ||bhitvā bhedyaṃ paśutvaṃ paraśivacaraṇadhyānayogena pūrṇaḥsvāghorabrahmavidyāviditaparapadaṃ brahma sa praiti vidvān || 5||

ब्रह्माण्डं पिण्डमेतत्पितरमिव सुतस्तत्समं नैकधर्मंविज्ञायाज्ञानमुक्तः शिवगुरुवचनैरात्मविज्ञानशान्तः ।सर्वात्मैकप्रभोस्ते परशिवचरणाराधनासक्तचित्तोयः कोऽप्येकः स योगी जयति जनिमृती भो महामृत्युमृत्यो ॥ ६॥

brahmāṇḍaṃ piṇḍametatpitaramiva sutastatsamaṃ naikadharmaṃvijñāyājñānamuktaḥ śivaguruvacanairātmavijñānaśāntaḥ |sarvātmaikaprabhoste paraśivacaraṇārādhanāsaktacittoyaḥ ko'pyekaḥ sa yogī jayati janimṛtī bho mahāmṛtyumṛtyo || 6||

पिण्डे षाट्कोशिकेऽस्मिन्नवविवरपुरे पञ्चभूतेन्द्रियाढ्येपुंस्के स्त्रैणे च षाण्डे शिवगुरुवचनैरत्र विज्ञायसे चेत् ।केनाप्यन्नासुचित्तप्रमितिनिरुपमानन्दकोशात्तराशिस्त्वं षोढा भिन्नमूर्तिः परशिव स बुधो विश्वरूपत्वमीयात् ॥ ७॥

piṇḍe ṣāṭkośike'sminnavavivarapure pañcabhūtendriyāḍhyepuṃske straiṇe ca ṣāṇḍe śivaguruvacanairatra vijñāyase cet |kenāpyannāsucittapramitinirupamānandakośāttarāśistvaṃ ṣoḍhā bhinnamūrtiḥ paraśiva sa budho viśvarūpatvamīyāt || 7||

सर्वेश श्रीपुरेश त्रिभुवनभवनव्यक्तयः शक्तयस्तेंअन्ताद्याः श्रीपराद्या निरवधिविभवा मातृकान्ताः क्षकान्ताः ।विज्ञाताः स्युः स्वरूपे यदि शिवगुरुणा विश्वदृश्यप्रपञ्चस्वात्मज्योतिर्विलीनान्विदधति विदुषो योगिनः सैव मुक्तिः ॥ ८॥

sarveśa śrīpureśa tribhuvanabhavanavyaktayaḥ śaktayasteṃantādyāḥ śrīparādyā niravadhivibhavā mātṛkāntāḥ kṣakāntāḥ |vijñātāḥ syuḥ svarūpe yadi śivaguruṇā viśvadṛśyaprapañcasvātmajyotirvilīnānvidadhati viduṣo yoginaḥ saiva muktiḥ || 8||

या षोढा पञ्चधा च प्रकटितविभवा श्रीपरा देव शम्भोसैव श्रीसुन्दरीति श्रुतिभिरभिनुता चक्रराजासनस्था ।सर्वत्रानेककोटिप्रकटितगणनायोगिनीर्व्यश्नुवानात्वत्तेजोऽन्तर्निरूढा रचयति जगतामादिमध्यान्तकालान् ॥ ९॥

yā ṣoḍhā pañcadhā ca prakaṭitavibhavā śrīparā deva śambhosaiva śrīsundarīti śrutibhirabhinutā cakrarājāsanasthā |sarvatrānekakoṭiprakaṭitagaṇanāyoginīrvyaśnuvānātvattejo'ntarnirūḍhā racayati jagatāmādimadhyāntakālān || 9||

या शक्तिः पञ्चवाहप्रवहणलहरीव्यक्तनैजात्मतेजःसंवर्ताग्निप्रपीतत्रिभुवनजलधिः कालसङ्कर्षणी ते ।दिक्कालातीतमूर्ते परशिव महतां भक्तिभाजामविद्यांमृत्युं विज्ञानदानात्प्रहरति विदुषां तन्महत्वं त्वमेव ॥ १०॥

yā śaktiḥ pañcavāhapravahaṇalaharīvyaktanaijātmatejaḥsaṃvartāgniprapītatribhuvanajaladhiḥ kālasaṅkarṣaṇī te |dikkālātītamūrte paraśiva mahatāṃ bhaktibhājāmavidyāṃmṛtyuṃ vijñānadānātpraharati viduṣāṃ tanmahatvaṃ tvameva || 10||

सर्वज्ञो नित्यतृप्तः सदसदुभयङ्गोऽनादिबोधः स्वतन्त्रोनित्या लुप्तात्मशक्तिर्निरुपमचरितोऽनन्त इत्यङ्गषट्कैः ।षट्च्छक्तिव्यक्तभावस्त्वमिह यदि शिव ज्ञायसे देशिकोक्त्यायेन स्वात्मन्यनादौ सकलविलसितं ते परायाः स भेदः ॥ ११॥

sarvajño nityatṛptaḥ sadasadubhayaṅgo'nādibodhaḥ svatantronityā luptātmaśaktirnirupamacarito'nanta ityaṅgaṣaṭkaiḥ |ṣaṭcchaktivyaktabhāvastvamiha yadi śiva jñāyase deśikoktyāyena svātmanyanādau sakalavilasitaṃ te parāyāḥ sa bhedaḥ || 11||

गायत्री वेदधात्री शतमखफलदा वेदशास्त्रैकवेद्याचिच्छक्तिं ब्रह्मविद्या परमशिव तव श्रीपरां व्याकरोति ।शब्दब्रह्मैक्यवाच्यामखिलमतमिति व्यक्ततत्त्वामवाच्यांसप्तस्रोतोविभूतिं त्रिभुवनमयतां तत्त्वतः सर्वतुर्याम् ॥ १२॥

gāyatrī vedadhātrī śatamakhaphaladā vedaśāstraikavedyācicchaktiṃ brahmavidyā paramaśiva tava śrīparāṃ vyākaroti |śabdabrahmaikyavācyāmakhilamatamiti vyaktatattvāmavācyāṃsaptasrotovibhūtiṃ tribhuvanamayatāṃ tattvataḥ sarvaturyām || 12||

संसारासारभावप्रवहणचतुरामादिशक्तिं परां तांस्वात्माभिन्नां विदित्वा वपुरनुमतिभिर्नावृताहङ्कृतिस्थः ।त्रैलोक्ये ब्रह्मविश्वप्रसरमनवधिस्वप्रकाशप्रपूर्णंज्ञात्वा मुक्तः स योगी भवति गतभवस्त्वत्प्रसादान्महेश ॥ १३॥

saṃsārāsārabhāvapravahaṇacaturāmādiśaktiṃ parāṃ tāṃsvātmābhinnāṃ viditvā vapuranumatibhirnāvṛtāhaṅkṛtisthaḥ |trailokye brahmaviśvaprasaramanavadhisvaprakāśaprapūrṇaṃjñātvā muktaḥ sa yogī bhavati gatabhavastvatprasādānmaheśa || 13||

विश्वेश स्वप्रकाशप्रसरमिह विना नान्यदस्तीति तत्त्वंमीमांसारूपमेतत्तव परमगुरो श्रीमुखाम्नायजालम् ।स्वप्रत्यक्षं विहाय स्वरहितमिति चेदस्ति चान्यत्र तत्त्वंये धीरास्तर्कयेयुस्त इह जनिमृतीराप्नुवन्त्यङ्गभारैः ॥ १४॥

viśveśa svaprakāśaprasaramiha vinā nānyadastīti tattvaṃmīmāṃsārūpametattava paramaguro śrīmukhāmnāyajālam |svapratyakṣaṃ vihāya svarahitamiti cedasti cānyatra tattvaṃye dhīrāstarkayeyusta iha janimṛtīrāpnuvantyaṅgabhāraiḥ || 14||

न ब्रह्मा विष्णुरुद्रौ सुरपतिरमरा नासुरा नैव पृथ्वीनापोऽग्निर्नैव वायुर्न च गगनतलं नो दिशो नैव कालः ।नो वेदा नैव यज्ञा न च रविशशिनौ नो वियन्नो विकल्पःस्वज्योतिः सत्यमेकं जयति तव पदं सच्चिदानन्दमूर्ते ॥ १५॥

na brahmā viṣṇurudrau surapatiramarā nāsurā naiva pṛthvīnāpo'gnirnaiva vāyurna ca gaganatalaṃ no diśo naiva kālaḥ |no vedā naiva yajñā na ca raviśaśinau no viyanno vikalpaḥsvajyotiḥ satyamekaṃ jayati tava padaṃ saccidānandamūrte || 15||

शम्भो सैद्धान्तिका ये स्वमतिविभवतोऽखर्वगर्वाः प्रमाणैःमीमांसन्ते भवन्तं बहुमतजनकैरावृता शुद्धविद्यैः ।अन्योन्यस्पर्धिनस्ते कथमिह भवतस्तत्त्वमीयुः स्वतेजःसर्वातीतं विकल्पग्रहरहितमजं मानतर्काद्यगम्यम् ॥ १६॥

śambho saiddhāntikā ye svamativibhavato'kharvagarvāḥ pramāṇaiḥmīmāṃsante bhavantaṃ bahumatajanakairāvṛtā śuddhavidyaiḥ |anyonyaspardhinaste kathamiha bhavatastattvamīyuḥ svatejaḥsarvātītaṃ vikalpagraharahitamajaṃ mānatarkādyagamyam || 16||

धीराः केचिन्महान्तो गुरुवचनरतास्त्यक्तसंसारभावानिःशङ्काघोरविद्या परिणतमतयः सर्वसङ्कल्पमुक्ताः ।त्वत्कारुण्याक्षिलक्ष्याः परमशिव भवत्साधकाः पुण्यपापैःकृत्याकृत्यैर्विहीनाः परपदविभवं त्वां प्रपश्यन्ति विश्वम् ॥ १७॥

dhīrāḥ kecinmahānto guruvacanaratāstyaktasaṃsārabhāvāniḥśaṅkāghoravidyā pariṇatamatayaḥ sarvasaṅkalpamuktāḥ |tvatkāruṇyākṣilakṣyāḥ paramaśiva bhavatsādhakāḥ puṇyapāpaiḥkṛtyākṛtyairvihīnāḥ parapadavibhavaṃ tvāṃ prapaśyanti viśvam || 17||

सिद्धान्तः शाम्भवोऽयं शिवगुरुवचनाघोरविद्याक्षरोक्तःस्तोत्रव्याजेन निर्वाह्यत इति भवतः श्रीविभो चापलं मे ।अत्र न्यूनातिरेकोक्तिजनितमसकृत्क्षम्यतां दासबुद्ध्यामच्चित्तस्थः प्रमेयं समुपदिश परं मातृकावर्णराशिम् ॥ १८॥

siddhāntaḥ śāmbhavo'yaṃ śivaguruvacanāghoravidyākṣaroktaḥstotravyājena nirvāhyata iti bhavataḥ śrīvibho cāpalaṃ me |atra nyūnātirekoktijanitamasakṛtkṣamyatāṃ dāsabuddhyāmaccittasthaḥ prameyaṃ samupadiśa paraṃ mātṛkāvarṇarāśim || 18||

इति श्रीदूर्वासकृतपरशम्भुमहिम्नस्तवेउपोद्घातप्रकरणं प्रथमम् ॥ १॥

iti śrīdūrvāsakṛtaparaśambhumahimnastaveupodghātaprakaraṇaṃ prathamam || 1||

२\। द्वितीयं प्रकरणं पराशक्तिस्कन्धरश्मिश्रीमद्रश्मिप्रभावं त्रिभुवनभवनव्यञ्जकस्वात्मदीपंको वा वक्तुं निरुक्त्या प्रभवति यतधीरात्तसम्यग्विमर्शःयत्र ब्रह्मादिविद्वन्मतिरपि विगतिर्याति भीत्या विनाशंश्रुत्या सार्धं स केन प्रविततमतिना वर्ण्यते ते महेश ॥ १॥

2\| dvitīyaṃ prakaraṇaṃ parāśaktiskandharaśmiśrīmadraśmiprabhāvaṃ tribhuvanabhavanavyañjakasvātmadīpaṃko vā vaktuṃ niruktyā prabhavati yatadhīrāttasamyagvimarśaḥyatra brahmādividvanmatirapi vigatiryāti bhītyā vināśaṃśrutyā sārdhaṃ sa kena pravitatamatinā varṇyate te maheśa || 1||

षण्णामप्यन्वयानां क्षितिजलदहनस्पर्शनाकाशचेतःपीठस्थानां पराद्याः परशिव भवतः शक्तयो मातृकान्ताः ।ब्रह्मादिप्रेतसिंहासनगतविभवैस्तावकीयैः षडङ्गैःद्वात्रिंशद्रश्मिमुख्याः स्वकिरणकरणव्याप्तविश्वैर्विभान्ति ॥ २॥

ṣaṇṇāmapyanvayānāṃ kṣitijaladahanasparśanākāśacetaḥpīṭhasthānāṃ parādyāḥ paraśiva bhavataḥ śaktayo mātṛkāntāḥ |brahmādipretasiṃhāsanagatavibhavaistāvakīyaiḥ ṣaḍaṅgaiḥdvātriṃśadraśmimukhyāḥ svakiraṇakaraṇavyāptaviśvairvibhānti || 2||

बुद्धेः सम्यग्विमर्शप्रकटितसरणेरर्थवद्वाक्प्रवृतेःयत्र स्थाने तुरीये नवकलितमहावाक्यतत्त्वे विनाशः ।तत्किं ज्योतिस्तमो वा सदसदुभयगं किन्न्वमूर्तं नु मूर्तंनिर्धारश्चेद्विनाशो न हि मतिवचसां देव तस्मात्परस्त्वम् ॥ ३॥

buddheḥ samyagvimarśaprakaṭitasaraṇerarthavadvākpravṛteḥyatra sthāne turīye navakalitamahāvākyatattve vināśaḥ |tatkiṃ jyotistamo vā sadasadubhayagaṃ kinnvamūrtaṃ nu mūrtaṃnirdhāraścedvināśo na hi mativacasāṃ deva tasmātparastvam || 3||

ज्ञानं योगः प्रकाशो विधिरुभयमतिर्देहधीः प्राणशून्याहङ्कारश्चाधिकामः स्वविषयमनघं चाश्रयन्नन्तरास्ते ।इत्यात्माकाशसत्ता तव परिविदिता सम्यगेतत्प्रमेयाधारेष्वन्तर्घृतं यत्पयसि तिलचये तैलवद्भासि हीश ॥ ४॥

jñānaṃ yogaḥ prakāśo vidhirubhayamatirdehadhīḥ prāṇaśūnyāhaṅkāraścādhikāmaḥ svaviṣayamanaghaṃ cāśrayannantarāste |ityātmākāśasattā tava parividitā samyagetatprameyādhāreṣvantarghṛtaṃ yatpayasi tilacaye tailavadbhāsi hīśa || 4||

षट्त्रिंशत्तत्त्वपुष्पस्तबकपरिमलस्तावकीयः स तेजःकल्पद्रुश्चेत्प्रबुद्धः शिवगुरुवचसा सर्वतः स्वानुभूतः ।अद्वैतब्रह्मबुद्धिं जनयति विदुषामेष एवास्मदादिब्रह्मान्तात्मप्रपञ्चे विलसति न परोऽस्तीति चेत्पारिजातः ॥ ५॥

ṣaṭtriṃśattattvapuṣpastabakaparimalastāvakīyaḥ sa tejaḥkalpadruścetprabuddhaḥ śivaguruvacasā sarvataḥ svānubhūtaḥ |advaitabrahmabuddhiṃ janayati viduṣāmeṣa evāsmadādibrahmāntātmaprapañce vilasati na paro'stīti cetpārijātaḥ || 5||

स्वप्रत्यक्षेऽपि तत्त्वे करतलफलवद्वेत्ति नासौ स्वरूपंनानासिद्धान्तजालप्रलपितजनिताज्ञानमोहान्धकारैः ।आक्रान्तः पुण्यपापैरधिगतनिधनैरात्मकर्मण्यनादौहेयोपादेयबुद्ध्या भव इति विहितस्ते महामाययेश ॥ ६॥

svapratyakṣe'pi tattve karatalaphalavadvetti nāsau svarūpaṃnānāsiddhāntajālapralapitajanitājñānamohāndhakāraiḥ |ākrāntaḥ puṇyapāpairadhigatanidhanairātmakarmaṇyanādauheyopādeyabuddhyā bhava iti vihitaste mahāmāyayeśa || 6||

एकोऽसौ लक्षणैश्चेदखिलतनुगतैरिन्द्रियार्थैरनेकैःभिन्नः स्वात्मप्रकृत्या विधिजनिमृतिभिः सन्निबद्धः किमेतत् ।देवत्वं मानुषत्वं वपुषि मुजगतां सर्वजीवात्मकत्वंधत्से शैलूषवत्ते स्मरति न तु पदं श्रीमहादेवमूर्ते ॥ ७॥

eko'sau lakṣaṇaiścedakhilatanugatairindriyārthairanekaiḥbhinnaḥ svātmaprakṛtyā vidhijanimṛtibhiḥ sannibaddhaḥ kimetat |devatvaṃ mānuṣatvaṃ vapuṣi mujagatāṃ sarvajīvātmakatvaṃdhatse śailūṣavatte smarati na tu padaṃ śrīmahādevamūrte || 7||

इति श्रीदूर्वासकृतपरशम्भुमहिम्नस्तवेपराशक्तिस्कन्धरश्मिप्रकरणं द्वितीयम् ॥ २॥

iti śrīdūrvāsakṛtaparaśambhumahimnastaveparāśaktiskandharaśmiprakaraṇaṃ dvitīyam || 2||

३\। तृतीयं प्रकरणं इच्छाशक्तिस्कन्धरश्मिसत्त्वं चित्त्वं महत्त्वं तव परमगुरोरात्मशक्तेः परायाःपिण्डीकृत्य प्रकृत्या प्रथमरतिपतिव्याजकालान्तवह्निः ।भूत्वा संसारसृष्टिस्थितिलयनिलयाद्याति तोयार्णवान्तंतन्वानो निर्ममेच्छस्त्वमिह विजयसे विष्णुमायाविभूते ॥ १॥

3\| tṛtīyaṃ prakaraṇaṃ icchāśaktiskandharaśmisattvaṃ cittvaṃ mahattvaṃ tava paramagurorātmaśakteḥ parāyāḥpiṇḍīkṛtya prakṛtyā prathamaratipativyājakālāntavahniḥ |bhūtvā saṃsārasṛṣṭisthitilayanilayādyāti toyārṇavāntaṃtanvāno nirmamecchastvamiha vijayase viṣṇumāyāvibhūte || 1||

मायायामन्तरस्थः कुसुमशररसस्तावकीयः स्वकालेज्ञानज्ञेयप्रमातृप्रकटितमहिमा स्वप्ररोहप्रसारैः ।उत्पाद्याद्यं विरिञ्चं तदनु भुवनतामात्मना व्यश्नुवानोबीजाकारः स्वयम्भूरिति कथयति ते नाम विश्वात्मसृष्टेः ॥ २॥।

māyāyāmantarasthaḥ kusumaśararasastāvakīyaḥ svakālejñānajñeyapramātṛprakaṭitamahimā svaprarohaprasāraiḥ |utpādyādyaṃ viriñcaṃ tadanu bhuvanatāmātmanā vyaśnuvānobījākāraḥ svayambhūriti kathayati te nāma viśvātmasṛṣṭeḥ || 2|||

आदिक्षान्तार्णसृष्टिं त्रिभुवनभवनाभासभूमिं शिवादिक्षित्यन्तात्मीयतत्त्वावलिविकृतगतिं वैधसाण्डान्तभूमिम् ।आत्मीयानुत्तरेच्छागुणपरवशतां प्राप्य संव्यश्नुवानःश्रीशम्भो विश्वसृष्टिर्भवसि निजमलत्रय्युपप्रोषितात्मा ॥ ३॥

ādikṣāntārṇasṛṣṭiṃ tribhuvanabhavanābhāsabhūmiṃ śivādikṣityantātmīyatattvāvalivikṛtagatiṃ vaidhasāṇḍāntabhūmim |ātmīyānuttarecchāguṇaparavaśatāṃ prāpya saṃvyaśnuvānaḥśrīśambho viśvasṛṣṭirbhavasi nijamalatrayyupaproṣitātmā || 3||

चत्वारः कालतत्त्वे तव युगपतयस्ते च धातुश्च पुत्राःव्याख्याता द्वादशैते स्थितिकृतिविदिताः सावताराः सदाराः ।श्रीकण्ठाद्याश्च नाथा धृतयुगविधयस्त्वन्नियत्युत्थितान्ताश्चैतन्या एव तस्मात्स्थितिरिति विदितस्त्वं सहस्रार्कदीप्ते ॥ ४॥

catvāraḥ kālatattve tava yugapatayaste ca dhātuśca putrāḥvyākhyātā dvādaśaite sthitikṛtividitāḥ sāvatārāḥ sadārāḥ |śrīkaṇṭhādyāśca nāthā dhṛtayugavidhayastvanniyatyutthitāntāścaitanyā eva tasmātsthitiriti viditastvaṃ sahasrārkadīpte || 4||

आत्मीयानादिरश्मीनिह भवजनितानेकसिद्धान्तजालव्यामोहोद्यद्विकल्पानृतनिजविषयान्पुण्यपापादिभेदैः ।दुर्ज्ञेयान्देशिकोक्त्या प्रविमलवपुषि स्वप्रकाशैकवह्नौस्वात्मत्वेन प्रबुद्धाञ्झडिति विजयते यस्त्वदात्माविरोधः ॥ ५॥

ātmīyānādiraśmīniha bhavajanitānekasiddhāntajālavyāmohodyadvikalpānṛtanijaviṣayānpuṇyapāpādibhedaiḥ |durjñeyāndeśikoktyā pravimalavapuṣi svaprakāśaikavahnausvātmatvena prabuddhāñjhaḍiti vijayate yastvadātmāvirodhaḥ || 5||

जाग्रत्स्वप्नप्रसुप्तिप्रकटितविभवैरात्ममायागुणैः स्वैर्ज्ञानेच्छाक्रोधरूपैर्विधिहरिहरकैरावृते मोक्षमार्गे ।पान्थाः केचित्सुधीराः शिवगुरुवचनज्ञानशास्त्राग्निदीप्तास्तवत्कारुण्यैकरक्षापरिविहितभियस्त्वां प्रयान्त्यादिमूर्ते ॥ ६॥

jāgratsvapnaprasuptiprakaṭitavibhavairātmamāyāguṇaiḥ svairjñānecchākrodharūpairvidhihariharakairāvṛte mokṣamārge |pānthāḥ kecitsudhīrāḥ śivaguruvacanajñānaśāstrāgnidīptāstavatkāruṇyaikarakṣāparivihitabhiyastvāṃ prayāntyādimūrte || 6||

त्वं मायाकामदेवप्रथममसि ततः स्वस्य सृष्टौ विधातारक्षायां विष्णुरन्ते प्रबलतरमहारुद्रमूर्तिः स्वमूर्तौ ।सत्योऽनन्तः प्रमाता शिवगुरुरिति च स्वात्ममूर्तिप्रभावैःस्वेच्छावस्थागुणाढ्योऽप्यगुण इति विभो वस्तुतः स्तूयसे त्वम् ॥ ७॥

tvaṃ māyākāmadevaprathamamasi tataḥ svasya sṛṣṭau vidhātārakṣāyāṃ viṣṇurante prabalataramahārudramūrtiḥ svamūrtau |satyo'nantaḥ pramātā śivagururiti ca svātmamūrtiprabhāvaiḥsvecchāvasthāguṇāḍhyo'pyaguṇa iti vibho vastutaḥ stūyase tvam || 7||

इच्छाशक्त्या ययैतत्कबलितमखिलं ते जगज्जालरूपंसृष्टिस्थित्यन्तवृत्या सरसि जलधरासारतुल्यात्मगत्या ।सैवानन्तान्तरङ्गप्रसरबहुविधानेकसङ्कल्पभावैराविर्भूत्वा त्वदैङ्गप्रकटनकृतये बोधसिन्धुस्त्वमेव ॥ ८॥

icchāśaktyā yayaitatkabalitamakhilaṃ te jagajjālarūpaṃsṛṣṭisthityantavṛtyā sarasi jaladharāsāratulyātmagatyā |saivānantāntaraṅgaprasarabahuvidhānekasaṅkalpabhāvairāvirbhūtvā tvadaiṅgaprakaṭanakṛtaye bodhasindhustvameva || 8||

इति श्रीदूर्वासकृतपरशम्भुमहिम्नस्तवेइच्छाशक्तिस्कन्धरश्मि प्रकरणं तृतीयम् ॥ ३॥

iti śrīdūrvāsakṛtaparaśambhumahimnastaveicchāśaktiskandharaśmi prakaraṇaṃ tṛtīyam || 3||

४\। चतुर्थ प्रकरणं ज्ञानशक्तिस्कन्धरश्मिसंवेद्यं तत्त्वजालं परशिवधरणीमूलपारं विचित्रंकर्मानन्तप्रपञ्चं निरुपममहिमानादिमध्यावसानः ।ब्रह्मानन्दामृताब्धिः समरसविधुना जृम्भितस्वात्मभासोहेतुत्वेन प्रबोधज्वलन तव महाज्ञानशक्तिं व्यनक्ति ॥ १॥

4\| caturtha prakaraṇaṃ jñānaśaktiskandharaśmisaṃvedyaṃ tattvajālaṃ paraśivadharaṇīmūlapāraṃ vicitraṃkarmānantaprapañcaṃ nirupamamahimānādimadhyāvasānaḥ |brahmānandāmṛtābdhiḥ samarasavidhunā jṛmbhitasvātmabhāsohetutvena prabodhajvalana tava mahājñānaśaktiṃ vyanakti || 1||