पञ्चाक्षरीमाहात्म्यम् Panchaksharimahatmyam

श्रीवीरमाहेश्वराचारस्य प्रथमभागः ॥ अथाष्टमोऽध्यायः ।श्रीशिवाय नमः । शैवे । वायवीयसंहितायाम् ।विष्णुरुवाच ।महर्षिवर सर्वज्ञ सर्वज्ञानमहोदधे ।पञ्चाक्षरस्य माहात्म्यं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ १॥

śrīvīramāheśvarācārasya prathamabhāgaḥ || athāṣṭamo'dhyāyaḥ |śrīśivāya namaḥ | śaive | vāyavīyasaṃhitāyām |viṣṇuruvāca |maharṣivara sarvajña sarvajñānamahodadhe |pañcākṣarasya māhātmyaṃ śrotumicchāmi tattvataḥ || 1||

उपमन्युरुवाच ।पञ्चाक्षरस्य माहात्म्यं वर्षकोटिशतैरपि ।अशक्यं विस्तराद्वक्तुं तस्मात्सङ्क्षेपतः श्रुणु ॥ २॥

upamanyuruvāca |pañcākṣarasya māhātmyaṃ varṣakoṭiśatairapi |aśakyaṃ vistarādvaktuṃ tasmātsaṅkṣepataḥ śruṇu || 2||

वेदे शिवागमे चायमुभयत्र षडक्षरः ।मन्त्रः स्थितः सदा मुख्यो लोके पञ्चाक्षरः स्मृतः ॥ ३॥

vede śivāgame cāyamubhayatra ṣaḍakṣaraḥ |mantraḥ sthitaḥ sadā mukhyo loke pañcākṣaraḥ smṛtaḥ || 3||

सर्वमन्त्राधिकश्चायमोङ्काराद्यः षडक्षरः ।सर्वेषां शिवभक्तानामशेषार्थप्रदायकः ॥ ४॥

sarvamantrādhikaścāyamoṅkārādyaḥ ṣaḍakṣaraḥ |sarveṣāṃ śivabhaktānāmaśeṣārthapradāyakaḥ || 4||

तदल्पाक्षरमर्थाढ्यं वेदसारं विमुक्तिदम् ।आज्ञासिद्धमसन्दिग्धं वाक्यमेतच्छिवात्मकम् ॥ ५॥

tadalpākṣaramarthāḍhyaṃ vedasāraṃ vimuktidam |ājñāsiddhamasandigdhaṃ vākyametacchivātmakam || 5||

नानासिद्धियुतं दिव्यं लोकचित्तानुरञ्जकम् ।सुनिश्चितार्थगम्भीरं वाक्यं तत्पारमेश्वरम् ॥ ६॥

nānāsiddhiyutaṃ divyaṃ lokacittānurañjakam |suniścitārthagambhīraṃ vākyaṃ tatpārameśvaram || 6||

मन्त्रं सुखमुखोच्चार्यमशेषार्थप्रसिद्धये ।प्राहोन्नमः शिवायेति सर्वज्ञः सर्वदेहिनाम् ॥ ७॥

mantraṃ sukhamukhoccāryamaśeṣārthaprasiddhaye |prāhonnamaḥ śivāyeti sarvajñaḥ sarvadehinām || 7||

तद्बीजं सर्वविद्यानां मन्त्रमाद्यं षडक्षरम् ।अतिसूक्ष्मं महार्थं च ज्ञेयं तद्वबीजवत् ॥ ८॥

tadbījaṃ sarvavidyānāṃ mantramādyaṃ ṣaḍakṣaram |atisūkṣmaṃ mahārthaṃ ca jñeyaṃ tadvabījavat || 8||

देवो गुणत्रयातीतः सर्वज्ञः सर्वकृत्प्रभुः ।ओमित्येकाक्षरे मन्त्रे स्थितः सर्वगतः शिवः ॥ ९॥

devo guṇatrayātītaḥ sarvajñaḥ sarvakṛtprabhuḥ |omityekākṣare mantre sthitaḥ sarvagataḥ śivaḥ || 9||

ईशानाद्यानि सूक्ष्माणि ब्रह्माण्येकाक्षराणि तु ।मन्त्रे नमः शिवायेति संस्थितानि यथाक्रमम् ॥ १०॥

īśānādyāni sūkṣmāṇi brahmāṇyekākṣarāṇi tu |mantre namaḥ śivāyeti saṃsthitāni yathākramam || 10||

मन्त्रे षडक्षरे सूक्ष्मे पञ्चब्रह्मतनुः शिवः ।वाच्यवाचकभावेन स्थितः साक्षात्स्वभावतः ॥ ११॥

mantre ṣaḍakṣare sūkṣme pañcabrahmatanuḥ śivaḥ |vācyavācakabhāvena sthitaḥ sākṣātsvabhāvataḥ || 11||

वाच्यः शिवः प्रमेयत्वान्मन्त्रस्तद्वाचकःस्मृतः ।वाच्यवाचकभावोऽयमनादिः संस्थितस्तयोः ॥ १२॥

vācyaḥ śivaḥ prameyatvānmantrastadvācakaḥsmṛtaḥ |vācyavācakabhāvo'yamanādiḥ saṃsthitastayoḥ || 12||

यः सर्वज्ञः स सम्पूर्णः स्वभावविमलः शिवः ।तस्याभिधानं मन्त्रोऽयमभिधेयश्च स स्मृतः ॥ १३॥

yaḥ sarvajñaḥ sa sampūrṇaḥ svabhāvavimalaḥ śivaḥ |tasyābhidhānaṃ mantro'yamabhidheyaśca sa smṛtaḥ || 13||

अभिधानाभिधेयत्वान्मन्त्रसिद्धः परः शिवः ।एतावत्तु शिवज्ञानमेतावत्परमं पदम् ॥ १४॥

abhidhānābhidheyatvānmantrasiddhaḥ paraḥ śivaḥ |etāvattu śivajñānametāvatparamaṃ padam || 14||

यदोन्नमः शिवायेति शिववाक्यं षडक्षरम् ।विधिवाक्यमिदं शैवं नार्थवादं शिवात्मकम् ॥ १५॥

yadonnamaḥ śivāyeti śivavākyaṃ ṣaḍakṣaram |vidhivākyamidaṃ śaivaṃ nārthavādaṃ śivātmakam || 15||

बहुत्वेऽपि हि मन्त्राणां सर्वज्ञेन शिवेन यत् ।प्रणीतममलं मन्त्रं न तेन सदृशं क्वचित् ॥ १६॥

bahutve'pi hi mantrāṇāṃ sarvajñena śivena yat |praṇītamamalaṃ mantraṃ na tena sadṛśaṃ kvacit || 16||

साङ्गानि वेदशास्त्राणि संस्थितानि षडक्षरे ।न तेन सदृशस्तस्मान्मन्त्रोऽन्योऽस्ति परः क्वचित् ॥ १७॥

sāṅgāni vedaśāstrāṇi saṃsthitāni ṣaḍakṣare |na tena sadṛśastasmānmantro'nyo'sti paraḥ kvacit || 17||

शिवज्ञानानि यावन्ति विद्यास्थानानि यानि च ।षडक्षरस्य सूत्रस्य तानि भाष्यं समासतः ॥ १८॥

śivajñānāni yāvanti vidyāsthānāni yāni ca |ṣaḍakṣarasya sūtrasya tāni bhāṣyaṃ samāsataḥ || 18||

किं तस्य बहुभिर्मन्त्रैः शास्त्रैर्वा बहुविस्तरैः ।यस्योन्नमः शिवायेति मन्त्रोऽयं हृदि संस्थितः ॥ १९॥

kiṃ tasya bahubhirmantraiḥ śāstrairvā bahuvistaraiḥ |yasyonnamaḥ śivāyeti mantro'yaṃ hṛdi saṃsthitaḥ || 19||

तेनाधीतं श्रुतं तेन कृतं सर्वमनुष्ठितम् ।येनोन्नमः शिवायेति मन्त्राभ्यासः स्थिरीकृतः ॥ २०॥

tenādhītaṃ śrutaṃ tena kṛtaṃ sarvamanuṣṭhitam |yenonnamaḥ śivāyeti mantrābhyāsaḥ sthirīkṛtaḥ || 20||

नमस्कारादिसंयुक्तं शिवायेत्यक्षरत्रयम् ।जिव्हाग्रे वर्तते यस्य सफलं तस्य जीवितम् ॥ २१॥

namaskārādisaṃyuktaṃ śivāyetyakṣaratrayam |jivhāgre vartate yasya saphalaṃ tasya jīvitam || 21||

अन्त्यजो बाधमो वापि मूर्खो वा पण्डितोऽपि वा ।पञ्चाक्षरजपे निष्ठो मुच्यते पापपञ्जरात् ॥ २२॥

antyajo bādhamo vāpi mūrkho vā paṇḍito'pi vā |pañcākṣarajape niṣṭho mucyate pāpapañjarāt || 22||

इत्युक्तं परमेशेन देव्या पृष्टेन शूलिना ।हिताय सर्वमर्त्यानां तिष्यजानां विशेषतः ॥ २३॥

ityuktaṃ parameśena devyā pṛṣṭena śūlinā |hitāya sarvamartyānāṃ tiṣyajānāṃ viśeṣataḥ || 23||

देव्युवाच ।कलौ कलुषिते काले दुर्जये दुरतिक्रमे ।अपुण्यतमसाच्छन्ने लोके धर्मपराङ्मुखे ॥ २४॥

devyuvāca |kalau kaluṣite kāle durjaye duratikrame |apuṇyatamasācchanne loke dharmaparāṅmukhe || 24||

क्षीणे वर्णाश्रमाचारे सङ्करे समुपागते ।सर्वाधिकारे सन्दिग्धे निश्चिते वा विपर्यये ॥ २५॥

kṣīṇe varṇāśramācāre saṅkare samupāgate |sarvādhikāre sandigdhe niścite vā viparyaye || 25||

तदोपदेशे विहते गुरुशिष्यक्रमे गते ।केनोपायेन मुच्यन्ते भक्तास्तव महेश्वर ॥ २६॥

tadopadeśe vihate guruśiṣyakrame gate |kenopāyena mucyante bhaktāstava maheśvara || 26||

महेश्वर उवाच ।आश्रित्य परमां विद्यां त्द्यां पञ्चाक्षरीं मम ।भक्त्या च भावितात्मानो मुच्यन्ते कलिजा नराः ॥ २७॥

maheśvara uvāca |āśritya paramāṃ vidyāṃ tdyāṃ pañcākṣarīṃ mama |bhaktyā ca bhāvitātmāno mucyante kalijā narāḥ || 27||

मनोवाक्कायजैर्दोषैर्वक्तुं स्मर्तुमगोचरैः ।दूषितानां कृतघ्नानां निर्दयानां खलात्मनाम् ॥ २८॥

manovākkāyajairdoṣairvaktuṃ smartumagocaraiḥ |dūṣitānāṃ kṛtaghnānāṃ nirdayānāṃ khalātmanām || 28||

लुब्धानां वक्रमनसामपि मत्प्रवणात्मनाम् ।मम पञ्चाक्षरी विद्या संसारभयतारिणी ॥ २९॥

lubdhānāṃ vakramanasāmapi matpravaṇātmanām |mama pañcākṣarī vidyā saṃsārabhayatāriṇī || 29||

मयैवमसकृद्देवि प्रतिज्ञातं धरातले ।पतितोऽपि विमुच्येत मद्भक्तो विद्ययाऽनया ॥ ३०॥

mayaivamasakṛddevi pratijñātaṃ dharātale |patito'pi vimucyeta madbhakto vidyayā'nayā || 30||

देव्युवाच ।कर्मायोग्यो भवेन्मर्त्यः पतितो यदि सर्वथा ।कर्मायोग्येन यत्कर्म कृतं च नरकाय हि ।ततः कथं विमुच्येत पतितो विद्ययाऽनया ॥ ३१॥

devyuvāca |karmāyogyo bhavenmartyaḥ patito yadi sarvathā |karmāyogyena yatkarma kṛtaṃ ca narakāya hi |tataḥ kathaṃ vimucyeta patito vidyayā'nayā || 31||

ईश्वर उवाच ।तथ्यमेतत्त्वया प्रोक्तं तथापि श्रुणु सुन्दरि ।रहस्यमिति मत्वैतद्गोपितं यन्मया पुरा ॥ ३२॥

īśvara uvāca |tathyametattvayā proktaṃ tathāpi śruṇu sundari |rahasyamiti matvaitadgopitaṃ yanmayā purā || 32||

अमन्त्रकं मां पतितः पूजयेद्यदि मोहितः ।नारकी स्यान्न सन्देहो मम पञ्चाक्षरीं विना ॥ ३३॥

amantrakaṃ māṃ patitaḥ pūjayedyadi mohitaḥ |nārakī syānna sandeho mama pañcākṣarīṃ vinā || 33||

अव्भक्षावायुभक्षाश्च ये चान्ये व्रतकर्शिताः ।तेषामेतैव्रतैर्नास्ति मम लोकसमागमः ॥ ३४॥

avbhakṣāvāyubhakṣāśca ye cānye vratakarśitāḥ |teṣāmetaivratairnāsti mama lokasamāgamaḥ || 34||

भक्त्या पञ्चाक्षरेणैव यो हि मां सकृदर्चयेत् ।सोऽपि गच्छेन्मम स्थानं मन्त्रस्यास्यैव गौरवात् ॥ ३५॥

bhaktyā pañcākṣareṇaiva yo hi māṃ sakṛdarcayet |so'pi gacchenmama sthānaṃ mantrasyāsyaiva gauravāt || 35||

तस्मात्तपांसि यज्ञाश्च व्रतानि नियमास्तथा ।पञ्चाक्षरार्चनस्यैते कोट्यंशेनापि नो समाः ॥ ३६॥

tasmāttapāṃsi yajñāśca vratāni niyamāstathā |pañcākṣarārcanasyaite koṭyaṃśenāpi no samāḥ || 36||

तस्मादनेन मन्त्रेण मनोवाक्कायभेदतः ।यथाप्रज्ञं यथाश्रद्धं यथाकालं यथामति ॥ ३७॥

tasmādanena mantreṇa manovākkāyabhedataḥ |yathāprajñaṃ yathāśraddhaṃ yathākālaṃ yathāmati || 37||

यथाशक्ति यथासम्पद्यथायोगं यथारति ।यदा कदापि वा भक्त्या यत्र कुत्रापि वा कृताः ।येन केनापि वा देवि प्रजां मुक्ति नयिष्यति ॥ ३८॥

yathāśakti yathāsampadyathāyogaṃ yathārati |yadā kadāpi vā bhaktyā yatra kutrāpi vā kṛtāḥ |yena kenāpi vā devi prajāṃ mukti nayiṣyati || 38||

अशुद्धो वा विशुद्धो वा सकृत्पञ्चाक्षरेण यः ।पूजयेत्पतितो वापि मुच्यते नात्र संशयः ॥ ३९॥

aśuddho vā viśuddho vā sakṛtpañcākṣareṇa yaḥ |pūjayetpatito vāpi mucyate nātra saṃśayaḥ || 39||

किमत्र बहुनोक्तेन भक्ताः सर्वेऽधिकारिणः ।मम पञ्चाक्षरीमन्त्रस्तस्माच्छ्रेष्ठतरो हि सः ॥ ४०॥

kimatra bahunoktena bhaktāḥ sarve'dhikāriṇaḥ |mama pañcākṣarīmantrastasmācchreṣṭhataro hi saḥ || 40||

पञ्चाक्षरीप्रभावाञ्च लोका देवा महर्षयः ।तिष्ठन्ति शाश्वता धर्मा वेदाः सर्वमिदं जगत् ॥ ४१॥

pañcākṣarīprabhāvāñca lokā devā maharṣayaḥ |tiṣṭhanti śāśvatā dharmā vedāḥ sarvamidaṃ jagat || 41||

आदौ नमः प्रयोक्तव्यं शिवायेति ततः परम् ।सैषा पञ्चाक्षरी विद्या सर्वश्रुतिशिरोगता ॥ ४२॥

ādau namaḥ prayoktavyaṃ śivāyeti tataḥ param |saiṣā pañcākṣarī vidyā sarvaśrutiśirogatā || 42||

शब्दजातस्य सर्वस्य बीजभूता समासतः ।प्रथमं मन्मुखोद्गीर्णा सा ममैवास्ति वाचिका ॥ ४३॥

śabdajātasya sarvasya bījabhūtā samāsataḥ |prathamaṃ manmukhodgīrṇā sā mamaivāsti vācikā || 43||

मम पञ्चमुखान्याहुः स्थानं तेषां वरानने ।पूर्वादिषूर्ध्वपर्यन्तं नकारादि यथाक्रमम् ॥ ४४॥

mama pañcamukhānyāhuḥ sthānaṃ teṣāṃ varānane |pūrvādiṣūrdhvaparyantaṃ nakārādi yathākramam || 44||

मूलविद्या शिवं शैवं सूत्रं पञ्चाक्षरस्तथा ।नामान्यस्य विजानीयाच्छैवं मे हृदयं मतम् ॥ ४५॥

mūlavidyā śivaṃ śaivaṃ sūtraṃ pañcākṣarastathā |nāmānyasya vijānīyācchaivaṃ me hṛdayaṃ matam || 45||

रहस्यमन्यद्वक्ष्यामि गोपनीयमिदं प्रिये ।न वाच्यं यस्य कस्यापि नास्तिकस्याथ वा पशोः ॥ ४६॥

rahasyamanyadvakṣyāmi gopanīyamidaṃ priye |na vācyaṃ yasya kasyāpi nāstikasyātha vā paśoḥ || 46||

सदाचारविहीनस्य पतितस्यान्त्यजस्य च ।पञ्चाक्षरात्परं नास्ति परित्राणं कलौ युगे ॥ ४७॥

sadācāravihīnasya patitasyāntyajasya ca |pañcākṣarātparaṃ nāsti paritrāṇaṃ kalau yuge || 47||

गच्छतस्तिष्ठतो वापि स्वेच्छया कर्म कुर्वतः ।अशुचेर्वा शुचेर्वाऽपि मन्त्रोऽयं न च निष्फलः ॥ ४८॥

gacchatastiṣṭhato vāpi svecchayā karma kurvataḥ |aśucervā śucervā'pi mantro'yaṃ na ca niṣphalaḥ || 48||

अन्त्यजस्यापि मूर्खस्य मूढस्य पतितस्य च ।निर्मर्यादस्य नीचस्य मन्त्रोऽयं न च निष्फलः ॥ ४९॥

antyajasyāpi mūrkhasya mūḍhasya patitasya ca |nirmaryādasya nīcasya mantro'yaṃ na ca niṣphalaḥ || 49||

सर्वावस्थां गतस्यापि मयि भक्तिमतः प्रिये ।सिध्यत्येष न सन्देहो नापरस्य तु कस्य चित् ॥ ५०॥

sarvāvasthāṃ gatasyāpi mayi bhaktimataḥ priye |sidhyatyeṣa na sandeho nāparasya tu kasya cit || 50||

न लग्नतिथिनक्षत्रवारयोगादयः प्रिये ।अस्यात्यन्तमवेक्ष्याः स्युनैष सुप्तः सदोदितः ॥ ५१॥

na lagnatithinakṣatravārayogādayaḥ priye |asyātyantamavekṣyāḥ syunaiṣa suptaḥ sadoditaḥ || 51||

मन्त्रान्तरेषु सिद्धेषु मन्त्र एष न सिध्यति ।अस्मिन् सिद्धे महामन्त्रे तेऽत्र सिद्धा भवन्त्युत ॥ ५२॥

mantrāntareṣu siddheṣu mantra eṣa na sidhyati |asmin siddhe mahāmantre te'tra siddhā bhavantyuta || 52||

यथा देवेष्वलब्धोऽस्मि लब्धेष्वपि महेश्वरि ।मयि लब्धे तु ते लब्धा मन्त्रेष्वेष समो विधिः ॥ ५३॥

yathā deveṣvalabdho'smi labdheṣvapi maheśvari |mayi labdhe tu te labdhā mantreṣveṣa samo vidhiḥ || 53||

तथापि नैव क्षुद्रेषु फलेषु प्रतियोगिषु ।सहसा विनियुञ्जीत यस्मादेष महाबलः ॥ ५४॥

tathāpi naiva kṣudreṣu phaleṣu pratiyogiṣu |sahasā viniyuñjīta yasmādeṣa mahābalaḥ || 54||

तस्मान्मन्त्रान्तरं त्यक्त्वा साधयन्नधिकारतः ।आश्रयेत्परमां विद्यां हृद्यां पञ्चाक्षरीं बुधः ॥ ५५॥

tasmānmantrāntaraṃ tyaktvā sādhayannadhikārataḥ |āśrayetparamāṃ vidyāṃ hṛdyāṃ pañcākṣarīṃ budhaḥ || 55||

उपमन्युरुवाच ।एवं साक्षान्महादेव्यै महादेवेन शूलिना ।हिताय जगतामुक्तः पञ्चाक्षरविधिक्रमः ॥ ५६॥

upamanyuruvāca |evaṃ sākṣānmahādevyai mahādevena śūlinā |hitāya jagatāmuktaḥ pañcākṣaravidhikramaḥ || 56||

य इदं कीर्तयेद्भक्त्या श्रुणुयाद्वा समाहितः ।सर्वपापविनिर्मुक्तः स याति परमां गतिम् ॥ ५७॥

ya idaṃ kīrtayedbhaktyā śruṇuyādvā samāhitaḥ |sarvapāpavinirmuktaḥ sa yāti paramāṃ gatim || 57||

इति श्रीमन्नीलकण्ठनागनाथाचार्यवर्यविरचिते श्रीमद्वीरमाहेश्वराचारसङ्ग्रहेसदाचारनिरूपणे पञ्चाक्षरीमाहात्म्यकथनं नामाष्टमोऽध्यायः ।अनुवादः(१) श्रीकृष्ण म्हणाले हे ऋषिश्रेष्ठा उपमन्युमुने, तूं सर्वज्ञ आहेस, तूं शिवज्ञानाचा महासमुद्र आहेस\। मला पंचक्षरीमंत्राचें माहात्म्य सविस्तर रीतीनें ऐकावयाची इच्छा आहे तर तें तूं मला सांग\। असें कृष्णाचें बोलणें ऐकून(२) उपमन्यु ऋषि म्हणाले पंचाक्षरी मंत्राचें माहात्म्य सविस्तर रीतीनें सांगू म्हटलें तर शंभर कोटि वर्षे देखील पुरणार नाहींत ह्यासाठी तें मी तुला संक्षिप्त रीतीनें सांगतो\।(३) वेदांत आणि शिवागमांत दोन्ही ठिकाणी ह्या मंत्राला षडक्षरी मंत्र असें नांव पडलेलें आहे, लोकांत मात्र ह्याला पंचाक्षरी मंत्र असें म्हणतात\।(४) हा मंत्र सर्व मंत्रांपेक्षां श्रेष्ठ आहे ह्या मंत्राच्या अगोदर ओंकार लावितात त्यामुळे ह्याला षडक्षर मंत्र असें नाव पडलें\। हा षडक्षरी मंत्र सर्व शिवभक्तांचे सर्व प्रकारचे मनोरथ पूर्ण करितो\।(५) ह्या मंत्रांत अक्षरें अगदीं थोडीं आहेत\। त्यांचा अर्थ मात्र महत्वाचा आहे\। हा मंत्र सर्व वेदांचे सार (मुख्य तत्त्व) असून ह्या मंत्राने मोक्षप्राप्ति होते, हा मंत्र शिवाचे आज्ञेनें तयार झालेला असून ह्या मंत्रांत कोणताही संशय नाहीं\। ह्या मंत्रांतील वाक्य शिवस्वरूपच आहे\।(८) हा शिवषडक्षरी मंत्र सर्व विद्यांचं मूल असून सर्व मंत्रांत मुख्य आहे\। हा मंत्र फार महत्वाचा असून ह्यांतील अर्थ फार प्रौढ आहे\। हा मंत्र वडाचे बियासारखा आहे असें समजावें\।(१०) ईशान वगैरे महत्वाचीं परब्रह्मस्वरूपें एका अक्षरांत (ओंकारांत) राहतात, ह्या ओंकारमंत्रापुढे नमः शिवाय अशीं अक्षरें क्रमाक्रमानें (ओळीनें) राहतात\।(१२) शिव हा वाच्य असून हा षडक्षरी (ॐ नमः शिवाय) मंत्र गणना करण्यावरून मानलेला आहे\। ह्या शिवाचा आणि षडक्षरीमंत्राचा अनादिकालापासून वाच्यवाचकभाव संबंध मानला गेला आहे\।(१५) जीं ॐ नमः शिवाय अशीं सहा अक्षरें ह्या षडक्षरी मंत्रांत आहेत हीं सहा अक्षरें प्रत्यक्ष श्रीशिवाचें वाक्य आहे, हें विधिवाक्य असून हें शिवधर्माचें मुख्य सार आहे\। हा अर्थवाद (फुकट जाणारा नांवचा) मंत्र नव्हे हा प्रत्यक्ष शिवस्वरूप आहे(१६) अनेक तऱ्हेचे मंत्र आहेत त्या सर्वांत हा मंत्र प्रत्यक्ष श्रीशिवांनी सांगितला असल्यामुळे हा मंत्र निर्दोष आहे असा मंत्र दुसरा कोणताही नाही(१७) ह्या षडक्षरी मंत्रांत वेद आणि शास्त्रें हीं आंग आणि उपांगांसह राहतात, ह्यामुळे ह्या शिवपंचाक्षरी मंत्रासारखा महत्वाचा मंत्र दुसरा कोठेही नाहीं\।(१८) जितकीं शिवज्ञाने आहेत, जितकीं विद्यास्थाने आहेत तितकीं सर्व ह्या षडक्षरी मंत्राची भाष्यें आहेत ह्या सर्वांचें मूळ शिवपंचाक्षरी मंत्रच आहे\।(१९) ज्या मनुष्याच्या मनांत हा शिवपंचाक्षरी मंत्र चांगल्या तऱ्हेनें ठसला आहे त्या मनुष्याला अनेक प्रकारचे दुसरे मंत्र कशाला? आणि अतिशय विस्तार असलेलीं दुसरीं शास्त्रे तरी कशाला पाहिजेत ? पंचाक्षरी मंत्र त्यानें पाठ केला म्हणजे त्याने सर्व कांहीं केल्यासारखें आहे\।(२१) नमस्कार अशा अर्थाची नमः हीं दोन अक्षरें आणि त्या दोन अक्षरांपुढें शिवाय अशीं तीन अक्षरें मिळून नमः शिवाय हीं मंत्राक्षरें ज्याच्या जिभेच्या शेंड्यावर नेहमीं राहतात (जो मनुष्य नेहमी शिवपंचाक्षरी मंत्राचा पाठ करितो) त्याचें जीवित धन्य आहे\।(२३) असें पार्वतीनें विचारल्यावरून कलियुगांत जन्मलेल्या सर्व प्राण्यांच्या हिताकरितां प्रत्यक्ष श्रीशिवांनी सांगितलें आहे\।(२४) पार्वती म्हणाली परमेश्वरा, कलियुग हें पातकांचे घर आहे तेथील दिवस कोणासही चुकवितां येत नाहींत ते भोगावेंच लागतात, लोकांत जिकडे तिकडे अज्ञानपणारूप आंधार पडलेला असतो, त्यामुळे सर्व लोक धर्मकृत्याविषयीं हेळसांड करितात, कोणीही धर्माचरण करीत नाहींत\।(२५) कलियुगांतील लोक अशक्त असून वर्णधर्म आणि आश्रमधर्म यथाविधीनें पाळीत नाहींत\। त्यामुळे संकर होऊन सर्व प्रकारचे अधिकार (व्यवस्था) मोडून जातात\। जे निश्चितज्ञान आहे त्याविषयी संशय येऊं लागून त्या विरुद्ध वर्तन होऊं लागतें\।(२६) त्यावेळी उपदेश बरोबर होत नाहींत त्यामुळे गुरूची रीति आणि शिष्याची रीति मर्यादा बरोबर राहत नाहीं अशा दुर्धर कालाच्या कलियुगांत महेश्वरा, तुझें भक्त कोणत्या उपायानें मुक्त होतील, हे मला सांग ? असा पार्वतीचा प्रश्न ऐकून(२७) शिव म्हणाले देवि पार्वती, त्यावेळी जन्मास येणारे माझे भक्त लोक भक्तिभावानें मनापासून अतिशय महत्वाची आणि कानास गोड लागणारी शिवपंचाक्षरी विद्या हिचा आश्रय करून उद्धरून जातील\।(२९) लोभी लोक आणि अतिशय कपटी मनाचे लोक जरी असले तरी ते जर मजवर दृढविश्वास ठेवून माझ्या पंचाक्षरी मंत्राचा जप करतील तर पंचाक्षरी विद्येच्या सामर्थ्यानें ते संसार भयापासून मुक्त होतील\।(३०) पार्वति, मी पृथ्वी लोकावर सर्व लोकांत वारंवार असें खालीनें सांगितलें आहे की, एखादा मनुष्य पतित (नीच कुलांत जन्मलेला) जरी असला तरी माझा भक्त असून माझ्या पंचाक्षरी मंत्राचा जप करील तर मुक्त होतो\। असें महादेवाचे बोलणें ऐकून(३२) शिव म्हणाले पार्वति, तूं म्हणतेस ती गोष्ट खरी आहे, तरीपण त्याचें कारण आहे तें मी तुला सांगतो ऐक\। हे फार महत्वाचें आहे असे समजून मीं इतके दिवस गुप्त ठेविलें होतें\।(३४) जे कोणी नुसतें पाणी पिऊनच तपश्चर्या करितात, जे कोणी वायु भक्षण करून तपश्चर्या करितात आणखी दुसरे असेच कोणी व्रतें करून आपापलीं शरीरें झिजवितात, त्यांस त्यांनी केलेल्या ह्या व्रतांनी माझ्या कैलासलोकाची प्राप्ति होत नाहीं\।(३६) म्हणूनच दुसऱ्या अनेक प्रकारच्या तपश्चर्या, यज्ञ, व्रतें, तसेंच निमय हे सर्व ह्या पंचाक्षरी मंत्राच्या कोटि हिश्याची देखील बरोबरी करूं शकत नाहींत\। ह्या वर सांगितलेल्या सर्व क्रियापेक्षां पंचाक्षरी मंत्र कोटपटीनें श्रेष्ठ आहे\।(३७) ह्यासाठी ह्या पंचाक्षरी मंत्रानें काया वाचा मनाने आपल्या बुद्धीप्रमाणें, आपल्या श्रद्धेप्रमाणें, कालमानाप्रमाणें, आपल्या समजुतीप्रमाणें,(३८) आपल्या शक्तीप्रमाणें, आपल्या ऐपतीप्रमाणे जसें साधेल त्या रीतीनें, आपल्या आवडीप्रमाणे जेव्हां केव्हां (जेव्हां सवड साधेल तेव्हां) भक्तिभावानें जेथें कोठें सवड सांपडेल तेथे कोणत्याही जातीच्या मनुष्यानें माझी पूजा केली तर ती पूजा त्यास मोक्षप्राप्ति करून देते\।(४०) ह्याविषयीं फार सांगण्यांत् काय अर्थ आहे? जे लोक माझे भक्त आहेत ते सर्व प्रकारचीं कर्मे करण्याला अधिकारी आहेत आणि माझा पंचाक्षरी मंत्र जगांत जितके मंत्र आहेत त्या सर्व मंत्रांपेक्षां श्रेष्ठ आहे\।(४१) हे सर्व लोक, हे सर्व देव, हे सर्व महर्षि, हे सर्व वेद, आणि हे सर्व जग पंचाक्षरी मंत्राच्या आधाराने चिरकाळपर्यंत राहतात\।(४२) ह्या पंचाक्षरी मंत्राच्या अगोदर नमः अशी अक्षरें घालून त्याचे पुढे शिवाय अशीं तीन अक्षरें घालावीं, हीच पंचाक्षरी विद्या होय, ही पंचाक्षरी विद्या सर्व वेदांचया अग्रभागीं (मुख्य ठिकाणीं) राहते (पंचाश्चरी मंत्र) सर्व वेदांत श्रेष्ठ आहे\।(४५) शिव ही मूलविद्या असून शैव हें सूत्र आहे आणि पंचाक्षर मंत्र हा त्या शिवाचीं नांवें आहेत असें मानावें, व शैव हें माझें हृदय आहे\।(४६) माझे प्रियपार्वति, मी आणखी तुला एक महत्वाची गोष्ट सांगतो, ही तूं फार गुप्त ठेव\। ही उगीच भलत्या सलत्या नास्तिक मनुष्यास तूं सांगू नकोस, कोणी अज्ञान मनुष्य असेल त्यास सांगू नकोस,(४८) चालत असो, उभा असो, मनाला वाटेल तें कर्म करीत असो, अशुचि असो, शुचि असो, त्यानें जर या शिवमंत्राचा जप केला तर त्याला हा मंत्रा कधीही निष्फल होत नाहीं\।(५१) हा मंत्र जपणें झालें तर लग्न, तिथि, नक्षत्र, वार आणि योग वगैरे फारसें अनुकूल प्रतिकूल आहेत किंवा नाहीत हे पहावयास नको, हा मंत्र नेहमीं जागरूक आहे हा कोणत्याहीवेळीं जपला तरी चिंता नाहीं\।(५२) दुसरे मंत्र आपणास अनुकूल झाले म्हणजे हा पंचाक्षरी मंत्र अनुकूल होतो असें नाहीं\। आणि हा शिवपंचाक्षरी महामंत्र एकवेळ अनुकूल झाला म्हणजे सर्व इतर मंत्र् अनुकूल झाल्यासारखेच आहेत\।(५३) हे महेश्वरी जसे सर्व देव प्रसन्न झाले म्हणजे मी प्रसन्न झालों असें होत नाहीं आणि मी प्रसन्न झालों म्हणजे सर्व देव प्रसन्न झाल्यासारखे आहेत, तसाच पंचाक्षरीमंत्र साध्य झाला म्हणजे सर्व मंत्र साध्य झाल्यासारखे आहेत, सारांश, माझी आणि पंचाक्षरी मंत्राची योग्यता सारखी आहे\।(५४) म्हणूनच हा मंत्र जपून त्याचे मोबदला क्षुल्लक एखादा उपयोग (फळ) करून घ्यावयाचें मनांत आणूं नये\। ह्या मंत्राच्या अनुरूप असें फळ मिळण्याची इच्छा करावी कां तर ह्या मंत्राचें सामर्थ्य अलौकिक आहे\।(५५) ह्यासाठीं ज्ञानी मनुष्यानें दुसरे मंत्र जपणें वगैरे सर्व सोडून देऊन आपल्या अधिकारानुरूप श्रेष्ठ आणि मनोहर अशा पंचाक्षरीविद्येचा आश्रय करावा\।(५६) उपमन्यु म्हणाले श्रीकृष्णा, हें पंचाक्षरी मंत्राचें माहात्म्य सर्व लोकांचे हित व्हावयासाठीं शूल हातांत असणाऱ्या श्रीशिवांनी स्वतः महादेवी पार्वतीस सांगितलें\।ह्याप्रमाणें श्रीनीलकण्ठनागनाथ नांवाच्या मोठ्या विद्वानानें केलेल्या वीरमाहेश्वराचारसङ्ग्रहांतील सदाचारनिरूपणापैकीं पञ्चाक्षरीमन्त्राचें माहात्म्यकथन नांवाचा आठवा अध्याय सम्पला\।

iti śrīmannīlakaṇṭhanāganāthācāryavaryaviracite śrīmadvīramāheśvarācārasaṅgrahesadācāranirūpaṇe pañcākṣarīmāhātmyakathanaṃ nāmāṣṭamo'dhyāyaḥ |anuvādaḥ(1) śrīkṛṣṇa mhaṇāle he ṛṣiśreṣṭhā upamanyumune, tūṃ sarvajña āhesa, tūṃ śivajñānācā mahāsamudra āhesa\| malā paṃcakṣarīmaṃtrāceṃ māhātmya savistara rītīneṃ aikāvayācī icchā āhe tara teṃ tūṃ malā sāṃga\| aseṃ kṛṣṇāceṃ bolaṇeṃ aikūna(2) upamanyu ṛṣi mhaṇāle paṃcākṣarī maṃtrāceṃ māhātmya savistara rītīneṃ sāṃgū mhaṭaleṃ tara śaṃbhara koṭi varṣe dekhīla puraṇāra nāhīṃta hyāsāṭhī teṃ mī tulā saṃkṣipta rītīneṃ sāṃgato\|(3) vedāṃta āṇi śivāgamāṃta donhī ṭhikāṇī hyā maṃtrālā ṣaḍakṣarī maṃtra aseṃ nāṃva paḍaleleṃ āhe, lokāṃta mātra hyālā paṃcākṣarī maṃtra aseṃ mhaṇatāta\|(4) hā maṃtra sarva maṃtrāṃpekṣāṃ śreṣṭha āhe hyā maṃtrācyā agodara oṃkāra lāvitāta tyāmuḷe hyālā ṣaḍakṣara maṃtra aseṃ nāva paḍaleṃ\| hā ṣaḍakṣarī maṃtra sarva śivabhaktāṃce sarva prakārace manoratha pūrṇa karito\|(5) hyā maṃtrāṃta akṣareṃ agadīṃ thoḍīṃ āheta\| tyāṃcā artha mātra mahatvācā āhe\| hā maṃtra sarva vedāṃce sāra (mukhya tattva) asūna hyā maṃtrāne mokṣaprāpti hote, hā maṃtra śivāce ājñeneṃ tayāra jhālelā asūna hyā maṃtrāṃta koṇatāhī saṃśaya nāhīṃ\| hyā maṃtrāṃtīla vākya śivasvarūpaca āhe\|(8) hā śivaṣaḍakṣarī maṃtra sarva vidyāṃcaṃ mūla asūna sarva maṃtrāṃta mukhya āhe\| hā maṃtra phāra mahatvācā asūna hyāṃtīla artha phāra prauḍha āhe\| hā maṃtra vaḍāce biyāsārakhā āhe aseṃ samajāveṃ\|(10) īśāna vagaire mahatvācīṃ parabrahmasvarūpeṃ ekā akṣarāṃta (oṃkārāṃta) rāhatāta, hyā oṃkāramaṃtrāpuḍhe namaḥ śivāya aśīṃ akṣareṃ kramākramāneṃ (oḷīneṃ) rāhatāta\|(12) śiva hā vācya asūna hā ṣaḍakṣarī (oṃ namaḥ śivāya) maṃtra gaṇanā karaṇyāvarūna mānalelā āhe\| hyā śivācā āṇi ṣaḍakṣarīmaṃtrācā anādikālāpāsūna vācyavācakabhāva saṃbaṃdha mānalā gelā āhe\|(15) jīṃ oṃ namaḥ śivāya aśīṃ sahā akṣareṃ hyā ṣaḍakṣarī maṃtrāṃta āheta hīṃ sahā akṣareṃ pratyakṣa śrīśivāceṃ vākya āhe, heṃ vidhivākya asūna heṃ śivadharmāceṃ mukhya sāra āhe\| hā arthavāda (phukaṭa jāṇārā nāṃvacā) maṃtra navhe hā pratyakṣa śivasvarūpa āhe(16) aneka tarhece maṃtra āheta tyā sarvāṃta hā maṃtra pratyakṣa śrīśivāṃnī sāṃgitalā asalyāmuḷe hā maṃtra nirdoṣa āhe asā maṃtra dusarā koṇatāhī nāhī(17) hyā ṣaḍakṣarī maṃtrāṃta veda āṇi śāstreṃ hīṃ āṃga āṇi upāṃgāṃsaha rāhatāta, hyāmuḷe hyā śivapaṃcākṣarī maṃtrāsārakhā mahatvācā maṃtra dusarā koṭhehī nāhīṃ\|(18) jitakīṃ śivajñāne āheta, jitakīṃ vidyāsthāne āheta titakīṃ sarva hyā ṣaḍakṣarī maṃtrācī bhāṣyeṃ āheta hyā sarvāṃceṃ mūḷa śivapaṃcākṣarī maṃtraca āhe\|(19) jyā manuṣyācyā manāṃta hā śivapaṃcākṣarī maṃtra cāṃgalyā tarheneṃ ṭhasalā āhe tyā manuṣyālā aneka prakārace dusare maṃtra kaśālā? āṇi atiśaya vistāra asalelīṃ dusarīṃ śāstre tarī kaśālā pāhijeta ? paṃcākṣarī maṃtra tyāneṃ pāṭha kelā mhaṇaje tyāne sarva kāṃhīṃ kelyāsārakheṃ āhe\|(21) namaskāra aśā arthācī namaḥ hīṃ dona akṣareṃ āṇi tyā dona akṣarāṃpuḍheṃ śivāya aśīṃ tīna akṣareṃ miḷūna namaḥ śivāya hīṃ maṃtrākṣareṃ jyācyā jibhecyā śeṃḍyāvara nehamīṃ rāhatāta (jo manuṣya nehamī śivapaṃcākṣarī maṃtrācā pāṭha karito) tyāceṃ jīvita dhanya āhe\|(23) aseṃ pārvatīneṃ vicāralyāvarūna kaliyugāṃta janmalelyā sarva prāṇyāṃcyā hitākaritāṃ pratyakṣa śrīśivāṃnī sāṃgitaleṃ āhe\|(24) pārvatī mhaṇālī parameśvarā, kaliyuga heṃ pātakāṃce ghara āhe tethīla divasa koṇāsahī cukavitāṃ yeta nāhīṃta te bhogāveṃca lāgatāta, lokāṃta jikaḍe tikaḍe ajñānapaṇārūpa āṃdhāra paḍalelā asato, tyāmuḷe sarva loka dharmakṛtyāviṣayīṃ heḷasāṃḍa karitāta, koṇīhī dharmācaraṇa karīta nāhīṃta\|(25) kaliyugāṃtīla loka aśakta asūna varṇadharma āṇi āśramadharma yathāvidhīneṃ pāḷīta nāhīṃta\| tyāmuḷe saṃkara hoūna sarva prakārace adhikāra (vyavasthā) moḍūna jātāta\| je niścitajñāna āhe tyāviṣayī saṃśaya yeūṃ lāgūna tyā viruddha vartana hoūṃ lāgateṃ\|(26) tyāveḷī upadeśa barobara hota nāhīṃta tyāmuḷe gurūcī rīti āṇi śiṣyācī rīti maryādā barobara rāhata nāhīṃ aśā durdhara kālācyā kaliyugāṃta maheśvarā, tujheṃ bhakta koṇatyā upāyāneṃ mukta hotīla, he malā sāṃga ? asā pārvatīcā praśna aikūna(27) śiva mhaṇāle devi pārvatī, tyāveḷī janmāsa yeṇāre mājhe bhakta loka bhaktibhāvāneṃ manāpāsūna atiśaya mahatvācī āṇi kānāsa goḍa lāgaṇārī śivapaṃcākṣarī vidyā hicā āśraya karūna uddharūna jātīla\|(29) lobhī loka āṇi atiśaya kapaṭī manāce loka jarī asale tarī te jara majavara dṛḍhaviśvāsa ṭhevūna mājhyā paṃcākṣarī maṃtrācā japa karatīla tara paṃcākṣarī vidyecyā sāmarthyāneṃ te saṃsāra bhayāpāsūna mukta hotīla\|(30) pārvati, mī pṛthvī lokāvara sarva lokāṃta vāraṃvāra aseṃ khālīneṃ sāṃgitaleṃ āhe kī, ekhādā manuṣya patita (nīca kulāṃta janmalelā) jarī asalā tarī mājhā bhakta asūna mājhyā paṃcākṣarī maṃtrācā japa karīla tara mukta hoto\| aseṃ mahādevāce bolaṇeṃ aikūna(32) śiva mhaṇāle pārvati, tūṃ mhaṇatesa tī goṣṭa kharī āhe, tarīpaṇa tyāceṃ kāraṇa āhe teṃ mī tulā sāṃgato aika\| he phāra mahatvāceṃ āhe ase samajūna mīṃ itake divasa gupta ṭhevileṃ hoteṃ\|(34) je koṇī nusateṃ pāṇī piūnaca tapaścaryā karitāta, je koṇī vāyu bhakṣaṇa karūna tapaścaryā karitāta āṇakhī dusare aseca koṇī vrateṃ karūna āpāpalīṃ śarīreṃ jhijavitāta, tyāṃsa tyāṃnī kelelyā hyā vratāṃnī mājhyā kailāsalokācī prāpti hota nāhīṃ\|(36) mhaṇūnaca dusaryā aneka prakāracyā tapaścaryā, yajña, vrateṃ, taseṃca nimaya he sarva hyā paṃcākṣarī maṃtrācyā koṭi hiśyācī dekhīla barobarī karūṃ śakata nāhīṃta\| hyā vara sāṃgitalelyā sarva kriyāpekṣāṃ paṃcākṣarī maṃtra koṭapaṭīneṃ śreṣṭha āhe\|(37) hyāsāṭhī hyā paṃcākṣarī maṃtrāneṃ kāyā vācā manāne āpalyā buddhīpramāṇeṃ, āpalyā śraddhepramāṇeṃ, kālamānāpramāṇeṃ, āpalyā samajutīpramāṇeṃ,(38) āpalyā śaktīpramāṇeṃ, āpalyā aipatīpramāṇe jaseṃ sādhela tyā rītīneṃ, āpalyā āvaḍīpramāṇe jevhāṃ kevhāṃ (jevhāṃ savaḍa sādhela tevhāṃ) bhaktibhāvāneṃ jetheṃ koṭheṃ savaḍa sāṃpaḍela tethe koṇatyāhī jātīcyā manuṣyāneṃ mājhī pūjā kelī tara tī pūjā tyāsa mokṣaprāpti karūna dete\|(40) hyāviṣayīṃ phāra sāṃgaṇyāṃt kāya artha āhe? je loka mājhe bhakta āheta te sarva prakāracīṃ karme karaṇyālā adhikārī āheta āṇi mājhā paṃcākṣarī maṃtra jagāṃta jitake maṃtra āheta tyā sarva maṃtrāṃpekṣāṃ śreṣṭha āhe\|(41) he sarva loka, he sarva deva, he sarva maharṣi, he sarva veda, āṇi he sarva jaga paṃcākṣarī maṃtrācyā ādhārāne cirakāḷaparyaṃta rāhatāta\|(42) hyā paṃcākṣarī maṃtrācyā agodara namaḥ aśī akṣareṃ ghālūna tyāce puḍhe śivāya aśīṃ tīna akṣareṃ ghālāvīṃ, hīca paṃcākṣarī vidyā hoya, hī paṃcākṣarī vidyā sarva vedāṃcayā agrabhāgīṃ (mukhya ṭhikāṇīṃ) rāhate (paṃcāścarī maṃtra) sarva vedāṃta śreṣṭha āhe\|(45) śiva hī mūlavidyā asūna śaiva heṃ sūtra āhe āṇi paṃcākṣara maṃtra hā tyā śivācīṃ nāṃveṃ āheta aseṃ mānāveṃ, va śaiva heṃ mājheṃ hṛdaya āhe\|(46) mājhe priyapārvati, mī āṇakhī tulā eka mahatvācī goṣṭa sāṃgato, hī tūṃ phāra gupta ṭheva\| hī ugīca bhalatyā salatyā nāstika manuṣyāsa tūṃ sāṃgū nakosa, koṇī ajñāna manuṣya asela tyāsa sāṃgū nakosa,(48) cālata aso, ubhā aso, manālā vāṭela teṃ karma karīta aso, aśuci aso, śuci aso, tyāneṃ jara yā śivamaṃtrācā japa kelā tara tyālā hā maṃtrā kadhīhī niṣphala hota nāhīṃ\|(51) hā maṃtra japaṇeṃ jhāleṃ tara lagna, tithi, nakṣatra, vāra āṇi yoga vagaire phāraseṃ anukūla pratikūla āheta kiṃvā nāhīta he pahāvayāsa nako, hā maṃtra nehamīṃ jāgarūka āhe hā koṇatyāhīveḷīṃ japalā tarī ciṃtā nāhīṃ\|(52) dusare maṃtra āpaṇāsa anukūla jhāle mhaṇaje hā paṃcākṣarī maṃtra anukūla hoto aseṃ nāhīṃ\| āṇi hā śivapaṃcākṣarī mahāmaṃtra ekaveḷa anukūla jhālā mhaṇaje sarva itara maṃtr anukūla jhālyāsārakheca āheta\|(53) he maheśvarī jase sarva deva prasanna jhāle mhaṇaje mī prasanna jhāloṃ aseṃ hota nāhīṃ āṇi mī prasanna jhāloṃ mhaṇaje sarva deva prasanna jhālyāsārakhe āheta, tasāca paṃcākṣarīmaṃtra sādhya jhālā mhaṇaje sarva maṃtra sādhya jhālyāsārakhe āheta, sārāṃśa, mājhī āṇi paṃcākṣarī maṃtrācī yogyatā sārakhī āhe\|(54) mhaṇūnaca hā maṃtra japūna tyāce mobadalā kṣullaka ekhādā upayoga (phaḷa) karūna ghyāvayāceṃ manāṃta āṇūṃ naye\| hyā maṃtrācyā anurūpa aseṃ phaḷa miḷaṇyācī icchā karāvī kāṃ tara hyā maṃtrāceṃ sāmarthya alaukika āhe\|(55) hyāsāṭhīṃ jñānī manuṣyāneṃ dusare maṃtra japaṇeṃ vagaire sarva soḍūna deūna āpalyā adhikārānurūpa śreṣṭha āṇi manohara aśā paṃcākṣarīvidyecā āśraya karāvā\|(56) upamanyu mhaṇāle śrīkṛṣṇā, heṃ paṃcākṣarī maṃtrāceṃ māhātmya sarva lokāṃce hita vhāvayāsāṭhīṃ śūla hātāṃta asaṇāryā śrīśivāṃnī svataḥ mahādevī pārvatīsa sāṃgitaleṃ\|hyāpramāṇeṃ śrīnīlakaṇṭhanāganātha nāṃvācyā moṭhyā vidvānāneṃ kelelyā vīramāheśvarācārasaṅgrahāṃtīla sadācāranirūpaṇāpaikīṃ pañcākṣarīmantrāceṃ māhātmyakathana nāṃvācā āṭhavā adhyāya sampalā\|