शिवज्ञानोपदेशम् १ देवान्प्रतिदेविप्रोक्तं Devanprati Deviproktam Shivajnanopadesham 1

देवाःत्वया सम्मोहितास्सर्वे न जानीमो महेश्वरम् ।सर्वदेवसमं ज्ञात्वा कारणानां च कारणम् ॥ २४॥

devāḥtvayā sammohitāssarve na jānīmo maheśvaram |sarvadevasamaṃ jñātvā kāraṇānāṃ ca kāraṇam || 24||

पतीनां पतिमीशानं चेतनानां च चेतनम् ।तस्यैव विरहात्सर्वे तृणमेतत्पुरोगतम् ॥ २५॥

patīnāṃ patimīśānaṃ cetanānāṃ ca cetanam |tasyaiva virahātsarve tṛṇametatpurogatam || 25||

जगत्सृष्ट्यन्तकार्येषु स्फीतावपि महेश्वरि ।किञ्चित्कर्तुमनीशाहि त्वां प्रपन्नास्सदाम्बिके ॥ २६॥

jagatsṛṣṭyantakāryeṣu sphītāvapi maheśvari |kiñcitkartumanīśāhi tvāṃ prapannāssadāmbike || 26||

नमस्तेऽस्तु जगन्मातः प्रसन्ना भव नस्सदा ।त्वयावृतमिदं सर्वं त्वया सम्पाल्यते जगत् ॥ २७॥

namaste'stu jaganmātaḥ prasannā bhava nassadā |tvayāvṛtamidaṃ sarvaṃ tvayā sampālyate jagat || 27||

त्वय्येवान्ते लयं याति सदेवासुरमानुषम् ।त्वं शक्तिः परमा देवी महेशार्धाङ्गभागिनी ॥ २८॥

tvayyevānte layaṃ yāti sadevāsuramānuṣam |tvaṃ śaktiḥ paramā devī maheśārdhāṅgabhāginī || 28||

त्वत्प्रसादेन सर्वेषां मोहनाशो भवेच्छिवे ।सर्वत्र रूढा शक्तिस्त्वं माया मायी महेश्वरः ॥ २९॥

tvatprasādena sarveṣāṃ mohanāśo bhavecchive |sarvatra rūḍhā śaktistvaṃ māyā māyī maheśvaraḥ || 29||

त्वां प्रपन्ना वयंसर्वे मोहितास्तवमायया ।इत्युक्त्वा ब्रह्मविष्ण्वाद्याः प्रणम्य भुवि दण्डवत् ॥ ३०॥

tvāṃ prapannā vayaṃsarve mohitāstavamāyayā |ityuktvā brahmaviṣṇvādyāḥ praṇamya bhuvi daṇḍavat || 30||

अथोत्थाय नभोमध्यं ददृशुस्सर्व एव ते ।नीलतोयदमध्यस्थविद्युल्लेखेवभासुराम् ॥ ३१॥

athotthāya nabhomadhyaṃ dadṛśussarva eva te |nīlatoyadamadhyasthavidyullekhevabhāsurām || 31||

निष्टप्तकनकाभासां सर्वाभरणभूषिताम् ।बालेन्दुबद्धमुकुटां सोमधामसमाननाम् ॥ ३२॥

niṣṭaptakanakābhāsāṃ sarvābharaṇabhūṣitām |bālendubaddhamukuṭāṃ somadhāmasamānanām || 32||

नीलेन्दीवरनेत्रान्तां पवित्राकृतिसुन्दराम् ।दृष्ट्वा पुनः प्रणम्येशीं रक्ष रक्षेति चाब्रुवन् ॥ ३३॥

nīlendīvaranetrāntāṃ pavitrākṛtisundarām |dṛṣṭvā punaḥ praṇamyeśīṃ rakṣa rakṣeti cābruvan || 33||

देवानां वचनं श्रुत्वा ह्युमोवाच सुरांस्तदा ।प्रगल्भधीरमधुरं देवाज्ञानविनाशनम् ॥ ३४॥

devānāṃ vacanaṃ śrutvā hyumovāca surāṃstadā |pragalbhadhīramadhuraṃ devājñānavināśanam || 34||

देव्युवाचएष ब्रह्मैष आत्मा प्रणवपदगतो मातृमात्रादिहीनोमायी मायात्वहं वै शक्तिरस्मीह देवाः ।सर्वेशश्शक्तिमांश्च प्रकृतिपरवशो विश्वमेतद्विचित्रंविश्वोद्भूताभवन्तस्सकलभवहरं तम्भजध्वं महेशम् ॥ ३५॥

devyuvācaeṣa brahmaiṣa ātmā praṇavapadagato mātṛmātrādihīnomāyī māyātvahaṃ vai śaktirasmīha devāḥ |sarveśaśśaktimāṃśca prakṛtiparavaśo viśvametadvicitraṃviśvodbhūtābhavantassakalabhavaharaṃ tambhajadhvaṃ maheśam || 35||

यतो वै हरिब्रह्मरुद्रेन्द्रपूर्वं प्रजातास्थ यस्मिंस्थिता एव नूनम् ।भवद्भिस्ततं लोकजालं किलेदं प्रपद्यध्वमीशं भजध्वं महेशम् ॥ ३६॥

yato vai haribrahmarudrendrapūrvaṃ prajātāstha yasmiṃsthitā eva nūnam |bhavadbhistataṃ lokajālaṃ kiledaṃ prapadyadhvamīśaṃ bhajadhvaṃ maheśam || 36||

शक्तिस्त्वहं यस्य जगत्समग्रं करोमि लीलामिषतां भवद्भिः ।भवप्रसादेन भवैकमोचनं ममैव शक्तिं शरणं प्रयात ॥ ३७॥

śaktistvahaṃ yasya jagatsamagraṃ karomi līlāmiṣatāṃ bhavadbhiḥ |bhavaprasādena bhavaikamocanaṃ mamaiva śaktiṃ śaraṇaṃ prayāta || 37||

न तस्य कार्यं करणं शिवस्य सनातनो नित्यशुद्धः पुराणः ।यन्मायया मोहितास्थ प्रजेशास्तस्यैवेतद्विरहात्सर्वमेवम् ॥ ३८॥

na tasya kāryaṃ karaṇaṃ śivasya sanātano nityaśuddhaḥ purāṇaḥ |yanmāyayā mohitāstha prajeśāstasyaivetadvirahātsarvamevam || 38||

व्यर्थं भूयात्तार्णकस्योपमानात्सर्वे देवा रुद्रमीशानमारात् ।द्रुतं तमिष्टं गगनान्तरस्थं सर्वेन्द्रियेणोपरतं भजध्वम् ॥ ३९॥

vyarthaṃ bhūyāttārṇakasyopamānātsarve devā rudramīśānamārāt |drutaṃ tamiṣṭaṃ gaganāntarasthaṃ sarvendriyeṇoparataṃ bhajadhvam || 39||

स्कन्दःइत्युक्त्वा सा जगन्माता तिरोधत्त सुरान्प्रति ।देवा देव्युदितं श्रुत्वा सर्वे प्राञ्जलयस्तदा ॥ ४०॥

skandaḥityuktvā sā jaganmātā tirodhatta surānprati |devā devyuditaṃ śrutvā sarve prāñjalayastadā || 40||

विभूतिभूषितैर्गात्रैस्त्रिपुण्ड्रपरिशोभिताः ।कृत्वा व्रतं पाशुपतं कृतलिङ्गार्चनास्सुराः ॥ ४१॥

vibhūtibhūṣitairgātraistripuṇḍrapariśobhitāḥ |kṛtvā vrataṃ pāśupataṃ kṛtaliṅgārcanāssurāḥ || 41||

रुद्राध्यायजपेनैव पञ्चाक्षरपरास्सदा ।पञ्चास्यध्यानसंसक्तास्संवत्सरमतन्द्रिताः ॥ ४२॥

rudrādhyāyajapenaiva pañcākṣaraparāssadā |pañcāsyadhyānasaṃsaktāssaṃvatsaramatandritāḥ || 42||

अदृष्ट्वैव महादेवं जगतां जननीमपि ।ऊर्ध्वबाहव ईशानं तुष्टुवुः परमेश्वरम् ॥ ४३॥

adṛṣṭvaiva mahādevaṃ jagatāṃ jananīmapi |ūrdhvabāhava īśānaṃ tuṣṭuvuḥ parameśvaram || 43||

भक्त्या त्वनन्यया देवाः प्रबद्धकरसम्पुटाः ।रौद्रैरृक्सामसम्भूतैस्तथाधर्वशिरोगतैः ॥ ४४॥

bhaktyā tvananyayā devāḥ prabaddhakarasampuṭāḥ |raudrairṛksāmasambhūtaistathādharvaśirogataiḥ || 44||

देव्युवाचप्रणवप्रवणेषु ते कृपाणा भीतिविनास्य सुकृतैकरमार्णवेषु ।निर्वाणकारणभवार्णवकर्णधारत्वद्वाच्यशब्दमभिधातृगणाश्श्रयामः ॥ ४५॥

devyuvācapraṇavapravaṇeṣu te kṛpāṇā bhītivināsya sukṛtaikaramārṇaveṣu |nirvāṇakāraṇabhavārṇavakarṇadhāratvadvācyaśabdamabhidhātṛgaṇāśśrayāmaḥ || 45||

त्वामग्निमीळ इति मौलिऋचाभिधत्ते वेदोदितस्तदितरस्त्विषमूर्जमाह ।त्वामन्धसाम्पतिमनुत्तममीशितारं साम्नादिमेऽप्यवनहेतुमथाग्निमाह ॥ ४६॥

tvāmagnimīḷa iti mauliṛcābhidhatte vedoditastaditarastviṣamūrjamāha |tvāmandhasāmpatimanuttamamīśitāraṃ sāmnādime'pyavanahetumathāgnimāha || 46||

त्वां शम्भुवञ्जलमयं तनुवं तवेश साक्षादधर्वणगिरा प्रकटाष्टमूर्ते ।नीरूपवर्णकथने तव ते निवृत्ता वेदाश्चतस्त्रकमहाशिखशाखभेदाः ॥ ४७॥

tvāṃ śambhuvañjalamayaṃ tanuvaṃ taveśa sākṣādadharvaṇagirā prakaṭāṣṭamūrte |nīrūpavarṇakathane tava te nivṛttā vedāścatastrakamahāśikhaśākhabhedāḥ || 47||

वाचा मनस्त्वतिगतं भगवन्तमेव भक्त्या तवाष्टगणितैस्तनुभिस्स्तुवन्ति ॥ ४८॥

vācā manastvatigataṃ bhagavantameva bhaktyā tavāṣṭagaṇitaistanubhisstuvanti || 48||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते माहेश्वराख्ये देवान्प्रति देविप्रोक्तं शिवज्ञानोपदेशम् १॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । माहेश्वराख्यः प्रथमांशः । अध्यायः ५३ देवकृतदेवीस्तुतिः । २४४८॥

|| iti śivarahasyāntargate māheśvarākhye devānprati deviproktaṃ śivajñānopadeśam 1|||| śrīśivarahasyam | māheśvarākhyaḥ prathamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 53 devakṛtadevīstutiḥ | 2448||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् ।माहेश्वराख्यः प्रथमांशः ।अध्यायः ५३ – देवकृतदेवीस्तुतिः ।२४-४८॥

– || śrīśivarahasyam |māheśvarākhyaḥ prathamāṃśaḥ |adhyāyaḥ 53 – devakṛtadevīstutiḥ | 24-48||