शिवस्तुतिः चतुर्मुखकृता Chaturmukhakriteshvara Stuti

ब्रह्मोवाच ।प्रसीद देवदेवेश प्रसीद परमेश्वर ।प्रसीद जगतां नाथ प्रसीदानन्ददाव्यय ॥ १२१॥

brahmovāca |prasīda devadeveśa prasīda parameśvara |prasīda jagatāṃ nātha prasīdānandadāvyaya || 121||

सहस्रशिरसे तुभ्यं सहस्राक्षाय ते नमः ।नमः सहस्रपादाय शर्वाय परमेष्ठिने ॥ १२२॥

sahasraśirase tubhyaṃ sahasrākṣāya te namaḥ |namaḥ sahasrapādāya śarvāya parameṣṭhine || 122||

सदाशिवाय शान्ताय महेशाय पिनाकिने ।सर्वज्ञाय शरण्याय सद्योजाताय ते नमः ॥ १२३॥

sadāśivāya śāntāya maheśāya pinākine |sarvajñāya śaraṇyāya sadyojātāya te namaḥ || 123||

अघोराय नमस्तुभ्यं वामदेवाय ते नमः ।तत्पुरुषाय नमस्तुभ्यमीशानाय च ते नमः ॥ १२४॥

aghorāya namastubhyaṃ vāmadevāya te namaḥ |tatpuruṣāya namastubhyamīśānāya ca te namaḥ || 124||

अनन्तेशाय सूक्ष्माय चोत्तमाय नमो नमः ।एकाक्षाय नमस्तुभ्यमेकरुद्राय ते नमः ॥ १२५॥

ananteśāya sūkṣmāya cottamāya namo namaḥ |ekākṣāya namastubhyamekarudrāya te namaḥ || 125||

नमस्त्रिमूर्तये तुभ्यं श्रीकण्ठाय शिखण्डिने ।अनन्तासनसंस्थाय ह्यनन्तायान्तकारिणे ॥ १२६॥

namastrimūrtaye tubhyaṃ śrīkaṇṭhāya śikhaṇḍine |anantāsanasaṃsthāya hyanantāyāntakāriṇe || 126||

विमलाय विशालाय वीतरागाय ते नमः ।योगपीठान्तरस्थाय योगिने योगदायिने ॥ १२७॥

vimalāya viśālāya vītarāgāya te namaḥ |yogapīṭhāntarasthāya yogine yogadāyine || 127||

योगिनां हृदि संस्थाय योगगम्याय ते नमः ।पराय परमेशाय निर्गुणाय नमोऽस्तु ते ॥ १२८॥

yogināṃ hṛdi saṃsthāya yogagamyāya te namaḥ |parāya parameśāya nirguṇāya namo'stu te || 128||

आत्मत्रयगरिष्ठाय त्रिगुणाय कपर्दिने ।मध्ये देहस्य मध्ये च मूले नाभौ स्थिताय च ॥ १२९॥

ātmatrayagariṣṭhāya triguṇāya kapardine |madhye dehasya madhye ca mūle nābhau sthitāya ca || 129||

शिवाय शिवतत्त्वाय विद्यातत्त्वाय ते नमः ।आत्मतत्त्वाय निर्बीजबीजिने बीजयोनये ॥ १३०॥

śivāya śivatattvāya vidyātattvāya te namaḥ |ātmatattvāya nirbījabījine bījayonaye || 130||

इति स्तवेन दिव्येन स्तुत्वा देवं पिनाकिनम् ।कृताञ्जलिपुटो भूत्वा ब्रह्मा प्रोवाच शङ्करम् ॥ १३१॥

iti stavena divyena stutvā devaṃ pinākinam |kṛtāñjalipuṭo bhūtvā brahmā provāca śaṅkaram || 131||

प्रादुर्भूतं विषं घोरं युगान्ताग्निसमप्रभम् ।ग्रसते भगवान् लोकान्सर्वतः सचराचरान् ॥ १३२॥

prādurbhūtaṃ viṣaṃ ghoraṃ yugāntāgnisamaprabham |grasate bhagavān lokānsarvataḥ sacarācarān || 132||

सर्वे सेन्द्रास्तथा देवा दैत्याः सिद्धाश्च चारणाः ।दन्दह्यमानास्तेनैव विषेण शरणं गताः ॥ १३३॥

sarve sendrāstathā devā daityāḥ siddhāśca cāraṇāḥ |dandahyamānāstenaiva viṣeṇa śaraṇaṃ gatāḥ || 133||

इत्युक्त्वा देवदेवेशं ब्रह्मा विश्वेश्वरं हरम् ।अतिष्ठत्पुरतस्तस्य कृताञ्जलिपुटो मुने ॥ १३४॥

ityuktvā devadeveśaṃ brahmā viśveśvaraṃ haram |atiṣṭhatpuratastasya kṛtāñjalipuṭo mune || 134||

इति श्रीमन्नीलकण्ठनागनाथाचार्यवर्यविरचिते श्रीमद्वीरमाहेश्वराचारसङ्ग्रहेचतुर्मुखकृतेश्वरस्तुतिः समाप्ता ।ब्रह्मकृत ईश्वरस्तुतिः(१२१) ब्रह्मदेव म्हणाला हे देवाधिदेवा, आह्मांवर कृपा कर\। परमेश्वरा, तूं आह्मांस प्रसन्न हो\। तूं त्रैलोक्याचा अधिपति आहेस, तूं आमच्यावर कृपा कर\। तूं आनंदस्वरूप आहेस, तूं अविनाशी आहेस, तूं आह्मांवर कृपा कर\।(१२२) हे परमेश्वरा, तुला हजार मस्तकें आहेत, तुला नमस्कार असो, तुला हजार डोळे आहेत, तुला नमस्कार असो, तुला हजार पाय आहेत, तुला नमस्कार असो, तुला शर्व, परमेष्ठी अशीं अनेक नांवें आहेत, त्या तुला नमस्कार असो\।(१२३) तुला सदाशिव म्हणतात, तूं शांत आहेस, तूं महेश्वर आहेस, तुझ्या हातांत अजगव धनुष्य आहे, तूं सर्वज्ञ आहेस, तूं शरणागतांचे रक्षण करणारा आहेस, तुला सद्योजात म्हणतात, तुला नमस्कार असो\।(१२४) तुला अघोर म्हणतात, तुला नमस्कार असो, तूं वामदेव आहेस, तुला नमस्कार असो, तुला तत्पुरुष म्हणतात, तुला नमस्कार असो, तुला ईशान असें म्हणतात, तुला नमस्कार असो\।(१२५) तूं अनंत नागाचा ईश्वर असून तूं सूक्ष्म आहेस, तूं उत्तम आहेस, तुला नमस्कार असो, तुला नमस्कार असो\। तुला एकाक्ष म्हणतात, तूंच एकरुद्र आहेस, तुला नमस्कार असो\।(१२६) तूं सत्त्व, रजस्तमोगुणरूप आहेस, तुला श्रीकंठ म्हणतात, तुला शिखंडी म्हणतात\। तूं शेषसर्पाचें आसन करून त्यावर बसतोस, तुझा अंत लागत नाहीं, तूं अंतकाचा अंतक आहेस, तुला नमस्कार असो\।(१२७) तूं विमल (निष्पाप) आहेस, तुला विशाल म्हणतात तूं फार निस्पृह आहेस, तुला नमस्कार असो\। तूं योगपीठावर बसतोस, तूं योगी आहेस, तूं योगांचा दाता आहेस\।(१२८) तूं योगीश्वरांच्या हृदयांत (मनांत) राहतोस, तूं योगांचे साधनानें समजून येण्यासारखा आहेस\। तूं श्रेष्ठ आहेस, तूं परमेश्वर आहेस, तूं निर्गुण आहेस, त्या तुला नमस्कार असो\।(१२९) तूं जीवात्मा, अंतरात्मा आणि परमात्मा ह्यापेक्षाही श्रेष्ठ आहेस, तूं त्रिगुणात्मक (सत्त्वरजस्तमोगुणात्मक) आहेस; तुझ्या मस्तकावर जटाजूट आहे\। तूं देहांत राहतोस, तूं मूलस्थानी राहतोस, तूं नाभिस्थानांत राहतोस, तुला नमस्कार असो\।(१३०) तुला शिव म्हणतात, तूं शिवतत्त्व आहेस, तूं विद्यातत्त्व आहेस तुला नमस्कार असो, तूं आत्मतत्त्व आहेस, तूं निर्बीजाचा बीज आहेस, तूं बीजाचा मूलपुरुष आहेस, तुला नमस्कार असो\।(१३१) अशी ब्रह्मदेवानें दोन्ही हात जोडून उत्तम प्रकारच्या स्तोत्रांनीं मधुर शब्दानें अजगव धनुष्य धारण करणाऱ्या श्रीशिवाची स्तुति केली; आणि मग शंकरास म्हटलें(१३२) परमेश्वरा, समुद्रमंथन करितांना त्यांतून जालीम विष बाहेर निघालें तें फार तीव्र असून प्रळयकाळच्या अग्नीसारखें प्रखर आहे\। हे परमेश्वरा, तें विष आतां ह्या सर्व स्थावरजंगम विश्वाचा संहार करीत आहे\।(१३३) हे सर्व इंद्रादिक देव, हे सर्व दैत्य, हे सर्व सिद्ध, हे सर्व चारण त्या विषाच्या उष्णतेनें अगदीं होरपळून गेले आहेत; आणि त्या विषापासून आपला प्राण वांचवावा म्हणून तुला शरण आले आहेत\।

iti śrīmannīlakaṇṭhanāganāthācāryavaryaviracite śrīmadvīramāheśvarācārasaṅgrahecaturmukhakṛteśvarastutiḥ samāptā |brahmakṛta īśvarastutiḥ(121) brahmadeva mhaṇālā he devādhidevā, āhmāṃvara kṛpā kara\| parameśvarā, tūṃ āhmāṃsa prasanna ho\| tūṃ trailokyācā adhipati āhesa, tūṃ āmacyāvara kṛpā kara\| tūṃ ānaṃdasvarūpa āhesa, tūṃ avināśī āhesa, tūṃ āhmāṃvara kṛpā kara\|(122) he parameśvarā, tulā hajāra mastakeṃ āheta, tulā namaskāra aso, tulā hajāra ḍoḷe āheta, tulā namaskāra aso, tulā hajāra pāya āheta, tulā namaskāra aso, tulā śarva, parameṣṭhī aśīṃ aneka nāṃveṃ āheta, tyā tulā namaskāra aso\|(123) tulā sadāśiva mhaṇatāta, tūṃ śāṃta āhesa, tūṃ maheśvara āhesa, tujhyā hātāṃta ajagava dhanuṣya āhe, tūṃ sarvajña āhesa, tūṃ śaraṇāgatāṃce rakṣaṇa karaṇārā āhesa, tulā sadyojāta mhaṇatāta, tulā namaskāra aso\|(124) tulā aghora mhaṇatāta, tulā namaskāra aso, tūṃ vāmadeva āhesa, tulā namaskāra aso, tulā tatpuruṣa mhaṇatāta, tulā namaskāra aso, tulā īśāna aseṃ mhaṇatāta, tulā namaskāra aso\|(125) tūṃ anaṃta nāgācā īśvara asūna tūṃ sūkṣma āhesa, tūṃ uttama āhesa, tulā namaskāra aso, tulā namaskāra aso\| tulā ekākṣa mhaṇatāta, tūṃca ekarudra āhesa, tulā namaskāra aso\|(126) tūṃ sattva, rajastamoguṇarūpa āhesa, tulā śrīkaṃṭha mhaṇatāta, tulā śikhaṃḍī mhaṇatāta\| tūṃ śeṣasarpāceṃ āsana karūna tyāvara basatosa, tujhā aṃta lāgata nāhīṃ, tūṃ aṃtakācā aṃtaka āhesa, tulā namaskāra aso\|(127) tūṃ vimala (niṣpāpa) āhesa, tulā viśāla mhaṇatāta tūṃ phāra nispṛha āhesa, tulā namaskāra aso\| tūṃ yogapīṭhāvara basatosa, tūṃ yogī āhesa, tūṃ yogāṃcā dātā āhesa\|(128) tūṃ yogīśvarāṃcyā hṛdayāṃta (manāṃta) rāhatosa, tūṃ yogāṃce sādhanāneṃ samajūna yeṇyāsārakhā āhesa\| tūṃ śreṣṭha āhesa, tūṃ parameśvara āhesa, tūṃ nirguṇa āhesa, tyā tulā namaskāra aso\|(129) tūṃ jīvātmā, aṃtarātmā āṇi paramātmā hyāpekṣāhī śreṣṭha āhesa, tūṃ triguṇātmaka (sattvarajastamoguṇātmaka) āhesa; tujhyā mastakāvara jaṭājūṭa āhe\| tūṃ dehāṃta rāhatosa, tūṃ mūlasthānī rāhatosa, tūṃ nābhisthānāṃta rāhatosa, tulā namaskāra aso\|(130) tulā śiva mhaṇatāta, tūṃ śivatattva āhesa, tūṃ vidyātattva āhesa tulā namaskāra aso, tūṃ ātmatattva āhesa, tūṃ nirbījācā bīja āhesa, tūṃ bījācā mūlapuruṣa āhesa, tulā namaskāra aso\|(131) aśī brahmadevāneṃ donhī hāta joḍūna uttama prakāracyā stotrāṃnīṃ madhura śabdāneṃ ajagava dhanuṣya dhāraṇa karaṇāryā śrīśivācī stuti kelī; āṇi maga śaṃkarāsa mhaṭaleṃ(132) parameśvarā, samudramaṃthana karitāṃnā tyāṃtūna jālīma viṣa bāhera nighāleṃ teṃ phāra tīvra asūna praḷayakāḷacyā agnīsārakheṃ prakhara āhe\| he parameśvarā, teṃ viṣa ātāṃ hyā sarva sthāvarajaṃgama viśvācā saṃhāra karīta āhe\|(133) he sarva iṃdrādika deva, he sarva daitya, he sarva siddha, he sarva cāraṇa tyā viṣācyā uṣṇateneṃ agadīṃ horapaḷūna gele āheta; āṇi tyā viṣāpāsūna āpalā prāṇa vāṃcavāvā mhaṇūna tulā śaraṇa āle āheta\|