शारदात्रिशती Sharada Trishati

गङ्गाधरमखिविरचिता ।परमाभरणं धातुर्वदनाम्भोजस्य शारदा देवी ।या राजति जननी सा लसतु सदा सुप्रसन्ना नः ॥ १॥

gaṅgādharamakhiviracitā |paramābharaṇaṃ dhāturvadanāmbhojasya śāradā devī |yā rājati jananī sā lasatu sadā suprasannā naḥ || 1||

सा शारदा प्रसन्ना राजति मम मानसे नित्यम् ।या शारदाब्जवदना जननी कीर्त्या हि सर्वलोकानाम् ॥ २॥

sā śāradā prasannā rājati mama mānase nityam |yā śāradābjavadanā jananī kīrtyā hi sarvalokānām || 2||

सम्पद् दिव्या धातुः ख्याता सा शारदा देवी ।यद्भजनं देवानामपि तत्त्वज्ञानदं विदुर्विबुधाः ॥ ३॥

sampad divyā dhātuḥ khyātā sā śāradā devī |yadbhajanaṃ devānāmapi tattvajñānadaṃ vidurvibudhāḥ || 3||

सरसकविताविभूत्यै यत्पदमाराध्यते विशेषज्ञैः ।सा शारदा श्रियै नः काले सर्वप्रसन्नात्मा ॥ ४॥

sarasakavitāvibhūtyai yatpadamārādhyate viśeṣajñaiḥ |sā śāradā śriyai naḥ kāle sarvaprasannātmā || 4||

नीलारविन्दलोचनयुगला सा शारदा देवी ।करकमलकलितवीणा सदा प्रसन्ना श्रियैः वः स्यात् ॥ ५॥

nīlāravindalocanayugalā sā śāradā devī |karakamalakalitavīṇā sadā prasannā śriyaiḥ vaḥ syāt || 5||

कलये तामहमनिशं फुल्लाब्जविलोचनां वाणीम् ।या सृष्ट्यादौ साह्यं कलयति धातुर्जगन्माता ॥ ६॥

kalaye tāmahamaniśaṃ phullābjavilocanāṃ vāṇīm |yā sṛṣṭyādau sāhyaṃ kalayati dhāturjaganmātā || 6||

यस्या लीलालोलः पद्मासनगोऽपि वेदपाठरतः ।तामहमतुलानन्दप्राप्त्यै कलये मनःपद्मे ॥ ७॥

yasyā līlālolaḥ padmāsanago'pi vedapāṭharataḥ |tāmahamatulānandaprāptyai kalaye manaḥpadme || 7||

ब्रह्माणं तां वाणीमेकासनभासुरां श्रियः प्राप्त्यै ।आराद्विलोक्य मानसमानन्दरसं परं भजते ॥ ८॥

brahmāṇaṃ tāṃ vāṇīmekāsanabhāsurāṃ śriyaḥ prāptyai |ārādvilokya mānasamānandarasaṃ paraṃ bhajate || 8||

मुक्तामये विमाने पद्मासनयन्त्रिकामध्ये ।दृश्यां वाणीं देवीं सेवे सन्ततसुखप्राप्त्यै ॥ ९॥

muktāmaye vimāne padmāsanayantrikāmadhye |dṛśyāṃ vāṇīṃ devīṃ seve santatasukhaprāptyai || 9||

भाग्यान्मम च कवीनां सा देवी दृश्यतामेति ।वीणापुस्तकहस्ता या कमलासनपुरन्ध्री हि ॥ १०॥

bhāgyānmama ca kavīnāṃ sā devī dṛśyatāmeti |vīṇāpustakahastā yā kamalāsanapurandhrī hi || 10||

मामकमानसकीरं बध्नीयाश्चरणपञ्जरे मातः ।तेन मम जन्मलाभः स्तोत्रं च तव प्रकामकलितार्थम् ॥ ११॥

māmakamānasakīraṃ badhnīyāścaraṇapañjare mātaḥ |tena mama janmalābhaḥ stotraṃ ca tava prakāmakalitārtham || 11||

संवित्प्ररोहकलिकाप्राप्त्यै तां नौमि शारदां देवीम् ।या किल कवीश्चराणामधिनेत्री काव्यकलनादौ ॥ १२॥

saṃvitprarohakalikāprāptyai tāṃ naumi śāradāṃ devīm |yā kila kavīścarāṇāmadhinetrī kāvyakalanādau || 12||

भक्तानां जिह्वाग्रं सिंहासनमादराद् वाणी ।कलयन्ति नृत्यति किल ततस्तु तन्नूपुरनिनादः ॥ १३॥

bhaktānāṃ jihvāgraṃ siṃhāsanamādarād vāṇī |kalayanti nṛtyati kila tatastu tannūpuraninādaḥ || 13||

मञ्जुलफणितिझरीति प्रगीयते दिक्तटे रसिकैः ।प्रातःफुल्लपयोरुहमरन्दरसकेलिधूर्वहा काले ॥ १४॥

mañjulaphaṇitijharīti pragīyate diktaṭe rasikaiḥ |prātaḥphullapayoruhamarandarasakelidhūrvahā kāle || 14||

दुर्वारगर्वदुर्मतिदुरर्थनिरसनकलानिपुणाः ।मातस्तव पादयोरुहसेवाधन्यतां प्राप्ताः ॥ १५॥

durvāragarvadurmatidurarthanirasanakalānipuṇāḥ |mātastava pādayoruhasevādhanyatāṃ prāptāḥ || 15||

नीचा मम तु मनीषा तथापि तव नुतिकलाप्रवृत्तोऽस्मि ।अम्ब तव तत्र हेतुः कृपां परं बुद्धिदा जयति ॥ १६॥

nīcā mama tu manīṣā tathāpi tava nutikalāpravṛtto'smi |amba tava tatra hetuḥ kṛpāṃ paraṃ buddhidā jayati || 16||

विधिदयिते तव मातः स्तुतौ न शक्ता अपि त्रिदशाः ।क्षन्तव्यमत्र दयया मम चापल्यं तव स्तोत्रे ॥ १७॥

vidhidayite tava mātaḥ stutau na śaktā api tridaśāḥ |kṣantavyamatra dayayā mama cāpalyaṃ tava stotre || 17||

शुकवाणीमिव मातर्निरर्थकां मद्वचोभङ्गीम् ।सदसि शृणोषि दयया तत् तव चोत्तमपदव्यक्त्यै ॥ १८॥

śukavāṇīmiva mātarnirarthakāṃ madvacobhaṅgīm |sadasi śṛṇoṣi dayayā tat tava cottamapadavyaktyai || 18||

परदेवते प्रसीद प्राणेश्वरि धातुरम्ब मम वाणीम् ।कृपया तव नुतियोग्यां त्वन्नूपुरनिनदरम्यरसगुम्फाम् ॥ १९॥

paradevate prasīda prāṇeśvari dhāturamba mama vāṇīm |kṛpayā tava nutiyogyāṃ tvannūpuraninadaramyarasagumphām || 19||

सर्वज्ञत्वं सम्पदमथवान्यां प्राप्तुमत्र तव मातः ।तव चरणकमलमेतच्छरणं नान्या गतिर्दृष्टा ॥ २०॥

sarvajñatvaṃ sampadamathavānyāṃ prāptumatra tava mātaḥ |tava caraṇakamalametaccharaṇaṃ nānyā gatirdṛṣṭā || 20||

मन्दधिया स्वल्पापि स्तुतिरम्ब निरर्थकापि रसहीना ।कलिता चेत् तव कृपया तदेव सदसीडितं भाति ॥ २१॥

mandadhiyā svalpāpi stutiramba nirarthakāpi rasahīnā |kalitā cet tava kṛpayā tadeva sadasīḍitaṃ bhāti || 21||

कुण्ठीकरोतु विपदं चाज्ञानं दुर्गतिं वाणि ।तव चरणकमलसेवादरो जनानां कलौ काले ॥ २२॥

kuṇṭhīkarotu vipadaṃ cājñānaṃ durgatiṃ vāṇi |tava caraṇakamalasevādaro janānāṃ kalau kāle || 22||

वीरश्रीर्विद्वच्छ्रीर्जयश्रियो वामरैर्मान्ये ।तव पादाम्बुजसेवादरेण सिध्यन्ति नान्यथा लोके ॥ २३॥

vīraśrīrvidvacchrīrjayaśriyo vāmarairmānye |tava pādāmbujasevādareṇa sidhyanti nānyathā loke || 23||

करुणारसवर्षिणि ते चरणसरोजद्वयं निधेहि मम ।मस्तकतले विदारितजरादिकं सपदि जन्म सार्थं मे ॥ २४॥

karuṇārasavarṣiṇi te caraṇasarojadvayaṃ nidhehi mama |mastakatale vidāritajarādikaṃ sapadi janma sārthaṃ me || 24||

श्रद्धां मेधां सम्पदमन्याममरेन्द्रमाननीयां हि ।दयया विधेहि काले भक्तानां नस्त्वदेकशरणानाम् ॥ २५॥

śraddhāṃ medhāṃ sampadamanyāmamarendramānanīyāṃ hi |dayayā vidhehi kāle bhaktānāṃ nastvadekaśaraṇānām || 25||

प्रेयसि धातुर्जगतां परमेश्वरि वाणि मातरम्ब ननु ।तव नामानि फणन्तस्त्रिदशैः सह यान्ति यानेन ॥ २६॥

preyasi dhāturjagatāṃ parameśvari vāṇi mātaramba nanu |tava nāmāni phaṇantastridaśaiḥ saha yānti yānena || 26||

तव नाम यस्य जिह्वाङ्गणे विशुद्धं क्षणं स्फुरति ।स हि वन्द्यस्त्रिदशैरपि विगलितपापः परे लोके ॥ २७॥

tava nāma yasya jihvāṅgaṇe viśuddhaṃ kṣaṇaṃ sphurati |sa hi vandyastridaśairapi vigalitapāpaḥ pare loke || 27||

नतनाकीश्वरवनितामौलिस्रग्गलितमकरन्दैः ।स्निग्धपदाम्बुजयुगला वाणी देवी श्रियो हि लसति परा ॥ २८॥

natanākīśvaravanitāmaulisraggalitamakarandaiḥ |snigdhapadāmbujayugalā vāṇī devī śriyo hi lasati parā || 28||

विदुषामपि तुष्टिकरं नवनवरसगुम्फनं कवित्वं तु ।यत्करुणावीक्षणतो सिध्यति तां शारदां वन्दे ॥ २९॥

viduṣāmapi tuṣṭikaraṃ navanavarasagumphanaṃ kavitvaṃ tu |yatkaruṇāvīkṣaṇato sidhyati tāṃ śāradāṃ vande || 29||

अम्ब प्रसीद परमं मायामेतां निरस्य नतिभाजः ।मम संविधेहि मधुरां वाचं तव नुतिकलार्हां च ॥ ३०॥

amba prasīda paramaṃ māyāmetāṃ nirasya natibhājaḥ |mama saṃvidhehi madhurāṃ vācaṃ tava nutikalārhāṃ ca || 30||

वाणी माता जगतां वाणीपुस्तककराम्भोजा ।हंसाश्रिता हि नमतां श्रेयःसिध्यै प्रसन्ना नः ॥ ३१॥

vāṇī mātā jagatāṃ vāṇīpustakakarāmbhojā |haṃsāśritā hi namatāṃ śreyaḥsidhyai prasannā naḥ || 31||

श्लाघ्या सम्पत्काले वैदुष्यं वा यदीयवीक्षणतः ।सिध्यन्त्यपि देवानां तां वन्दे शारदां देवीम् ॥ ३२॥

ślāghyā sampatkāle vaiduṣyaṃ vā yadīyavīkṣaṇataḥ |sidhyantyapi devānāṃ tāṃ vande śāradāṃ devīm || 32||

विद्यादानकरीयं कमलासनपुण्यपरिपाकः ।मम मनसि संनिधत्तां दिव्यज्ञानादिसिध्यै हि ॥ ३३॥

vidyādānakarīyaṃ kamalāsanapuṇyaparipākaḥ |mama manasi saṃnidhattāṃ divyajñānādisidhyai hi || 33||

दिव्यज्ञानं दयया विधेहि मातर्महासारम् ।तेनैव ते तु कीर्तिर्दानफलं नश्च जन्मसाफल्यम् ॥ ३४॥

divyajñānaṃ dayayā vidhehi mātarmahāsāram |tenaiva te tu kīrtirdānaphalaṃ naśca janmasāphalyam || 34||

द्वादशबीजाक्षरगां मन्त्रोद्धारक्रियाशक्तिम् ।वाणीं विधेस्तु पत्नीं मध्ये पश्यामि बिम्बमध्यस्थाम् ॥ ३५॥

dvādaśabījākṣaragāṃ mantroddhārakriyāśaktim |vāṇīṃ vidhestu patnīṃ madhye paśyāmi bimbamadhyasthām || 35||

रविकोटितेजसं तां सरस्वतीं त्र्यक्षरक्रियाशक्तिम् ।अणिमादिदां प्रसन्नामम्बां पश्यामि पद्ममध्यगताम् ॥ ३६॥

ravikoṭitejasaṃ tāṃ sarasvatīṃ tryakṣarakriyāśaktim |aṇimādidāṃ prasannāmambāṃ paśyāmi padmamadhyagatām || 36||

जगदीश्वरि भारति मे प्रसीद वाणि प्रपन्नाय ।अहमपि कुतुकात् तव नुतिकलनेऽशक्तश्च मन्दधिषणश्च ॥ ३७॥

jagadīśvari bhārati me prasīda vāṇi prapannāya |ahamapi kutukāt tava nutikalane'śaktaśca mandadhiṣaṇaśca || 37||

मुनिजनमानसपेटीरत्नं धातुर्गृहे रत्नम् ।वाणीति दिव्यरत्नं जयति सदा कामधुक् काले ॥ ३८॥

munijanamānasapeṭīratnaṃ dhāturgṛhe ratnam |vāṇīti divyaratnaṃ jayati sadā kāmadhuk kāle || 38||

अज्ञानव्याधिहरं तदौषधं शारदारूपम् ।यः पश्यति स हि लोके परात्मने रोचते काले ॥ ३९॥

ajñānavyādhiharaṃ tadauṣadhaṃ śāradārūpam |yaḥ paśyati sa hi loke parātmane rocate kāle || 39||

कमलासननयनफलं सृष्ट्यादिकलासमासक्तम् ।वाणीरूपं तेजः स्फुरति जगच्छ्रेयसे नित्यम् ॥ ४०॥

kamalāsananayanaphalaṃ sṛṣṭyādikalāsamāsaktam |vāṇīrūpaṃ tejaḥ sphurati jagacchreyase nityam || 40||

हंसगतिं तामम्बामम्भोरुहलोचनां वन्दे ।तिलकयति या गुरूणां जिह्वासिंहासनं वाणी ॥ ४१॥

haṃsagatiṃ tāmambāmambhoruhalocanāṃ vande |tilakayati yā gurūṇāṃ jihvāsiṃhāsanaṃ vāṇī || 41||

वाणि तरङ्गय लोचनवीक्षणशैलीं क्षणं मयि भोः ।मम जन्म लब्धविभवं तेन भवेन्नैव ते हानिः ॥ ४२॥

vāṇi taraṅgaya locanavīkṣaṇaśailīṃ kṣaṇaṃ mayi bhoḥ |mama janma labdhavibhavaṃ tena bhavennaiva te hāniḥ || 42||

पद्मासनेन साकं काले वाणी समासना जयति ।कुचकलशनमितदेहा कुर्वन्ती भद्रसन्ततिं नमताम् ॥ ४३॥

padmāsanena sākaṃ kāle vāṇī samāsanā jayati |kucakalaśanamitadehā kurvantī bhadrasantatiṃ namatām || 43||

व्यातन्वाना वाणी कवीश्वराणां मनोज्ञवचनझरीम् ।जयति विधिसुकृतसन्ततिपरिणमितमाला बुधैर्वन्द्या ॥ ४४॥

vyātanvānā vāṇī kavīśvarāṇāṃ manojñavacanajharīm |jayati vidhisukṛtasantatipariṇamitamālā budhairvandyā || 44||

कमलसुषमाङ्गयष्टिः सा देवी जयति पद्ममध्यतले ।शतबीजाक्षरलसितं दिक्पतिकृतरक्षकं च मेरुमुखम् ॥ ४५॥

kamalasuṣamāṅgayaṣṭiḥ sā devī jayati padmamadhyatale |śatabījākṣaralasitaṃ dikpatikṛtarakṣakaṃ ca merumukham || 45||

वाणीयन्त्रं विबुधैर्मान्यं योगासनाब्धीन्दुम् ।ह्रीमक्षरमुखमाद्यं प्राक्तटकलितं च पद्ममध्यतले ॥ ४६॥

vāṇīyantraṃ vibudhairmānyaṃ yogāsanābdhīndum |hrīmakṣaramukhamādyaṃ prāktaṭakalitaṃ ca padmamadhyatale || 46||

तन्मेरुचक्ररूपं समाधिदृश्यं च लोकवेद्यं च ।सैषाश्रित्य तदेतद् राजति राजीवलोचना वाणी ॥ ४७॥

tanmerucakrarūpaṃ samādhidṛśyaṃ ca lokavedyaṃ ca |saiṣāśritya tadetad rājati rājīvalocanā vāṇī || 47||

हंसाश्रितगतिविभवा मन्दस्मेरा तमोनिहन्त्री च ।मधुरतरवाङ्निगुम्फा वीणापुस्तककराम्भोजा ॥ ४८॥

haṃsāśritagativibhavā mandasmerā tamonihantrī ca |madhurataravāṅnigumphā vīṇāpustakakarāmbhojā || 48||

वीणावादनरसिका नमतामिष्टार्थदायिनी वाणी ।धातुर्नयनमहोत्सवकलिका कुर्याच्छुभं जगताम् ॥ ४९॥

vīṇāvādanarasikā namatāmiṣṭārthadāyinī vāṇī |dhāturnayanamahotsavakalikā kuryācchubhaṃ jagatām || 49||

तापिञ्छरम्यदेहश्रीरेषा कविसमाजनुता ।अष्टैश्वर्यादिकलादाने दत्तेक्षणा जयति ॥ ५०॥

tāpiñcharamyadehaśrīreṣā kavisamājanutā |aṣṭaiśvaryādikalādāne dattekṣaṇā jayati || 50||