गीतगोविन्दं अष्टपदी च Zayadevakritam Gitagovindam (ashtapadi)

यद्गोपीवदनेन्दुमण्डनमभूत्कस्तूरिकापत्रकंयल्लक्ष्मीकुचशातकुम्भकलशे व्यागोचमिन्दीवरम् ।यन्निर्वाणविधानसाधनविधौ सिद्धाञ्जनं योगिनांतन्नः श्यामळमाविरस्तु हृदये कृष्णाभिधानं महः ॥ १॥

yadgopīvadanendumaṇḍanamabhūtkastūrikāpatrakaṃyallakṣmīkucaśātakumbhakalaśe vyāgocamindīvaram |yannirvāṇavidhānasādhanavidhau siddhāñjanaṃ yogināṃtannaḥ śyāmaḷamāvirastu hṛdaye kṛṣṇābhidhānaṃ mahaḥ || 1||

राधामनोरमरमावररासलीलागानामृतैकभणितं कविराजराजम् ।श्रीमाधवार्च्चनविधावनुरागसद्मपद्मावतीप्रियतमं प्रणतोऽस्मि नित्यम् ॥ २॥

rādhāmanoramaramāvararāsalīlāgānāmṛtaikabhaṇitaṃ kavirājarājam |śrīmādhavārccanavidhāvanurāgasadmapadmāvatīpriyatamaṃ praṇato'smi nityam || 2||

श्रीगोपालविलासिनी वलयसद्रत्नादिमुग्धाकृतिश्रीराधापतिपादपद्मभजनानन्दाब्धिमग्नोऽनिशम् ।लोके सत्कविराजराज इति यः ख्यातो दयाम्भोनिधिःतं वन्दे जयदेवसद्गुरुमहं पद्मावतीवल्लभम् ॥ ३॥

śrīgopālavilāsinī valayasadratnādimugdhākṛtiśrīrādhāpatipādapadmabhajanānandābdhimagno'niśam |loke satkavirājarāja iti yaḥ khyāto dayāmbhonidhiḥtaṃ vande jayadevasadgurumahaṃ padmāvatīvallabham || 3||

श्लोकः ॥ मेघैर्मेदुरमम्बरं वनभुवः श्यामास्तमालद्रुमैर्नक्तं भीरुरयं त्वमेव तदिमं राधे गृहं प्रापय ।इत्थं नन्दनिदेशितश्चलितयोः प्रत्यध्वकुञ्जद्रुमंराधामाधवयोर्जयन्ति यमुनाकूले रहःकेलयः ॥ १॥

ślokaḥ || meghairmeduramambaraṃ vanabhuvaḥ śyāmāstamāladrumairnaktaṃ bhīrurayaṃ tvameva tadimaṃ rādhe gṛhaṃ prāpaya |itthaṃ nandanideśitaścalitayoḥ pratyadhvakuñjadrumaṃrādhāmādhavayorjayanti yamunākūle rahaḥkelayaḥ || 1||

श्लोकः ॥ वाग्देवताचरितचित्रितचित्तसद्मापद्मावतीचरणचारणचक्रवर्ती ।श्रीवासुदेवरतिकेलिकथासमेतमेतं करोति जयदेवकविः प्रबन्धम् ॥ २॥

ślokaḥ || vāgdevatācaritacitritacittasadmāpadmāvatīcaraṇacāraṇacakravartī |śrīvāsudevaratikelikathāsametametaṃ karoti jayadevakaviḥ prabandham || 2||

श्लोकः ॥ वाचः पल्लवयत्युमापतिधरः सन्दर्भशुद्धिं गिरांजानीते जयदेव एव शरणः श्लाघ्यो दुरूहद्रुते ।शृङ्गारोत्तरसत्प्रमेयरचनैराचार्यगोवर्धनस्पर्धी कोऽपि न विश्रुतः श्रुतिधरो धोयी कविक्ष्मापतिः ॥ ३॥

ślokaḥ || vācaḥ pallavayatyumāpatidharaḥ sandarbhaśuddhiṃ girāṃjānīte jayadeva eva śaraṇaḥ ślāghyo durūhadrute |śṛṅgārottarasatprameyaracanairācāryagovardhanaspardhī ko'pi na viśrutaḥ śrutidharo dhoyī kavikṣmāpatiḥ || 3||

श्लोकः ॥ यदि हरिस्मरणे सरसं मनोयदि विलासकलासु कुतूहलम् ।मधुरकोमलकान्तपदावलींशृणु तदा जयदेवसरस्वतीम् ॥ ४॥

ślokaḥ || yadi harismaraṇe sarasaṃ manoyadi vilāsakalāsu kutūhalam |madhurakomalakāntapadāvalīṃśṛṇu tadā jayadevasarasvatīm || 4||

(अथ प्रथमप्रबन्दो मालवरागेण रूपक ताले गीयते)प्रलयपयोधिजले धृतवानसि वेदम् ।विहितवहित्रचरित्रमखेदम् ॥केशव धृतमीनशरीर जय जगदीश हरे ॥ १॥

(atha prathamaprabando mālavarāgeṇa rūpaka tāle gīyate)pralayapayodhijale dhṛtavānasi vedam |vihitavahitracaritramakhedam ||keśava dhṛtamīnaśarīra jaya jagadīśa hare || 1||

क्षितिरतिविपुलतरे तव तिष्ठति पृष्ठे ।धरणिधरणकिणचक्रगरिष्ठे ॥केशव धृतकच्छपरूप जय जगदीश हरे ॥ २॥

kṣitirativipulatare tava tiṣṭhati pṛṣṭhe |dharaṇidharaṇakiṇacakragariṣṭhe ||keśava dhṛtakacchaparūpa jaya jagadīśa hare || 2||

वसति दशनशिखरे धरणी तव लग्ना ।शशिनि कलङ्ककलेव निमग्ना ॥केशव धृतसूकररूप जय जगदीश हरे ॥ ३॥

vasati daśanaśikhare dharaṇī tava lagnā |śaśini kalaṅkakaleva nimagnā ||keśava dhṛtasūkararūpa jaya jagadīśa hare || 3||

तव करकमलवरे नखमद्भुतशृङ्गम् ।दलितहिरण्यकशिपुतनुभृङ्गम् ॥केशव धृतनरहरिरूप जय जगदीश हरे ॥ ४॥

tava karakamalavare nakhamadbhutaśṛṅgam |dalitahiraṇyakaśiputanubhṛṅgam ||keśava dhṛtanaraharirūpa jaya jagadīśa hare || 4||

छलयसि विक्रमणे बलिमद्भुतवामन ।पदनखनीरजनितजनपावन ॥केशव धृतवामनरूप जय जगदीश हरे ॥ ५॥

chalayasi vikramaṇe balimadbhutavāmana |padanakhanīrajanitajanapāvana ||keśava dhṛtavāmanarūpa jaya jagadīśa hare || 5||

क्षत्रियरुधिरमये जगदपगतपापम् ।स्नपयसि पयसि शमितभवतापम् ॥केशव धृतभृगुपतिरूप जय जगदीश हरे ॥ ६॥

kṣatriyarudhiramaye jagadapagatapāpam |snapayasi payasi śamitabhavatāpam ||keśava dhṛtabhṛgupatirūpa jaya jagadīśa hare || 6||

वितरसि दिक्षु रणे दिक्पतिकमनीयम् ।दशमुखमौलिबलिं रमणीयम् ॥केशव धृतरामशरीर जय जगदीश हरे ॥ ७॥

vitarasi dikṣu raṇe dikpatikamanīyam |daśamukhamaulibaliṃ ramaṇīyam ||keśava dhṛtarāmaśarīra jaya jagadīśa hare || 7||

वहसि वपुषि विशदे वसनं जलदाभम् ।हलहतिभीतिमिलितयमुनाभम् ॥केशव धृतहलधररूप जय जगदीश हरे ॥ ८॥

vahasi vapuṣi viśade vasanaṃ jaladābham |halahatibhītimilitayamunābham ||keśava dhṛtahaladhararūpa jaya jagadīśa hare || 8||

निन्दसि यज्ञविधेरहह श्रुतिजातम् ।सदयहृदयदर्शितपशुघातम् ॥केशव धृतबुद्धशरीर जय जगदीश हरे ॥ ९॥

nindasi yajñavidherahaha śrutijātam |sadayahṛdayadarśitapaśughātam ||keśava dhṛtabuddhaśarīra jaya jagadīśa hare || 9||

म्लेच्छनिवहनिधने कलयसि करवालम् ।धूमकेतुमिव किमपि करालम् ॥केशव धृतकल्किशरीर जय जगदीश हरे ॥ १०॥

mlecchanivahanidhane kalayasi karavālam |dhūmaketumiva kimapi karālam ||keśava dhṛtakalkiśarīra jaya jagadīśa hare || 10||

श्रीजयदेवकवेरिदमुदितमुदारम् ।शृणु सुखदं शुभदं भवसारम् ॥केशव धृतदशविधरूप जय जगदीश हरे ॥ ११॥

śrījayadevakaveridamuditamudāram |śṛṇu sukhadaṃ śubhadaṃ bhavasāram ||keśava dhṛtadaśavidharūpa jaya jagadīśa hare || 11||

श्लोकः ॥ वेदानुद्धरते जगन्निवहते भूगोलमुद्बिभ्रतेदैत्यान्दारयते बलिं छलयते क्षत्रक्षयं कुर्वते ।पौलस्त्यं जयते हलं कलयते कारुण्यमातन्वतेम्लेच्छान्मूर्च्छयते दशाकृतिकृते कृष्णाय तुभ्यं नमः ॥ ५॥

ślokaḥ || vedānuddharate jagannivahate bhūgolamudbibhratedaityāndārayate baliṃ chalayate kṣatrakṣayaṃ kurvate |paulastyaṃ jayate halaṃ kalayate kāruṇyamātanvatemlecchānmūrcchayate daśākṛtikṛte kṛṣṇāya tubhyaṃ namaḥ || 5||

(अथ द्वितीयप्रबन्धो गुर्जरीरागेण प्रतिमठताले गीयते)श्रितकमलाकुचमण्डल धृतकुण्डल ए ।कलितललितवनमाल जय जयदेव हरे ॥ १॥

(atha dvitīyaprabandho gurjarīrāgeṇa pratimaṭhatāle gīyate)śritakamalākucamaṇḍala dhṛtakuṇḍala e |kalitalalitavanamāla jaya jayadeva hare || 1||

दिनमणिमण्डलमण्डन भवखण्डन ए ।मुनिजनमानसहंस जय जयदेव हरे ॥ २॥

dinamaṇimaṇḍalamaṇḍana bhavakhaṇḍana e |munijanamānasahaṃsa jaya jayadeva hare || 2||

कालियविषधरभञ्जन जनरञ्जन ए ।यदुकुलनलिनदिनेश जय जयदेव हरे ॥ ३॥

kāliyaviṣadharabhañjana janarañjana e |yadukulanalinadineśa jaya jayadeva hare || 3||

मधुमुरनरकविनाशन गरुडासन ए ।सुरकुलकेलिनिदान जय जयदेव हरे ॥ ४॥

madhumuranarakavināśana garuḍāsana e |surakulakelinidāna jaya jayadeva hare || 4||

अमलकमलदललोचन भवमोचन ए ।त्रिभुवनभवननिधान जय जयदेव हरे ॥ ५॥

amalakamaladalalocana bhavamocana e |tribhuvanabhavananidhāna jaya jayadeva hare || 5||

जनकसुताकृतभूषण जितदूषण ए ।समरशमितदशकण्ठ जय जयदेव हरे ॥ ६॥

janakasutākṛtabhūṣaṇa jitadūṣaṇa e |samaraśamitadaśakaṇṭha jaya jayadeva hare || 6||

अभिनवजलधरसुन्दर धृतमन्दर ए ।श्रीमुखचन्द्रचकोर जय जयदेव हरे ॥ ७॥

abhinavajaladharasundara dhṛtamandara e |śrīmukhacandracakora jaya jayadeva hare || 7||

तव चरणे प्रणता वयं इति भावय ए ।कुरु कुशलं प्रणतेषु जय जयदेव हरे ॥ ८॥

tava caraṇe praṇatā vayaṃ iti bhāvaya e |kuru kuśalaṃ praṇateṣu jaya jayadeva hare || 8||

श्रीजयदेवकवेरिदं कुरुते मुदम् ए ।मङ्गलमुज्ज्वलगीतं जय जयदेव हरे ॥ ९॥

śrījayadevakaveridaṃ kurute mudam e |maṅgalamujjvalagītaṃ jaya jayadeva hare || 9||

श्लोकः ॥ पद्मापयोधरतटीपरिरम्भलग्नकाश्मीरमुद्रितमुरो मधुसूदनस्य ।व्यक्तानुरागमिव खेलदनङ्गखेदस्वेदाम्बुपूरमनुपूरयतु प्रियं वः ॥ ६॥

ślokaḥ || padmāpayodharataṭīparirambhalagnakāśmīramudritamuro madhusūdanasya |vyaktānurāgamiva kheladanaṅgakhedasvedāmbupūramanupūrayatu priyaṃ vaḥ || 6||

श्लोकः ॥ वसन्ते वासन्तीकुसुमसुकुमारैरवयवैर्भ्रमन्तीं कान्तारे बहुविहितकृष्णानुसरणाम् ।अमन्दं कन्दर्पज्वरजनितचिन्ताकुलतयावलद्बाधां राधां सरसमिदमुचे सहचरी ॥ ७॥

ślokaḥ || vasante vāsantīkusumasukumārairavayavairbhramantīṃ kāntāre bahuvihitakṛṣṇānusaraṇām |amandaṃ kandarpajvarajanitacintākulatayāvaladbādhāṃ rādhāṃ sarasamidamuce sahacarī || 7||

(अथ तृतीयप्रबन्धो वसन्तरागेण रूपकताले गीयते)ललितलवङ्गलतापरिशीलनकोमलमलयसमीरे ।मधुकरनिकरकरम्बितकोकिलकूजितकुञ्जकुटीरे ॥विहरति हरिरिह सरसवसन्तेनृत्यति युवतिजनेन समं सखि विरहिजनस्य दुरन्ते ॥ १॥ विहरति

(atha tṛtīyaprabandho vasantarāgeṇa rūpakatāle gīyate)lalitalavaṅgalatāpariśīlanakomalamalayasamīre |madhukaranikarakarambitakokilakūjitakuñjakuṭīre ||viharati haririha sarasavasantenṛtyati yuvatijanena samaṃ sakhi virahijanasya durante || 1|| viharati

उन्मदमदनमनोरथपथिकवधूजनजनितविलापे ।अलिकुलसंकुलकुसुमसमूहनिराकुलबकुलकलापे ॥ २॥ विहरति

unmadamadanamanorathapathikavadhūjanajanitavilāpe |alikulasaṃkulakusumasamūhanirākulabakulakalāpe || 2|| viharati

मृगमदसौरभरभसवशंवदनवदलमालतमाले ।युवजनहृदयविदारणमनसिजनखरुचिकिंशुकजाले ॥ ३॥ विहरति

mṛgamadasaurabharabhasavaśaṃvadanavadalamālatamāle |yuvajanahṛdayavidāraṇamanasijanakharucikiṃśukajāle || 3|| viharati

मदनमहीपतिकनकदण्डरुचिकेसरकुसुमविकासे ।मिलितशिलीमुखपाटलिपटलकृतस्मरतूणविलासे ॥ ४॥ विहरति

madanamahīpatikanakadaṇḍarucikesarakusumavikāse |militaśilīmukhapāṭalipaṭalakṛtasmaratūṇavilāse || 4|| viharati

विगलितलज्जितजगदवलोकनतरुणकरुणकृतहासे ।विरहिनिकृन्तनकुन्तमुखाकृतिकेतकदन्तुरिताशे ॥ ५॥ विहरति

vigalitalajjitajagadavalokanataruṇakaruṇakṛtahāse |virahinikṛntanakuntamukhākṛtiketakadanturitāśe || 5|| viharati

माधविकापरिमलललिते नवमालिकजातिसुगन्धौ ।मुनिमनसामपि मोहनकारिणि तरुणाकारणबन्धौ ॥ ६॥ विहरति

mādhavikāparimalalalite navamālikajātisugandhau |munimanasāmapi mohanakāriṇi taruṇākāraṇabandhau || 6|| viharati

स्फुरदतिमुक्तलतापरिरम्भणमुकुलितपुलकितचूते ।वृन्दावनविपिने परिसरपरिगतयमुनाजलपूते ॥ ७॥ विहरति

sphuradatimuktalatāparirambhaṇamukulitapulakitacūte |vṛndāvanavipine parisaraparigatayamunājalapūte || 7|| viharati

श्रीजयदेवभणितमिदमुदयति हरिचरणस्मृतिसारम् ।सरसवसन्तसमयवनवर्णनमनुगतमदनविकारम् ॥ ८॥ विहरति

śrījayadevabhaṇitamidamudayati haricaraṇasmṛtisāram |sarasavasantasamayavanavarṇanamanugatamadanavikāram || 8|| viharati

श्लोकः ॥ दरविदलितमल्लीवल्लिचञ्चत्परागप्रकटितपटवासैर्वासयन् काननानि ।इह हि दहति चेतः केतकीगन्धबन्धुःप्रसरदसमबाणप्राणवद्गन्धवाहः ॥ ८॥

ślokaḥ || daravidalitamallīvallicañcatparāgaprakaṭitapaṭavāsairvāsayan kānanāni |iha hi dahati cetaḥ ketakīgandhabandhuḥprasaradasamabāṇaprāṇavadgandhavāhaḥ || 8||

श्लोकः ॥ उन्मीलन्मधुगन्धलुब्धमधुपव्याधूतचूताङ्कुरक्रीडत्कोकिलकाकलीकलरवैरुद्गीर्णकर्णज्वराः । वर् – कलैःनीयन्ते पथिकैः कथं कथमपि ध्यानावधानक्षणप्राप्तप्राणसमासमागमरसोल्लासैरमी वासराः ॥ ९॥

ślokaḥ || unmīlanmadhugandhalubdhamadhupavyādhūtacūtāṅkurakrīḍatkokilakākalīkalaravairudgīrṇakarṇajvarāḥ | var – kalaiḥnīyante pathikaiḥ kathaṃ kathamapi dhyānāvadhānakṣaṇaprāptaprāṇasamāsamāgamarasollāsairamī vāsarāḥ || 9||

श्लोकः ॥ अनेकनारीपरिरम्भसम्भ्रमस्फुरन्मनोहारिविलासलालसम् ।मुरारिमारादुपदर्शयन्त्यसौसखीसमक्षं पुनराह राधिकाम् ॥ १०॥

ślokaḥ || anekanārīparirambhasambhramasphuranmanohārivilāsalālasam |murārimārādupadarśayantyasausakhīsamakṣaṃ punarāha rādhikām || 10||

(अथ चतुर्थप्रबन्धो रामकरिरागेण रूपकताले गीयते)चन्दनचर्चितनीलकलेवरपीतवसनवनमाली ।केलिचलन्मणिकुण्डलमण्डितगण्डयुगस्मितशाली ॥हरिरिहमुग्धवधूनिकरेविलासिनि विलसति केलिपरे ॥ १॥

(atha caturthaprabandho rāmakarirāgeṇa rūpakatāle gīyate)candanacarcitanīlakalevarapītavasanavanamālī |kelicalanmaṇikuṇḍalamaṇḍitagaṇḍayugasmitaśālī ||haririhamugdhavadhūnikarevilāsini vilasati kelipare || 1||

पीनपयोधरभारभरेण हरिं परिरम्य सरागम् ।गोपवधूरनुगायति काचिदुदञ्चितपञ्चमरागम् ॥ २॥ हरिरिह

pīnapayodharabhārabhareṇa hariṃ pariramya sarāgam |gopavadhūranugāyati kācidudañcitapañcamarāgam || 2|| haririha

कापि विलासविलोलविलोचनखेलनजनितमनोजम् ।ध्यायति मुग्धवधूरधिकं मधुसूदनवदनसरोजम् ॥ ३॥ हरिरिह

kāpi vilāsavilolavilocanakhelanajanitamanojam |dhyāyati mugdhavadhūradhikaṃ madhusūdanavadanasarojam || 3|| haririha

कापि कपोलतले मिलिता लपितुं किमपि श्रुतिमूले ।चारु चुचुम्ब नितम्बवती दयितं पुलकैरनुकूले ॥ ४॥ हरिरिह

kāpi kapolatale militā lapituṃ kimapi śrutimūle |cāru cucumba nitambavatī dayitaṃ pulakairanukūle || 4|| haririha

केलिकलाकुतुकेन च काचिदमुं यमुनाजलकूले ।मञ्जुलवञ्जुलकुञ्जगतं विचकर्ष करेण दुकूले ॥ ५॥ हरिरिह

kelikalākutukena ca kācidamuṃ yamunājalakūle |mañjulavañjulakuñjagataṃ vicakarṣa kareṇa dukūle || 5|| haririha

करतलतालतरलवलयावलिकलितकलस्वनवंशे ।रासरसे सह नृत्यपरा हरिणा युवतिः प्रशशंसे ॥ ६॥ हरिरिह

karatalatālataralavalayāvalikalitakalasvanavaṃśe |rāsarase saha nṛtyaparā hariṇā yuvatiḥ praśaśaṃse || 6|| haririha

श्लिष्यति कामपि चुम्बति कामपि कामपि रमयति रामाम् ।पश्यति सस्मितचारुतरामपरामनुगच्छति वामाम् ॥ ७॥ हरिरिह वर् – परां

śliṣyati kāmapi cumbati kāmapi kāmapi ramayati rāmām |paśyati sasmitacārutarāmaparāmanugacchati vāmām || 7|| haririha var – parāṃ

श्रीजयदेवकवेरिदमद्भुतकेशवकेलिरहस्यम् ।वृन्दावनविपिने ललितं वितनोतु शुभानि यशस्यम् ॥ ८॥ हरिरिह

śrījayadevakaveridamadbhutakeśavakelirahasyam |vṛndāvanavipine lalitaṃ vitanotu śubhāni yaśasyam || 8|| haririha

श्लोकः ॥ विश्वेषामनुरञ्जने जनयन्नानन्दमिन्दीवरश्रेणीश्यामलकोमलैरुपनयन्नङ्गैरनङ्गोत्सवम् ।स्वच्छन्दं व्रजसुन्दरीभिरभितः प्रत्यङ्गमालिङ्कितःशृङ्गारः सखि मूर्तिमानिव मधौ मुग्धो हरिः क्रीडति ॥ ११॥

ślokaḥ || viśveṣāmanurañjane janayannānandamindīvaraśreṇīśyāmalakomalairupanayannaṅgairanaṅgotsavam |svacchandaṃ vrajasundarībhirabhitaḥ pratyaṅgamāliṅkitaḥśṛṅgāraḥ sakhi mūrtimāniva madhau mugdho hariḥ krīḍati || 11||