वेदव्यासलघुस्तोत्राणि Veda Vyasa Laghu Stotrani

१\। श्रीहरिवंशे श्रीवेदव्यासस्तोत्रम्जयति पराशरसूनुः सत्यवती हृदयनन्दनोव्यासः ।यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत्पिबति ॥ २\। श्रीमद्भागवते श्रीवेदव्यासस्तोत्रम्नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत् ॥ ३\। श्रीमदानन्दतीर्थ भगवत्पादाचार्यविरचितं श्रीवेदव्यासस्तोत्रंनमो भगवते तस्मै व्यासायामित तेजसे ।यस्य प्रसादाद् वक्ष्यामि नारायण कथामिमाम् ॥ १(श्रीम\। भा\। ता\। नि\। २६७) श्रीमद्महाभारत तात्पर्य निर्णयःजयत्यजोखण्डगुणोरुमण्डलःसदोदितो ज्ञानमरीचिमाली ।स्वभक्त हार्दोच्चतमोनिहन्ताव्यासावतारो हरिरात्म भास्करः ॥ २(श्रीम\। भा\। ता\। नि\। ३१)नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जय मुदीरयेत् ॥ ३(श्रीम\। भा\। ता\। नि\। ३४)तमेव शास्त्रप्रभवं प्रणम्य जगद्गुरूणां गुरुमञ्जसैव ।विशेषतो मे परमाख्यविद्या व्याख्यां करोम्यन्वपि चाहमेव ॥ ४(अनुव्याख्यान १२)द्वीपे भगिन्याश्च यमस्य विश्वकृत् प्रकाशते ज्ञानमरीचि मण्डलः ।प्रभासयन्नण्ड बहिस्तथान्तः सहस्रलक्षामित भानुदीधितिः ॥ ५(श्रीम\। भा\। ता\। नि\। १०५१)अगण्य दिव्योरुगुणार्णवः प्रभुः समस्त विद्याधिपतिर्जगद्गुरुः ।अनन्तशक्तिर्जगदीश्वरेश्वरः समस्त दोषातिविदूरविग्रहः ॥ ६(श्रीम\। भा\। ता\। नि\। १०२२)शुभमरकतवर्णो रक्तपादाब्बनेत्राधरकरनखरसनाग्रश्चक्र शङ्खाब्जरेखः ।रविकरवरगौरं चर्मचैणंवसानस्तटिदमलजटा सन्दीप्तचूडं दधानः ॥ ७(श्रीम\। भा\। ता\। नि\। १०५३)विस्तीर्ण वक्षाः कमलायताक्षोबृहद्भुजः कम्बु समानकण्ठः ।समस्त वेदान्मुखतः समुद्गिरन्अनन्त चन्द्राधिक कान्ति सन्मुखः ॥ ८(श्रीम\। भा\। ता\। नि\। १५४)प्रबोध मुद्राभयदोर्द्वयान्वितोयज्ञोपवीताजिनमेखलोल्ल सन् ।दृशा महाज्ञान भुजङ्गदष्टमुजीवयानो जगदत्यरोचत ॥ ९(श्रीम\। भा\। ता\। नि\। १०५५)४\। श्रीमज्जयतीर्थ पूज्यचरणविरचितं श्रीवेदव्यासस्तोत्रम्येन प्रादुरभावि भूमिवलये व्यस्तारि गोसन्ततिःप्राबोधि श्रुतिपङ्कजं करुणया प्राकाशि तत्वं परम् ।ध्वान्तं ध्वंसमनायि साधुनिकरश्चाकारि सन्मार्गगःतेन व्यासदिवाकरेण सततं मा त्याजि मे मानसम् ॥ १(श्रीमन्न्यायसुधा)याञ्च्नामन्दरलोलिताद्यत उदैद्विद्यैँदिरा निर्जरैर्जातो भारत पारिजातसुतरुः सद्ब्रह्म सूत्रामृतम् ।आसीत्तन्त्रपुराणसन्मणिगणो जातः शुकेन्दुः सदासोयं व्याससुधा निधिर्भवतु मे भूत्यै सतां भूतिदः ॥ २(तत्त्व प्रकाशिका)दुरन्त दुरितध्वान्त विध्वंसन पटीयसे ।बादरायणसंज्ञाय परस्मै महसे नमः ॥ ३(न्यायविवरण टीका)गुणगणनिलयं पतिं रमायाजगदघदहनं च वासवीसूनुम् ।मुनिकुलतिलकं च पूर्णबोधंगुरुमपि परमं गुरुं च मे वन्दे ॥ ४(गीताभाष्य टीका)५\। श्री श्रीसत्यधर्मतीर्थविरचितं श्रीवेदव्यासस्तोत्रम्दशमेदिशमेम्बोधौ धीतर्यातरितुर्यतः ।पाराशर्यपरम्पारमसिदाशसुतासुतः ॥ १॥

1\| śrīharivaṃśe śrīvedavyāsastotramjayati parāśarasūnuḥ satyavatī hṛdayanandanovyāsaḥ |yasyāsyakamalagalitaṃ vāṅmayamamṛtaṃ jagatpibati || 2\| śrīmadbhāgavate śrīvedavyāsastotramnārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam |devīṃ sarasvatīṃ vyāsaṃ tato jayamudīrayet || 3\| śrīmadānandatīrtha bhagavatpādācāryaviracitaṃ śrīvedavyāsastotraṃnamo bhagavate tasmai vyāsāyāmita tejase |yasya prasādād vakṣyāmi nārāyaṇa kathāmimām || 1(śrīma\| bhā\| tā\| ni\| 267) śrīmadmahābhārata tātparya nirṇayaḥjayatyajokhaṇḍaguṇorumaṇḍalaḥsadodito jñānamarīcimālī |svabhakta hārdoccatamonihantāvyāsāvatāro harirātma bhāskaraḥ || 2(śrīma\| bhā\| tā\| ni\| 31)nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam |devīṃ sarasvatīṃ vyāsaṃ tato jaya mudīrayet || 3(śrīma\| bhā\| tā\| ni\| 34)tameva śāstraprabhavaṃ praṇamya jagadgurūṇāṃ gurumañjasaiva |viśeṣato me paramākhyavidyā vyākhyāṃ karomyanvapi cāhameva || 4(anuvyākhyāna 12)dvīpe bhaginyāśca yamasya viśvakṛt prakāśate jñānamarīci maṇḍalaḥ |prabhāsayannaṇḍa bahistathāntaḥ sahasralakṣāmita bhānudīdhitiḥ || 5(śrīma\| bhā\| tā\| ni\| 1051)agaṇya divyoruguṇārṇavaḥ prabhuḥ samasta vidyādhipatirjagadguruḥ |anantaśaktirjagadīśvareśvaraḥ samasta doṣātividūravigrahaḥ || 6(śrīma\| bhā\| tā\| ni\| 1022)śubhamarakatavarṇo raktapādābbanetrādharakaranakharasanāgraścakra śaṅkhābjarekhaḥ |ravikaravaragauraṃ carmacaiṇaṃvasānastaṭidamalajaṭā sandīptacūḍaṃ dadhānaḥ || 7(śrīma\| bhā\| tā\| ni\| 1053)vistīrṇa vakṣāḥ kamalāyatākṣobṛhadbhujaḥ kambu samānakaṇṭhaḥ |samasta vedānmukhataḥ samudgiranananta candrādhika kānti sanmukhaḥ || 8(śrīma\| bhā\| tā\| ni\| 154)prabodha mudrābhayadordvayānvitoyajñopavītājinamekhalolla san |dṛśā mahājñāna bhujaṅgadaṣṭamujīvayāno jagadatyarocata || 9(śrīma\| bhā\| tā\| ni\| 1055)4\| śrīmajjayatīrtha pūjyacaraṇaviracitaṃ śrīvedavyāsastotramyena prādurabhāvi bhūmivalaye vyastāri gosantatiḥprābodhi śrutipaṅkajaṃ karuṇayā prākāśi tatvaṃ param |dhvāntaṃ dhvaṃsamanāyi sādhunikaraścākāri sanmārgagaḥtena vyāsadivākareṇa satataṃ mā tyāji me mānasam || 1(śrīmannyāyasudhā)yāñcnāmandaralolitādyata udaidvidyaim̐dirā nirjarairjāto bhārata pārijātasutaruḥ sadbrahma sūtrāmṛtam |āsīttantrapurāṇasanmaṇigaṇo jātaḥ śukenduḥ sadāsoyaṃ vyāsasudhā nidhirbhavatu me bhūtyai satāṃ bhūtidaḥ || 2(tattva prakāśikā)duranta duritadhvānta vidhvaṃsana paṭīyase |bādarāyaṇasaṃjñāya parasmai mahase namaḥ || 3(nyāyavivaraṇa ṭīkā)guṇagaṇanilayaṃ patiṃ ramāyājagadaghadahanaṃ ca vāsavīsūnum |munikulatilakaṃ ca pūrṇabodhaṃgurumapi paramaṃ guruṃ ca me vande || 4(gītābhāṣya ṭīkā)5\| śrī śrīsatyadharmatīrthaviracitaṃ śrīvedavyāsastotramdaśamediśamembodhau dhītaryātarituryataḥ |pārāśaryaparampāramasidāśasutāsutaḥ || 1||

(श्रीमद्भागवत दशमस्कन्ध टिप्पणी)आचार्योपास्य हे वेदव्यास मत्सेवयानया ।तदन्तस्थः भव प्रीतो वीतदोष नमोऽस्तु ते ॥ २॥

(śrīmadbhāgavata daśamaskandha ṭippaṇī)ācāryopāsya he vedavyāsa matsevayānayā |tadantasthaḥ bhava prīto vītadoṣa namo'stu te || 2||

(श्रीमद्भागवत द्वादशस्कन्ध टिप्पणि)वासवीनन्दन हरे व्याससारसलोचन ।दासस्य मे दिश ज्ञानं श्रीसत्यधिषणार्चित ॥ ३॥

(śrīmadbhāgavata dvādaśaskandha ṭippaṇi)vāsavīnandana hare vyāsasārasalocana |dāsasya me diśa jñānaṃ śrīsatyadhiṣaṇārcita || 3||

(रामायण व्याख्यान)ऋतबोधहृदावास शतमन्यु मुखस्तुत ।सुतसत्यवतीदेव्या वितराजित सन्मतीः ॥ ४॥

(rāmāyaṇa vyākhyāna)ṛtabodhahṛdāvāsa śatamanyu mukhastuta |sutasatyavatīdevyā vitarājita sanmatīḥ || 4||

(रामायण व्याख्यान)६\। श्रीराघवेन्द्रतीर्थविरचितं श्रीवेदव्यासस्तोत्रम्श्रीशोब्द्युन्मथनाभिरामचरितं देवैर्गृणद्भिः स्तुतःसद्ज्ञानाय पराशराख्यमुनिना यः सत्यवत्यामभूत् ।व्यासत्वेन विधाय वेदविवृतिं शास्त्राणि सर्वाण्यपिज्ञान सत्सु निधाय तद्गतकलिं निघ्नन् सनोव्याद्दरिः ॥(श्रीमन् महाभारत ता\। नि\। भावसङ्ग्रहः)७\। श्रीविजयध्वजतीर्थविरचितं श्रीवेदव्यासस्तोत्रम्यदीयकृतिरञ्जसा सुमनसां सुमानं सतांसती सकलसन्नता सकलवेदवाणीनिधिः ।सचित्सुखपयोनिधिः सरसिजेक्षणः श्रीपतिःपराशरशरीरजः शरणमस्तु मे सन्ततम् ॥ १॥

(rāmāyaṇa vyākhyāna)6\| śrīrāghavendratīrthaviracitaṃ śrīvedavyāsastotramśrīśobdyunmathanābhirāmacaritaṃ devairgṛṇadbhiḥ stutaḥsadjñānāya parāśarākhyamuninā yaḥ satyavatyāmabhūt |vyāsatvena vidhāya vedavivṛtiṃ śāstrāṇi sarvāṇyapijñāna satsu nidhāya tadgatakaliṃ nighnan sanovyāddariḥ ||(śrīman mahābhārata tā\| ni\| bhāvasaṅgrahaḥ)7\| śrīvijayadhvajatīrthaviracitaṃ śrīvedavyāsastotramyadīyakṛtirañjasā sumanasāṃ sumānaṃ satāṃsatī sakalasannatā sakalavedavāṇīnidhiḥ |sacitsukhapayonidhiḥ sarasijekṣaṇaḥ śrīpatiḥparāśaraśarīrajaḥ śaraṇamastu me santatam || 1||

(श्रीमद्भागवत प्रथम स्कन्ध आदि)वेदव्यासमहं वन्दे वेदव्यासैकवेदिनम् ।वेदव्यास जनारातिं वेदव्यासमुनीनपि ॥(श्रीमद्भागवत एकादश स्कन्ध आदि)८\। श्रीछलारी शेषाचार्यकृतं श्रीवेदव्यासस्तोत्रंवेदान्यो व्यभजद्विष्णुर्भारतब्रह्मसूत्रकृत् ।कर्ता भागवतादेश्च वेदव्यासं नतोऽस्मि तम् ॥(श्रीमद्भागवत प्रथमस्कन्ध टिप्पणि तात्पर्य बोधिनि)९\। श्रीअहोबल नरसिंहाचार्यकृतं श्रीवेदव्यासस्तोत्रंव्यासं योगि मनोवासं मध्वदास सुसेवितम् ।श्रीशं सम्पत्प्रदं नौमि सदा दासेप्सितप्रदम् ॥(श्रीमद्भागवत विजयध्वज टीका आद्यन्त श्लोक व्याख्यान)१०\। शर्करा श्रीनिवासाचार्यविरचिता श्रीवेदव्यासस्तुतिःज्ञानभाक् हृतमोहर्ता श्रुतिपङ्कजबोधकः ।व्यासांशुमान् दर्शयतु सन्मार्गं गुणमण्डलः ॥(वाक्यार्थ मञ्जरि)इति वेदव्यासलघुस्तोत्राणि समाप्ता ।

(śrīmadbhāgavata prathama skandha ādi)vedavyāsamahaṃ vande vedavyāsaikavedinam |vedavyāsa janārātiṃ vedavyāsamunīnapi ||(śrīmadbhāgavata ekādaśa skandha ādi)8\| śrīchalārī śeṣācāryakṛtaṃ śrīvedavyāsastotraṃvedānyo vyabhajadviṣṇurbhāratabrahmasūtrakṛt |kartā bhāgavatādeśca vedavyāsaṃ nato'smi tam ||(śrīmadbhāgavata prathamaskandha ṭippaṇi tātparya bodhini)9\| śrīahobala narasiṃhācāryakṛtaṃ śrīvedavyāsastotraṃvyāsaṃ yogi manovāsaṃ madhvadāsa susevitam |śrīśaṃ sampatpradaṃ naumi sadā dāsepsitapradam ||(śrīmadbhāgavata vijayadhvaja ṭīkā ādyanta śloka vyākhyāna)10\| śarkarā śrīnivāsācāryaviracitā śrīvedavyāsastutiḥjñānabhāk hṛtamohartā śrutipaṅkajabodhakaḥ |vyāsāṃśumān darśayatu sanmārgaṃ guṇamaṇḍalaḥ ||(vākyārtha mañjari)iti vedavyāsalaghustotrāṇi samāptā |