रामकृष्णप्रशस्तिः २ Shri Ramakrishna prashastih (2)

अभूत् त्रेतायुगे रामः कृष्णो यो द्वापरे तथा ।रामकृष्णतया काले कलावत्र बभूव ह ॥ १॥

abhūt tretāyuge rāmaḥ kṛṣṇo yo dvāpare tathā |rāmakṛṣṇatayā kāle kalāvatra babhūva ha || 1||

युगप्रवर्तकत्वेन युगाचार्याख्यया पुनः ।स्वामीविवेकानन्दोऽतः प्रणमन्नाह सादरम् ॥ २॥

yugapravartakatvena yugācāryākhyayā punaḥ |svāmīvivekānando'taḥ praṇamannāha sādaram || 2||

स्थापकाय च धर्मस्य सर्वधर्म स्वरूपिणे ।अवतारवरिष्ठाय रामकृष्णाय ते नमः ॥ ३॥

sthāpakāya ca dharmasya sarvadharma svarūpiṇe |avatāravariṣṭhāya rāmakṛṣṇāya te namaḥ || 3||

मतभेदेन मार्गाणां भेदो नास्त्यत्र संशयः ।विभिन्नसाधनास्यूतानुभूतिः कल्पना न हि ॥ ४॥

matabhedena mārgāṇāṃ bhedo nāstyatra saṃśayaḥ |vibhinnasādhanāsyūtānubhūtiḥ kalpanā na hi || 4||

विश्वधर्मप्रतीकोऽभूद् रामकृष्णो न संशयः ।सर्वेषामेव धर्माणां साधना यत् समादृताः ॥ ५॥

viśvadharmapratīko'bhūd rāmakṛṣṇo na saṃśayaḥ |sarveṣāmeva dharmāṇāṃ sādhanā yat samādṛtāḥ || 5||

तद्रहस्यमिदं ज्ञेयं सर्व एव हि मानवाः ।सन्तानवद्धि विश्वस्य स्रष्टुर्हि परमात्मनः ॥ ६॥

tadrahasyamidaṃ jñeyaṃ sarva eva hi mānavāḥ |santānavaddhi viśvasya sraṣṭurhi paramātmanaḥ || 6||

इति निर्णीय विश्वऽस्मिन् भ्रातृत्वे सुप्रतिष्ठिते ।विश्वबन्धुत्वसंसिद्धिर्मैत्र्यूत्कर्षाद्भवेदिति ॥ ७॥

iti nirṇīya viśva'smin bhrātṛtve supratiṣṭhite |viśvabandhutvasaṃsiddhirmaitryūtkarṣādbhavediti || 7||

अत्यन्तबाल्यकाले षड्वर्षावस्थस्य योगिनः ।भावावस्था स्वतो जाता रामकृष्णस्य भूम्न्यहो ॥ ८॥

atyantabālyakāle ṣaḍvarṣāvasthasya yoginaḥ |bhāvāvasthā svato jātā rāmakṛṣṇasya bhūmnyaho || 8||

कस्य साधारणस्यैवं दृष्टं केनापि कर्हिचित् ।ततःपरं समग्रे हि जीवने परमेशितुः ॥ ९॥

kasya sādhāraṇasyaivaṃ dṛṣṭaṃ kenāpi karhicit |tataḥparaṃ samagre hi jīvane parameśituḥ || 9||

सगुणत्वागुणत्वाभ्यां ध्याननिष्ठो बभूव सः ।सत्यं भगवतो रूपमसत्यं यत्ततः परम् ॥ १०॥

saguṇatvāguṇatvābhyāṃ dhyānaniṣṭho babhūva saḥ |satyaṃ bhagavato rūpamasatyaṃ yattataḥ param || 10||

इति नूतनया भङ्ग्या सारयामास दुस्तरे ।सन्देहान् स कुतर्कोत्थनास्तिकत्वाकुले युगे ॥ ११॥

iti nūtanayā bhaṅgyā sārayāmāsa dustare |sandehān sa kutarkotthanāstikatvākule yuge || 11||

क एवमन्य आस्ते यो लभ्यः साधारणे जने ।रामकृष्णसमो यः स्यात् प्रथितोऽसङ्ख्यमानवे ॥ १२॥

ka evamanya āste yo labhyaḥ sādhāraṇe jane |rāmakṛṣṇasamo yaḥ syāt prathito'saṅkhyamānave || 12||

भगवल्लाभसम्पर्के दृढ़एच्छा जागरं गता ।इष्टदर्शनकामस्य रामकृष्णस्य शाश्वती ॥ १३॥

bhagavallābhasamparke dṛṛhaecchā jāgaraṃ gatā |iṣṭadarśanakāmasya rāmakṛṣṇasya śāśvatī || 13||

तदीयं जन्म साधीयो मातुराश्वासितस्य च ।जातिधर्म विशेषार्थमागतिस्तस्य नैव हि ॥ १४॥

tadīyaṃ janma sādhīyo māturāśvāsitasya ca |jātidharma viśeṣārthamāgatistasya naiva hi || 14||

समग्रविश्वकल्याणप्रसवार्थं तदागमः ।इयं विचित्रता तस्य स्पर्शमात्रेण केवलम् ॥ १५॥

samagraviśvakalyāṇaprasavārthaṃ tadāgamaḥ |iyaṃ vicitratā tasya sparśamātreṇa kevalam || 15||

समाधिस्तर उन्नीतं बहु साधारणं मनः ।स्वीयाध्यात्मिकशक्तेर्हि कृत्वा सङ्क्रमणं परे ॥ १६॥

samādhistara unnītaṃ bahu sādhāraṇaṃ manaḥ |svīyādhyātmikaśakterhi kṛtvā saṅkramaṇaṃ pare || 16||

चैतन्योद्बोधनेनासौ तं मुक्तिद्वारमानयत् ।अहैतुक्यां तत्कृपायां सीमा भौगोलिकी न हि ॥ १७॥

caitanyodbodhanenāsau taṃ muktidvāramānayat |ahaitukyāṃ tatkṛpāyāṃ sīmā bhaugolikī na hi || 17||

ततस्तस्य कृपालाभे सर्व एवाधिकारिणः ।जन्मापि नाभवत्तत्र बाधकं कुत्रचित्ततः ॥ १८॥

tatastasya kṛpālābhe sarva evādhikāriṇaḥ |janmāpi nābhavattatra bādhakaṃ kutracittataḥ || 18||

अन्त्यजाद्या अपि कृपालाभात्तस्य न वञ्चिताः ।नातीतभूपतेर्मुद्रा वर्तमानेऽर्थसाधनी ॥ १९॥

antyajādyā api kṛpālābhāttasya na vañcitāḥ |nātītabhūpatermudrā vartamāne'rthasādhanī || 19||

उपादानैक्यसत्वेऽपि चिह्नवैचित्र्य योगतः ।सर्वप्रसिद्धमेवैतत् तद्वदेतत् प्रबुद्धताम् ॥ २०॥

upādānaikyasatve'pi cihnavaicitrya yogataḥ |sarvaprasiddhamevaitat tadvadetat prabuddhatām || 20||

युगधर्मश्चिह्नितोऽद्य रामकृष्णचरित्रतः ।रामकृष्णावतारस्य वैलक्षण्यमिदं महत् ॥ २१॥

yugadharmaścihnito'dya rāmakṛṣṇacaritrataḥ |rāmakṛṣṇāvatārasya vailakṣaṇyamidaṃ mahat || 21||

सन्त्यज्य सकलैश्वर्यं दीनवेशे समागमः ।त्यागस्तपश्च वैराग्यमीश्वराश्रयता परा ॥ २२॥

santyajya sakalaiśvaryaṃ dīnaveśe samāgamaḥ |tyāgastapaśca vairāgyamīśvarāśrayatā parā || 22||

रामकृष्णावतारेऽत्र भावैश्वर्यमुदाहृतम् ।गार्ह्यस्थ्यमपि संन्यासो द्वयं हि समपेक्षितम् ॥ २३॥

rāmakṛṣṇāvatāre'tra bhāvaiśvaryamudāhṛtam |gārhyasthyamapi saṃnyāso dvayaṃ hi samapekṣitam || 23||

इत्यप्यदर्शयद्रामकृष्णस्तद्द्वयमाश्रयन् ।जीवनाद्रामकृष्णस्य तत्तदाश्रमजीवने ॥ २४॥

ityapyadarśayadrāmakṛṣṇastaddvayamāśrayan |jīvanādrāmakṛṣṇasya tattadāśramajīvane || 24||

प्रपतन्नूतनालोकसङ्केतं प्राप निश्चितम् ।सत्ययोर्देवदेव्योस्तु मूर्तिपूजापि नानृता ॥ २५॥

prapatannūtanālokasaṅketaṃ prāpa niścitam |satyayordevadevyostu mūrtipūjāpi nānṛtā || 25||

द्वैतं विशिष्टाद्वैतं चाद्वैतं सर्वं हि शोभनम् ।शैवाः शाक्ता गाणपत्या बौद्धाः खृष्टानुयायिनः ॥ २६॥

dvaitaṃ viśiṣṭādvaitaṃ cādvaitaṃ sarvaṃ hi śobhanam |śaivāḥ śāktā gāṇapatyā bauddhāḥ khṛṣṭānuyāyinaḥ || 26||

यवनाश्च समे धर्माः शाखाभूताः स्तरात्मकाः ।किंवा वेदान्तधर्मस्य विततामितशाखिनः ॥ २७॥

yavanāśca same dharmāḥ śākhābhūtāḥ starātmakāḥ |kiṃvā vedāntadharmasya vitatāmitaśākhinaḥ || 27||

तासां तासां साधनानां विधानेनोपदेशतः ।इत्येव ख्यापयामास रामकृष्णः प्रभुः परः ॥ २८॥

tāsāṃ tāsāṃ sādhanānāṃ vidhānenopadeśataḥ |ityeva khyāpayāmāsa rāmakṛṣṇaḥ prabhuḥ paraḥ || 28||

पत्नीं देवीस्वरूपेण सम्पूज्यादाद् बृहत्तराम् ।मर्यादां मातृजात्यै हि तद्देवत्वं स्थिरीकृतम् ॥ २९॥

patnīṃ devīsvarūpeṇa sampūjyādād bṛhattarām |maryādāṃ mātṛjātyai hi taddevatvaṃ sthirīkṛtam || 29||

गच्छामि शरणं श्रीमद्रामकृष्णपदाम्बुजम् ।तस्मात् सदैव हृदये समुदेतु स एव हि ॥ ३०॥

gacchāmi śaraṇaṃ śrīmadrāmakṛṣṇapadāmbujam |tasmāt sadaiva hṛdaye samudetu sa eva hi || 30||

इति न्यायाचार्य पण्डित आनन्द झा इत्येतेन विरचिताश्रीरामकृष्णप्रशस्तिः समाप्ता ।

iti nyāyācārya paṇḍita ānanda jhā ityetena viracitāśrīrāmakṛṣṇapraśastiḥ samāptā |