गुरुपरम्परापरिचयः Guru Parampara Parichayah

(वाराणसीस्थ श्रीध्रुवेश्वरमठीय गुरुपरम्परापरिचयः)नारायणं पद्मभवं वसिष्ठं शक्ति च तत्पुत्रपराशरञ्च ।व्यासं शुकं गौडपदं महान्तं गोविन्दयोगीन्द्रमथास्य शिष्यम् ॥ १॥

(vārāṇasīstha śrīdhruveśvaramaṭhīya guruparamparāparicayaḥ)nārāyaṇaṃ padmabhavaṃ vasiṣṭhaṃ śakti ca tatputraparāśarañca |vyāsaṃ śukaṃ gauḍapadaṃ mahāntaṃ govindayogīndramathāsya śiṣyam || 1||

श्रीशङ्कराचार्यमथास्य पद्मपादं च हस्तामलकञ्च शिष्यम् ।तं तोटकं वार्तिककारमन्यानस्मद्गुरून्सन्ततमानतोऽस्मि ॥ २॥

śrīśaṅkarācāryamathāsya padmapādaṃ ca hastāmalakañca śiṣyam |taṃ toṭakaṃ vārtikakāramanyānasmadgurūnsantatamānato'smi || 2||

विप्राग्रणीं जोधपुरीयविप्रवंशोद्भवं मानगिरिं यतीन्द्रम् ।ध्रुवेश्वरस्थापकसद्गुरोर्गुरुं श्रियोऽधिवासं प्रथमं प्रणौम्यथा ॥ ३॥

viprāgraṇīṃ jodhapurīyavipravaṃśodbhavaṃ mānagiriṃ yatīndram |dhruveśvarasthāpakasadgurorguruṃ śriyo'dhivāsaṃ prathamaṃ praṇaumyathā || 3||

पाञ्चालभूदेवकुलोद्भवं तं प्रणौम्यथामेघगिरिं द्वितीयम् ।ध्रुवेश्वराधीशगुरुं यतीन्द्रं श्रीभारतीयुग्मसमाश्रयञ्च ॥ ४॥

pāñcālabhūdevakulodbhavaṃ taṃ praṇaumyathāmeghagiriṃ dvitīyam |dhruveśvarādhīśaguruṃ yatīndraṃ śrībhāratīyugmasamāśrayañca || 4||

अथात्र काश्यां विबुधाश्रयार्थं ध्रुवेश्वराख्यं भवनं भवस्य ।संस्थापितं यैश्च ससाधुवादं विद्याविनोदाय सुविस्तृतं तम् ॥ ५॥

athātra kāśyāṃ vibudhāśrayārthaṃ dhruveśvarākhyaṃ bhavanaṃ bhavasya |saṃsthāpitaṃ yaiśca sasādhuvādaṃ vidyāvinodāya suvistṛtaṃ tam || 5||

पञ्चाम्बुदेशीयसुविप्रवंशसमुद्भवं रामगिरिं तृतीयम् ।संस्थापकं नौमि तपोऽधिवासं रेवाडिनामाञ्चलजातरत्नम् ॥ ६॥

pañcāmbudeśīyasuvipravaṃśasamudbhavaṃ rāmagiriṃ tṛtīyam |saṃsthāpakaṃ naumi tapo'dhivāsaṃ revāḍināmāñcalajātaratnam || 6||

श्रीसच्चिदानन्दगिरिं तुरीयं तुरीयवर्णाश्रममण्डनञ्च ।यद्राजपुत्रेऽस्ति पुरं प्रसिद्धं जयाभिधं तत्र धृतावतारम् ॥ ७॥

śrīsaccidānandagiriṃ turīyaṃ turīyavarṇāśramamaṇḍanañca |yadrājaputre'sti puraṃ prasiddhaṃ jayābhidhaṃ tatra dhṛtāvatāram || 7||

येनान्नसत्राणि विनिर्मितानि सप्तानि सत्सेवनतत्पराणि ।सम्प्रेरयन्भक्तवरान्स्वकीयाननन्तजन्मोदितपुण्यपुञ्जान् ॥ ८॥

yenānnasatrāṇi vinirmitāni saptāni satsevanatatparāṇi |samprerayanbhaktavarānsvakīyānanantajanmoditapuṇyapuñjān || 8||

शिष्यं हि तेषाममरेश्वराख्यं ध्रुवाधिपं पञ्चममानतोऽस्मि ।श्रीमन्मनीशाख्ययतिं च षष्ठं पञ्चाम्बुविप्रान्वयलब्धकायम् ॥ ९॥

śiṣyaṃ hi teṣāmamareśvarākhyaṃ dhruvādhipaṃ pañcamamānato'smi |śrīmanmanīśākhyayatiṃ ca ṣaṣṭhaṃ pañcāmbuviprānvayalabdhakāyam || 9||

अद्वैतवेदान्तविलासभाष्यकारैरथाद्यैः समधिष्ठितं यत् ।निरञ्जनं पीठमनादिविद्याप्रकाशबिम्बं समधिष्ठितं यत् ॥ १०॥

advaitavedāntavilāsabhāṣyakārairathādyaiḥ samadhiṣṭhitaṃ yat |nirañjanaṃ pīṭhamanādividyāprakāśabimbaṃ samadhiṣṭhitaṃ yat || 10||

योगीन्द्रं तमनन्तपादनिलये लीनं प्रणम्यादरात्पीठाधीशमथाष्टमं यतिवरं श्रीमन्नृसिंहं भजे ॥ ११॥

yogīndraṃ tamanantapādanilaye līnaṃ praṇamyādarātpīṭhādhīśamathāṣṭamaṃ yativaraṃ śrīmannṛsiṃhaṃ bhaje || 11||

अद्वैतं दुरितार्दने द्वयमपि प्रत्यक्षतो यत्पदंसत्यश्चापि विमोहचौर्यचतुरा वाचो यदीयास्तथा ।दत्ताशेषजनाभयोऽपि निरतः संसारनिःशेषणेयः सोऽयं यतिभूपतिर्विजयते श्रीमन्नृसिंहाधिपः ॥ १२॥

advaitaṃ duritārdane dvayamapi pratyakṣato yatpadaṃsatyaścāpi vimohacauryacaturā vāco yadīyāstathā |dattāśeṣajanābhayo'pi nirataḥ saṃsāraniḥśeṣaṇeyaḥ so'yaṃ yatibhūpatirvijayate śrīmannṛsiṃhādhipaḥ || 12||

बाल्यादेव तिरस्कृतं भवसुखं येनाश्रिता ब्रह्मदृक्यस्मिन्नित्यसुखाम्बुधौ बुधजनाः नित्यं निमग्नाः सदा ।कीर्तिर्यस्य सुविस्तृता धवलिता चानिर्जगन्तादिहसोऽयन्नः परमो गुरुर्विजयते श्रीमन्नृसिंहाधिपः ॥ १३॥

bālyādeva tiraskṛtaṃ bhavasukhaṃ yenāśritā brahmadṛkyasminnityasukhāmbudhau budhajanāḥ nityaṃ nimagnāḥ sadā |kīrtiryasya suvistṛtā dhavalitā cānirjagantādihaso'yannaḥ paramo gururvijayate śrīmannṛsiṃhādhipaḥ || 13||

कालिन्द्याः पुलिने विशालभवने प्रोत्तुङ्गशृङ्गाङ्कितेयस्मिन्नादनिबद्धयन्त्रघटिका वैतालिको राजते ।विद्यादानपरायणैर्यतिवरैः श्रीमन्नृसिंहाभिधैःविद्यापीठमधिष्ठितं सुललितं श्रीविश्वनाथाह्वयम् ॥ १४॥

kālindyāḥ puline viśālabhavane prottuṅgaśṛṅgāṅkiteyasminnādanibaddhayantraghaṭikā vaitāliko rājate |vidyādānaparāyaṇairyativaraiḥ śrīmannṛsiṃhābhidhaiḥvidyāpīṭhamadhiṣṭhitaṃ sulalitaṃ śrīviśvanāthāhvayam || 14||

यास्मिन्सौरभपूरिता सुफलदा रम्या शुभा वाटिकाविश्रामार्थविनिर्मिता कुसुमिता भृत्यैः सदा सेविता ।विद्यापाठपरायणा वटुवरास्तस्मिन्वसन्तोऽव्ययांविद्यामाकलयन्ति हे बहुविधां धर्मार्थमोक्षप्रदाम् ॥ १५॥

yāsminsaurabhapūritā suphaladā ramyā śubhā vāṭikāviśrāmārthavinirmitā kusumitā bhṛtyaiḥ sadā sevitā |vidyāpāṭhaparāyaṇā vaṭuvarāstasminvasanto'vyayāṃvidyāmākalayanti he bahuvidhāṃ dharmārthamokṣapradām || 15||

मध्ये वर्तुलवेष्टितो ह्युपवने विश्रामकार्यालयस्तस्याग्रे च विशालयज्ञभवनं यनिर्मितं नूतनम् ।छात्राश्चात्र सदा चरित्रविषयेऽचिन्त्यञ्चयञ्चेतसिलोकाचारविचारचारुचपलाश्चिन्वन्ति चिन्मङ्गलाः ॥ १६॥

madhye vartulaveṣṭito hyupavane viśrāmakāryālayastasyāgre ca viśālayajñabhavanaṃ yanirmitaṃ nūtanam |chātrāścātra sadā caritraviṣaye'cintyañcayañcetasilokācāravicāracārucapalāścinvanti cinmaṅgalāḥ || 16||

तत्राराच्च विनिर्मितः सुललितः श्रीविश्वनाथालयःसंन्यासाश्रमनामकञ्च भवनं धर्माथिभिर्निर्मितम् ।सायम्प्रातरखण्डशास्त्रविषये यस्मिन् रताः सज्जनाःश्रुत्वा श्रौतवचश्चतुर्थफलदं साध्यं फलं यान्ति ते ॥ १७॥

tatrārācca vinirmitaḥ sulalitaḥ śrīviśvanāthālayaḥsaṃnyāsāśramanāmakañca bhavanaṃ dharmāthibhirnirmitam |sāyamprātarakhaṇḍaśāstraviṣaye yasmin ratāḥ sajjanāḥśrutvā śrautavacaścaturthaphaladaṃ sādhyaṃ phalaṃ yānti te || 17||

देहल्यामितिसर्वसंस्कृतमहाविद्यालयो नाऽपरःएवन्नापरमस्ति साधनयुतं स्थानं क्वचिच्छोभनम् ।श्रीविद्यायुगलं हि यत्र रमते शश्वत्सुशङ्कारकंयस्याऽयं सुनिरीक्षको विजयते श्रीमन्नृसिंहेश्वरः ॥ १८॥

dehalyāmitisarvasaṃskṛtamahāvidyālayo nā'paraḥevannāparamasti sādhanayutaṃ sthānaṃ kvacicchobhanam |śrīvidyāyugalaṃ hi yatra ramate śaśvatsuśaṅkārakaṃyasyā'yaṃ sunirīkṣako vijayate śrīmannṛsiṃheśvaraḥ || 18||

काश्यामप्यतिविस्तृतं बुधवरैः संसेवितं सादरंविद्यापीठमधिष्ठितञ्च सुखदं ग्रन्थालयो नूतनः ।दिव्यं यत्र विराजते ह्युपवनं देवालयञ्चादिमंयस्मिन्विश्वगुरुर्भवो विजयते श्रीदक्षिणामूर्तिभृत् ॥ १९॥

kāśyāmapyativistṛtaṃ budhavaraiḥ saṃsevitaṃ sādaraṃvidyāpīṭhamadhiṣṭhitañca sukhadaṃ granthālayo nūtanaḥ |divyaṃ yatra virājate hyupavanaṃ devālayañcādimaṃyasminviśvagururbhavo vijayate śrīdakṣiṇāmūrtibhṛt || 19||

आसीत्पूर्वमिदं सुजीर्णमभितो ध्वंसावशेषायितंयत्रेदं भवनं नवं विरचितं यत्नैश्च येनात्मनः ।रक्षार्थ हि समर्पितं बहुधनं सद्भक्तवृन्दार्पितंसोऽयन्नः परमो गुरुर्विजयते पीठाधिपश्चाष्टमः ॥ २०॥

āsītpūrvamidaṃ sujīrṇamabhito dhvaṃsāvaśeṣāyitaṃyatredaṃ bhavanaṃ navaṃ viracitaṃ yatnaiśca yenātmanaḥ |rakṣārtha hi samarpitaṃ bahudhanaṃ sadbhaktavṛndārpitaṃso'yannaḥ paramo gururvijayate pīṭhādhipaścāṣṭamaḥ || 20||

यं भक्ताः समुपासते सुमनसा स्वाभीष्टसंसिद्धयेस्वात्मानन्दविवृद्धयेऽपि यमिनो वैराग्यरागान्विताः ।सच्छास्त्राम्बुधिपारगा अपि सदा स्तुन्वन्ति यं सादरंवन्देऽहं तमखण्डबोधविभवं श्रीमन्नृसिंह गुरुम् ॥ २१॥

yaṃ bhaktāḥ samupāsate sumanasā svābhīṣṭasaṃsiddhayesvātmānandavivṛddhaye'pi yamino vairāgyarāgānvitāḥ |sacchāstrāmbudhipāragā api sadā stunvanti yaṃ sādaraṃvande'haṃ tamakhaṇḍabodhavibhavaṃ śrīmannṛsiṃha gurum || 21||

रामानन्दगिरिं गिरन्तमनिशं ब्राह्मीं गिरं सादरंविद्याधीश्वरमुत्तरापथधराविप्रात्मजं सप्तमम् ।राजस्थानधरामरान्वयभवः श्रीमन्महेशाधिपःपीठाधीश्वरचक्रवर्त्यनुपमः संरक्षको राजते ।ज्ञानं यस्य नवानवं सुविमलं वैदेशिकं दैशिकंमर्त्यानां प्रहिनस्ति दर्पभरितं ह्यज्ञानमेकान्ततः ॥ २२॥

rāmānandagiriṃ girantamaniśaṃ brāhmīṃ giraṃ sādaraṃvidyādhīśvaramuttarāpathadharāviprātmajaṃ saptamam |rājasthānadharāmarānvayabhavaḥ śrīmanmaheśādhipaḥpīṭhādhīśvaracakravartyanupamaḥ saṃrakṣako rājate |jñānaṃ yasya navānavaṃ suvimalaṃ vaideśikaṃ daiśikaṃmartyānāṃ prahinasti darpabharitaṃ hyajñānamekāntataḥ || 22||

येषाञ्चामृतपूरितां मृदुगिरां श्रुत्वैव मुक्तिप्रदांमुञ्चन्तो भवबन्धनं मुनिपथं प्रायान्तिं भक्ताभृशम् ।तेषां सज्जनचेतसां श्रुतिविदां सम्प्राप्य संरक्षणंविश्वासः खलु नः समुन्नतिपदं प्राप्स्यन्ति पीठादयः ॥ २३॥

yeṣāñcāmṛtapūritāṃ mṛdugirāṃ śrutvaiva muktipradāṃmuñcanto bhavabandhanaṃ munipathaṃ prāyāntiṃ bhaktābhṛśam |teṣāṃ sajjanacetasāṃ śrutividāṃ samprāpya saṃrakṣaṇaṃviśvāsaḥ khalu naḥ samunnatipadaṃ prāpsyanti pīṭhādayaḥ || 23||

भाले यस्य सुशोभितं सुभसितं तापापहं चन्दनंवस्वाधिक्यशतं गले विलुलितं रुद्राक्षमाल्यं सदा ।कौशेयश्च य सुप्रभासितमतो बालार्ककान्तं वपुस्तं वन्दे नवमं निरञ्जनपतिं श्रीमन्महेशाधिपम् ॥ २४॥

bhāle yasya suśobhitaṃ subhasitaṃ tāpāpahaṃ candanaṃvasvādhikyaśataṃ gale vilulitaṃ rudrākṣamālyaṃ sadā |kauśeyaśca ya suprabhāsitamato bālārkakāntaṃ vapustaṃ vande navamaṃ nirañjanapatiṃ śrīmanmaheśādhipam || 24||

त्यक्त्वा दुःखावलोढं भवविभवमुखं शैशवादेवपूर्णंयैराचारैः स्वकीयैरथ सुजनमनस्तोषपोषौ जुषाणम् ।दिव्यं विज्ञानमाध्यात्मिकमखिलसुखाभासमूलं ह्यधीतंतं कृष्णानन्दपादं वयमभिनवमाचार्यवयं भजामः ॥ २५॥

tyaktvā duḥkhāvaloḍhaṃ bhavavibhavamukhaṃ śaiśavādevapūrṇaṃyairācāraiḥ svakīyairatha sujanamanastoṣapoṣau juṣāṇam |divyaṃ vijñānamādhyātmikamakhilasukhābhāsamūlaṃ hyadhītaṃtaṃ kṛṣṇānandapādaṃ vayamabhinavamācāryavayaṃ bhajāmaḥ || 25||

नानाविद्यानिवासं नवयुगयुवकोत्साहवादस्वभावंश्रौतस्मार्तादिकर्मस्वविरतनिरतं ब्रह्मविद्याविलासम् ।नित्यं गीर्वाणवाणीविपिनहृतसुधासौरभापूरितास्यंकृष्णानन्दं गिरिं तं वयमभिनवमाचार्यवयं नमामः ॥ २६॥

nānāvidyānivāsaṃ navayugayuvakotsāhavādasvabhāvaṃśrautasmārtādikarmasvaviratanirataṃ brahmavidyāvilāsam |nityaṃ gīrvāṇavāṇīvipinahṛtasudhāsaurabhāpūritāsyaṃkṛṣṇānandaṃ giriṃ taṃ vayamabhinavamācāryavayaṃ namāmaḥ || 26||

यदीयवानिर्झरिणी समुज्झयत्युपेतचेतः कलुषाण्यशेषतः ।तमः समुद्।ह्ध्य ददातु सद्धियं नृसिंहसंज्ञो यतिवासवः स वः ॥ २७॥

yadīyavānirjhariṇī samujjhayatyupetacetaḥ kaluṣāṇyaśeṣataḥ |tamaḥ samud|hdhya dadātu saddhiyaṃ nṛsiṃhasaṃjño yativāsavaḥ sa vaḥ || 27||

इति गुरुपरम्परापरिचयः सपूर्णः ।

iti guruparamparāparicayaḥ sapūrṇaḥ |