गोमतीलहरीभाषाटीकासहित Gomatilahari Vith Hindi And English Translation

श्रीगणाधिपतये नमः ।अये मातगोमत्यमलजलधारे तव गुणानलं वक्रुं नेशः कथमपि च शेषः शतमुखः ।हरो वैषा यत्र स्फुरति नवगङ्गामृतलतातदा कोऽहं मोहं गत इह समर्थस्तव नुतौ ॥ १॥

śrīgaṇādhipataye namaḥ |aye mātagomatyamalajaladhāre tava guṇānalaṃ vakruṃ neśaḥ kathamapi ca śeṣaḥ śatamukhaḥ |haro vaiṣā yatra sphurati navagaṅgāmṛtalatātadā ko'haṃ mohaṃ gata iha samarthastava nutau || 1||

टीकाकारकृतमङ्गलम्नत्वा सरस्वतीमाद्यां वाग्देवीं सुन्दराननाम् ।भावावलम्बिनी टीकां कुर्वे भाषामिद स्तुतौ ॥ १॥

ṭīkākārakṛtamaṅgalamnatvā sarasvatīmādyāṃ vāgdevīṃ sundarānanām |bhāvāvalambinī ṭīkāṃ kurve bhāṣāmida stutau || 1||

छोम्मेन्ततोर्'स् प्रोपितिअतिओन्

chommentator's propitiation

अहो मातर्गोमत्यमलजलसम्भारविलसत्तनुस्पर्शादर्शप्रहतखलजम्बालनिकरे ।पुनीषे संसारं शमनशवसानं शमयसिमनश्चैन्दं देवि त्वमिह सततं शङ्कितयसि ॥ २॥

aho mātargomatyamalajalasambhāravilasattanusparśādarśaprahatakhalajambālanikare |punīṣe saṃsāraṃ śamanaśavasānaṃ śamayasimanaścaindaṃ devi tvamiha satataṃ śaṅkitayasi || 2||

अलं गङ्गा सङ्गाद्विलुलिततरङ्गा स्मररिपोरपामीशः साक्षादखिलजगदाधारशयनात् ।क्षये कल्माषानामिह तु महिमा कोऽपि भवतीमनालम्बःशम्बोऽस्तवननिकुरम्बः प्रथयति ॥ ३॥

alaṃ gaṅgā saṅgādvilulitataraṅgā smarariporapāmīśaḥ sākṣādakhilajagadādhāraśayanāt |kṣaye kalmāṣānāmiha tu mahimā ko'pi bhavatīmanālambaḥśambo'stavananikurambaḥ prathayati || 3||

अलं क्षोदीयांसः कलिलकलने धूर्जटिजटापुटे संस्थाप्लावप्नुततरतमस्काः कथमपि ।परं मातगोमत्यगतिशमनग्रासपतितानहं जाने द्राघीयस इह पुनानैव भवती ॥ ४॥

alaṃ kṣodīyāṃsaḥ kalilakalane dhūrjaṭijaṭāpuṭe saṃsthāplāvapnutataratamaskāḥ kathamapi |paraṃ mātagomatyagatiśamanagrāsapatitānahaṃ jāne drāghīyasa iha punānaiva bhavatī || 4||

नदीनं का दीना विषमशरसङ्घातकृशितानदी नन्दीनेन क्षणविहितविनापि न गता ।त्वमेवैकामुद्रा कुहकवधके पुण्यसलिलाजनुर्बन्धासन्धे चरसि शुचि ब्रह्मव्रतमिह ॥ ५॥

nadīnaṃ kā dīnā viṣamaśarasaṅghātakṛśitānadī nandīnena kṣaṇavihitavināpi na gatā |tvamevaikāmudrā kuhakavadhake puṇyasalilājanurbandhāsandhe carasi śuci brahmavratamiha || 5||

ंअहदेव वस् शकेन् ब्य् थे ग्रोउप् ओफ़् एन्स्नरिन्ग् अर्रोव्स् शोत् ब्य् ख़मदेव, थे लोर्द् ओफ़् लोवे, बुत् विथ् ःइस् (ंअहदेव'स्) पोवेर् इन् अ मोमेन्त् देस्त्रोयेद् ख़मदेव। आन्द् एवेर्य् रिवेर् ओफ़् हेर् ओव्न् अच्चोर्द् रेअचेस् थे ओचेअन्, बुत्, हेय् देस्त्रोयेर् ओफ़् सिन्स्, योउ अरे थे ओन्ल्य् चस्ते अन्द् होल्य् ओने व्हो प्रेसेन्त्ल्य् होल्द्स् थे सेअल् ओफ़् औथोरित्य् तो प्रोविदे लिबेरतिओन् फ़्रोम् थे दिस्त्रुस्त्फ़ुल् सीद्स् ओफ़् कर्म। ॥ ५ ॥

ṃahadeva vas śaken by the group oफ़ ensnaring arrovs śot by ख़madeva, the lord oफ़ love, but vith ḥis (ṃahadeva's) pover in a moment destroyed ख़madeva| ānd every river oफ़ her ovn accord reaces the ocean, but, hey destroyer oफ़ sins, you are the only caste and holy one vho presently holds the seal oफ़ authority to provide liberation फ़rom the distrustफ़ul sīds oफ़ karma| || 5 ||

त्वमेवाम्ब ब्रह्मप्रथितकरकोत्पत्तिसुभगेविराजन्ती लोके क्षपितकलिशोके भगवती ।वियद्नङ्गानङ्गद्विषदमलसङ्गादिह तु यापरा नाद्या सेयं प्रभवति हिमादेस्तटतलात् ॥ ६॥

tvamevāmba brahmaprathitakarakotpattisubhagevirājantī loke kṣapitakaliśoke bhagavatī |viyadnaṅgānaṅgadviṣadamalasaṅgādiha tu yāparā nādyā seyaṃ prabhavati himādestaṭatalāt || 6||

बृहत्तीरे सन्तो जठरपिठरे प्राक्तनशुभादलं याते नीरे किमपि शयितोद्बुद्धसदृशाः ।करस्थं ब्रह्माण्डं क्षणमिह तवाम्भः स्तुतिपराःनिरीक्षन्तो यान्ति स्थिरपदमथावृत्तिरहिताः ॥ ७॥

bṛhattīre santo jaṭharapiṭhare prāktanaśubhādalaṃ yāte nīre kimapi śayitodbuddhasadṛśāḥ |karasthaṃ brahmāṇḍaṃ kṣaṇamiha tavāmbhaḥ stutiparāḥnirīkṣanto yānti sthirapadamathāvṛttirahitāḥ || 7||

किरीटं तैरीटं लघयति कृपीटेन रचयन्मृदा भाले पुण्ड्रं जननि तव जानन्नपि जनः ।यमालोक्य भ्रान्ता शमनपुरतः किङ्करगणाअलक्ष्या वेपन्ते त्रिभुवनमहाराजभवने ॥ ९॥

kirīṭaṃ tairīṭaṃ laghayati kṛpīṭena racayanmṛdā bhāle puṇḍraṃ janani tava jānannapi janaḥ |yamālokya bhrāntā śamanapurataḥ kiṅkaragaṇāalakṣyā vepante tribhuvanamahārājabhavane || 9||

ःएय् मोथेर् ग़ोमति! ख़्नोव्लेद्गेअब्ले पेओप्ले ओफ़् थिस् वोर्ल्द् तके वतेर् फ़्रोम् योउर् रिवेर् अन्द् मिक्ष् विथ् सोइल् तो द्रव् अ स्पेअर्हेअद् मर्क् ओन् थेइर् फ़ोरेहेअद्; थेय् बेलिएवे अ गोल्देन् च्रोव्न् तो बे इन्फ़ेरिओर् तो थिस्। ठे देमोनिच् अस्सिस्तन्त्स् ओफ़् अ पेर्प्लेक्षेद् य़मरज्, अब्स्चोन्द् ओन् सीइन्ग् थिस् सिग्न् अन्द् फ़िन्द् थेम्सेल्वेस् त्रेम्ब्लिन्ग् इन् थे अबोदे ओफ़् ट्रिभुवन् महरज, थे लोर्द् ओफ़् थे थ्री वोर्ल्द्स्। ॥ ९ ॥

ḥey mother ग़omati! ख़novledgeable people oफ़ this vorld take vater फ़rom your river and mikṣ vith soil to drav a spearhead mark on their फ़orehead; they believe a golden crovn to be inफ़erior to this| ṭhe demonic assistants oफ़ a perplekṣed य़maraj, abscond on sīing this sign and फ़ind themselves trembling in the abode oफ़ ṭribhuvan maharaja, the lord oफ़ the thrī vorlds| || 9 ||

ध्रुवं शंस्ता कश्चिन्निखिलसिकतागूढ कणिकास्तवस्याग्रेगूस्ते भवतु नतु मातः कथमपि ।गुणागारं स्तोतुं तलिनपुलिने माहिनमलंजलं देवो वाचामपि च विभुराचारनिरतः ॥ १०॥

dhruvaṃ śaṃstā kaścinnikhilasikatāgūḍha kaṇikāstavasyāgregūste bhavatu natu mātaḥ kathamapi |guṇāgāraṃ stotuṃ talinapuline māhinamalaṃjalaṃ devo vācāmapi ca vibhurācāranirataḥ || 10||

मनोऽभीष्टिं लब्धा मम तु पुनरेषा बलवती ।तमः पारावारात्सुरधुनि दरिद्रौघदमनिप्रकुर्वीथाः पारं सदयकरमालम्ब्य जननि ॥ ११॥

mano'bhīṣṭiṃ labdhā mama tu punareṣā balavatī |tamaḥ pārāvārātsuradhuni daridraughadamaniprakurvīthāḥ pāraṃ sadayakaramālambya janani || 11||

ःएय् मेलोदिओउस् सोउन्दिन्ग् रिवेर्, थेरे इस् नो ओने व्हो दोएस् नोत् गेत् फ़ुल्फ़िल्ल्मेन्त् ओफ़् थेइर् विशेस् अफ़्तेर् गैनिन्ग् योउर् मग्ननिमोउस् फ़वोर् व्हेन् थेय् वदे थ्रोउघ् योउर् वतेर्स्! ःएन्चे, विथ् दीप् लोन्गिन्ग् ई बेसीच् योउ, हेय् रेमोवेर् ओफ़् दिरे दिस्त्रेस्स्, प्लेअसे मेर्चिफ़ुल्ल्य् होल्द् म्य् हन्द् अन्द् फ़ेत्च् मे तो योउर् हल्लोवेद् बन्क्स् ब्य् हेल्पिन्ग् मे गेत् अच्रोस्स् थिस् ग्रिएफ़्-स्त्रिच्केन् एक्षिस्तेन्चे। ॥ ११ ॥

ḥey melodious sounding river, there is no one vho does not get फ़ulफ़illment oफ़ their viśes aफ़ter gaining your magnanimous फ़vor vhen they vade through your vaters! ḥence, vith dīp longing ī besīc you, hey remover oफ़ dire distress, please merciफ़ully hold my hand and फ़etc me to your halloved banks by helping me get across this grieफ़-stricken ekṣistence| || 11 ||

सदैव त्वत्तीरे निभृत निवसन्तं जनमिमंत्वदाधारं जानन्त्यपि च निभृतिं यास्यसि यदि ।निरालम्बः पन्थाः शरणभरणे किं च जननिप्रथाविश्वासस्य स्खलति नितरां देवनिवहे ॥ १२॥

sadaiva tvattīre nibhṛta nivasantaṃ janamimaṃtvadādhāraṃ jānantyapi ca nibhṛtiṃ yāsyasi yadi |nirālambaḥ panthāḥ śaraṇabharaṇe kiṃ ca jananiprathāviśvāsasya skhalati nitarāṃ devanivahe || 12||

ई, लिके मन्य् ओथेर्स्, अल्वय्स् सित् अलोने तो एन्जोय् थे सोलितुदे ओन् योउर् बन्क्स्, थोउघ् प्रोफ़्फ़ेरिन्ग् नोथिन्ग् इन् रेतुर्न् – लिके अ ब्लूद्सुच्किन्ग् लीच्, अन्द् येत् क्नोविन्ग् थिस् योउ चोन्तिनुए, हेय् मोथेर्, तो सिलेन्त्ल्य् रेन्देर् प्रोतेच्तिओन् तो अल्ल् ओफ़् उस् व्हो सुर्रेन्देर् उन्तो योउ अन्द् शोव् उस् थे पथ् तो बे लिबेरतेद्। आन्द् इफ़् थे ग्रोउप् ओफ़् ग़ोद्स् बेहवे इन् थे समे मन्नेर् अस् मे, थेइर् च्रेदिबिलित्य् विल्ल् फ़ल्ल् इम्मेन्सेल्य्। ॥ १२ ॥

ī, like many others, alvays sit alone to enjoy the solitude on your banks, though proफ़फ़ering nothing in return – like a blūdsucking līc, and yet knoving this you continue, hey mother, to silently render protection to all oफ़ us vho surrender unto you and śov us the path to be liberated| ānd iफ़ the group oफ़ ग़ods behave in the same manner as me, their credibility vill फ़ll immensely| || 12 ||

समुल्लङ्घ्योद्वन्धं यमगृहविशालार्गलमिवस्वनन्त्यः सद्घोरं विजयमिव लब्धा धवलितैः ।पयः पूराकारैः स्मितमिव दधत्यः पतदपांसमूहैः पूतास्ते जननि विजयन्तां लहरयः ॥ १३॥

samullaṅghyodvandhaṃ yamagṛhaviśālārgalamivasvanantyaḥ sadghoraṃ vijayamiva labdhā dhavalitaiḥ |payaḥ pūrākāraiḥ smitamiva dadhatyaḥ patadapāṃsamūhaiḥ pūtāste janani vijayantāṃ laharayaḥ || 13||

प्रहारं पापानामनवमविहारं क्षितिरुहांसमाहारं शुद्धेः रुचिरमतिहारं तनुजुषाम् ।परीहारं व्याधेरपि च नवनीहारमुरसांपयो वन्दे मातस्तव कलिलसंहारकमलम् ॥ १४॥

prahāraṃ pāpānāmanavamavihāraṃ kṣitiruhāṃsamāhāraṃ śuddheḥ ruciramatihāraṃ tanujuṣām |parīhāraṃ vyādherapi ca navanīhāramurasāṃpayo vande mātastava kalilasaṃhārakamalam || 14||

डेस्त्रोयिन्ग् अ थिच्केत् ओफ़् सिन्स् इस् अन् अब्सोलुते प्लेअसुरे त्रिप् फ़ोर् योउ, थे अस्सोर्त्मेन्त् ओफ़् गेम्स् ओफ़् स्प्लेन्दोरोउस् इन्तेल्लेच्त् अत् योउर् दिस्पोसल् स्लश् अल्ल् थे इम्पेनेत्रब्ले विनेस् ओफ़् वस्तिन्ग् ऐल्मेन्त्स् अन्द् विथ् अ मिस्त्य् स्प्रय् ओफ़् योउर् वतेर्स् सूथे थे सिन्गेद् अन्द् ब्रुइसेद् हेअर्त्, हेय् मोथेर्, ई सलुते योउर् वतेर्स्। ॥ १४ ॥

ḍestroying a thicket oफ़ sins is an absolute pleasure trip फ़or you, the assortment oफ़ gems oफ़ splendorous intellect at your disposal slaś all the impenetrable vines oफ़ vasting ailments and vith a misty spray oफ़ your vaters sūthe the singed and bruised heart, hey mother, ī salute your vaters| || 14 ||

समायातपातस्तरुणतरुणीवृन्दमभितःकृतस्नानंनीरं कलयति तवाम्ब क्षणमिह ।चलन्नीलालीला ललिततरलव्योममुदिरद्युतिग्रामस्फारस्फुरदुरुविडौजोधनुरुचिः ॥ १५॥

samāyātapātastaruṇataruṇīvṛndamabhitaḥkṛtasnānaṃnīraṃ kalayati tavāmba kṣaṇamiha |calannīlālīlā lalitataralavyomamudiradyutigrāmasphārasphuraduruviḍaujodhanuruciḥ || 15||

आ ग्रोउप् ओफ़् योउन्ग् मेन् अन्द् वोमेन् व्हो चोमे तो बथे इन् योउर् फ़्लोविन्ग् वतेर्स् अत् दव्न् अरे इन्स्पिरेद् मोमेन्तरिल्य् ब्य् थे एलेगन्त्, इल्लुस्त्रतेद् अर्त् ओफ़् थे ब्रिघ्तेनिन्ग् ब्लुए फ़िर्ममेन्त्, थे ग्लोविन्ग् रदिअन्चे ओवेर् सैलिन्ग् च्लोउद्स्, अन्द् थे पेर्फ़ेच्त् अर्च् ओफ़् अन् एन्चन्तिन्ग् रैन्बोव् एम्बेल्लिशिन्ग् थे स्किएस्। ॥ १५ ॥

ā group oफ़ young men and vomen vho come to bathe in your फ़loving vaters at davn are inspired momentarily by the elegant, illustrated art oफ़ the brightening blue फ़irmament, the gloving radiance over sailing clouds, and the perफ़ect arc oफ़ an encanting rainbov embelliśing the skies| || 15 ||

पतन्तीनामूर्धात् कथमपि समारुह्य गहनंजटाजूटं शैवं विकृतपरिपाकादिह शुभे ।त्वदीयानामम्ब प्रततलहरीणामथ च तन्नदीनामौपम्यं वदतु पशुपादन्य क इह ॥ १६॥

patantīnāmūrdhāt kathamapi samāruhya gahanaṃjaṭājūṭaṃ śaivaṃ vikṛtaparipākādiha śubhe |tvadīyānāmamba pratatalaharīṇāmatha ca tannadīnāmaupamyaṃ vadatu paśupādanya ka iha || 16||

निमग्नानामन्तःसलिलमसकृत् केलिकलनासमासक्त्युन्मुक्तप्रवरकवरी कञ्जसुदृशाम् ।अनुन्मेषोन्मेषैः त्रिदशतटिनी रौक्मविकचाससेवालाम्भोजदयुतिरिह विजिग्ये मुखमयैः ॥ १७॥

nimagnānāmantaḥsalilamasakṛt kelikalanāsamāsaktyunmuktapravarakavarī kañjasudṛśām |anunmeṣonmeṣaiḥ tridaśataṭinī raukmavikacāsasevālāmbhojadayutiriha vijigye mukhamayaiḥ || 17||

ंऐदेन्स् इम्मेर्से थेम्सेल्वेस् इन् योउर् वतेर्स् व्हिले बथिन्ग्, फ़्रोलिच् इन् थे वतेर्स्, चौसिन्ग् थेइर् ब्रैद्स् तो बे उन्दोने, थेइर् त्रेस्सेस् फ़्लोअतिन्ग् उप् ओन् तो थे सुर्फ़चे अप्पेअर् लिके थे ब्लोस्सोमिन्ग् ओफ़् अ लोतुस्। डिविन्ग् इन् अन्द् एमेर्गिन्ग् फ़्रोम् योउर् वतेर्स् रेपेअतेद्ल्य्, थे गेन्त्ल्य् स्त्रेअमिन्ग् वतेर् ओन् थेइर् ग्लिस्तेनिन्ग् फ़चेस् गिवे थेम् अ गोल्देन् ग्लोव् अन्द् थेय् चन् चोम्पेते फ़ोर् बेऔत्य् तो विन् अलोन्ग् विथ् थे फ़ुल्ल्-ब्लूमेद् लोतुस् थत् ग्रोव्स् इन् मुर्क्य् वतेर्स्। ॥ १७ ॥

ṃaidens immerse themselves in your vaters vhile bathing, फ़rolic in the vaters, causing their braids to be undone, their tresses फ़loating up on to the surफ़ce appear like the blossoming oफ़ a lotus| ḍiving in and emerging फ़rom your vaters repeatedly, the gently streaming vater on their glistening फ़ces give them a golden glov and they can compete फ़or beauty to vin along vith the फ़ull-blūmed lotus that grovs in murky vaters| || 17 ||

समुद्भूतेः सद्मावनतिहरपद्माश्रयवपुःप्रवाहः सन्तानप्रतिभटपरिस्पर्धिनिविडः ।पयः पूरः शूरस्त्रिविधभवभूतोत्थदलनेकथं कुर्यामम्बस्तवनमहमेकस्तव शुभे ॥ १८॥

samudbhūteḥ sadmāvanatiharapadmāśrayavapuḥpravāhaḥ santānapratibhaṭaparispardhiniviḍaḥ |payaḥ pūraḥ śūrastrividhabhavabhūtotthadalanekathaṃ kuryāmambastavanamahamekastava śubhe || 18||

ध्रुवं व्यासङ्गस्ते स्फुरति शतशः पूर्णतटिनीसमाहारे पारे निभृतपतितोद्धारकरणे ।अहं त्वेवं जाने कलिलकलनाशून्यमसकृत्तमः पारे कर्तुं जननि जनमेनं प्रभवति ॥ १९॥

dhruvaṃ vyāsaṅgaste sphurati śataśaḥ pūrṇataṭinīsamāhāre pāre nibhṛtapatitoddhārakaraṇe |ahaṃ tvevaṃ jāne kalilakalanāśūnyamasakṛttamaḥ pāre kartuṃ janani janamenaṃ prabhavati || 19||

डेस्पिते थे चोल्लेच्तिओन् ओफ़् अ हुन्द्रेद् रिवेर्स् विथ् थेइर् स्पर्क्लिन्ग् वतेर्स् थे चोवेर्त् सिन्नेर्स् सीक् योउर् वतेर्स् तो बे रैसेद् फ़्रोम् थेइर् देस्पिचब्ले स्तते व्हिच् ई गथेर् इस् थे रेअसोन् फ़ोर् योउ तो फ़्लोव्। ई मोस्त् चेर्तैन्ल्य् क्नोव् थत् थे चोउन्त् ओफ़् मन्य् सिन्स् इस् नुल्लिफ़िएद् तो ज़ेरो। ईन् ओथेर् वोर्द्स्, ई अम् लुरेद् तोवर्द्स् योउर् वतेर्स् व्हेरे म्य् फ़ौल्त्स्, व्हिच् अरे चोउन्त्लेस्स् इन् नुम्बेर्, अरे रेदीमेद् अन्द् थत् नुल्लिफ़िचतिओन् सीम्स् तो बे योउर् मैन् ओब्सेस्सिओन् अन्द् पस्तिमे। ॥ १९ ॥

ḍespite the collection oफ़ a hundred rivers vith their sparkling vaters the covert sinners sīk your vaters to be raised फ़rom their despicable state vhic ī gather is the reason फ़or you to फ़lov| ī most certainly knov that the count oफ़ many sins is nulliफ़ied to ज़ero| īn other vords, ī am lured tovards your vaters vhere my फ़aults, vhic are countless in number, are redīmed and that nulliफ़ication sīms to be your main obsession and pastime| || 19 ||

लिखेदेव ब्रह्मा निपुणमलिके रोषवशतोलिपिं दुर्वर्णाङ्कां स्फुरतु पृतना प्रैतपतिकी ।अहं त्वेवं शङ्कानिबिडरतिरङ्कोऽघनिचयंतृणाय त्वं मन्ये जननि ननु जागर्षि यदिह ॥ २०॥

likhedeva brahmā nipuṇamalike roṣavaśatolipiṃ durvarṇāṅkāṃ sphuratu pṛtanā praitapatikī |ahaṃ tvevaṃ śaṅkānibiḍaratiraṅko'ghanicayaṃtṛṇāya tvaṃ manye janani nanu jāgarṣi yadiha || 20||

कपर्दी कल्याणि त्रिदशगिरिकोटिप्रतिहतेसरिन्नाथे जातं गरलमलिनाकाशमपिबत् ।ततो माद्यन् वाहं वृपभमहिहारं शशिकलांशिरस्यूरीकुर्वन्नधृत तव बुद्धया गिरिनदीम् ॥ २१॥

kapardī kalyāṇi tridaśagirikoṭipratihatesarinnāthe jātaṃ garalamalinākāśamapibat |tato mādyan vāhaṃ vṛpabhamahihāraṃ śaśikalāṃśirasyūrīkurvannadhṛta tava buddhayā girinadīm || 21||

धवित्रीं पापानां निरवधिसवित्रीं सुखभुवाम्लचित्रीं वर्णानां कुविधिवशभाले विलसताम् ।पवित्री चित्तानां सकलभुवनोद्धर्त्रि भवतीमलं स्तोतुं शेषोऽप्ययुतमुखभूषोऽपि न शुभे ॥ २२॥

dhavitrīṃ pāpānāṃ niravadhisavitrīṃ sukhabhuvāmlacitrīṃ varṇānāṃ kuvidhivaśabhāle vilasatām |pavitrī cittānāṃ sakalabhuvanoddhartri bhavatīmalaṃ stotuṃ śeṣo'pyayutamukhabhūṣo'pi na śubhe || 22||

य़ोउ अरे थे देस्त्रोयेर् ओफ़् सिन्स्, विथ् थे मनिफ़ेस्ततिओन् ओफ़् योउर् इन्फ़िनिते मोउथ्स् योउ देवोउर् थे मुल्तितुदे ओफ़् उन्फ़ोर्तुनते प्रिच्क्ल्य् देफ़ेच्त्स् अन्द् थेरेब्य् सन्च्तिफ़्य् थे मिन्द्स्, हेय् सविओर् ओफ़् थे व्होले वोर्ल्द्, एवेन् तेन् थोउसन्द् होनेयेद् मोउथ्स् अरे नोत् सुफ़्फ़िचिएन्त् तो सिन्ग् योउर् प्रैसेस्। ॥ २२ ॥

य़ou are the destroyer oफ़ sins, vith the maniफ़estation oफ़ your inफ़inite mouths you devour the multitude oफ़ unफ़ortunate prickly deफ़ects and thereby sanctiफ़y the minds, hey savior oफ़ the vhole vorld, even ten thousand honeyed mouths are not suफ़फ़icient to sing your praises| || 22 ||

अलं मन्त्रैर्यन्त्रैः कृतमपि जपध्यानलिभिवृथाकायक्लेशस्तपनकिरणैस्तापनविधौ ।सुखं रे निःशङ्काः भ्रमत भववीथौ यदवधिप्रभापूर्णा तिष्ठत्यवनितलमध्ये नृपवती ॥ २३॥

alaṃ mantrairyantraiḥ kṛtamapi japadhyānalibhivṛthākāyakleśastapanakiraṇaistāpanavidhau |sukhaṃ re niḥśaṅkāḥ bhramata bhavavīthau yadavadhiprabhāpūrṇā tiṣṭhatyavanitalamadhye nṛpavatī || 23||

ंअन्त्र, यन्त्र अरे उसेलेस्स् अन्द् व्हत् तो सय् अबोउत् चन्तिन्ग् अन्द् इन्तेन्से मेदिततिओन्? ळिकेविसे, प्रोदुचिन्ग् ओफ़्फ़्स्प्रिन्ग् ब्य् थे बेनेदिच्तिओन् ओफ़् थे सुन् रय्स् इस् नोत् एनोउघ्। ःएय् रेस्पेच्तेद् मोथेर् ग़ोमति, विथोउत् दोउब्त् योउ फ़्लोव् अन्द् मेअन्देर् थ्रोउघ् थेसे मज़े-लिके प्लैन्स् ओफ़् थिस् ब्लेस्सेद् एअर्थ्, अल्ल् अलोन्ग् दिस्सिपतिन्ग् थे मेलन्चोलिच् मिरगेस् ओफ़् थिस् वोर्ल्द्। ॥ २३ ॥

ṃantra, yantra are useless and vhat to say about canting and intense meditation? ḷikevise, producing oफ़फ़spring by the benediction oफ़ the sun rays is not enough| ḥey respected mother ग़omati, vithout doubt you फ़lov and meander through these maज़e-like plains oफ़ this blessed earth, all along dissipating the melancolic mirages oफ़ this vorld| || 23 ||

निराधारो धाराधरिणि धरणी धूलिविलुठत्तनुस्तृष्णा कृष्णस्तरुणकरणे सैष कृपणः ।समुद्धर्त्र्यां भर्त्र्यां सकलजगतामीशि कथमप्यथोपेक्ष्यो गोमत्यनवरतभवदाशः प्रणयवान् ॥ २४॥

nirādhāro dhārādhariṇi dharaṇī dhūliviluṭhattanustṛṣṇā kṛṣṇastaruṇakaraṇe saiṣa kṛpaṇaḥ |samuddhartryāṃ bhartryāṃ sakalajagatāmīśi kathamapyathopekṣyo gomatyanavaratabhavadāśaḥ praṇayavān || 24||

दिनस्यान्ते विद्युज्ज्वलनप्रतिबिम्वद्युतिमिषोलसन्नेत्रानन्त्यक्षणसुरपुरालोकविलसत् ।लुठन्नक्राचक्रोड्डमरवमत्स्यध्वनितटेचलद्यान ध्वान धनितमधिवन्दे तव जलम् ॥ २५॥

dinasyānte vidyujjvalanapratibimvadyutimiṣolasannetrānantyakṣaṇasurapurālokavilasat |luṭhannakrācakroḍḍamaravamatsyadhvanitaṭecaladyāna dhvāna dhanitamadhivande tava jalam || 25||

ईन् थे एवेनिन्ग्, ई अम् ग्रीतेद् ब्य् नुमेरोउस् एयेस् रेफ़्लेच्तिन्ग् थे लिघ्त् फ़्रोम् एलेच्त्रिच् बुल्ब्स् व्हिच् मिर्रोर् थे त्विन्क्लिन्ग् ओफ़् थे स्तर्-स्पन्ग्लेद् जोय् पेर्मेअतेद् निघ्त् स्क्य्। आन्द् थे रिसिन्ग् सोउन्द् ओफ़् वोर्द्स् ओफ़् रेतुर्निन्ग् रेसिदेन्त्स् तो थेइर् होमेस् अरे लिके थे स्प्लशिन्ग् सोउन्द्स् ओफ़् फ़िशेस् ई हेअर् वल्किन्ग् ओन् योउर् बन्क्स्। ठे सोउन्द् ओफ़् वरिओउस् औतोमोबिलेस् मिन्ग्लेस् विथ् योउर् रोअरिन्ग् वतेर्, ई सलुते थेसे गुर्ग्लिन्ग् वतेर्स्। ॥ २५ ॥

īn the evening, ī am grīted by numerous eyes reफ़lecting the light फ़rom electric bulbs vhic mirror the tvinkling oफ़ the star-spangled joy permeated night sky| ānd the rising sound oफ़ vords oफ़ returning residents to their homes are like the splaśing sounds oफ़ फ़iśes ī hear valking on your banks| ṭhe sound oफ़ various automobiles mingles vith your roaring vater, ī salute these gurgling vaters| || 25 ||

तपस्यन्तः सन्तः कति न गिरिमन्तःप्रणयिनःकियन्तो जुह्वन्तो जगति मतिमन्तः सुरपुरीम् ।समुज्झन्त्यो शन्तस्तरलललनाभोगमिह तुप्रसादात्ते मातर्द्वयमपि सुखादाप्यमनिशम् ॥ २६॥

tapasyantaḥ santaḥ kati na girimantaḥpraṇayinaḥkiyanto juhvanto jagati matimantaḥ surapurīm |samujjhantyo śantastaralalalanābhogamiha tuprasādātte mātardvayamapi sukhādāpyamaniśam || 26||

समालम्बालम्भःसुललितविसाम्भोजहसितंलसच्छम्बं कम्बप्रणयिनिकुरम्बप्रणमितम् ।वलद्दम्भोदद्ं भोलिगणयुतशम्भोरपि परंहरत्वं भोऽम्बाशु प्रतनु मम जम्बालमखिलम् ॥ २७॥

samālambālambhaḥsulalitavisāmbhojahasitaṃlasacchambaṃ kambapraṇayinikurambapraṇamitam |valaddambhodadṃ bholigaṇayutaśambhorapi paraṃharatvaṃ bho'mbāśu pratanu mama jambālamakhilam || 27||

प्रयच्छन्त्यातङ्कं सुतनु ननु दण्डायुधभृतेविलोकन्ती लोकं धरणिवति भक्ताय सततम् ।दिशन्ती कल्याणं सकलभुवनव्यापि महिमेनयस्याख्यां स्वीयामसितसलिलेऽन्वर्थपदवीम् ॥ २८॥

prayacchantyātaṅkaṃ sutanu nanu daṇḍāyudhabhṛtevilokantī lokaṃ dharaṇivati bhaktāya satatam |diśantī kalyāṇaṃ sakalabhuvanavyāpi mahimenayasyākhyāṃ svīyāmasitasalile'nvarthapadavīm || 28||

[दिग्दृष्टिदीधितिस्वर्गवज्रवाग्वाण्वारिषु भूमौ पशौ च गोशब्दः ]

[digdṛṣṭidīdhitisvargavajravāgvāṇvāriṣu bhūmau paśau ca gośabdaḥ ]

तमस्तोमं रोमोल्लसितमपि सान्द्रं निगलितुंयदेतत्तेऽच्छाम्बु त्रिदशतटिनीन्दुप्रतिनिधि ।समूलं सङ्गूढं तदिह मम पापद्रुममहोपरिस्यूतं चित्ते तटमिव मुजङ्घन्तु जटिलम् ॥ २९॥

tamastomaṃ romollasitamapi sāndraṃ nigalituṃyadetatte'cchāmbu tridaśataṭinīndupratinidhi |samūlaṃ saṅgūḍhaṃ tadiha mama pāpadrumamahoparisyūtaṃ citte taṭamiva mujaṅghantu jaṭilam || 29||

अहो चञ्चूर्षि त्वं चरमपतितव्रात्यवलयंसमुद्धतुं कर्तुं कुहकमहमेवं दिनचयम् ।व्यतीतं नो विद्धो नहि तु तव मेऽपि प्रतिपलंविधातुः स्यादायुस्तदिदमवसाने स्मरसि मे ॥ ३०॥

aho cañcūrṣi tvaṃ caramapatitavrātyavalayaṃsamuddhatuṃ kartuṃ kuhakamahamevaṃ dinacayam |vyatītaṃ no viddho nahi tu tava me'pi pratipalaṃvidhātuḥ syādāyustadidamavasāne smarasi me || 30||

किमुक्तासंयुक्ता पतितजननिस्तारणविधौभवत्यंहः सङ्घाहरणशरणः केन च जनः ।अलं शङ्कातङ्कैः प्रकृतिबलमूलो विधिरयंततो दध्वःस्वे स्वे जननि ननु कर्मण्यभिरतिम ॥ ३१॥

kimuktāsaṃyuktā patitajananistāraṇavidhaubhavatyaṃhaḥ saṅghāharaṇaśaraṇaḥ kena ca janaḥ |alaṃ śaṅkātaṅkaiḥ prakṛtibalamūlo vidhirayaṃtato dadhvaḥsve sve janani nanu karmaṇyabhiratima || 31||

मयन्तः शुन्धत्या निरयशतवर्त्मेलितपयःप्रभावर्द्धे मातर्मनुजमनुजादा अपि गुरोः ।व्रजन्तस्तल्पान्तं तदपि पुरुहूतश्रुतपुरेसुखं तन्वङ्गीनां कुचकलशगूढाः शेरत अमी ॥ ३२॥

mayantaḥ śundhatyā nirayaśatavartmelitapayaḥprabhāvarddhe mātarmanujamanujādā api guroḥ |vrajantastalpāntaṃ tadapi puruhūtaśrutapuresukhaṃ tanvaṅgīnāṃ kucakalaśagūḍhāḥ śerata amī || 32||

जलज्ज्वालकोधः श्वसितमिह ते यस्तनुभृतामलं हृद्यं सद्यो मुषितमिव कुर्वन् प्रहरति ।मरुल्लोलालीलालहरिलतिकानां व्यतिकरादहो मातर्नूनं भवति स कृतान्तोऽपि शमनः ॥ ३३॥

jalajjvālakodhaḥ śvasitamiha te yastanubhṛtāmalaṃ hṛdyaṃ sadyo muṣitamiva kurvan praharati |marullolālīlālaharilatikānāṃ vyatikarādaho mātarnūnaṃ bhavati sa kṛtānto'pi śamanaḥ || 33||

प्रवाहैरम्भोजप्रसविनि समालोकनयुषांक्षिपन्त्यादुर्दान्तंवृजिन दलमानन्दनिलये ।ध्रुवं मन्ये मातः श्रवणबुधितैकस्थितिजुषांजरीहर्तुं पापं तव लहरिमालाकलकलः ॥ ३४॥

pravāhairambhojaprasavini samālokanayuṣāṃkṣipantyādurdāntaṃvṛjina dalamānandanilaye |dhruvaṃ manye mātaḥ śravaṇabudhitaikasthitijuṣāṃjarīhartuṃ pāpaṃ tava laharimālākalakalaḥ || 34||

अलम्भ्योको लोकैरपि न खलु कैस्कैः क्रतुभुजामलम्भ्योको लोकैः सुकृतकुकृताभ्यामिह परम् ।वयत्वेवं विद्मो न खलु भवती यत्र वहतिप्रपञ्चस्तत्रत्यस्तटिनिसमुपावर्णि कविभिः ॥ ३५॥

alambhyoko lokairapi na khalu kaiskaiḥ kratubhujāmalambhyoko lokaiḥ sukṛtakukṛtābhyāmiha param |vayatvevaṃ vidmo na khalu bhavatī yatra vahatiprapañcastatratyastaṭinisamupāvarṇi kavibhiḥ || 35||

अलं भ्रामं भ्रामं श्रमितमचलामण्डनिकरेवितण्डा खण्डाङ्गं प्रततयमदण्डाश्रयतनुम् ।कृपापूर्णापाङ्गैरहितविषयासङ्गपतितंपरिष्वङ्गे कर्तुं जननि जनमेनं नहि परा ॥ ३६॥

alaṃ bhrāmaṃ bhrāmaṃ śramitamacalāmaṇḍanikarevitaṇḍā khaṇḍāṅgaṃ pratatayamadaṇḍāśrayatanum |kṛpāpūrṇāpāṅgairahitaviṣayāsaṅgapatitaṃpariṣvaṅge kartuṃ janani janamenaṃ nahi parā || 36||

भवादारभ्याहो यदवधि न बुद्धिस्थितिरभूदहं शर्मागारस्तदनु विलसत्यम्ब जगतः ।प्रपञ्चे चिन्ताभिस्तटिनि सहसा जर्जरतनुंवरीभर्तुं चाद्य त्वमिह मिलितासि प्रणयतः ॥ ३७॥

bhavādārabhyāho yadavadhi na buddhisthitirabhūdahaṃ śarmāgārastadanu vilasatyamba jagataḥ |prapañce cintābhistaṭini sahasā jarjaratanuṃvarībhartuṃ cādya tvamiha militāsi praṇayataḥ || 37||

अलं ते वल्गन्तामनवसितवल्गायत इमेमुधा देव्यो देवा हरिहरभवानीप्रभृतयः ।मुहुः काले काले विषदमनुभूयाम्ब पुस्तस्तदेतेषामागाममितकरुणे तेऽद्य शरणम् ॥ ३८॥

alaṃ te valgantāmanavasitavalgāyata imemudhā devyo devā hariharabhavānīprabhṛtayaḥ |muhuḥ kāle kāle viṣadamanubhūyāmba pustastadeteṣāmāgāmamitakaruṇe te'dya śaraṇam || 38||

दलत्यामम्बैषां त्वयि हि जनतापं परिभवादकूपारे शेते निभृत इव विष्णुः स्मरहरः ।अलक्ष्यो लक्ष्यादहह ननु विक्षित इव संवसानः सर्वाशा भ्रमति मृतभूमिष्वविरतम् ॥ ३९॥

dalatyāmambaiṣāṃ tvayi hi janatāpaṃ paribhavādakūpāre śete nibhṛta iva viṣṇuḥ smaraharaḥ |alakṣyo lakṣyādahaha nanu vikṣita iva saṃvasānaḥ sarvāśā bhramati mṛtabhūmiṣvaviratam || 39||

निरस्यन्ती पापं सकलमनिरस्यं यदितरैरमूनीशानादीनशितवलिभोज्यान् स्थितिजुषाम् ।त्रपत्यप्यन्तस्त्वं गलितदृढ दर्पान् विदधतीसमालम्बस्वाम्ब स्वजनमनुकम्पार्द्रहृदये ॥ ४०॥

nirasyantī pāpaṃ sakalamanirasyaṃ yaditarairamūnīśānādīnaśitavalibhojyān sthitijuṣām |trapatyapyantastvaṃ galitadṛḍha darpān vidadhatīsamālambasvāmba svajanamanukampārdrahṛdaye || 40||

उपालम्भारम्भे निरतमितरेषामविरतंनिरालम्बे सत्यप्यनवधिमदोद्रेकनिलयम् ।तथाप्यूरीकर्तुं जननि जनमेनं परिकरस्त्वदीयं वात्सल्यं प्रथयति समस्तेऽवनितले ॥ ४१॥

upālambhārambhe niratamitareṣāmavirataṃnirālambe satyapyanavadhimadodrekanilayam |tathāpyūrīkartuṃ janani janamenaṃ parikarastvadīyaṃ vātsalyaṃ prathayati samaste'vanitale || 41||

मुकुन्दोऽप्यासीनो विपुलभवने भार्गवकृतेयदन्तर्ब्रह्माण्ड लुठति सहसोदम्बरनिभम् ।समाकाङ्क्षी नित्यं भवति यदपां लक्ष्मणपुरेहरत्वेनः सेनां मम तु खलु सा काष्ठपुलिनी ॥ ४२॥

mukundo'pyāsīno vipulabhavane bhārgavakṛteyadantarbrahmāṇḍa luṭhati sahasodambaranibham |samākāṅkṣī nityaṃ bhavati yadapāṃ lakṣmaṇapureharatvenaḥ senāṃ mama tu khalu sā kāṣṭhapulinī || 42||

स्फुरश्चिन्तामत्स्यप्रबलविषयग्राहजटिलप्रथान्यञ्चं चञ्चत्कुहरलहरीपूर्णमसकृत् ।पुनीथा निस्यन्दैरमृतकलकल्लोलजनितैर्जडप्रायं मातर्जननदमगम्यं निजतया ॥ ४३॥

sphuraścintāmatsyaprabalaviṣayagrāhajaṭilaprathānyañcaṃ cañcatkuharalaharīpūrṇamasakṛt |punīthā nisyandairamṛtakalakallolajanitairjaḍaprāyaṃ mātarjananadamagamyaṃ nijatayā || 43||

ईन् ओने व्होम् थे शोअल् ओफ़् वोर्रिएस्, लिके अ स्चूल् ओफ़् फ़िश्, च्लमोर्, सुच् अ पेर्सोन् इस् वेइघेद् दोव्न् विथ् उन्बिद्देन् ओप्प्रेस्सिवे अन्क्षिएत्य्। ठिस् उन्हप्प्य् स्तते ओफ़् चिर्चुम्स्तन्चेस् देवेलोप्स् इन्तो अ विचिओउस् हबित् लिके थे रिसिन्ग् अन्द् च्रशिन्ग् ओफ़् ववेस् थत् अरे चोन्तिनुओउस्ल्य् थ्रोविन्ग् ओब्स्तच्लेस् अत् रेगुलर् इन्तेर्वल्स्। षुच् अ पेर्सोन् व्हो इस् चोम्प्लेतेल्य् परल्य्ज़ेद् दुए तो थे बिन्दिन्ग् चैन्स् ओफ़् अब्जेच्त् शच्क्लिन्ग् त्रैत्स् थत् सीम् इन्सुर्मोउन्तब्ले इस् लूकिन्ग् फ़ोर्वर्द् तो बेइन्ग् पुरिफ़िएद् ब्य् थे मग्निफ़िचेन्त् नेच्तर् गुशिन्ग् फ़ोर्थ् फ़्रोम् योउर् हुशेद् वतेर्स्। ॥४३ ॥

īn one vhom the śoal oफ़ vorries, like a scūl oफ़ फ़iś, clamor, suc a person is veighed dovn vith unbidden oppressive ankṣiety| ṭhis unhappy state oफ़ circumstances develops into a vicious habit like the rising and craśing oफ़ vaves that are continuously throving obstacles at regular intervals| ṣuc a person vho is completely paralyज़ed due to the binding cains oफ़ abject śackling traits that sīm insurmountable is lūking फ़orvard to being puriफ़ied by the magniफ़icent nectar guśing फ़orth फ़rom your huśed vaters| ||43 ||

भुजङ्गेशः शेषोऽप्यथ च गिरिजेशस्तव नुर्तिंविधातुं लोकेशः कथमपि न कार्मठ्यमगमत् ।तदा कोऽहं जन्तुर्जननि जगतीरत्नलतिकेह्यलङ्कर्मीणः स्यामहह भवतीं स्तोतुममले ॥ ४४॥

bhujaṅgeśaḥ śeṣo'pyatha ca girijeśastava nurtiṃvidhātuṃ lokeśaḥ kathamapi na kārmaṭhyamagamat |tadā ko'haṃ janturjanani jagatīratnalatikehyalaṅkarmīṇaḥ syāmahaha bhavatīṃ stotumamale || 44||

जुगुप्सन्तः पापादवनिविरमन्तः श्रुतिधरानिलीयन्ते लोकादवनितलजातां भगवतीम् ।अजानाना एके वयमिह तु कल्पद्रुमशतंसमं न्यक्कुर्वन्त्यां त्वयि जननिलीयेमहि मुखम् ॥ ४५॥

jugupsantaḥ pāpādavaniviramantaḥ śrutidharānilīyante lokādavanitalajātāṃ bhagavatīm |ajānānā eke vayamiha tu kalpadrumaśataṃsamaṃ nyakkurvantyāṃ tvayi jananilīyemahi mukham || 45||

दिशन्ती कामानां कृदरजठरामङ्गलमयीमनाहृत्यावद्या यदिह कृपणानङ्गकुनृपान् ।समर्थन्तेऽर्थन्तां मम तु खलु शूलं बुधवराव्रजन्तो लोकेशीं कथमयि न नाथन्ति कुधियः ॥ ४६॥

diśantī kāmānāṃ kṛdarajaṭharāmaṅgalamayīmanāhṛtyāvadyā yadiha kṛpaṇānaṅgakunṛpān |samarthante'rthantāṃ mama tu khalu śūlaṃ budhavarāvrajanto lokeśīṃ kathamayi na nāthanti kudhiyaḥ || 46||

लसच्छन्दोवन्धां परमरमणीयां गुणगणैःरसालङ्काराढ्यां ध्निशतसमेतां शुचिपदाम् ।सुरीतिं सदवर्णां विलसदभिधेयां तव तनुंनुमोलक्ष्याच्छाभां सरसकविक्लृप्तां कृतिमिव ॥ ४७॥

lasacchandovandhāṃ paramaramaṇīyāṃ guṇagaṇaiḥrasālaṅkārāḍhyāṃ dhniśatasametāṃ śucipadām |surītiṃ sadavarṇāṃ vilasadabhidheyāṃ tava tanuṃnumolakṣyācchābhāṃ sarasakaviklṛptāṃ kṛtimiva || 47||

कचित्कञ्जालीढोल्लसितविसिनीवृन्दविलसत्तट कल्लोलात्तं तव मृगविहङ्गादिप्रसृतम् ।परिच्छन्नं नानामुनिजनकदम्बाङ्कितमिदंसमाचङ्खायान्मे जननि भवजम्बालमखिलम् ॥ ४८॥

kacitkañjālīḍhollasitavisinīvṛndavilasattaṭa kallolāttaṃ tava mṛgavihaṅgādiprasṛtam |paricchannaṃ nānāmunijanakadambāṅkitamidaṃsamācaṅkhāyānme janani bhavajambālamakhilam || 48||

ःएरे अन्द् थेरे अ च्लुस्तेर् ओफ़् लोतुसेस् अरे एच्स्ततिचल्ल्य् फ़्लोअतिन्ग् ओवेर् योउर् वतेर्स्, व्हिले अ हेर्द् ओफ़् दीर् अरे एन्जोयिन्ग् थे लुल्ल् ओफ़् योउर् गेन्त्ले ववेस्। ळिके थेसे त्वो ग्रोउप्स्, ब्रेथ्रेन् ओफ़् मोन्क्स्, पेप्पेर् योउर् शोरेस्, व्हो अरे चोम्प्लेतेल्य् सोअकिन्ग् थे अल्ल्-पेर्वदिन्ग् त्रन्क़ुइलित्य् च्लोअकिन्ग् योउर् बन्क्स्। ंअय् योउर् शोरेस् एरदिचते अल्ल् म्य् वोर्ल्द्ल्य् सिन्स्। ॥ ४८ ॥

ḥere and there a cluster oफ़ lotuses are ecstatically फ़loating over your vaters, vhile a herd oफ़ dīr are enjoying the lull oफ़ your gentle vaves| ḷike these tvo groups, brethren oफ़ monks, pepper your śores, vho are completely soaking the all-pervading tranक़uility cloaking your banks| ṃay your śores eradicate all my vorldly sins| || 48 ||

तवाम्भः शम्भ्वादित्रिदशगणसम्भावितमिदंभृतं भाले भक्त्या भवति भवजातरिह न येः ।बृहल्लोलापाङ्गैस्थ च लसदम्भोजरुचिहच्छयैरेतैलाभः क इह जननि प्रापि जनुषा ॥ ४९॥

tavāmbhaḥ śambhvāditridaśagaṇasambhāvitamidaṃbhṛtaṃ bhāle bhaktyā bhavati bhavajātariha na yeḥ |bṛhallolāpāṅgaistha ca lasadambhojarucihacchayairetailābhaḥ ka iha janani prāpi januṣā || 49||

मुधा सौधं धाम त्वरितमयि मातर्हतधियाविहायायाच्यन्तद्रविणमदमूढाः क्षितिभुजः ।तदेतत्पापानामविकलफलाभोगनिरतंनिरीक्ष्याम्बाशु त्वं शमय मम मन्तूनथ शुभे ॥ ५०॥

mudhā saudhaṃ dhāma tvaritamayi mātarhatadhiyāvihāyāyācyantadraviṇamadamūḍhāḥ kṣitibhujaḥ |tadetatpāpānāmavikalaphalābhoganirataṃnirīkṣyāmbāśu tvaṃ śamaya mama mantūnatha śubhe || 50||

स्पृहा लोकेनाम्ब क्षणमपि ममानर्व्यरचितव्यथाशोकाम्भोधिब्रुडिततनुषोविक्लवभृतः ।तदेतत्संयम्य प्रततलहरीमञ्जलिपुटंसमायाचे मातःशिथिलयतमां संसृतिभिमाम् ॥ ५१॥

spṛhā lokenāmba kṣaṇamapi mamānarvyaracitavyathāśokāmbhodhibruḍitatanuṣoviklavabhṛtaḥ |tadetatsaṃyamya pratatalaharīmañjalipuṭaṃsamāyāce mātaḥśithilayatamāṃ saṃsṛtibhimām || 51||

लभेदर्थी स्वार्थं सुतमपि सुतार्थी स्तुतिमिमामयीधानः शत्रून् जयति विजयार्थी प्रतिदिनम् ।कृतं व्यक्त्या सिद्धिं दिशति नहि काङ्कामियमहोभुवं प्राप्तां शश्वद्धजत ननु रे कल्पलतिकाम् ॥ ५२॥

labhedarthī svārthaṃ sutamapi sutārthī stutimimāmayīdhānaḥ śatrūn jayati vijayārthī pratidinam |kṛtaṃ vyaktyā siddhiṃ diśati nahi kāṅkāmiyamahobhuvaṃ prāptāṃ śaśvaddhajata nanu re kalpalatikām || 52||

वाचामीश्वरगीयमानचरितश्रीमौलिलालायिताम्भोजद्वन्द्वसमानपादयुगुलश्रीमाधवस्यात्मभूः ।शब्दार्थागममञ्जुकुञ्जविलसच्छास्त्रान्तरारण्यकव्यासङ्गैकपरायणश्रुतिगृहाशायी सुधी केसरी ॥ ५३॥

vācāmīśvaragīyamānacaritaśrīmaulilālāyitāmbhojadvandvasamānapādayugulaśrīmādhavasyātmabhūḥ |śabdārthāgamamañjukuñjavilasacchāstrāntarāraṇyakavyāsaṅgaikaparāyaṇaśrutigṛhāśāyī sudhī kesarī || 53||

श्रीसौमित्रिपुरस्थभार्गवमणिश्रीविष्णुनारायणच्छत्रच्छायसमाश्रितःप्रतिदिनंश्रीचन्द्रकेतुः कविः ।अन्तेवासिगणाग्र्यसङ्घपणितस्तुत्याङ्घ्रिकञ्जद्वयीलीलाखेलतयैवगोमतिनदीस्तोत्रंव्यनेषीदितिम् ॥ ५४॥

śrīsaumitripurasthabhārgavamaṇiśrīviṣṇunārāyaṇacchatracchāyasamāśritaḥpratidinaṃśrīcandraketuḥ kaviḥ |antevāsigaṇāgryasaṅghapaṇitastutyāṅghrikañjadvayīlīlākhelatayaivagomatinadīstotraṃvyaneṣīditim || 54||

श्रीचन्दकेतुकविना रचितस्तवं यःप्रातः पठेदिह तटेऽथतदम्बुमग्नः ।सर्वेप्सितार्थवलयं कलयाञ्चितश्रीस्तस्मै दिशत्यविरतं ननु गोमतीयम् ॥ ५५॥

śrīcandaketukavinā racitastavaṃ yaḥprātaḥ paṭhediha taṭe'thatadambumagnaḥ |sarvepsitārthavalayaṃ kalayāñcitaśrīstasmai diśatyavirataṃ nanu gomatīyam || 55||

मासदयं प्रतिदिनं पुलिनासनस्थश्छात्रो यदि स्तवमिदं पठति प्रभाते ।सारस्वत स्फुरति धाम किमप्यलं य\स्वान्तं प्रसादयति रञ्जयति त्रिलोकीम् ॥ ५६॥

māsadayaṃ pratidinaṃ pulināsanasthaśchātro yadi stavamidaṃ paṭhati prabhāte |sārasvata sphurati dhāma kimapyalaṃ ya\svāntaṃ prasādayati rañjayati trilokīm || 56||

ईफ़् अ स्तुदेन्त् दैल्य् अत् दव्न् फ़ोर् अ पेरिओद् ओफ़् त्वो मोन्थ्स् रेअद्स् थिस् ःय्म्न् देदिचतेद् तो ग़ोमति, थे स्तुदेन्त् विल्ल् बे एन्लिघ्तेनेद् ब्य् थे स्पर्क् ओफ़् क्नोव्लेद्गे, अन्द् एवेर्य्बोद्य् विल्ल् बे एअसिल्य् स्वयेद् ब्य् हिस् प्लेअसन्त् पेर्सोनलित्य्। ॥ ५६ ॥

īफ़ a student daily at davn फ़or a period oफ़ tvo months reads this ḥymn dedicated to ग़omati, the student vill be enlightened by the spark oफ़ knovledge, and everybody vill be easily svayed by his pleasant personality| || 56 ||

केनाप्यकथ्यशोकेन प्रेरितेन दिनात्यये ।व्यधायि न तु पाण्डित्यदर्शनाय स्तुतिर्मया ॥ ५७॥

kenāpyakathyaśokena preritena dinātyaye |vyadhāyi na tu pāṇḍityadarśanāya stutirmayā || 57||

ई हवे चोम्पोसेद् थिस् ःय्म्न् इन्स्पिरेद् दुरिन्ग् थे दय्स् ओफ़् उन्स्पेअकब्ले ग्रिएफ़् अन्द् नोत् फ़ोर् देमोन्स्त्रतिन्ग् म्य् अचदेमिच् एरुदितिओन्। ॥ ५७ ॥

ī have composed this ḥymn inspired during the days oफ़ unspeakable grieफ़ and not फ़or demonstrating my academic erudition| || 57 ||

क्व शोकार्त मनः क्वेदमावहित्यप्रकल्पनम् ।तत्क्षमध्वमहो धीरा विषमे समुपस्थिते ॥ ५८॥

kva śokārta manaḥ kvedamāvahityaprakalpanam |tatkṣamadhvamaho dhīrā viṣame samupasthite || 58||

मात्सर्य समनुत्सृज्य परदोषैकदृष्टयः ।स्मयन्तान्तेन किन्नैते हसन्ति पितरं स्वकम् ॥ ५९॥

mātsarya samanutsṛjya paradoṣaikadṛṣṭayaḥ |smayantāntena kinnaite hasanti pitaraṃ svakam || 59||

नैषावर्णि क्वचित्पूवैर्महाकविभिरुत्तमा ।गोमतीति मया दृष्टिर्न्यधायीह प्रयत्नतः ॥ ६०॥

naiṣāvarṇi kvacitpūvairmahākavibhiruttamā |gomatīti mayā dṛṣṭirnyadhāyīha prayatnataḥ || 60||

ग़्रेअत् पोएत्स् इन् दय्स् योरे हवे नोत् देस्च्रिबेद् थे एक्ष्चेल्लेन्त् ग़ोमति अन्द् म्य् दिलिगेन्त् अत्तेम्प्त् इस् तो मके अमेन्द्स् फ़ोर् थिस् ओवेर्सिघ्त्। ॥ ६० ॥

ग़reat poets in days yore have not described the ekṣcellent ग़omati and my diligent attempt is to make amends फ़or this oversight| || 60 ||

मास्तु साहित्यसौन्दर्यवर्णनेह परं त्वियम् ।शब्दिता गोमतीनाम्ना दिशत्यविरतं सुखम् ॥ ६१॥

māstu sāhityasaundaryavarṇaneha paraṃ tviyam |śabditā gomatīnāmnā diśatyavirataṃ sukham || 61||

ठिस् ःय्म्न् मय् नोत् हवे लितेरर्य् बेऔत्य्, बुत् थे वोर्द्स् विल्ल् मोस्त् चेर्तैन्ल्य् ग्रन्त् हप्पिनेस्स् इन् थे नमे ग़ोमति। ॥ ६१ ॥

ṭhis ḥymn may not have literary beauty, but the vords vill most certainly grant happiness in the name ग़omati| || 61 ||

इति गोमतीलहरी समाप्ता ।अन्वयादिक मुल्लङ्घ्य शब्दार्थान्कानपि ध्रुवम् ।भावावलम्बिनी टीका सैषा क्लृप्ता विशेषतः ॥ १॥

iti gomatīlaharī samāptā |anvayādika mullaṅghya śabdārthānkānapi dhruvam |bhāvāvalambinī ṭīkā saiṣā klṛptā viśeṣataḥ || 1||

भक्तानां पठतामेषा यदि स्वादुपकारिणी ।गोमतीकृपया तेनोत्फलं मन्यामहे श्रयम् ॥ २॥

bhaktānāṃ paṭhatāmeṣā yadi svādupakāriṇī |gomatīkṛpayā tenotphalaṃ manyāmahe śrayam || 2||

इति श्रीगोमतीलहरीटीका भावावलम्बिनी समाप्ता ।

iti śrīgomatīlaharīṭīkā bhāvāvalambinī samāptā |