सीताजन्मोत्सवस्तुतिः नारायणकृता Sita Janmotsava Stutih

श्रीनारायण उवाच ।नतोऽस्मि नित्यं जगदीश्वरेश्वरि त्वदङ्घ्रिसन्तानकपुष्पयुग्मकम् ।चिरं यदाखाद्य रसोऽप्यहं सदा भवामि नित्योदयि दिव्यचेष्टितः ॥ १॥

śrīnārāyaṇa uvāca |nato'smi nityaṃ jagadīśvareśvari tvadaṅghrisantānakapuṣpayugmakam |ciraṃ yadākhādya raso'pyahaṃ sadā bhavāmi nityodayi divyaceṣṭitaḥ || 1||

असौ विधिः सर्गविसर्गयोः क्षमस्तथाहमेतत्परिपालनप्रभुः ।हरस्तथा संहरणेऽस्य कोविदस्तदेतदाराधनमीशि तावकम् ॥ २॥

asau vidhiḥ sargavisargayoḥ kṣamastathāhametatparipālanaprabhuḥ |harastathā saṃharaṇe'sya kovidastadetadārādhanamīśi tāvakam || 2||

अथ तत्रैत्य भगवान् नारायण उदारधीः ।निजांशिनीं श्रीसहजां तुष्टाव परमेश्वरीम् ॥ ३॥

atha tatraitya bhagavān nārāyaṇa udāradhīḥ |nijāṃśinīṃ śrīsahajāṃ tuṣṭāva parameśvarīm || 3||

विभासि नित्यैव च चरित्रधोरणीविचिन्वतां वेदपथेषु वास्तवीम् ।वितन्वती ब्रह्मशिवादिचिन्तनप्रमोददां नित्यमुदारमानसे ॥ ४॥

vibhāsi nityaiva ca caritradhoraṇīvicinvatāṃ vedapatheṣu vāstavīm |vitanvatī brahmaśivādicintanapramodadāṃ nityamudāramānase || 4||

अचिन्त्यरूपापि तथा गुणातिगाप्यवाच्यरूपापि गिरामधीश्वरैः ।विचिन्तनीयासि गुणैर्मनोरमाप्यहो स्वभक्तैर्नितरां प्रगीयसे ॥ ५॥

acintyarūpāpi tathā guṇātigāpyavācyarūpāpi girāmadhīśvaraiḥ |vicintanīyāsi guṇairmanoramāpyaho svabhaktairnitarāṃ pragīyase || 5||

सङ्ख्यातुमर्हाणि न ते जगन्नुते नामानिरूपाणि च विश्वपाविनि ।यज्ज्ञानमात्रेण भृशं जनोऽश्नुते त्रिवर्गलभ्याधिकमर्थमुज्ज्वलम् ॥ ६॥

saṅkhyātumarhāṇi na te jagannute nāmānirūpāṇi ca viśvapāvini |yajjñānamātreṇa bhṛśaṃ jano'śnute trivargalabhyādhikamarthamujjvalam || 6||

आदिस्त्वमेवासि च मध्यमस्थ वै त्वमेव चान्तस्त्रिदशाधिपाधिये ।त्वत्तोऽखिलं विश्वमिदं त्वयि स्थितं त्वय्यैव च ब्रह्मणि सम्प्रलीयते ॥ ७॥

ādistvamevāsi ca madhyamastha vai tvameva cāntastridaśādhipādhiye |tvatto'khilaṃ viśvamidaṃ tvayi sthitaṃ tvayyaiva ca brahmaṇi sampralīyate || 7||

त्वमेव लोकेश्वरिभासि सर्वगा त्वमेव चाहं धिषणैकगोचरः ।त्वमेव वित्तिस्त्वमहम्पदार्थयोः सशब्दशब्दार्थपरिच्छिदाकृतिः ॥ ८॥

tvameva lokeśvaribhāsi sarvagā tvameva cāhaṃ dhiṣaṇaikagocaraḥ |tvameva vittistvamahampadārthayoḥ saśabdaśabdārthaparicchidākṛtiḥ || 8||

यान्येव नामानि खिलस्य वस्तुनस्तान्येव ते सर्वपदार्थरूपिणि ।न हि त्वदन्यं कलयन्ति कोविदाः शब्देन चार्थेन च भाविताकृतिः ॥ ९॥

yānyeva nāmāni khilasya vastunastānyeva te sarvapadārtharūpiṇi |na hi tvadanyaṃ kalayanti kovidāḥ śabdena cārthena ca bhāvitākṛtiḥ || 9||

उपासनं ते जगदीशि कर्मभिर्ज्ञानेन भक्त्या च विशुद्धरूपया ।यस्त्वां भवे द्वेष्टि समस्तरूपिणी सर्वं परादादमुतो हि तत्त्वतः ॥ १०॥

upāsanaṃ te jagadīśi karmabhirjñānena bhaktyā ca viśuddharūpayā |yastvāṃ bhave dveṣṭi samastarūpiṇī sarvaṃ parādādamuto hi tattvataḥ || 10||

अतस्त्वमेवाखिलवत्मसु स्थिता करोषि कल्याणकदम्बकं भवे ।तेजं सु यद्वत्सकलेषु संस्थितो विभाति भासा रविरेव केवलः ॥ ११॥

atastvamevākhilavatmasu sthitā karoṣi kalyāṇakadambakaṃ bhave |tejaṃ su yadvatsakaleṣu saṃsthito vibhāti bhāsā ravireva kevalaḥ || 11||

माया प्रधानं प्रकृतिस्तथैव चाव्यक्तकल्पेत्यादिपदार्थरूपिणीम् ।ब्रुवन्ति ये त्वां जगदीशि तेऽबुधा न तत्त्वतस्त्वां किमपाह जानते ॥ १२॥

māyā pradhānaṃ prakṛtistathaiva cāvyaktakalpetyādipadārtharūpiṇīm |bruvanti ye tvāṃ jagadīśi te'budhā na tattvatastvāṃ kimapāha jānate || 12||

ब्रह्मेति ये त्वां प्रवदन्ति निर्गुणं तेऽप्यञ्जसा नैव विदन्ति वस्तुतः ।यतः प्रतिष्ठासि परस्य तस्य चिन्मात्रस्यसच्चित्सुखधर्मधर्मिणि ॥ १३॥

brahmeti ye tvāṃ pravadanti nirguṇaṃ te'pyañjasā naiva vidanti vastutaḥ |yataḥ pratiṣṭhāsi parasya tasya cinmātrasyasaccitsukhadharmadharmiṇi || 13||

सर्वं खलुत्वय्युपपन्नमञ्जसा गुणांश्च नैर्गुण्यमपि प्रभावितम् ।यथा घने सैन्धवखण्ड उज्ज्वले बहिस्तथाभ्यन्तरमेकवस्तुता ॥ १४॥

sarvaṃ khalutvayyupapannamañjasā guṇāṃśca nairguṇyamapi prabhāvitam |yathā ghane saindhavakhaṇḍa ujjvale bahistathābhyantaramekavastutā || 14||

त्वमेव धर्मस्य प्रसरस्य धर्मिणी न भेदतोऽस्ति त्वयि धर्मधर्मिता ।अथापि चेदस्तु यतोऽखिलात्मके भिदा पदार्थोऽपि न भिद्यते परम् ॥ १५॥

tvameva dharmasya prasarasya dharmiṇī na bhedato'sti tvayi dharmadharmitā |athāpi cedastu yato'khilātmake bhidā padārtho'pi na bhidyate param || 15||

त्वयीदृशेवस्तुनि सच्चिदात्मके विरुद्धभावप्रसरोऽपि नेष्यते ।अस्त्युष्णता तेजसि वार्यनुष्णता समुच्चितं त्वय्युभयं निरीक्षते ॥ १६॥

tvayīdṛśevastuni saccidātmake viruddhabhāvaprasaro'pi neṣyate |astyuṣṇatā tejasi vāryanuṣṇatā samuccitaṃ tvayyubhayaṃ nirīkṣate || 16||

ध्वनिश्च वर्णश्च पदं च सुप्तिङौ वाक्यं महावाक्यमथागमोऽखिलः ।त्वमेव हि व्याससमासरूपतः प्रपञ्च्यमे वाक्प्रसरेण विश्वतः ॥ १७॥

dhvaniśca varṇaśca padaṃ ca suptiṅau vākyaṃ mahāvākyamathāgamo'khilaḥ |tvameva hi vyāsasamāsarūpataḥ prapañcyame vākprasareṇa viśvataḥ || 17||

अनादिरेष द्रुम उद्ययौ यतो न मृग्यते मूलममुष्य तत्क्वचित् ।त्वां तु प्रविज्ञाय विनिश्चितं भवेद्यत्रानिशं सन्दिहते बुधा अपि ॥ १८॥

anādireṣa druma udyayau yato na mṛgyate mūlamamuṣya tatkvacit |tvāṃ tu pravijñāya viniścitaṃ bhavedyatrāniśaṃ sandihate budhā api || 18||

साक्षात्कदाचित्कुरुषेऽखिलं स्वयं त्वं पूरुषद्वारतया कदाचन ।निजैच्छयैवेशि कदाचिदन्यथा कदाचिदात्मैव समस्तमाबभौ ॥ १९॥

sākṣātkadācitkuruṣe'khilaṃ svayaṃ tvaṃ pūruṣadvāratayā kadācana |nijaicchayaiveśi kadācidanyathā kadācidātmaiva samastamābabhau || 19||

वितत्य सर्वं च कदाचिदात्मना करोषि मातस्त्वमनुप्रवेशनम् ।इत्थं प्रपञ्चे रमसे स्वनिर्मिते यतः समस्तो रमणार्थमेव ॥ २०॥

vitatya sarvaṃ ca kadācidātmanā karoṣi mātastvamanupraveśanam |itthaṃ prapañce ramase svanirmite yataḥ samasto ramaṇārthameva || 20||

तवैव चेष्टात्मक एष एधते कालः कलाकोटिकदम्बकप्रभुः ।ये वस्तुमात्रोपरि लेढि त तद्गुणान् स लिह्यते चित्कलया किल त्वया ॥ २१॥

tavaiva ceṣṭātmaka eṣa edhate kālaḥ kalākoṭikadambakaprabhuḥ |ye vastumātropari leḍhi ta tadguṇān sa lihyate citkalayā kila tvayā || 21||

अथ स्वरूपेण चरित्रधोरणीमधिप्रमोदाटवि यद्वितन्वती ।अत्युद्भुतैः क्रीडसि विश्वमङ्गलैर्गुणैर्महोदारतरैः परात्परैः ॥ २२॥

atha svarūpeṇa caritradhoraṇīmadhipramodāṭavi yadvitanvatī |atyudbhutaiḥ krīḍasi viśvamaṅgalairguṇairmahodārataraiḥ parātparaiḥ || 22||

विजृम्भतेसा करुणात्मता तव स्वभक्तवर्गेषु तदेकजीविषु ।विचिन्तयेयुः खलु ते किमन्यथाभवापवर्गेच्छ्रुतया विरक्ताः ॥ २३॥

vijṛmbhatesā karuṇātmatā tava svabhaktavargeṣu tadekajīviṣu |vicintayeyuḥ khalu te kimanyathābhavāpavargecchrutayā viraktāḥ || 23||

(युग्मं)कालः स्पृशत्येव न ते विचेष्टितं सच्चित्सुखैकात्मतया परात्परम् ।अतोऽस्य मूर्द्ध्नि स्वपदं निधाय ते क्रीडन्ति सर्वस्वभुजो भवज्जनाः ॥ २४॥

(yugmaṃ)kālaḥ spṛśatyeva na te viceṣṭitaṃ saccitsukhaikātmatayā parātparam |ato'sya mūrddhni svapadaṃ nidhāya te krīḍanti sarvasvabhujo bhavajjanāḥ || 24||

नमामि ते रूपमदभ्रविभ्रमं कर्णावतंसीकृतरत्नमञ्जरि ।महाच्छनासामाणीशोभिताननं स्फुरत्कपोलालकवल्लिमञ्जुलम् ॥ २५॥

namāmi te rūpamadabhravibhramaṃ karṇāvataṃsīkṛtaratnamañjari |mahācchanāsāmāṇīśobhitānanaṃ sphuratkapolālakavallimañjulam || 25||

परार्द्धरत्युत्कटरूपसम्पदा विरोचमानाङ्घ्रिनखप्रभाभरम् ।लीलालसालोलगतिक्रमोद्भवत्रपाविनम्रीकृतराजहंसकम् ॥ २६॥

parārddharatyutkaṭarūpasampadā virocamānāṅghrinakhaprabhābharam |līlālasālolagatikramodbhavatrapāvinamrīkṛtarājahaṃsakam || 26||

सकेलिकूजन्मणिनूपुरध्वनिच्छात्री कृतोद्यत्कलहंसनिक्वणंमञ्जीरिकाधोऽञ्चितहेमकिङ्किणीगणोपधिस्वैरव गुञ्जषट्पदम् ॥ २७॥

sakelikūjanmaṇinūpuradhvanicchātrī kṛtodyatkalahaṃsanikvaṇaṃmañjīrikādho'ñcitahemakiṅkiṇīgaṇopadhisvairava guñjaṣaṭpadam || 27||

मन्दानिलान्दोलिदुकूलकान्तरप्रसृत्वरज्योति रुदग्रपीडिकम् ।ताम्बूलिकामत्रमनोजघुण्टिकानिरीक्षणोन्मादितमन्मथान्तरम् ॥ २८॥

mandānilāndolidukūlakāntaraprasṛtvarajyoti rudagrapīḍikam |tāmbūlikāmatramanojaghuṇṭikānirīkṣaṇonmāditamanmathāntaram || 28||

करीन्द्रशुण्डाकदलीकलामुषोः सुजङ्घयोः कान्तिभरेण चिन्तयत् ।वासोत्तरीयं तनुसूत्रनिर्मितं हेमाम्बुनिर्णिक्तमिवाच्छमद्भुतम् ॥ २९॥

karīndraśuṇḍākadalīkalāmuṣoḥ sujaṅghayoḥ kāntibhareṇa cintayat |vāsottarīyaṃ tanusūtranirmitaṃ hemāmbunirṇiktamivācchamadbhutam || 29||

नितम्बबिम्बद्वितयद्युतिच्छटाविनिर्जितार्केन्दुसुपूर्णमण्डलम् ।अधस्तरोयाम्बरपट्टदोरिकाविलम्बिगुच्छाकृति मौक्तिकव्रजम् ॥ ३०॥

nitambabimbadvitayadyuticchaṭāvinirjitārkendusupūrṇamaṇḍalam |adhastaroyāmbarapaṭṭadorikāvilambigucchākṛti mauktikavrajam || 30||

गम्भीरनाभीहृदमाधुरीरसप्रमग्नरामेन्दुरसीन्द्रमानसंतदुद्भवानेकबलीतरङ्गिणीत रङ्गनीरोत्तरलीकृतान्तरम् ॥ ३१॥

gambhīranābhīhṛdamādhurīrasapramagnarāmendurasīndramānasaṃtadudbhavānekabalītaraṅgiṇīta raṅganīrottaralīkṛtāntaram || 31||

रोमावलीतद्गतशैवलावलीविलीनहृच्छ्रीरसिकेन्द्रपक्षिराट्तनूदरस्थाननितान्तसंशयज्ञानस्थदोलादुलिताखिलाशयः ॥ ३२॥

romāvalītadgataśaivalāvalīvilīnahṛcchrīrasikendrapakṣirāṭtanūdarasthānanitāntasaṃśayajñānasthadolādulitākhilāśayaḥ || 32||

उत्तुङ्गवक्षोरुहभारभावितश्रीविग्रहात्यन्तविनम्रतारुचिअनेकमुक्तामणिहारभासुरग्रीवाविलग्नत्रिसरातिसौभगम् ॥ ३३॥

uttuṅgavakṣoruhabhārabhāvitaśrīvigrahātyantavinamratārucianekamuktāmaṇihārabhāsuragrīvāvilagnatrisarātisaubhagam || 33||

पञ्चाशुगोद्भावितलोकनिर्जयध्वानोद्भवव्यञ्जनकण्ठकम्बुमत ।अनेककोटिस्फुटचन्द्रमण्डलश्रीचौरवक्रच्छविसारभासुरम् ॥ ३४॥

pañcāśugodbhāvitalokanirjayadhvānodbhavavyañjanakaṇṭhakambumata |anekakoṭisphuṭacandramaṇḍalaśrīcauravakracchavisārabhāsuram || 34||

मुखेन्दुपूर्णामयसर्ववासरप्रमोदिदृक्चारुचकोररोचितम् ।धमिल्लमल्लीसुमनोऽभिगुम्फितमधुव्रतासादितमाधुरीरसम् ॥ ३५॥

mukhendupūrṇāmayasarvavāsarapramodidṛkcārucakorarocitam |dhamillamallīsumano'bhigumphitamadhuvratāsāditamādhurīrasam || 35||

तदेतसीमन्तितदिव्यमौक्तिकप्रकृष्टतारावलिकान्तकीर्तिमत् ।अमन्दवेणीमणिचन्द्रचन्द्रिकाप्रकाशसन्तोषितनेत्रकैरवम् ॥ ३६॥

tadetasīmantitadivyamauktikaprakṛṣṭatārāvalikāntakīrtimat |amandaveṇīmaṇicandracandrikāprakāśasantoṣitanetrakairavam || 36||

दन्तावलिद्योतविमिश्रनिर्मलश्रीमन्दहासामलमञ्जुकान्तिमत् ।दोर्वल्लिवल्गुस्फुरितांसयुग्मकप्रकाण्डनित्योद्धुरताविराजितम् ॥ ३७॥

dantāvalidyotavimiśranirmalaśrīmandahāsāmalamañjukāntimat |dorvallivalgusphuritāṃsayugmakaprakāṇḍanityoddhuratāvirājitam || 37||

नखौघमारभ्यशिखान्तमुच्चकैरेकैकमेभिर्नयनैरुपासितम् ।कटाक्षसञ्जीवितसर्वमारितस्मरप्रवीरप्रवरप्रमोददम् ॥ ३८॥

nakhaughamārabhyaśikhāntamuccakairekaikamebhirnayanairupāsitam |kaṭākṣasañjīvitasarvamāritasmarapravīrapravarapramodadam || 38||

यद्यप्यदोङ्गं तव सर्वमद्भुतं तथापि मन्मानसबन्धनाय ते ।सदास्तु पादाम्बुजयुग्ममुल्लसन्नखौघकिञ्जल्कसमूहञ्जितम् ॥ ३९॥

yadyapyadoṅgaṃ tava sarvamadbhutaṃ tathāpi manmānasabandhanāya te |sadāstu pādāmbujayugmamullasannakhaughakiñjalkasamūhañjitam || 39||

ध्यानाय गानाय च भक्तचेतसां प्रमोददानाय च नित्यमेधताम् ।तवेदृशं सौभगमङ्गमाधुरीविमिश्रमत्यर्थमनोहर प्रभोः ॥ ४०॥

dhyānāya gānāya ca bhaktacetasāṃ pramodadānāya ca nityamedhatām |tavedṛśaṃ saubhagamaṅgamādhurīvimiśramatyarthamanohara prabhoḥ || 40||

प्रमोदनामाङ्कितमद्भुतं वनं लीलालयं मे हृदये विराजताम् ।यदंशमात्रैव विभाति माधुरी वैकुण्ठवृन्दावनगह्वरादिषु ॥ ४१॥

pramodanāmāṅkitamadbhutaṃ vanaṃ līlālayaṃ me hṛdaye virājatām |yadaṃśamātraiva vibhāti mādhurī vaikuṇṭhavṛndāvanagahvarādiṣu || 41||

लीलाधामविशिष्टमद्भूततमं श्री सम्पदां मन्दिरसच्चिद्रूपमनन्तमक्षरमयं यद्व्यापकं विश्वतः ।तत्ते धाम विराजतां मम हृदि श्रीरामरामेरमेप्रेमानन्दमयं मनश्च वचनं सुश्रुन्निवृत्तं यतः ॥ ४२॥

līlādhāmaviśiṣṭamadbhūtatamaṃ śrī sampadāṃ mandirasaccidrūpamanantamakṣaramayaṃ yadvyāpakaṃ viśvataḥ |tatte dhāma virājatāṃ mama hṛdi śrīrāmarāmeramepremānandamayaṃ manaśca vacanaṃ suśrunnivṛttaṃ yataḥ || 42||

लीलास्तास्तव राससन्निधिमिता भक्ताखिलास्वादिताव्यक्ताव्यक्ततया प्रमोदविपिने सजायमानाः पराः ।भक्तानां हृदयैकचिन्तनरसप्रेमप्रवृद्धप्रदाभूयासुर्ममजीवनाय सहजानन्दे गुणग्रामणीः ॥ ४३॥

līlāstāstava rāsasannidhimitā bhaktākhilāsvāditāvyaktāvyaktatayā pramodavipine sajāyamānāḥ parāḥ |bhaktānāṃ hṛdayaikacintanarasapremapravṛddhapradābhūyāsurmamajīvanāya sahajānande guṇagrāmaṇīḥ || 43||

परं ब्रह्म रामचन्द्रः सच्चिदानन्दमात्रकः ।यदीदृशं न प्रभवेद्भक्तानां जीवनं कथम् ॥ ४४॥

paraṃ brahma rāmacandraḥ saccidānandamātrakaḥ |yadīdṛśaṃ na prabhavedbhaktānāṃ jīvanaṃ katham || 44||

प्रमोदपात्रीकृतभक्तमानसं ब्रह्मादिदेवैरपि सुष्टु भावितम् ।लीलारसानन्दत्रयं विराजितं समेधतां मद्धृदयैकजीवनम् ॥ ४५॥

pramodapātrīkṛtabhaktamānasaṃ brahmādidevairapi suṣṭu bhāvitam |līlārasānandatrayaṃ virājitaṃ samedhatāṃ maddhṛdayaikajīvanam || 45||

नमः श्रीनन्दनाख्याय गोपराजाय धीमते ।नमस्तथा श्रीराजिन्ये याभ्यां त्वं नित्यलालिता ॥ ४६॥

namaḥ śrīnandanākhyāya goparājāya dhīmate |namastathā śrīrājinye yābhyāṃ tvaṃ nityalālitā || 46||

नमस्तदावेशयुङ्भ्यां वात्सल्यरसवुष्टाभ्याम् ।भाग्यवदभ्यां त्रिभुवनसौख्यकाभ्यां निरन्तरम् ॥ ४७॥

namastadāveśayuṅbhyāṃ vātsalyarasavuṣṭābhyām |bhāgyavadabhyāṃ tribhuvanasaukhyakābhyāṃ nirantaram || 47||

दशरथकौसल्याभ्यां सुखितश्रीमाङ्गल्यकाभ्यां च ।त्रिभुवन सौराज्यपदप्रभाविताभ्यां नमो नित्यम् ॥ ४८॥

daśarathakausalyābhyāṃ sukhitaśrīmāṅgalyakābhyāṃ ca |tribhuvana saurājyapadaprabhāvitābhyāṃ namo nityam || 48||

नमस्ते नित्यपूर्णायै लीलायै मधुरश्रिये ।यदावेशवशादेतन्मिथुनं नित्यं भासते ॥ ४९॥

namaste nityapūrṇāyai līlāyai madhuraśriye |yadāveśavaśādetanmithunaṃ nityaṃ bhāsate || 49||

इति स्तुत्वास्फुरल्लीलारसावेशितया मुहुः ।रोमाञ्चिततनुविष्णुर्दण्डवत्प्रापतद्भुवि ॥ ५०॥

iti stutvāsphurallīlārasāveśitayā muhuḥ |romāñcitatanuviṣṇurdaṇḍavatprāpatadbhuvi || 50||

मुहुर्मुहुः स्तुतिं कृत्वा नतिं कृत्वा मुहुर्मुहुः ।कृतार्थीकृत्य चात्यानं स्वधाम समगात्ततः ॥ ५१॥

muhurmuhuḥ stutiṃ kṛtvā natiṃ kṛtvā muhurmuhuḥ |kṛtārthīkṛtya cātyānaṃ svadhāma samagāttataḥ || 51||

इति श्रीमदादिरामायणे ब्रह्मभुशुण्डसंवादे पश्चिमखण्डे भरतलक्ष्मणीयेसीताजन्मोत्सवेऽष्टादशोऽध्यायः ॥ १८॥

iti śrīmadādirāmāyaṇe brahmabhuśuṇḍasaṃvāde paścimakhaṇḍe bharatalakṣmaṇīyesītājanmotsave'ṣṭādaśo'dhyāyaḥ || 18||

भुशुण्डिरामायणम् । पश्चिमखण्ड । अध्याय १८/१५१॥भुशुण्डिरामायणम् । पश्चिमखण्ड । अध्याय १८/१-५१॥

bhuśuṇḍirāmāyaṇam | paścimakhaṇḍa | adhyāya 18/151||bhuśuṇḍirāmāyaṇam | paścimakhaṇḍa | adhyāya 18/1-51||