शक्तिपीठानि Shakti Peethas

ईश्वर उवाच ।मातः परात्परे देवि सर्वज्ञानमयीश्वरि ।कथ्यतां मे सर्वपीठशक्तिभैरवदेवताः ॥ १॥

īśvara uvāca |mātaḥ parātpare devi sarvajñānamayīśvari |kathyatāṃ me sarvapīṭhaśaktibhairavadevatāḥ || 1||

देव्युवाच ।शृणु वत्स प्रवक्ष्यामि दयाल भक्तवत्सल ।याभिर्विना न सिध्यन्ति जपसाधनसत्क्रियाः ॥ २॥

devyuvāca |śṛṇu vatsa pravakṣyāmi dayāla bhaktavatsala |yābhirvinā na sidhyanti japasādhanasatkriyāḥ || 2||

पञ्चाशदेकपीठानि एवं भैरवदेवताः ।अङ्गप्रत्यङ्गपातेन विष्णुचक्रक्षतेन च ॥ ३॥

pañcāśadekapīṭhāni evaṃ bhairavadevatāḥ |aṅgapratyaṅgapātena viṣṇucakrakṣatena ca || 3||

ममाद्यवपुषो देव हिताय त्वयि कथ्यते । ममान्यवपुषोब्रह्मरन्ध्रं हिङ्गुलायां भैरवो भीमलोचनः ॥ ४॥

mamādyavapuṣo deva hitāya tvayi kathyate | mamānyavapuṣobrahmarandhraṃ hiṅgulāyāṃ bhairavo bhīmalocanaḥ || 4||

कोट्टरी सा महादेव त्रिगुणा या दिगम्बरी ।करवीरे त्रिनेत्रं मे देवी महिषमर्दिनी ॥ ५॥

koṭṭarī sā mahādeva triguṇā yā digambarī |karavīre trinetraṃ me devī mahiṣamardinī || 5||

क्रोधीशो भैरवस्तत्र सर्वसिद्धिप्रदायकः ।सुगन्धायां नासिका मे देवस्त्र्यम्बभैरवः ॥ ६॥

krodhīśo bhairavastatra sarvasiddhipradāyakaḥ |sugandhāyāṃ nāsikā me devastryambabhairavaḥ || 6||

सुन्दरी सा महादेवी सुनन्दा तत्र देवता ।काश्मीरे कण्ठदेशञ्च त्रिसन्ध्येश्वरभैरवः ॥ ७॥

sundarī sā mahādevī sunandā tatra devatā |kāśmīre kaṇṭhadeśañca trisandhyeśvarabhairavaḥ || 7||

महामाया भगवती गुणातीता वरप्रदा ।ज्वालामुख्यां तथा जिह्वा देव उन्मत्तभैरवः ॥ ८॥

mahāmāyā bhagavatī guṇātītā varapradā |jvālāmukhyāṃ tathā jihvā deva unmattabhairavaḥ || 8||

अम्बिका सिद्धिदानाम्नी स्तनं जालन्धरे मम ।भीषणो भैरवस्तत्र देवी त्रिपुरमालिनी ॥ ९॥

ambikā siddhidānāmnī stanaṃ jālandhare mama |bhīṣaṇo bhairavastatra devī tripuramālinī || 9||

हार्दपीठं वैद्यनाथे वैद्यनाथस्तु भैरवः ।देवता जयदुर्गाख्या नेपाले जानु मे शिव ॥ १०॥

hārdapīṭhaṃ vaidyanāthe vaidyanāthastu bhairavaḥ |devatā jayadurgākhyā nepāle jānu me śiva || 10||

कपाली भैरवः श्रीमान् महामाया च देवता ।मानसे दक्षहस्तो मे देवी दाक्षायणी हर ॥ ११॥

kapālī bhairavaḥ śrīmān mahāmāyā ca devatā |mānase dakṣahasto me devī dākṣāyaṇī hara || 11||

अमरो भैरवस्तत्र सर्वसिद्धिप्रदायकः ।उत्कले नाभिदेशञ्च विरजाक्षेत्रमुच्यते ॥ १२॥

amaro bhairavastatra sarvasiddhipradāyakaḥ |utkale nābhideśañca virajākṣetramucyate || 12||

विमला सा महादेवी जगन्नाथस्तु भैरवः ।गण्डक्यां गण्डपातञ्च तत्र सिद्धिर्न संशयः ॥ १३॥

vimalā sā mahādevī jagannāthastu bhairavaḥ |gaṇḍakyāṃ gaṇḍapātañca tatra siddhirna saṃśayaḥ || 13||

तत्र सा गण्डकी चण्डी चक्रपाणिस्तु भैरवः ।बहुलायां वामबाहुर्बहुलाख्या च देवता ॥ १४॥

tatra sā gaṇḍakī caṇḍī cakrapāṇistu bhairavaḥ |bahulāyāṃ vāmabāhurbahulākhyā ca devatā || 14||

भीरुको भैरवस्तत्र सर्वसिद्धिप्रदायकः ।उज्जयिन्यां कूर्परञ्च माङ्गल्य कपिलाम्बरः ॥ १५॥

bhīruko bhairavastatra sarvasiddhipradāyakaḥ |ujjayinyāṃ kūrparañca māṅgalya kapilāmbaraḥ || 15||

भैरवः सिद्धिदः साक्षाद्देवी मङ्गलचण्डिका ।चट्टले दक्षबाहुर्मे भैरवञ्चन्द्रशेखरः ॥ १६॥

bhairavaḥ siddhidaḥ sākṣāddevī maṅgalacaṇḍikā |caṭṭale dakṣabāhurme bhairavañcandraśekharaḥ || 16||

व्यक्तरूपा भगवती भवानी यत्र देवता ।विशेषतः कलियुगे वसामि चन्द्रशेखरे ॥ १७॥

vyaktarūpā bhagavatī bhavānī yatra devatā |viśeṣataḥ kaliyuge vasāmi candraśekhare || 17||

त्रिपुरायां दक्षपादो देवी त्रिपुरसुन्दरी ।भैरवस्त्रिपुरेशञ्च सर्वाभीष्टप्रदायकः ॥ १८॥

tripurāyāṃ dakṣapādo devī tripurasundarī |bhairavastripureśañca sarvābhīṣṭapradāyakaḥ || 18||

त्रिस्रोतायां वामपादो भ्रामरी भैरवेश्वरः ।योनिपीठं कामगिरौ कामाख्या तत्र देवता ॥ १९॥

trisrotāyāṃ vāmapādo bhrāmarī bhairaveśvaraḥ |yonipīṭhaṃ kāmagirau kāmākhyā tatra devatā || 19||

यत्रास्ते त्रिगुणातीता रक्तपाषाणरूपिणी ।यत्रास्ते माधवः साक्षादुमानन्दोऽथ भैरवः ॥ २०॥

yatrāste triguṇātītā raktapāṣāṇarūpiṇī |yatrāste mādhavaḥ sākṣādumānando'tha bhairavaḥ || 20||

सर्वदा विहरेद्देवी तत्र मुक्तिर्न संशयः ।तत्र श्रीभैरवी देवी तत्र च क्षेत्रदेवता ॥ २१॥

sarvadā vihareddevī tatra muktirna saṃśayaḥ |tatra śrībhairavī devī tatra ca kṣetradevatā || 21||

प्रचण्डचण्डिका तत्र मातङ्गी त्रिपुराम्बिका ।वगला कमला तत्र भुवनेशी सधूमिनी ॥ २२॥

pracaṇḍacaṇḍikā tatra mātaṅgī tripurāmbikā |vagalā kamalā tatra bhuvaneśī sadhūminī || 22||

एतानि परपीठानि शंसन्ति वरभैरवाः ।एवं तु देवताः सर्वा एवं तु दश भैरवाः ॥ २३॥

etāni parapīṭhāni śaṃsanti varabhairavāḥ |evaṃ tu devatāḥ sarvā evaṃ tu daśa bhairavāḥ || 23||

सर्वत्र विरला चाहं कामरूपे गृहे गृहे ।गौरि शिखरमारुह्य पुनर्जन्म न विद्यते ॥ २४॥

sarvatra viralā cāhaṃ kāmarūpe gṛhe gṛhe |gauri śikharamāruhya punarjanma na vidyate || 24||

करतोयां समारम्य यावद्दिक्करवासिनीम् ।शतयोजनविस्तीर्णं त्रिकोणं सर्वसिद्धिदम् ।देवा मरणमिच्छन्ति किं पुनर्मानवादयः ॥ २५॥

karatoyāṃ samāramya yāvaddikkaravāsinīm |śatayojanavistīrṇaṃ trikoṇaṃ sarvasiddhidam |devā maraṇamicchanti kiṃ punarmānavādayaḥ || 25||

क्षीरग्रामे महामाया भैरवः क्षीरखण्डकः ।युगद्या सा महामाया दक्षाङ्गुष्ठं पदो मम ॥ २६॥

kṣīragrāme mahāmāyā bhairavaḥ kṣīrakhaṇḍakaḥ |yugadyā sā mahāmāyā dakṣāṅguṣṭhaṃ pado mama || 26||

नकुलीशः कालीपीठे दक्षपादाङ्गुली च मे ।सर्वसिद्धिकरी देवी कालिका तत्र देवता ॥ २७॥

nakulīśaḥ kālīpīṭhe dakṣapādāṅgulī ca me |sarvasiddhikarī devī kālikā tatra devatā || 27||

अङ्गुलीवृन्दं हस्तस्य प्रयागे ललिता भवः ।जयन्त्यां वामजङ्घा च जयन्ती क्रमदीश्वरः ॥ २८॥

aṅgulīvṛndaṃ hastasya prayāge lalitā bhavaḥ |jayantyāṃ vāmajaṅghā ca jayantī kramadīśvaraḥ || 28||

भुवनेशी सिद्धिरूपा किरीटस्था किरीटतःदेवता विमला नाम्नी संवर्त्तो भैरवस्तथा ॥ २९॥

bhuvaneśī siddhirūpā kirīṭasthā kirīṭataḥdevatā vimalā nāmnī saṃvartto bhairavastathā || 29||

वाराणस्यां विशालाक्षी देवता कालभैरवः ।मणिकर्णीति विख्याता कुण्डलं च मम श्रुतेः ॥ ३०॥

vārāṇasyāṃ viśālākṣī devatā kālabhairavaḥ |maṇikarṇīti vikhyātā kuṇḍalaṃ ca mama śruteḥ || 30||

कन्याश्रमे च पृष्ठं मे निमिषो भैरवस्तथा ।सर्वाणी देवता तत्र कुरुक्षेत्रे च गुल्फतः ॥ ३१॥

kanyāśrame ca pṛṣṭhaṃ me nimiṣo bhairavastathā |sarvāṇī devatā tatra kurukṣetre ca gulphataḥ || 31||

स्थाणुर्नाम्ना च सावित्री देवता मणिवेदके ।मणिबन्धे च गायत्री सर्वानन्दस्तु भैरवः ॥ ३२॥

sthāṇurnāmnā ca sāvitrī devatā maṇivedake |maṇibandhe ca gāyatrī sarvānandastu bhairavaḥ || 32||

श्रीशैले च मम ग्रीवा महालक्ष्मीस्तु देवता ।भैरवः सम्बरानन्दो देशो देशो व्यवस्थितः ॥ ३३॥

śrīśaile ca mama grīvā mahālakṣmīstu devatā |bhairavaḥ sambarānando deśo deśo vyavasthitaḥ || 33||

काञ्चीदेशो च कङ्कालो भैरवो रुरुनामकः ।देवता देवगर्भाख्या नितम्बः कालमाधवे ॥ ३४॥

kāñcīdeśo ca kaṅkālo bhairavo rurunāmakaḥ |devatā devagarbhākhyā nitambaḥ kālamādhave || 34||

भैरवश्चासिताङ्गश्च देवी काली सुसिद्धिदा ।दृष्टा दृष्टा नमस्कृत्य मन्त्रसिद्धिमवाप्नुयात् ॥ ३५॥

bhairavaścāsitāṅgaśca devī kālī susiddhidā |dṛṣṭā dṛṣṭā namaskṛtya mantrasiddhimavāpnuyāt || 35||

कुजवारे भूततिथौ निशार्द्धे यस्तु साधकः ।नत्वा प्रदक्षिणीकृत्य मन्त्रसिद्धिमवाप्नुयात् ॥ ३६॥

kujavāre bhūtatithau niśārddhe yastu sādhakaḥ |natvā pradakṣiṇīkṛtya mantrasiddhimavāpnuyāt || 36||

शोणाख्या भद्रसेनस्तु नर्मदाख्ये नितम्बकः ।रामगिरौ स्तनान्यञ्च शिवानी चण्डभैरवः ॥ ३७॥

śoṇākhyā bhadrasenastu narmadākhye nitambakaḥ |rāmagirau stanānyañca śivānī caṇḍabhairavaḥ || 37||

वृन्दावने केशजालमुमा नाम्नी च देवता ।भूतेशो भैरवस्तत्र सर्वसिद्धिप्रदायकः ॥ ३८॥

vṛndāvane keśajālamumā nāmnī ca devatā |bhūteśo bhairavastatra sarvasiddhipradāyakaḥ || 38||

संहाराख्य ऊर्द्धदन्तो देवीऽनले नारायणी श्रुचौ ।अधोदन्तो महारुद्रो वाराही पञ्चसागरे ॥ ३९॥

saṃhārākhya ūrddhadanto devī'nale nārāyaṇī śrucau |adhodanto mahārudro vārāhī pañcasāgare || 39||

करतोयातटे कर्णे वामे वामनभैरवः ।अपर्णा देवता यत्र ब्रह्मरूपाकरोद्भवा ॥ ४०॥

karatoyātaṭe karṇe vāme vāmanabhairavaḥ |aparṇā devatā yatra brahmarūpākarodbhavā || 40||

श्रीपर्वते दक्षगुल्फस्तत्र श्रीसुन्दरी परा ।सर्वसिद्धीश्वरी सर्वा सुन्दरानन्दभैरवः ॥ ४१॥

śrīparvate dakṣagulphastatra śrīsundarī parā |sarvasiddhīśvarī sarvā sundarānandabhairavaḥ || 41||

कपालिनी भीमरूपा वामगुल्फो विभाषके ।भैरवश्च महादेव सर्वानन्दः शुभप्रदः ॥ ४२॥

kapālinī bhīmarūpā vāmagulpho vibhāṣake |bhairavaśca mahādeva sarvānandaḥ śubhapradaḥ || 42||

उदरञ्च प्रभासे मे चन्द्रभागा यशस्विनी ।वक्रतुण्डो भैरव ऊर्ध्वोष्ठो भैरवपर्वते ॥ ४३॥

udarañca prabhāse me candrabhāgā yaśasvinī |vakratuṇḍo bhairava ūrdhvoṣṭho bhairavaparvate || 43||

अवन्ती च महादेवी लम्बकर्णस्तु भैरवः ॥ ४४॥

avantī ca mahādevī lambakarṇastu bhairavaḥ || 44||

चिवुके भ्रामरी देवी विकृताक्षो जनस्थाने ।गण्डो गोदावरीतीरे विश्वेशी विश्वमातृका ॥ ४५॥

civuke bhrāmarī devī vikṛtākṣo janasthāne |gaṇḍo godāvarītīre viśveśī viśvamātṛkā || 45||

दण्डपाणिभैरवस्तु वामगण्डे तु राकिणी ।भैरवो वत्सनाभस्तु तत्र सिद्धिर्न संशयः ॥ ४६॥

daṇḍapāṇibhairavastu vāmagaṇḍe tu rākiṇī |bhairavo vatsanābhastu tatra siddhirna saṃśayaḥ || 46||

रत्नावल्यां दक्षस्कन्धः कुमारी भैरवः शिवः ।मिथिलायामुमा देवी वामस्कन्धो महोदरः ॥ ४७॥

ratnāvalyāṃ dakṣaskandhaḥ kumārī bhairavaḥ śivaḥ |mithilāyāmumā devī vāmaskandho mahodaraḥ || 47||

नलाहाट्यां नलापातो योगीशो भैरवस्तथा ।तत्र सा कालिका देवी सर्वसिद्धिप्रदायिका ॥ ४८॥

nalāhāṭyāṃ nalāpāto yogīśo bhairavastathā |tatra sā kālikā devī sarvasiddhipradāyikā || 48||

कालीघाटे मुण्डपातः क्रोधीशो भैरवस्तथा ।देवता जयदुर्गाख्या नानाभोगप्रदायिनी ॥ ४९॥

kālīghāṭe muṇḍapātaḥ krodhīśo bhairavastathā |devatā jayadurgākhyā nānābhogapradāyinī || 49||

वक्रेश्वरे मनःपातो वक्रनाथस्तु भैरवः ।नदी पापहरा तत्र देवी महिषमर्दिनी ॥ ५०॥

vakreśvare manaḥpāto vakranāthastu bhairavaḥ |nadī pāpaharā tatra devī mahiṣamardinī || 50||

यशोरे पाणिपद्मञ्च देवता यशोरेश्वरी ।चण्डश्च भैरवो यत्र तत्र सिद्धिर्न संशय ॥ ५१॥

yaśore pāṇipadmañca devatā yaśoreśvarī |caṇḍaśca bhairavo yatra tatra siddhirna saṃśaya || 51||

अट्टहासे चोष्ठपातो देवी सा फुल्लरा स्मृता ।विश्वेशो भैरवस्तत्र सर्वाभीष्टप्रदायकः ॥ ५२॥

aṭṭahāse coṣṭhapāto devī sā phullarā smṛtā |viśveśo bhairavastatra sarvābhīṣṭapradāyakaḥ || 52||

हारपातो नन्दिपुरे भैरवो नन्दिकेश्वरः ।नन्दिनी सा महादेवी तत्र सिद्धिमवाप्नुयात् ॥ ५३॥

hārapāto nandipure bhairavo nandikeśvaraḥ |nandinī sā mahādevī tatra siddhimavāpnuyāt || 53||

लङ्कायां नूपुरञ्चैव भैरवो राक्षसेश्वरः ।इन्द्राक्षी देवता तत्र इन्द्रेणोपासिता पुरा ॥ ५४॥

laṅkāyāṃ nūpurañcaiva bhairavo rākṣaseśvaraḥ |indrākṣī devatā tatra indreṇopāsitā purā || 54||

विराटदेशमध्ये तु पादाङ्गुलिनिपातनम् ।भैरवश्चामृताख्यश्च देवी तत्राम्बिका स्मृता ॥ ५५॥

virāṭadeśamadhye tu pādāṅgulinipātanam |bhairavaścāmṛtākhyaśca devī tatrāmbikā smṛtā || 55||

मागधे दक्षजङ्घा मे व्योमकेशस्तु भैरवः ।सर्वानन्दकरी देवी सर्वानन्दफलप्रदा ॥ ५६॥

māgadhe dakṣajaṅghā me vyomakeśastu bhairavaḥ |sarvānandakarī devī sarvānandaphalapradā || 56||

एतास्ते कथिताः पुत्र पीठनाथाधिदेवताः ।क्षेत्राधिपं विना देव पूजयेत् पीठदेवताम् ॥ ५७॥

etāste kathitāḥ putra pīṭhanāthādhidevatāḥ |kṣetrādhipaṃ vinā deva pūjayet pīṭhadevatām || 57||

भैरवैर्ह्रयते सर्वं जपपूजादिसाधनम् ।अज्ञात्वा भैरवं पीठे पीठशक्तितञ्च शङ्कर ॥ ५८॥

bhairavairhrayate sarvaṃ japapūjādisādhanam |ajñātvā bhairavaṃ pīṭhe pīṭhaśaktitañca śaṅkara || 58||

प्राणनाथ न सिध्येत्तु कल्पकोटि जपादिभिः ।न देयं परशिष्याय निन्दकाय दुरात्मने ॥ ५९॥

prāṇanātha na sidhyettu kalpakoṭi japādibhiḥ |na deyaṃ paraśiṣyāya nindakāya durātmane || 59||

शठाय क्रूरकार्याय दत्वा मृत्युमवाप्नुयात् ।दद्याच्छान्ताय शिष्याय निष्ठिकाय शुचौ प्रिये ।साधकाय कुलीनाय मन्त्री मन्त्रार्थसिद्धये ॥ ६०॥

śaṭhāya krūrakāryāya datvā mṛtyumavāpnuyāt |dadyācchāntāya śiṣyāya niṣṭhikāya śucau priye |sādhakāya kulīnāya mantrī mantrārthasiddhaye || 60||

इति तन्त्रचूडामणौ शिवपार्वतीसंवादे एकपऽचाशद्विद्योपत्तौपीठनिर्णयः समाप्तः अतह्वा शक्तिपीठनामानि समाप्ता ।

iti tantracūḍāmaṇau śivapārvatīsaṃvāde ekapa'cāśadvidyopattaupīṭhanirṇayaḥ samāptaḥ atahvā śaktipīṭhanāmāni samāptā |