दत्तसहस्रनामस्तोत्रम् २ Shri Dattatreya Sahasranama Stotram 2

निखिलागमतत्त्वज्ञ ब्रह्मज्ञानपरायण ।वदास्माकं मुक्त्युपायं सूत सर्वोपकारकम् ॥ १॥

nikhilāgamatattvajña brahmajñānaparāyaṇa |vadāsmākaṃ muktyupāyaṃ sūta sarvopakārakam || 1||

सर्वदेवेषु को देवः सद्यो मोक्षप्रदो भवेत् ।को मनुर्वा भवेत्तस्य सद्यः प्रीतिकरो ध्रुवम् ॥ २॥

sarvadeveṣu ko devaḥ sadyo mokṣaprado bhavet |ko manurvā bhavettasya sadyaḥ prītikaro dhruvam || 2||

सूत उवाचनिगमागमतत्त्वज्ञो ह्यवधूतश्चिदम्बरः ।भक्तवात्सल्यप्रवणो दत्त एव हि केवलः ॥ ३॥

sūta uvācanigamāgamatattvajño hyavadhūtaścidambaraḥ |bhaktavātsalyapravaṇo datta eva hi kevalaḥ || 3||

सदा प्रसन्नवदनो भक्तचिन्तैकतत्परः ।तस्य नामान्यनन्तानि वर्तन्तेऽथाप्यदः परम् ॥ ४॥

sadā prasannavadano bhaktacintaikatatparaḥ |tasya nāmānyanantāni vartante'thāpyadaḥ param || 4||

दत्तस्य नामसाहस्रं तस्य प्रीतिविवर्धनम् ।यस्त्विदं पठते नित्यं दत्तात्रेयैकमानसः ॥ ५॥

dattasya nāmasāhasraṃ tasya prītivivardhanam |yastvidaṃ paṭhate nityaṃ dattātreyaikamānasaḥ || 5||

मुच्यते सर्वपापेभ्यः स सस्द्यो नात्र संशयः ।अन्ते तद्धाम संयाति पुनरावृत्तिदुर्लभम् ॥ ६॥

mucyate sarvapāpebhyaḥ sa sasdyo nātra saṃśayaḥ |ante taddhāma saṃyāti punarāvṛttidurlabham || 6||

अस्य श्रीमद्दत्तात्रेयसहस्रनामस्तोत्रमन्त्रस्य अवधूत ऋषिः ।अनुष्टुप्छन्दः । दिगम्बरो देवता । ॐ बीजम् । ह्रीं शक्तिः ।क्रौं कीलकम् । श्रीदत्तात्रेयप्रीत्यर्थे जपे विनियोगः ॥अथ ध्यानम्दिगम्बरं भस्मविलेपिताङ्गं बोधात्मकं मुक्तिकरं पर्सन्नम् ।निर्मानसं श्यामतनुं भजेऽहं दत्तात्रेयं ब्रह्मसमाधियुक्तम् ॥अथ सहस्रनामस्तोत्रम् ।दत्तात्रेयो महोयोगी योगेशश्चामरप्रभुम् ।मुनिर्दिगम्बरो बालो मायामुक्तो मदापहः ॥ १॥

asya śrīmaddattātreyasahasranāmastotramantrasya avadhūta ṛṣiḥ |anuṣṭupchandaḥ | digambaro devatā | oṃ bījam | hrīṃ śaktiḥ |krauṃ kīlakam | śrīdattātreyaprītyarthe jape viniyogaḥ ||atha dhyānamdigambaraṃ bhasmavilepitāṅgaṃ bodhātmakaṃ muktikaraṃ parsannam |nirmānasaṃ śyāmatanuṃ bhaje'haṃ dattātreyaṃ brahmasamādhiyuktam ||atha sahasranāmastotram |dattātreyo mahoyogī yogeśaścāmaraprabhum |munirdigambaro bālo māyāmukto madāpahaḥ || 1||

अवधूतो महानाथः शङ्करोऽमरवल्लभः ।महादेवश्चादिदेवः पुराणप्रभुरीश्वरः ॥ २॥

avadhūto mahānāthaḥ śaṅkaro'maravallabhaḥ |mahādevaścādidevaḥ purāṇaprabhurīśvaraḥ || 2||

सत्त्वकृत्सत्त्वभृद्भावः सत्त्वात्मा सत्त्वसागरः ।सत्त्ववित्सत्त्वसाक्षी च सत्त्वसाध्योऽमराधिपः ॥ ३॥

sattvakṛtsattvabhṛdbhāvaḥ sattvātmā sattvasāgaraḥ |sattvavitsattvasākṣī ca sattvasādhyo'marādhipaḥ || 3||

भूतकृद्भूतभृच्चैव भूतात्मा भूतसम्भवः ।भूतभावो भवो भूतवित्तथा भूतकारणः ॥ ४॥

bhūtakṛdbhūtabhṛccaiva bhūtātmā bhūtasambhavaḥ |bhūtabhāvo bhavo bhūtavittathā bhūtakāraṇaḥ || 4||

भूतसाक्षी प्रभूतिश्च भूतानां परमा गतिः ।भूतसङ्गविहीनात्मा भूतात्मा भूतशङ्करः ॥ ५॥

bhūtasākṣī prabhūtiśca bhūtānāṃ paramā gatiḥ |bhūtasaṅgavihīnātmā bhūtātmā bhūtaśaṅkaraḥ || 5||

भूतनाथो महानाथश्चादिनाथो महेश्वरः ।सर्वभूतनिवासात्मा भूतसन्तापनाशनः ॥ ६॥

bhūtanātho mahānāthaścādinātho maheśvaraḥ |sarvabhūtanivāsātmā bhūtasantāpanāśanaḥ || 6||

सर्वात्मा सर्वभृत्सर्वः सर्वज्ञः सर्वनिर्णयः ।सर्वसाक्षी बृहद्भानुः सर्ववित्सर्वमङ्गलः ॥ ७॥

sarvātmā sarvabhṛtsarvaḥ sarvajñaḥ sarvanirṇayaḥ |sarvasākṣī bṛhadbhānuḥ sarvavitsarvamaṅgalaḥ || 7||

शान्तः सत्यः समः पूर्णो ह्येकाकी कमलापतिः ।रामो रामप्रियश्चैव विरामो रामकारणम् ॥ ८॥

śāntaḥ satyaḥ samaḥ pūrṇo hyekākī kamalāpatiḥ |rāmo rāmapriyaścaiva virāmo rāmakāraṇam || 8||

शुद्धात्मा पावनोऽनन्तः प्रतीतः परमार्थभृत् ।हंससाक्षी विभुश्चैव प्रभुः प्रलय इत्यपि ॥ ९॥

śuddhātmā pāvano'nantaḥ pratītaḥ paramārthabhṛt |haṃsasākṣī vibhuścaiva prabhuḥ pralaya ityapi || 9||

सिद्धात्मा परमात्मा च सिद्धानां परमा गतिः ॥सिद्धिसिद्धस्तथा साध्यः साधनो ह्युत्तमस्तथा ॥ १०॥

siddhātmā paramātmā ca siddhānāṃ paramā gatiḥ ||siddhisiddhastathā sādhyaḥ sādhano hyuttamastathā || 10||

सुलक्षणः सुमेधावी विद्यावान्विगतान्तरः ।विज्वरश्च महाबाहुर्बहुलानन्दवर्धनः ॥ ११॥

sulakṣaṇaḥ sumedhāvī vidyāvānvigatāntaraḥ |vijvaraśca mahābāhurbahulānandavardhanaḥ || 11||

अव्यक्तपुरुषः प्राज्ञः परज्ञः परमार्थदृक् ।परापरविनिर्मुक्तो युक्तस्तत्त्वप्रकाशवान् ॥ १२॥

avyaktapuruṣaḥ prājñaḥ parajñaḥ paramārthadṛk |parāparavinirmukto yuktastattvaprakāśavān || 12||

दयावान्भगवान्भावी भावात्मा भावकारणः ।भवसन्तापनाशश्च पुष्पवान्पण्डितो बुधः ॥ १३॥

dayāvānbhagavānbhāvī bhāvātmā bhāvakāraṇaḥ |bhavasantāpanāśaśca puṣpavānpaṇḍito budhaḥ || 13||

प्रत्यक्षवस्तुर्विश्वात्मा प्रत्यग्ब्रह्म सनातनः ।प्रमाणविगतश्चैव प्रत्याहारनियोजकः ॥ १४॥

pratyakṣavasturviśvātmā pratyagbrahma sanātanaḥ |pramāṇavigataścaiva pratyāhāraniyojakaḥ || 14||

प्रणवः प्रणवातीतः प्रमुखः प्रलयात्मकः ।मृत्युञ्जयो विविक्तात्मा शङ्करात्मा परो वपुः ॥ १५॥

praṇavaḥ praṇavātītaḥ pramukhaḥ pralayātmakaḥ |mṛtyuñjayo viviktātmā śaṅkarātmā paro vapuḥ || 15||

परमस्तनुविज्ञेयः परमात्मनि संस्थितः ।प्रबोधकलनाधारः प्रभावप्रवरोत्तमः ॥ १६॥

paramastanuvijñeyaḥ paramātmani saṃsthitaḥ |prabodhakalanādhāraḥ prabhāvapravarottamaḥ || 16||

चिदम्बरश्चिद्विलासश्चिदाकाशश्चिदुत्तमः ।चित्तचैतन्यचित्तात्मा देवानां परमा गतिः ॥ १७॥

cidambaraścidvilāsaścidākāśaściduttamaḥ |cittacaitanyacittātmā devānāṃ paramā gatiḥ || 17||

अचेत्यश्चेतनाधारश्चेतनाचित्तविक्रमः ।चित्तात्मा चेतनारूपो लसत्पङ्कजलोचनः ॥ १८॥

acetyaścetanādhāraścetanācittavikramaḥ |cittātmā cetanārūpo lasatpaṅkajalocanaḥ || 18||

परब्रह्म परं ज्योतिः परं धाम परन्तपः ।परं सूत्रं परं तन्त्रं पवित्रं परमोहवान् ॥ १९॥

parabrahma paraṃ jyotiḥ paraṃ dhāma parantapaḥ |paraṃ sūtraṃ paraṃ tantraṃ pavitraṃ paramohavān || 19||

क्षेत्रज्ञः क्षेत्रगः क्षेत्रः क्षेत्राधारः पुरञ्जनः ।क्षेत्रशून्यो लोकसाक्षी क्षेत्रवान्बहुनायकः ॥ २०॥

kṣetrajñaḥ kṣetragaḥ kṣetraḥ kṣetrādhāraḥ purañjanaḥ |kṣetraśūnyo lokasākṣī kṣetravānbahunāyakaḥ || 20||

योगेन्दो योगपूज्यश्च योग आत्मविदां शुचिः ।योगमायाधरः स्थाणुरचलः कमलापतिः ॥ २१॥

yogendo yogapūjyaśca yoga ātmavidāṃ śuciḥ |yogamāyādharaḥ sthāṇuracalaḥ kamalāpatiḥ || 21||

योगेशो योगनिर्माता योगज्ञानप्रकाशनः ।योगपालो लोकपालः संसारतमनाशनः ॥ २२॥

yogeśo yoganirmātā yogajñānaprakāśanaḥ |yogapālo lokapālaḥ saṃsāratamanāśanaḥ || 22||

गुह्यो गुह्यतमो गुप्तो मुक्तो युक्तः सनातनः ।गहनो गगनाकारो गम्भीरो गणनायकः ॥ २३॥

guhyo guhyatamo gupto mukto yuktaḥ sanātanaḥ |gahano gaganākāro gambhīro gaṇanāyakaḥ || 23||

गोविन्दो गोपतिर्गोप्ता गोभागो भावसंस्थितः ।गोसाक्षी गोतमारिश्च गान्धारो गगनाकृतिः ॥ २४॥

govindo gopatirgoptā gobhāgo bhāvasaṃsthitaḥ |gosākṣī gotamāriśca gāndhāro gaganākṛtiḥ || 24||

योगयुक्तो भोगयुक्तः शङ्कामुक्तसमाधिमान् ।सहजः सकलेशानः कार्तवीर्यवरप्रदः ॥ २५॥

yogayukto bhogayuktaḥ śaṅkāmuktasamādhimān |sahajaḥ sakaleśānaḥ kārtavīryavarapradaḥ || 25||

सरजा विरजाः पुंसो पावनः पापनाशनः । पुमान्परावरविनिर्मुक्तः परञ्ज्योतिः पुरातनः ॥ २६॥

sarajā virajāḥ puṃso pāvanaḥ pāpanāśanaḥ | pumānparāvaravinirmuktaḥ parañjyotiḥ purātanaḥ || 26||

नानाज्योतिरनेकात्मा स्वयञ्ज्योतिः सदाशिवः ।दिव्यज्योतिर्मयश्चैव सत्यविज्ञानभास्करः ॥ २७॥

nānājyotiranekātmā svayañjyotiḥ sadāśivaḥ |divyajyotirmayaścaiva satyavijñānabhāskaraḥ || 27||

नित्यशुद्धः परः पूर्णः प्रकाशः प्रकटोद्भवः ।प्रमादविगतश्चैव परेशः परविक्रमः ॥ २८॥

nityaśuddhaḥ paraḥ pūrṇaḥ prakāśaḥ prakaṭodbhavaḥ |pramādavigataścaiva pareśaḥ paravikramaḥ || 28||

योगी योगो योगपश्च योगाभ्यासप्रकाशनः ।योक्ता मोक्ता विधाता च त्राता पाता निरायुध्यः ॥ २९॥

yogī yogo yogapaśca yogābhyāsaprakāśanaḥ |yoktā moktā vidhātā ca trātā pātā nirāyudhyaḥ || 29||

नित्यमुक्तो नित्ययुक्तः सत्यः सत्यपराक्रमः ।सत्त्वशुद्धिकरः सत्त्वस्तथा सत्त्वम्भृतां गतिः ॥ ३०॥

nityamukto nityayuktaḥ satyaḥ satyaparākramaḥ |sattvaśuddhikaraḥ sattvastathā sattvambhṛtāṃ gatiḥ || 30||

श्रीधरः श्रीवपुः श्रीमान् श्रीनिवासोऽमरार्चितः ।श्रीनिधिः श्रीपतिः श्रेष्ठः श्रेयस्कश्चरमाश्रयः ॥ ३१॥

śrīdharaḥ śrīvapuḥ śrīmān śrīnivāso'marārcitaḥ |śrīnidhiḥ śrīpatiḥ śreṣṭhaḥ śreyaskaścaramāśrayaḥ || 31||

त्यागी त्यागार्थसम्पन्नस्त्यागात्मा त्यागविग्रहः ।त्यागलक्षणसिद्धात्मा त्यागज्ञस्त्यागकारणः ॥ ३२॥

tyāgī tyāgārthasampannastyāgātmā tyāgavigrahaḥ |tyāgalakṣaṇasiddhātmā tyāgajñastyāgakāraṇaḥ || 32||

भोगो भोक्ता तथा भोग्यो भोगसाधनकारणः ।भोगी भोगार्थसम्पन्नो भोगज्ञानप्रकाशनः ॥ ३३॥

bhogo bhoktā tathā bhogyo bhogasādhanakāraṇaḥ |bhogī bhogārthasampanno bhogajñānaprakāśanaḥ || 33||

केवलः केशवः कृष्णः कंवासाः कमलालयः ।कमलासनपूज्यश्च हरिरज्ञानखण्डनः ॥ ३४॥

kevalaḥ keśavaḥ kṛṣṇaḥ kaṃvāsāḥ kamalālayaḥ |kamalāsanapūjyaśca harirajñānakhaṇḍanaḥ || 34||

महात्मा महदादिश्च महेशोत्तमवन्दितः ।मनोबुद्धिविहीनात्मा मानात्मा मानवाधिपः ॥ ३५॥

mahātmā mahadādiśca maheśottamavanditaḥ |manobuddhivihīnātmā mānātmā mānavādhipaḥ || 35||

भुवनेशो विभूतिश्च धृतिर्मेधा स्मृतिर्दया ।दुःखदावानलो बुद्धः प्रबुद्धः परमेश्वरः ॥ ३६॥

bhuvaneśo vibhūtiśca dhṛtirmedhā smṛtirdayā |duḥkhadāvānalo buddhaḥ prabuddhaḥ parameśvaraḥ || 36||

कामहा क्रोधहा चैव दम्भदर्पमदापहः ।अज्ञानपतिमिरारिश्च भवारिर्भुवनेश्वरः ॥ ३७॥

kāmahā krodhahā caiva dambhadarpamadāpahaḥ |ajñānapatimirāriśca bhavārirbhuvaneśvaraḥ || 37||

रूपकुद्रूपभृद्रूपी रूपात्मा रूपकारणः ।रूपज्ञो रूपसाक्षी च नामरूपो गुणान्तकः ॥ ३८॥

rūpakudrūpabhṛdrūpī rūpātmā rūpakāraṇaḥ |rūpajño rūpasākṣī ca nāmarūpo guṇāntakaḥ || 38||

अप्रमेयः प्रमेयश्च प्रमाणं प्रणवाश्रयः ।प्रमाणरहितोऽचिन्त्यश्चेतनाविगतोऽजरः ॥ ३९॥

aprameyaḥ prameyaśca pramāṇaṃ praṇavāśrayaḥ |pramāṇarahito'cintyaścetanāvigato'jaraḥ || 39||

अक्षरोऽक्षरमुक्तश्च विज्वरो ज्वरनाशनः ।विशिष्टो वित्तशास्त्री च दृष्टो दृष्टान्तवर्जितः ॥ ४०॥

akṣaro'kṣaramuktaśca vijvaro jvaranāśanaḥ |viśiṣṭo vittaśāstrī ca dṛṣṭo dṛṣṭāntavarjitaḥ || 40||

गुणेशो गुणकायश्च गुणात्मा गणभावनः ।अनन्तगुणसम्पन्नो गुणगर्भो गुणाधिपः ॥ ४१॥

guṇeśo guṇakāyaśca guṇātmā gaṇabhāvanaḥ |anantaguṇasampanno guṇagarbho guṇādhipaḥ || 41||

गणेशो गुणनाथश्च गुणात्मा गणभावनः ।गणबन्धुर्विवेकात्मा गुणयुक्तः पराक्रमी ॥ ४२॥

gaṇeśo guṇanāthaśca guṇātmā gaṇabhāvanaḥ |gaṇabandhurvivekātmā guṇayuktaḥ parākramī || 42||

अतर्क्यः क्रतुरग्निश्च कृतज्ञः सफलाश्रयः ।यज्ञश्च यज्ञफल्दो यज्ञ इज्योऽमरोत्तमः ॥ ४३॥

atarkyaḥ kraturagniśca kṛtajñaḥ saphalāśrayaḥ |yajñaśca yajñaphaldo yajña ijyo'marottamaḥ || 43||

हिरण्यगर्भः श्रीगर्भः खगर्भः कुणपेश्वरः ।मायागर्भो लोकगर्भः स्वयम्भूर्भुवनान्तकः ॥ ४४॥

hiraṇyagarbhaḥ śrīgarbhaḥ khagarbhaḥ kuṇapeśvaraḥ |māyāgarbho lokagarbhaḥ svayambhūrbhuvanāntakaḥ || 44||