वराहसहस्रनामस्तोत्रम् Shrivarahasahasranamastotram

शङ्कर उवाचयः पूजयेत्परात्मानं श्रीमुष्णेशं महाप्रभुम् ।वराहस्य सहस्रेण नाम्नां पुष्पसहस्रकैः ॥ १॥

śaṅkara uvācayaḥ pūjayetparātmānaṃ śrīmuṣṇeśaṃ mahāprabhum |varāhasya sahasreṇa nāmnāṃ puṣpasahasrakaiḥ || 1||

हतकण्टकसाम्राज्यं लभाते नात्र संशयः ।पार्वत्युवाचकिं तन्नामसहस्रं मे येन साम्राज्यमाप्नुयात् ॥ २॥

hatakaṇṭakasāmrājyaṃ labhāte nātra saṃśayaḥ |pārvatyuvācakiṃ tannāmasahasraṃ me yena sāmrājyamāpnuyāt || 2||

ब्रूहि शङ्कर तत्प्रीत्या वराहस्य महात्मनः ।श्रुत्वा वराहमाहाम्यं न तृप्तिर्जायते क्वचित् ॥ ३॥

brūhi śaṅkara tatprītyā varāhasya mahātmanaḥ |śrutvā varāhamāhāmyaṃ na tṛptirjāyate kvacit || 3||

को नु तृप्येत तनुभृद्गुणसारविदां वर ।शङ्कर उवाचशृणु देवि प्रवक्ष्यामि पवित्रं मङ्गलं परम् ॥ ४॥

ko nu tṛpyeta tanubhṛdguṇasāravidāṃ vara |śaṅkara uvācaśṛṇu devi pravakṣyāmi pavitraṃ maṅgalaṃ param || 4||

धन्यं यशस्यमायुष्यं गोप्याद्गोप्यतरं महत् ।इदं पुरा न कस्यापि प्रोक्तं गोप्यं तवापि च ॥ ५॥

dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ gopyādgopyataraṃ mahat |idaṃ purā na kasyāpi proktaṃ gopyaṃ tavāpi ca || 5||

तथाऽपि च प्रवक्ष्यामि मदङ्गार्धशरीरिणि ।सदाशिव ऋषिस्तस्य वराहो देवता स्मृतः ॥ ६॥

tathā'pi ca pravakṣyāmi madaṅgārdhaśarīriṇi |sadāśiva ṛṣistasya varāho devatā smṛtaḥ || 6||

छन्दोऽनुष्टुप् विश्वनेता कीलकं च शराग्रभृत् ।ह्रीं बीजमस्त्रं क्लीङ्कारः कवचं श्रीमिहोच्यते ॥ ७॥

chando'nuṣṭup viśvanetā kīlakaṃ ca śarāgrabhṛt |hrīṃ bījamastraṃ klīṅkāraḥ kavacaṃ śrīmihocyate || 7||

विश्वात्मा परमो मन्त्रो मन्त्रराजमुदीरयेत् ।हुङ्कारं हृदये न्यस्य वराहायेति मुर्धनि ॥ ८॥

viśvātmā paramo mantro mantrarājamudīrayet |huṅkāraṃ hṛdaye nyasya varāhāyeti murdhani || 8||

भूर्भुवः स्वः शिखायां च नेत्रयोर्भूपतिं न्यसेत् ।सर्वज्ञाय नमोऽस्त्रं च श्रीं ह्रीं क्लिं हुं च भूमपि ॥ ९॥

bhūrbhuvaḥ svaḥ śikhāyāṃ ca netrayorbhūpatiṃ nyaset |sarvajñāya namo'straṃ ca śrīṃ hrīṃ kliṃ huṃ ca bhūmapi || 9||

हां हीं हूं हैं हौं ह इति स्वीयाङ्गुष्ठद्वयादिकः ।एवं स्वाङ्गकृतन्यासो मन्त्रमेतमुदीरयेत् ॥ १०॥

hāṃ hīṃ hūṃ haiṃ hauṃ ha iti svīyāṅguṣṭhadvayādikaḥ |evaṃ svāṅgakṛtanyāso mantrametamudīrayet || 10||

नमः श्वेतवराहाय नमस्ते परमात्मने ।लक्ष्मीनाथाय नाथाय श्रीमुष्ण ब्रह्मणे नमः ॥ ११॥

namaḥ śvetavarāhāya namaste paramātmane |lakṣmīnāthāya nāthāya śrīmuṣṇa brahmaṇe namaḥ || 11||

ॐ श्रीवराहो भूवराहः परं ज्योतिः परात्परः ।परमः पुरुषः सिद्धो विभुर्व्योमचरो बली ॥ १२॥

oṃ śrīvarāho bhūvarāhaḥ paraṃ jyotiḥ parātparaḥ |paramaḥ puruṣaḥ siddho vibhurvyomacaro balī || 12||

अद्वितीयः परं ब्रह्म सच्चिदानन्दविग्रहः ।निर्द्वन्द्वो निरहङ्कारो निर्मायो निश्चयलोऽमलः ॥ १३॥

advitīyaḥ paraṃ brahma saccidānandavigrahaḥ |nirdvandvo nirahaṅkāro nirmāyo niścayalo'malaḥ || 13||

विशिखो विश्वरूपश्च विश्वदृग्विश्वभावनः ।विश्वात्मा विश्वनेता च विमलो वीर्यवर्धनः ॥ १४॥

viśikho viśvarūpaśca viśvadṛgviśvabhāvanaḥ |viśvātmā viśvanetā ca vimalo vīryavardhanaḥ || 14||

विश्वकर्मा विनोदी च विश्वेशो विश्वमङ्गलः ।विश्वो वसुन्धरानाथो वसुरेता विरोधहृत् ॥ १५॥

viśvakarmā vinodī ca viśveśo viśvamaṅgalaḥ |viśvo vasundharānātho vasuretā virodhahṛt || 15||

हिरण्यगर्भो हर्यश्वो दैत्यारिर्हरिसेवितः ।महातपा महादर्शो मनोज्ञो नैकसाधनः ॥ १६॥

hiraṇyagarbho haryaśvo daityārirharisevitaḥ |mahātapā mahādarśo manojño naikasādhanaḥ || 16||

सर्वात्मा सर्वविख्यातः सर्वसाक्षी सतां पतिः ।सर्वगः सर्वभूतात्मा सर्वदोषविवर्जितः ॥ १७॥

sarvātmā sarvavikhyātaḥ sarvasākṣī satāṃ patiḥ |sarvagaḥ sarvabhūtātmā sarvadoṣavivarjitaḥ || 17||

सर्वभूतहितोऽसङ्गः सत्यः सत्यव्यवस्थितः ।सत्यकर्मा सत्यपतिः सर्वसत्यप्रियो मतः ॥ १८॥

sarvabhūtahito'saṅgaḥ satyaḥ satyavyavasthitaḥ |satyakarmā satyapatiḥ sarvasatyapriyo mataḥ || 18||

आधिव्याधिभियो हर्ता मृगाङ्गो नियमप्रियः ।बलवीरस्तपः श्रेष्ठो गुणकर्ता गुणी बली ॥ १९॥

ādhivyādhibhiyo hartā mṛgāṅgo niyamapriyaḥ |balavīrastapaḥ śreṣṭho guṇakartā guṇī balī || 19||

अनन्तः प्रथमो मन्त्रः सर्वभावविदव्ययः ।सहस्रनामा चानन्तोऽनन्तरूपो रमेश्वरः ॥ २०॥

anantaḥ prathamo mantraḥ sarvabhāvavidavyayaḥ |sahasranāmā cānanto'nantarūpo rameśvaraḥ || 20||

अगाधनिलयोऽपारो निराकारो निरायुधः ।अमोघदृगमेयात्मा वेदवेद्यो विशां पतिः ॥ २१॥

agādhanilayo'pāro nirākāro nirāyudhaḥ |amoghadṛgameyātmā vedavedyo viśāṃ patiḥ || 21||

विहृतिर्विभवो भव्यो भवहीनो भवान्तकः ।भक्तप्रियः पवित्राङ्घ्रिः सुनासः पवनार्चितः ॥ २२॥

vihṛtirvibhavo bhavyo bhavahīno bhavāntakaḥ |bhaktapriyaḥ pavitrāṅghriḥ sunāsaḥ pavanārcitaḥ || 22||

भजनीयगुणोऽदृश्यो भद्रो भद्रयशा हरिः ।वेदान्तकृद्वेदवन्द्यो वेदाध्ययनतत्परः ॥ २३॥

bhajanīyaguṇo'dṛśyo bhadro bhadrayaśā hariḥ |vedāntakṛdvedavandyo vedādhyayanatatparaḥ || 23||

वेदगोप्ता धर्मगोप्ता वेदमार्गप्रवर्तकः ।वेदान्तवेद्यो वेदात्मा वेदातीतो जगत्प्रियः ॥ २४॥

vedagoptā dharmagoptā vedamārgapravartakaḥ |vedāntavedyo vedātmā vedātīto jagatpriyaḥ || 24||

जनार्दनो जनाध्यक्षो जगदीशो जनेश्वरः ।सहस्रबाहुः सत्यात्मा हेमाङ्गो हेमभूषणः ॥ २५॥

janārdano janādhyakṣo jagadīśo janeśvaraḥ |sahasrabāhuḥ satyātmā hemāṅgo hemabhūṣaṇaḥ || 25||

हरिद(ता)श्वप्रियो नित्यो हरिः पूर्णो हलायुधः ।अम्बुजाक्षोऽम्बुजाधारो निर्जरश्च निरङ्कुशः ॥ २६॥

harida(tā)śvapriyo nityo hariḥ pūrṇo halāyudhaḥ |ambujākṣo'mbujādhāro nirjaraśca niraṅkuśaḥ || 26||

निष्ठुरो नित्यसन्तोषो नित्यानन्दपदप्रदः ।निर्जरेशो निरालम्बो निर्गुणोऽपि गुणान्वितः ॥ २७॥

niṣṭhuro nityasantoṣo nityānandapadapradaḥ |nirjareśo nirālambo nirguṇo'pi guṇānvitaḥ || 27||

महामायो महावीर्यो महातेजा मदोद्धतः ।मनोऽभिमानी मायावी मानदो मानल(र)क्षणः ॥ २८॥

mahāmāyo mahāvīryo mahātejā madoddhataḥ |mano'bhimānī māyāvī mānado mānala(ra)kṣaṇaḥ || 28||

मन्दो मानी मनः कल्पो महाकल्पो महेश्वरः ।मायापतिर्मानपतिर्मनसः पतिरीश्वरः ॥ २९॥

mando mānī manaḥ kalpo mahākalpo maheśvaraḥ |māyāpatirmānapatirmanasaḥ patirīśvaraḥ || 29||

अक्षोभ्यो बाह्य आनन्दी अनिर्देश्योऽपराजितः ।अजोऽनन्तोऽप्रमेयश्च सदानन्दो जनप्रियः ॥ ३०॥

akṣobhyo bāhya ānandī anirdeśyo'parājitaḥ |ajo'nanto'prameyaśca sadānando janapriyaḥ || 30||

अनन्तगुणगम्भीर उग्रकृत्परिवेष्टनः ।जितेन्द्रियो जितक्रोधो जितामित्रो जयोऽजयः ॥ ३१॥

anantaguṇagambhīra ugrakṛtpariveṣṭanaḥ |jitendriyo jitakrodho jitāmitro jayo'jayaḥ || 31||

सर्वारिष्टार्तिहा सर्वहृदन्तरनिवासकः ।अन्तरात्मा परात्मा च सर्वात्मा सर्वकारकः ॥ ३२॥

sarvāriṣṭārtihā sarvahṛdantaranivāsakaḥ |antarātmā parātmā ca sarvātmā sarvakārakaḥ || 32||

गुरुः कविः किटिः कान्तः कञ्जाक्षः खगवाहनः ।सुशर्मा वरदः शार्ङ्गी सुदासाभीष्टदः प्रभुः ॥ ३३॥

guruḥ kaviḥ kiṭiḥ kāntaḥ kañjākṣaḥ khagavāhanaḥ |suśarmā varadaḥ śārṅgī sudāsābhīṣṭadaḥ prabhuḥ || 33||

झिल्लिकातनयः प्रेषी झिल्लिकामुक्तिदायकः ।गुणजित्कथितः कालः क्रोडः कोलः श्रमापहः ॥ ३४॥

jhillikātanayaḥ preṣī jhillikāmuktidāyakaḥ |guṇajitkathitaḥ kālaḥ kroḍaḥ kolaḥ śramāpahaḥ || 34||

किटिः कृपाकरः स्वामी सर्वदृक्सर्वगोचरः ।योगाचार्यो मतो वस्तु ब्रह्मण्यो वेदसत्तमः ॥३५॥

kiṭiḥ kṛpākaraḥ svāmī sarvadṛksarvagocaraḥ |yogācāryo mato vastu brahmaṇyo vedasattamaḥ ||35||

महालम्बोष्ठकश्चैव महादेवो मनोरमः ।ऊर्ध्वबाहुरिभस्थूलः श्येनः सेनापतिः खनिः ॥ ३६॥

mahālamboṣṭhakaścaiva mahādevo manoramaḥ |ūrdhvabāhuribhasthūlaḥ śyenaḥ senāpatiḥ khaniḥ || 36||

दीर्घायुः शङ्करः केशी सुतीर्थो मेघनिःस्वनः ।अहोरात्रः सूक्तवाकः सुहृन्मान्यः सुवर्चलः ॥ ३७॥

dīrghāyuḥ śaṅkaraḥ keśī sutīrtho meghaniḥsvanaḥ |ahorātraḥ sūktavākaḥ suhṛnmānyaḥ suvarcalaḥ || 37||

सारभृत्सर्वसारश्च सर्वग्र(ग्रा)हः सदागतिः ।सूर्यश्चन्द्रः कुजो ज्ञश्च देवमन्त्री भृगुः शनिः ॥ ३८॥

sārabhṛtsarvasāraśca sarvagra(grā)haḥ sadāgatiḥ |sūryaścandraḥ kujo jñaśca devamantrī bhṛguḥ śaniḥ || 38||

राहुः केतुर्ग्रहपतिर्यज्ञभृद्यज्ञसाधनः ।सहस्रपात्सहस्राक्षः सोमकान्तः सुधाकरः ॥ ३९॥

rāhuḥ keturgrahapatiryajñabhṛdyajñasādhanaḥ |sahasrapātsahasrākṣaḥ somakāntaḥ sudhākaraḥ || 39||

यज्ञो यज्ञपतिर्याजी यज्ञाङ्गो यज्ञवाहनः ।यज्ञान्तकृद्यज्ञगुह्यो यज्ञकृद्यज्ञसाधकः ॥ ४०॥

yajño yajñapatiryājī yajñāṅgo yajñavāhanaḥ |yajñāntakṛdyajñaguhyo yajñakṛdyajñasādhakaḥ || 40||

इडागर्भः स्रवत्कर्णो यज्ञकर्मफलप्रदः ।गोपतिः श्रीपतिर्घोणस्त्रिकालज्ञः शुचिश्रवाः ॥ ४१॥

iḍāgarbhaḥ sravatkarṇo yajñakarmaphalapradaḥ |gopatiḥ śrīpatirghoṇastrikālajñaḥ śuciśravāḥ || 41||

शिवः शिवतरः शूरः शिवप्रेष्ठः शिवार्चितः ।शुद्धसत्त्वः सुरार्तिघ्नः क्षेत्रज्ञोऽक्षर आदिकृत् ॥ ४२॥

śivaḥ śivataraḥ śūraḥ śivapreṣṭhaḥ śivārcitaḥ |śuddhasattvaḥ surārtighnaḥ kṣetrajño'kṣara ādikṛt || 42||

शङ्खी चक्री गदी खड्गी पद्मी चण्डपराक्रमःचण्डः कोलाहलः शार्ङ्गी स्वयम्भूरग्र्यभुग्विभुः ॥ ४३॥

śaṅkhī cakrī gadī khaḍgī padmī caṇḍaparākramaḥcaṇḍaḥ kolāhalaḥ śārṅgī svayambhūragryabhugvibhuḥ || 43||

सदाचारः सदारम्भो दुराचारनिवर्तकः ।ज्ञानी ज्ञानप्रियोऽवज्ञो ज्ञानदोऽज्ञानदो यमी ॥ ४४॥

sadācāraḥ sadārambho durācāranivartakaḥ |jñānī jñānapriyo'vajño jñānado'jñānado yamī || 44||

लयोदकविहारी च सामगानप्रियो गतिः ।यज्ञमूर्तिस्त्रिलोकेशस्त्रिधामा कौस्तुभोज्ज्वलः ॥ ४६॥

layodakavihārī ca sāmagānapriyo gatiḥ |yajñamūrtistrilokeśastridhāmā kaustubhojjvalaḥ || 46||

श्रीवत्सलाञ्छनः श्रीमान्श्रीधरो भूधरोऽर्भकः ।वरुणो वारुणो वृक्षो वृषभो वर्धनो वरः ॥ ४७॥

śrīvatsalāñchanaḥ śrīmānśrīdharo bhūdharo'rbhakaḥ |varuṇo vāruṇo vṛkṣo vṛṣabho vardhano varaḥ || 47||

युगादिकृद्युगावर्तः पक्षो मास ऋतुर्युगः ।वत्सरो वत्सलो वेदः शिपिविष्टः सनातनः ॥ ४८॥

yugādikṛdyugāvartaḥ pakṣo māsa ṛturyugaḥ |vatsaro vatsalo vedaḥ śipiviṣṭaḥ sanātanaḥ || 48||

इन्द्रत्राता भयत्राता क्षुद्रकृत्क्षुद्रनाशनः ।महाहनुर्महाघोरो महादीप्तिर्महाव्रतः ॥ ४९॥

indratrātā bhayatrātā kṣudrakṛtkṣudranāśanaḥ |mahāhanurmahāghoro mahādīptirmahāvrataḥ || 49||

महापादो महाकालो महाकायो महाबलः ।गम्भीरघोषो गम्भीरो गभीरो घुर्घुरस्वनः ॥ ५०॥

mahāpādo mahākālo mahākāyo mahābalaḥ |gambhīraghoṣo gambhīro gabhīro ghurghurasvanaḥ || 50||

ओङ्कारगर्भो न्यग्रोधो वषट्कारो हुताशनः ।भूयान्बहुमतो भूमा विश्वकर्मा विशाम्पतिः ॥ ५१॥

oṅkāragarbho nyagrodho vaṣaṭkāro hutāśanaḥ |bhūyānbahumato bhūmā viśvakarmā viśāmpatiḥ || 51||