भगवतीधूमावतीसाधना Bhagavati Dhumavati Sadhana

पूर्व परिचय महाविद्या धूमावती उग्रशक्ति हैं । भगवान्विरलदन्ता, विधवा, मुक्तकेशी, शूर्पहस्ता, काकध्वजिनी, रूक्षनेत्रा,कि कुछ प्रतीक्षा करो, अभी व्यवस्था होती है, किन्तु व्यवस्था नहींनिगल लिया, अतः तम विधवा हो गई हो । अतः सौभाग्यवती के शृङ्गारज्येष्ठा देवी, धूमिनी, धूमावती आदि नामों से प्रसिद्ध इसभगवती के अनेक उपासक हुए हैं, जिनमें अर्धनारीश्वर, नारसिंह,स्कन्द, क्षपणक, पिप्पलाद, बौधायन आदि प्रमुख हैं । इनका मन्त्रकरना चाहिए । इसके विनियोग तथा ध्यान इस प्रकार हैं(ख) मन्त्रविधानविनियोगःअस्य श्रीधूमावती मन्त्रस्य स्कन्दऋषि,पङ्क्तिश्छन्दः, श्रीधूमावतीदेवता, धूं बीजं,स्वाहा शक्तिः प्रणवः कीलकं मम शत्रुक्षयार्थे विनियोगः ।ऋष्यादिन्यासस्कन्दर्षये नमः (शिरसि) ।पङ्क्तिच्छन्दसे नमः (मुखे) ।श्रीधूमावतीदेवतायै नमः (हृदये) ।धूं बीजाय नमः (गुह्ये) ।स्वाहा शक्तये नमः (पादयोः) ।प्रणवकीलकाय नमः (नाभौ) ।विनियोगाय नमः (सर्वाङ्गे) ।करहृदयादिन्यास (मूल मन्त्र द्वारा) ।ध्यानश्यामाङ्गीं रक्तनयनां श्यामवस्त्रोत्तरीयकम् ।वामहस्ते शोधनं च दक्षहस्ते तु शूर्पकम् ॥धृत्वा विकीर्णकेशां च धूलिधूसरविग्रहाम् ।लम्बोष्ठीं शुभ्रदशनां लम्बमानयशोधराम् ॥संलग्नभ्रूयुगयुतां कटुदंष्ट्रोष्ठवल्लभाम् ।कृसरन्तु कुलुत्थोत्थं भग्नभाण्डतले स्थितम् ॥तिलपिष्टसमायुक्तं मुहुर्मुहुश्च भक्तितम् ।महिषीशृङ्गताटङ्कीं लम्बकर्णातिभीषणाम् ॥भजे धूमावतीं देवीं शत्रुसंहारकारिणीम् ।सर्वसिद्धिप्रदात्रीं च मातरं शोकहारिणीम् ॥

pūrva paricaya mahāvidyā dhūmāvatī ugraśakti haiṃ | bhagavānviraladantā, vidhavā, muktakeśī, śūrpahastā, kākadhvajinī, rūkṣanetrā,ki kucha pratīkṣā karo, abhī vyavasthā hotī hai, kintu vyavasthā nahīṃnigala liyā, ataḥ tama vidhavā ho gaī ho | ataḥ saubhāgyavatī ke śṛṅgārajyeṣṭhā devī, dhūminī, dhūmāvatī ādi nāmoṃ se prasiddha isabhagavatī ke aneka upāsaka hue haiṃ, jinameṃ ardhanārīśvara, nārasiṃha,skanda, kṣapaṇaka, pippalāda, baudhāyana ādi pramukha haiṃ | inakā mantrakaranā cāhie | isake viniyoga tathā dhyāna isa prakāra haiṃ(kha) mantravidhānaviniyogaḥasya śrīdhūmāvatī mantrasya skandaṛṣi,paṅktiśchandaḥ, śrīdhūmāvatīdevatā, dhūṃ bījaṃ,svāhā śaktiḥ praṇavaḥ kīlakaṃ mama śatrukṣayārthe viniyogaḥ |ṛṣyādinyāsaskandarṣaye namaḥ (śirasi) |paṅkticchandase namaḥ (mukhe) |śrīdhūmāvatīdevatāyai namaḥ (hṛdaye) |dhūṃ bījāya namaḥ (guhye) |svāhā śaktaye namaḥ (pādayoḥ) |praṇavakīlakāya namaḥ (nābhau) |viniyogāya namaḥ (sarvāṅge) |karahṛdayādinyāsa (mūla mantra dvārā) |dhyānaśyāmāṅgīṃ raktanayanāṃ śyāmavastrottarīyakam |vāmahaste śodhanaṃ ca dakṣahaste tu śūrpakam ||dhṛtvā vikīrṇakeśāṃ ca dhūlidhūsaravigrahām |lamboṣṭhīṃ śubhradaśanāṃ lambamānayaśodharām ||saṃlagnabhrūyugayutāṃ kaṭudaṃṣṭroṣṭhavallabhām |kṛsarantu kulutthotthaṃ bhagnabhāṇḍatale sthitam ||tilapiṣṭasamāyuktaṃ muhurmuhuśca bhaktitam |mahiṣīśṛṅgatāṭaṅkīṃ lambakarṇātibhīṣaṇām ||bhaje dhūmāvatīṃ devīṃ śatrusaṃhārakāriṇīm |sarvasiddhipradātrīṃ ca mātaraṃ śokahāriṇīm ||

यन्त्र, कवचादि बोधधूमावती यन्त्र का स्वरूप `षट्कोण,मालामन्त्र, स्तोत्र, शतनाम, सहस्रनाम आदि सभी अङ्ग प्राप्त होतेशरभ, पाशुपत, संहारास्त्र, ककुदी, कर्कटिका, मारिणी, त्वरिता औरमन्त्र प्राप्त कर विधिपूर्वक अनुष्ठान करना चाहिए तथा किसी कामूल मालामन्त्र इस प्रकार है

yantra, kavacādi bodhadhūmāvatī yantra kā svarūpa `ṣaṭkoṇa,mālāmantra, stotra, śatanāma, sahasranāma ādi sabhī aṅga prāpta hoteśarabha, pāśupata, saṃhārāstra, kakudī, karkaṭikā, māriṇī, tvaritā auramantra prāpta kara vidhipūrvaka anuṣṭhāna karanā cāhie tathā kisī kāmūla mālāmantra isa prakāra hai

श्रीधूमावती मालामन्त्रॐ, धूं धूमावति चतुर्दशभुवननिवासिनिसकलग्रहोच्चाटनि सकलशत्रुरक्तमांसभक्षिणि, मम शरीररक्षिणिभूतप्रेतपिशाचब्रह्मराक्षसादि सकलग्रहसंहारिणिमम शरीर परमन्त्रपरयन्त्रपरतन्त्रनिवारिणिआत्ममन्त्रयन्त्रतन्त्र प्रकाशिनि मम शरीरेपरकट्टुपरवाटुपरवेट्टुपरजपपरहोमपरशून्यपरवृष्टिपरकौतुकपरौषधादिच्छेदिनिचिट्टेरिकाहेरिकन्नेरिपाट्टेरिशुनककाटेरिप्ररिटिकाट्टेरि दर्भकाट्टेरिपातालकाट्टेरिसकलजाति काट्टेरिग्रहच्छेदिनि ममनाभिकमलस्थानसञ्चारग्रहसंहारिणि धूम्रलोचनि उग्ररूपिणिसकलविषच्छेदिनि सकलविषसञ्चयान् नाशय नाशय मारय मारयविषमज्वरतापज्वरशीतज्वरवातज्वरलूतज्वर पयत्यज्वरश्लेष्मज्वरमोहज्वर सान्निपातज्वरपातालकाट्टेरिज्वरप्रेतज्वरपिशाचज्वरकृत्रिमज्वरनानादोषज्वरसकलरोगनिवारिणि सकलग्रहच्छेदिनिशिरःशूलाक्षिशूलकुक्षिशूल कर्णशूलनाभिशूलकटिशूलपार्श्वशूलगण्डशूलगुल्मशूलाङ्गशूलसकलशूलान्निर्धूमय (धू ?) सकलग्रहान् निवारय निवारय रां रां रां रां रां,क्ष्रां क्ष्रां क्ष्रां क्ष्रां क्ष्रां, ख्रैं ख्रैं ख्रैं ख्रैं ख्रैं,ध्रूं ध्रूं ध्रूं ध्रूं, ध्रूं, फ्रें फ्रें फ्रें फ्रें फ्रें, धूं धूंधूं धूं धूं धूमावति मां रक्ष रक्ष शीघ्र शीघ्रमागच्छागच्छ,क्षिप्रमेवारोग्यं कुरु कुरु हुं फट् धूं धूं धूमावति स्वाहा ।"

śrīdhūmāvatī mālāmantraoṃ, dhūṃ dhūmāvati caturdaśabhuvananivāsinisakalagrahoccāṭani sakalaśatruraktamāṃsabhakṣiṇi, mama śarīrarakṣiṇibhūtapretapiśācabrahmarākṣasādi sakalagrahasaṃhāriṇimama śarīra paramantraparayantraparatantranivāriṇiātmamantrayantratantra prakāśini mama śarīreparakaṭṭuparavāṭuparaveṭṭuparajapaparahomaparaśūnyaparavṛṣṭiparakautukaparauṣadhādicchediniciṭṭerikāherikanneripāṭṭeriśunakakāṭeriprariṭikāṭṭeri darbhakāṭṭeripātālakāṭṭerisakalajāti kāṭṭerigrahacchedini mamanābhikamalasthānasañcāragrahasaṃhāriṇi dhūmralocani ugrarūpiṇisakalaviṣacchedini sakalaviṣasañcayān nāśaya nāśaya māraya mārayaviṣamajvaratāpajvaraśītajvaravātajvaralūtajvara payatyajvaraśleṣmajvaramohajvara sānnipātajvarapātālakāṭṭerijvarapretajvarapiśācajvarakṛtrimajvaranānādoṣajvarasakalaroganivāriṇi sakalagrahacchediniśiraḥśūlākṣiśūlakukṣiśūla karṇaśūlanābhiśūlakaṭiśūlapārśvaśūlagaṇḍaśūlagulmaśūlāṅgaśūlasakalaśūlānnirdhūmaya (dhū ?) sakalagrahān nivāraya nivāraya rāṃ rāṃ rāṃ rāṃ rāṃ,kṣrāṃ kṣrāṃ kṣrāṃ kṣrāṃ kṣrāṃ, khraiṃ khraiṃ khraiṃ khraiṃ khraiṃ,dhrūṃ dhrūṃ dhrūṃ dhrūṃ, dhrūṃ, phreṃ phreṃ phreṃ phreṃ phreṃ, dhūṃ dhūṃdhūṃ dhūṃ dhūṃ dhūmāvati māṃ rakṣa rakṣa śīghra śīghramāgacchāgaccha,kṣipramevārogyaṃ kuru kuru huṃ phaṭ dhūṃ dhūṃ dhūmāvati svāhā |"

प्रणाम करने का पद्यवन्दे कालाभ्रनीलां विकलितवदनां काकनासां विकर्णांसम्मार्जिन्युल्कशूर्पैर्युतमुसलकरां वक्रदन्तां विषास्याम् ।ज्येष्ठां निर्वाणवेषां भ्रुकुटितनयनां मुक्तकेशामुदारां,पीनोत्तुङ्गाद्रितुङ्गस्तनभरनमितां निष्कृपां शत्रुहन्त्रीम् ॥

praṇāma karane kā padyavande kālābhranīlāṃ vikalitavadanāṃ kākanāsāṃ vikarṇāṃsammārjinyulkaśūrpairyutamusalakarāṃ vakradantāṃ viṣāsyām |jyeṣṭhāṃ nirvāṇaveṣāṃ bhrukuṭitanayanāṃ muktakeśāmudārāṃ,pīnottuṅgādrituṅgastanabharanamitāṃ niṣkṛpāṃ śatruhantrīm ||

इति श्रीरुद्रयामले तन्त्रे भगवती धूमावती संक्षिप्त साधना समाप्ता ।

iti śrīrudrayāmale tantre bhagavatī dhūmāvatī saṃkṣipta sādhanā samāptā |