दक्षिणामूर्तिध्यानम् Shri Dakshinamurti Dhyanam

वटस्याधः कञ्चित्करकमलचिन्मुद्रमचलंनिटालाक्षं सूक्ष्मं मुनिवरगणासेव्यचरणम् ।चिदानन्दाकारं मदनहरमापूर्णममलंसदा ध्यायेदन्तः परमशिवमाचार्यवपुषम् ॥ १॥

vaṭasyādhaḥ kañcitkarakamalacinmudramacalaṃniṭālākṣaṃ sūkṣmaṃ munivaragaṇāsevyacaraṇam |cidānandākāraṃ madanaharamāpūrṇamamalaṃsadā dhyāyedantaḥ paramaśivamācāryavapuṣam || 1||

कैलासशिखरे रम्ये कमनीयमणिप्रभे ।वटद्रुमतटे नित्यं निवसन्तं जगद्गुरुम् ॥ २॥

kailāsaśikhare ramye kamanīyamaṇiprabhe |vaṭadrumataṭe nityaṃ nivasantaṃ jagadgurum || 2||

दक्षिणामूर्तिमीशानं दधतं मौनमुत्तमम् ।व्यालम्बितजटाकोटिघटितार्धकलाधरम् ॥ ३॥

dakṣiṇāmūrtimīśānaṃ dadhataṃ maunamuttamam |vyālambitajaṭākoṭighaṭitārdhakalādharam || 3||

फालभूतिलकीभूतरुचिराम्भोजलोचनम् ।कारुण्यरसपूरैकपूरिताक्षियुगाम्बुजम् ॥ ४॥

phālabhūtilakībhūtarucirāmbhojalocanam |kāruṇyarasapūraikapūritākṣiyugāmbujam || 4||

शुक्तिकाकारसङ्काशकर्णद्वन्द्वपुटोज्ज्वलम् ।मणिदर्पणदर्पघ्नकपोलफलकप्रभम् ॥ ५॥

śuktikākārasaṅkāśakarṇadvandvapuṭojjvalam |maṇidarpaṇadarpaghnakapolaphalakaprabham || 5||

नवचम्पकपुष्पाभनासादण्डविराजितम् ।दरहासलसन्मुग्धमुखोन्निद्रसरोरुहम् ॥ ६॥

navacampakapuṣpābhanāsādaṇḍavirājitam |darahāsalasanmugdhamukhonnidrasaroruham || 6||

दाडिमीबीज सन्दोहसन्देहदरदावलिम् ।बिम्बसम्भ्रमधिक्कारिमधुराधरमञ्जुलम् ॥ ७॥

dāḍimībīja sandohasandehadaradāvalim |bimbasambhramadhikkārimadhurādharamañjulam || 7||

ग्रीवोदारश्रियोदस्तकम्बुसौभाग्यसन्ततिम् ।श्रितकल्पलतीभूतभुजवल्लीचतुष्टयम् ॥ ८॥

grīvodāraśriyodastakambusaubhāgyasantatim |śritakalpalatībhūtabhujavallīcatuṣṭayam || 8||

विद्यामुद्राक्षमालैकलसत्पाणियुगाम्बुजम् ।वीणापुस्तोज्ज्वलोद्दामकरद्वन्द्वसरोरुहम् ॥ ९॥

vidyāmudrākṣamālaikalasatpāṇiyugāmbujam |vīṇāpustojjvaloddāmakaradvandvasaroruham || 9||

विगूढजत्रुविभ्राजिविपुलोत्तुङ्गवक्षसम् ।आवर्तनाभिसुभगं त्रिवलीललितोदरम् ॥ १०॥

vigūḍhajatruvibhrājivipulottuṅgavakṣasam |āvartanābhisubhagaṃ trivalīlalitodaram || 10||

विशङ्कटकटिश्रोणिकरभोरुद्वयोज्ज्वलम् ।चारुजानुयुगं वल्गुजङ्घायुगलरञ्जितम् ॥ ११॥

viśaṅkaṭakaṭiśroṇikarabhorudvayojjvalam |cārujānuyugaṃ valgujaṅghāyugalarañjitam || 11||

गूढगुल्फारुणनखव्रातदीधितिशोभितम् ।दशाङ्गुलीदलोदारपदद्वन्द्वसरोरुहम् ॥ १२॥

gūḍhagulphāruṇanakhavrātadīdhitiśobhitam |daśāṅgulīdalodārapadadvandvasaroruham || 12||

दक्षिणोरुपरिन्यस्तसव्यपादाम्बुसम्भवम् ।अपसव्यपदाम्भोजभञ्जितापस्मरं परम् ॥ १३॥

dakṣiṇoruparinyastasavyapādāmbusambhavam |apasavyapadāmbhojabhañjitāpasmaraṃ param || 13||

योगपट्टाभिरामं तं योगिवृन्दनिषेवितम् ।पाटीरकुन्दचन्द्राभपाण्डराङ्गैकभासुरम् ॥ १४॥

yogapaṭṭābhirāmaṃ taṃ yogivṛndaniṣevitam |pāṭīrakundacandrābhapāṇḍarāṅgaikabhāsuram || 14||

चन्दनागरुकर्पूरचर्चितावयवोज्ज्वलम् ।मन्दारचम्पकाशोकमल्लिकादामभूषितम् ॥ १५॥

candanāgarukarpūracarcitāvayavojjvalam |mandāracampakāśokamallikādāmabhūṣitam || 15||

तटिद्वलयसङ्काशमणिकुण्डलमण्डितम् ।कटकाङ्गदकेयूरहारग्रैवेयकोज्ज्वलम् ॥ १६॥

taṭidvalayasaṅkāśamaṇikuṇḍalamaṇḍitam |kaṭakāṅgadakeyūrahāragraiveyakojjvalam || 16||

प्रत्युप्तदिव्यमाणिक्यप्रस्फुरन्मेखलावृतम् ।कलनिस्वनमञ्जीरपदकङ्कणरञ्जितम् ॥ १७॥

pratyuptadivyamāṇikyaprasphuranmekhalāvṛtam |kalanisvanamañjīrapadakaṅkaṇarañjitam || 17||

त्रैलोक्याद्भुतसौन्दर्यपरिपाकमनोहरम् ।कन्दर्पकोटिलावण्यगर्वनिर्वापणाकृतिम् ॥ १८॥

trailokyādbhutasaundaryaparipākamanoharam |kandarpakoṭilāvaṇyagarvanirvāpaṇākṛtim || 18||

कञ्जासनमहेन्द्रादिकलिताङ्घ्रिसरोरुहम् ।देवकिन्नरगन्धर्वसंस्तुतोदारवैभवम् ॥ १९॥

kañjāsanamahendrādikalitāṅghrisaroruham |devakinnaragandharvasaṃstutodāravaibhavam || 19||

सकृत्प्रपन्नलोकौघसरोरुहदिवाकरम् ।संसाराशीविषालीढमृतसञ्जीवनौषधम् ॥ २०॥

sakṛtprapannalokaughasaroruhadivākaram |saṃsārāśīviṣālīḍhamṛtasañjīvanauṣadham || 20||

परमाद्वैतविज्ञानमहोदधिसुधाकरम् ।अज्ञानध्वान्तसन्तानमार्तण्डोदारमण्डलम् ॥ २१॥

paramādvaitavijñānamahodadhisudhākaram |ajñānadhvāntasantānamārtaṇḍodāramaṇḍalam || 21||

अनन्तभवकान्तारदहनोग्रदवानलम् ।मोहानललसज्ज्वालाजालकीलालसागरम् ॥ २२॥

anantabhavakāntāradahanogradavānalam |mohānalalasajjvālājālakīlālasāgaram || 22||

संसारसौरसन्तापसन्तप्तोदारभूरुहम् ।पञ्चाक्षरदलोल्लासिप्रणवाम्बुजषट्पदम् ॥ २३॥

saṃsārasaurasantāpasantaptodārabhūruham |pañcākṣaradalollāsipraṇavāmbujaṣaṭpadam || 23||

षट्त्रिंशत्तत्त्वसोपानस्वात्मप्रासादभूपतिम् ।दक्षाध्वरविभेत्तारं शिक्षितान्धकदुःस्थितिम् ॥ २४॥

ṣaṭtriṃśattattvasopānasvātmaprāsādabhūpatim |dakṣādhvaravibhettāraṃ śikṣitāndhakaduḥsthitim || 24||

दारितान्तकदौरात्म्यं दलितासुरसन्ततिम् ।लीलाविजितकन्दर्पं हालाहलधरं हरम् ॥ २५॥

dāritāntakadaurātmyaṃ dalitāsurasantatim |līlāvijitakandarpaṃ hālāhaladharaṃ haram || 25||

पालिताखिलभक्तौघं वेलातीतगुणार्णवम् ।भृङ्गावलीकालकण्ठं मङ्गलाधारमद्भुतम् ॥ २६॥

pālitākhilabhaktaughaṃ velātītaguṇārṇavam |bhṛṅgāvalīkālakaṇṭhaṃ maṅgalādhāramadbhutam || 26||

गङ्गाधरं वृषारूढं सङ्गीतरसशेवधिम् ।भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गं भवरोगभिषग्वरम् ॥ २७॥

gaṅgādharaṃ vṛṣārūḍhaṃ saṅgītarasaśevadhim |bhasmoddhūlitasarvāṅgaṃ bhavarogabhiṣagvaram || 27||

भवानीभावनागम्यं भक्तचित्तापहारिणम् ।नासाञ्चलाहिताब्जाक्षं नागाभरणभूषितम् ॥ २८॥

bhavānībhāvanāgamyaṃ bhaktacittāpahāriṇam |nāsāñcalāhitābjākṣaṃ nāgābharaṇabhūṣitam || 28||

वसानं चर्म वैयाघ्रं वैराग्यभरमन्थरम् ।वीणानादानुसन्धानविकसद्वदनाम्बुजम् ॥ २९॥

vasānaṃ carma vaiyāghraṃ vairāgyabharamantharam |vīṇānādānusandhānavikasadvadanāmbujam || 29||

विश्वातीतसुखाम्भोजविलसद्भ्रमराग्रियम् ।संसारसर्पसन्दष्टजनजाङ्गलिकोत्तमम् ॥ ३०॥

viśvātītasukhāmbhojavilasadbhramarāgriyam |saṃsārasarpasandaṣṭajanajāṅgalikottamam || 30||

महादेवं महात्मानं महायोगीश्वरेश्वरम् ।शाश्वतैश्वर्यसम्पूर्णं शङ्करं लोकशङ्करम् ॥ ३१॥

mahādevaṃ mahātmānaṃ mahāyogīśvareśvaram |śāśvataiśvaryasampūrṇaṃ śaṅkaraṃ lokaśaṅkaram || 31||

कारणं जगतामेकमनेकाकारभासुरम् ।कालत्रयापरिच्छेद्यं कारकग्रामवर्जितम् ॥ ३२॥

kāraṇaṃ jagatāmekamanekākārabhāsuram |kālatrayāparicchedyaṃ kārakagrāmavarjitam || 32||

निःसीमपरमानन्दनिजधामनि संस्थितम् ।निगमान्तैकसंसिद्धशुद्धविद्यैकगोचरम् ॥ ३३॥

niḥsīmaparamānandanijadhāmani saṃsthitam |nigamāntaikasaṃsiddhaśuddhavidyaikagocaram || 33||

अविद्याकार्यनिर्मुक्तमवाङ्मानसगोचरम् ।अद्वयानन्दविज्ञानघनं परमपावनम् ॥ ३४॥

avidyākāryanirmuktamavāṅmānasagocaram |advayānandavijñānaghanaṃ paramapāvanam || 34||

आदिमध्यान्तरहितमपोहितगुणत्रयम् ।अवेद्यं जगतां हृद्यमान्तरान्तरमव्ययम् ॥ ३५॥

ādimadhyāntarahitamapohitaguṇatrayam |avedyaṃ jagatāṃ hṛdyamāntarāntaramavyayam || 35||

निरवद्यं निराभासं निष्क्रियं निरुपप्लवम् ।निर्विकल्पं निरातङ्कं निःसङ्गं निःसमीहितम् ॥ ३६॥

niravadyaṃ nirābhāsaṃ niṣkriyaṃ nirupaplavam |nirvikalpaṃ nirātaṅkaṃ niḥsaṅgaṃ niḥsamīhitam || 36||

निस्त्रैगुण्यफलं किञ्चिन्निर्वाणसुखसागरम् ।निर्द्वन्द्वानन्दसन्दोहमसन्देहमनूपमम् ॥ ३७॥

nistraiguṇyaphalaṃ kiñcinnirvāṇasukhasāgaram |nirdvandvānandasandohamasandehamanūpamam || 37||

निर्गुणं निष्कलं नित्यं निर्विकारं निरञ्जनम् ।नीरागं निरुपासङ्गं निरहङ्कारमक्षरम् ॥ ३८॥

nirguṇaṃ niṣkalaṃ nityaṃ nirvikāraṃ nirañjanam |nīrāgaṃ nirupāsaṅgaṃ nirahaṅkāramakṣaram || 38||

निष्प्रपञ्चं निरालम्बं निराकारं निराश्रयम् ।अवबोधरसैकात्म्यं ध्यायेदादिमदेशिकम् ॥ ३९॥

niṣprapañcaṃ nirālambaṃ nirākāraṃ nirāśrayam |avabodharasaikātmyaṃ dhyāyedādimadeśikam || 39||

इति श्रीदक्षिणामूर्तिध्यानं परमपावनम् ।पुत्रपौत्रायुरारोग्यमहासम्पत्प्रदायकम् ॥ ४०॥

iti śrīdakṣiṇāmūrtidhyānaṃ paramapāvanam |putrapautrāyurārogyamahāsampatpradāyakam || 40||

चतुःषष्टिकलाविद्याप्रदं पापप्रणाशनम् ।अणिमादिमहासिद्धिविधानचतुरं शुभम् ॥ ४१॥

catuḥṣaṣṭikalāvidyāpradaṃ pāpapraṇāśanam |aṇimādimahāsiddhividhānacaturaṃ śubham || 41||

क्षयगुल्मप्रमेहादिव्याधीनामेकभेषजम् ।भक्तिज्ञानविरक्तीनां निदानं मुक्तिसाधनम् ॥ ४२॥

kṣayagulmapramehādivyādhīnāmekabheṣajam |bhaktijñānaviraktīnāṃ nidānaṃ muktisādhanam || 42||

यः पठेच्छृणुयाद्वापि नित्यं भक्तिसमन्वितः ।स यथोक्तफलान्यादौ लब्ध्वा मुक्तो भवेद्ध्रुवम् ॥ ४३॥

yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi nityaṃ bhaktisamanvitaḥ |sa yathoktaphalānyādau labdhvā mukto bhaveddhruvam || 43||

ब्रह्मादिदेववन्द्याय सर्वलोकाश्रयाय ते ।दक्षिणामूर्तिरूपाय शङ्कराय नमो नमः ॥ ४४॥

brahmādidevavandyāya sarvalokāśrayāya te |dakṣiṇāmūrtirūpāya śaṅkarāya namo namaḥ || 44||

शरणं तरुणेन्दुशेखरः शरणं मे गिरिराजकन्यका ।शरणं पुनरेव तावुभौ शरणं नान्यदुपैमि दैवतम् ॥ ४५॥

śaraṇaṃ taruṇenduśekharaḥ śaraṇaṃ me girirājakanyakā |śaraṇaṃ punareva tāvubhau śaraṇaṃ nānyadupaimi daivatam || 45||

इति श्रीसदाशिवेन्द्रसरस्वत्या विरचितं श्रीदक्षिणामूर्तिध्यानं सम्पूर्णम् ।॥ हरिः ॐ ॥

iti śrīsadāśivendrasarasvatyā viracitaṃ śrīdakṣiṇāmūrtidhyānaṃ sampūrṇam ||| hariḥ oṃ ||