दक्षिणामूर्त्यष्टोत्तरशतनामस्तोत्रम् २ मेधादक्षिणामूर्ति Shri Dakshinamurti Ashtottarashatanama Shtotram

श्रीमेधादक्षिणामूर्त्यष्टोत्तरशतनामस्तोत्रम्मूलमन्त्रवर्णाद्यात्मकंश्रीदेव्युवाचभगवन्देवदेवेश मन्त्रार्णस्तवमुत्तमम् ।दक्षिणामूर्तिदेवस्य कृपया वद मे प्रभो ॥ १॥

śrīmedhādakṣiṇāmūrtyaṣṭottaraśatanāmastotrammūlamantravarṇādyātmakaṃśrīdevyuvācabhagavandevadeveśa mantrārṇastavamuttamam |dakṣiṇāmūrtidevasya kṛpayā vada me prabho || 1||

श्रीमहादेव उवाचसाधु पृष्टं महादेवि सर्वलोकहिताय ते ।वक्ष्यामि परमं गुह्यं मन्त्रार्णस्तवमुत्तमम् ॥ २॥

śrīmahādeva uvācasādhu pṛṣṭaṃ mahādevi sarvalokahitāya te |vakṣyāmi paramaṃ guhyaṃ mantrārṇastavamuttamam || 2||

ऋषिश्छन्दो देवताङ्गन्यासादिकमनुत्तमम् ।मूलमन्त्रवदस्यापि द्रष्टव्यं सकलं हि तत् ॥ ३॥

ṛṣiśchando devatāṅganyāsādikamanuttamam |mūlamantravadasyāpi draṣṭavyaṃ sakalaṃ hi tat || 3||

ध्यानम्भस्मव्यापाण्डुराङ्गः शशिशकलधरो ज्ञानमुद्राक्षमालावीणापुस्तैर्विराजत्करकमलधरो योगपट्टाभिरामः ।व्याख्यापीठे निषण्णे मुनिवरनिकरैः सेव्यमानः प्रसन्नःस्व्याळः कृत्तिवासाः सततमवतु नो दक्षिणामूर्तिरीशः ॥ ४॥

dhyānambhasmavyāpāṇḍurāṅgaḥ śaśiśakaladharo jñānamudrākṣamālāvīṇāpustairvirājatkarakamaladharo yogapaṭṭābhirāmaḥ |vyākhyāpīṭhe niṣaṇṇe munivaranikaraiḥ sevyamānaḥ prasannaḥsvyāḷaḥ kṛttivāsāḥ satatamavatu no dakṣiṇāmūrtirīśaḥ || 4||

इति ध्यात्वा महादेवं मन्त्रार्णस्तवमुत्तमम् ।जपेत् त्रिसन्ध्यं नियतो भस्मरुद्राक्षभूषितह ॥ ५॥

iti dhyātvā mahādevaṃ mantrārṇastavamuttamam |japet trisandhyaṃ niyato bhasmarudrākṣabhūṣitaha || 5||

ॐ ओङ्काराचलसिंहेन्द्रः ओङ्कारध्यानकोकिलः ।ओङ्कारनीडशुकराड् ओङ्कारार्णवकुञ्जरः ॥ ६॥ ओङ्कारारण्यकुञ्जरः

oṃ oṅkārācalasiṃhendraḥ oṅkāradhyānakokilaḥ |oṅkāranīḍaśukarāḍ oṅkārārṇavakuñjaraḥ || 6|| oṅkārāraṇyakuñjaraḥ

नगराजसुताजानिर्नगराजनिजालयः ।नवमाणिक्यमालाढ्यो नवचन्द्रशिखामणिः ॥ ७॥

nagarājasutājānirnagarājanijālayaḥ |navamāṇikyamālāḍhyo navacandraśikhāmaṇiḥ || 7||

नन्दिताशेषमौनीन्द्रो नन्दीशादिमदेशिकः ।मोहानलसुधासारो मोहाम्बुजसुधाकरः ॥ ८॥

nanditāśeṣamaunīndro nandīśādimadeśikaḥ |mohānalasudhāsāro mohāmbujasudhākaraḥ || 8||

मोहान्धकारतरणिर्मोहोत्पलनभोमणिः ।भक्तज्ञानाब्धिशीतांशुः भक्ताज्ञानतृणानलः ॥ ९॥

mohāndhakārataraṇirmohotpalanabhomaṇiḥ |bhaktajñānābdhiśītāṃśuḥ bhaktājñānatṛṇānalaḥ || 9||

भक्ताम्भोजसहस्रांशुः भक्तकेकिघनाघनः ।भक्तकैरवराकेन्दुः भक्तकोकदिवाकरः ॥ १०॥

bhaktāmbhojasahasrāṃśuḥ bhaktakekighanāghanaḥ |bhaktakairavarākenduḥ bhaktakokadivākaraḥ || 10||

गजाननादिसम्पूज्यो गजचर्मोज्ज्वलाकृतिः ।गङ्गाधवलदिव्याङ्गो गङ्गाभङ्गलसज्जटः ॥ ११॥

gajānanādisampūjyo gajacarmojjvalākṛtiḥ |gaṅgādhavaladivyāṅgo gaṅgābhaṅgalasajjaṭaḥ || 11||

गगनाम्बरसंवीतो गगनामुक्तमूर्धजः ।वदनाब्जजिताब्जश्रीः वदनेन्दुस्फुरद्दिशः ॥ १२॥

gaganāmbarasaṃvīto gaganāmuktamūrdhajaḥ |vadanābjajitābjaśrīḥ vadanendusphuraddiśaḥ || 12||

वरदानैकनिपुणो वरवीणोज्ज्वलत्करः ।वनवाससमुल्लासो वनवीरैकलोलुपः ॥ १३॥

varadānaikanipuṇo varavīṇojjvalatkaraḥ |vanavāsasamullāso vanavīraikalolupaḥ || 13||

तेजःपुञ्जघनाकारो तेजसामपि भासकः ।तेजःप्रदो विनेयानां तेजोमयजनाश्रयः ॥ १४॥

tejaḥpuñjaghanākāro tejasāmapi bhāsakaḥ |tejaḥprado vineyānāṃ tejomayajanāśrayaḥ || 14||

दमितानङ्गसङ्ग्रामो दरहासजिताङ्गनः ।दयारससुधासिन्धुः दरिद्रधनशेवधिः ॥ १५॥

damitānaṅgasaṅgrāmo darahāsajitāṅganaḥ |dayārasasudhāsindhuḥ daridradhanaśevadhiḥ || 15||

क्षीरेन्दुस्फटिकाकारः क्षीणेन्दुमकुटोज्ज्वलः ।क्षीरोपहाररसिकः क्षिप्रैश्वर्यफलप्रदः ॥ १६॥

kṣīrendusphaṭikākāraḥ kṣīṇendumakuṭojjvalaḥ |kṣīropahārarasikaḥ kṣipraiśvaryaphalapradaḥ || 16||

नानाभरणमुग्धाङ्गो नारीसम्मोहनाकृतिः ।नादब्रह्मरसास्वादी नागभूषणभूषितः ॥ १७॥

nānābharaṇamugdhāṅgo nārīsammohanākṛtiḥ |nādabrahmarasāsvādī nāgabhūṣaṇabhūṣitaḥ || 17||

मूर्तिनिन्दितकन्दर्पो मूर्तामूर्तजगद्वपुः ।मूकाज्ञानतमोभानुः मूर्तिमत्कल्पपादपः ॥ १८॥

mūrtininditakandarpo mūrtāmūrtajagadvapuḥ |mūkājñānatamobhānuḥ mūrtimatkalpapādapaḥ || 18||

तरुणादित्यसङ्काशः तन्त्रीवादनतत्परः ।तरुमूलैकनिलयः तप्तजाम्बूनदप्रभः ॥ १९॥

taruṇādityasaṅkāśaḥ tantrīvādanatatparaḥ |tarumūlaikanilayaḥ taptajāmbūnadaprabhaḥ || 19||

तत्त्वपुस्तोल्लसत्पाणिः तपनोडुपलोचनः ।यमसन्नुतसत्कीर्तिः यमसंयमसंयुतः ॥ २०॥

tattvapustollasatpāṇiḥ tapanoḍupalocanaḥ |yamasannutasatkīrtiḥ yamasaṃyamasaṃyutaḥ || 20||

यतिरूपधरो मौनी यतीन्द्रोपास्यविग्रहः ।मन्दारहाररुचिरो मदनायुतसुन्दरः ॥ २१॥

yatirūpadharo maunī yatīndropāsyavigrahaḥ |mandārahāraruciro madanāyutasundaraḥ || 21||

मन्दस्मितलसद्वक्त्रो मधुराधरपल्लवः ।मञ्जीरमञ्जुपादाब्जो मणिपट्टोलसत्कटिः ॥ २२॥

mandasmitalasadvaktro madhurādharapallavaḥ |mañjīramañjupādābjo maṇipaṭṭolasatkaṭiḥ || 22||

हस्ताङ्कुरितचिन्मुद्रो हठयोगपरोत्तमः ।हंसजप्याक्षमालाढ्यो हंसेन्द्राराध्यपादुकः ॥ २३॥

hastāṅkuritacinmudro haṭhayogaparottamaḥ |haṃsajapyākṣamālāḍhyo haṃsendrārādhyapādukaḥ || 23||

मेरुशृङ्गतटोल्लासो मेघश्याममनोहरः ।मेधाङ्कुरालवालाग्र्यो मेधपक्वफलद्रुमः ॥ २४॥

meruśṛṅgataṭollāso meghaśyāmamanoharaḥ |medhāṅkurālavālāgryo medhapakvaphaladrumaḥ || 24||

धार्मिकान्तर्गुहावासो धर्ममार्गप्रवर्तकः ।धामत्रयनिजारामो धर्मोत्तममनोरथः ॥ २५॥

dhārmikāntarguhāvāso dharmamārgapravartakaḥ |dhāmatrayanijārāmo dharmottamamanorathaḥ || 25||

प्रबोधोदारदीपश्रीः प्रकाशितजगत्त्रयः ।प्रज्ञाचन्द्रशिलादर्शः प्रज्ञामणिवराकरः ॥ २६॥

prabodhodāradīpaśrīḥ prakāśitajagattrayaḥ |prajñācandraśilādarśaḥ prajñāmaṇivarākaraḥ || 26||

ज्ञानान्तरभासात्मा ज्ञातृज्ञातिविदूरगः ।ज्ञानाद्वैतसुदिव्याङ्गो ज्ञातृज्ञातिकुलागतः ॥ २७॥

jñānāntarabhāsātmā jñātṛjñātividūragaḥ |jñānādvaitasudivyāṅgo jñātṛjñātikulāgataḥ || 27||

प्रपन्नपारिजाताग्र्यः प्रणतार्त्यब्धिवाडवः ।प्रमाणभूतो भूतानां प्रपञ्चहितकारकः ॥ २८॥

prapannapārijātāgryaḥ praṇatārtyabdhivāḍavaḥ |pramāṇabhūto bhūtānāṃ prapañcahitakārakaḥ || 28||

यत्तत्वमसिसंवेद्यो यक्षगेयात्मवैभवः ।यज्ञादिदेवतामूर्तिः यजमानवपुर्धरः ॥ २९॥

yattatvamasisaṃvedyo yakṣageyātmavaibhavaḥ |yajñādidevatāmūrtiḥ yajamānavapurdharaḥ || 29||

छत्राधिपतिविश्वेशः छत्रचामरसेवितः ।छान्दश्शास्त्रादिनिपुणश्छलजात्यादिदूरगः ॥ ३०॥

chatrādhipativiśveśaḥ chatracāmarasevitaḥ |chāndaśśāstrādinipuṇaśchalajātyādidūragaḥ || 30||

स्वाभाविकसुखैकात्मा स्वानुभूतरसोदधिः ।स्वाराज्यसम्पदध्यक्षः स्वात्माराममहामतिः ॥ ३१॥

svābhāvikasukhaikātmā svānubhūtarasodadhiḥ |svārājyasampadadhyakṣaḥ svātmārāmamahāmatiḥ || 31||

हाटकाभजटाजूटो हासोदस्तारमण्डलः ।हालाहलोज्ज्वलगळो हारायुतमनोहरः ॥ ३२॥

hāṭakābhajaṭājūṭo hāsodastāramaṇḍalaḥ |hālāhalojjvalagaḷo hārāyutamanoharaḥ || 32||

इति श्रीमेधादक्षिणामूर्तिमनुवर्णाद्यादिमाश्रीदक्षिणामूर्त्यष्टोत्तरशतनामस्तोत्रं सम्पूर्णम् ।

iti śrīmedhādakṣiṇāmūrtimanuvarṇādyādimāśrīdakṣiṇāmūrtyaṣṭottaraśatanāmastotraṃ sampūrṇam |