पशुपति पञ्चास्य स्तवः Pashupati Panchasya Stavah

सदा सद्योजातस्मितमधुरसास्वादपरयाभवान्या दृक्पातभ्रमरततिभिश्चुम्बितपुटम् ।अपां पत्युः काष्ठां श्रितमधिकशीतं पशुपतेर्मुखं सद्योजातं मम दुरितजातं व्यपनयेत् ॥ १॥

sadā sadyojātasmitamadhurasāsvādaparayābhavānyā dṛkpātabhramaratatibhiścumbitapuṭam |apāṃ patyuḥ kāṣṭhāṃ śritamadhikaśītaṃ paśupatermukhaṃ sadyojātaṃ mama duritajātaṃ vyapanayet || 1||

जटान्तःस्वर्धुन्याश्शिशिरमुखवातैरवमतिंगतं वामां रुष्टामनुनयसहस्रैः प्रशमितुम् ।किरत्ज्योत्स्नं वामं नयनमगजानेत्रघटितंदधद्वामं वक्त्रं हरतु मम कामं\, पशुपतेः ॥ २॥

jaṭāntaḥsvardhunyāśśiśiramukhavātairavamatiṃgataṃ vāmāṃ ruṣṭāmanunayasahasraiḥ praśamitum |kiratjyotsnaṃ vāmaṃ nayanamagajānetraghaṭitaṃdadhadvāmaṃ vaktraṃ haratu mama kāmaṃ\, paśupateḥ || 2||

गले घोरज्वालं गरलमपि गण्डूषसदृशंनिदाघान्ते\, गर्जद्घनवदतिनीलं वहति यत् ।निरस्तुं विश्वाघप्रचयमधितिष्ठद्यमदिशंह्यघोरं तद्वक्त्रं लघयतु मदं मे\, पशुपतेः ॥ ३॥

gale ghorajvālaṃ garalamapi gaṇḍūṣasadṛśaṃnidāghānte\, garjadghanavadatinīlaṃ vahati yat |nirastuṃ viśvāghapracayamadhitiṣṭhadyamadiśaṃhyaghoraṃ tadvaktraṃ laghayatu madaṃ me\, paśupateḥ || 3||

पुमर्थानं पूर्तिं प्रणतशिरसां दातुमनिशंजलाभावो माभूदिति शिरसि गङ्गां वहति यत् ।सुरेशासास्फूर्तिं मुकुटशशिभासा किरति तत्मुखं तत् पुंरूपं हरतु मम मोहं\, पशुपतेः ॥ ४॥

pumarthānaṃ pūrtiṃ praṇataśirasāṃ dātumaniśaṃjalābhāvo mābhūditi śirasi gaṅgāṃ vahati yat |sureśāsāsphūrtiṃ mukuṭaśaśibhāsā kirati tatmukhaṃ tat puṃrūpaṃ haratu mama mohaṃ\, paśupateḥ || 4||

रमेशो वागीशो दिवसरजनीशौ परशुदृक्सुरेशो दैत्येशो निशिचरकुलेशोऽथ धनदः ।यदूर्ध्वांशुव्रातैश्शिवचरितवन्तः परिणताःतदैशानं वक्त्रं हरतु भवपाशं\, पशुपतेः ॥ ५॥

rameśo vāgīśo divasarajanīśau paraśudṛksureśo daityeśo niśicarakuleśo'tha dhanadaḥ |yadūrdhvāṃśuvrātaiśśivacaritavantaḥ pariṇatāḥtadaiśānaṃ vaktraṃ haratu bhavapāśaṃ\, paśupateḥ || 5||

पुरी पाशुपती धन्या चतुर्वर्गफलप्रदा ।ज्योतीरूपं महालिङ्गं यत्राग्नौ तप्तकाञ्चनम् ॥धन्या नैपालिका मर्त्याः तद्रूपं गोचरं विभुम् ।पश्यन्ति येऽपि देवानां साक्षात्पुनरगोचरम् ।

purī pāśupatī dhanyā caturvargaphalapradā |jyotīrūpaṃ mahāliṅgaṃ yatrāgnau taptakāñcanam ||dhanyā naipālikā martyāḥ tadrūpaṃ gocaraṃ vibhum |paśyanti ye'pi devānāṃ sākṣātpunaragocaram |

संपूर्णे भारतेऽस्मिन्नपि वसुभरिते भूशिरःस्थानभूतेशश्वच्छान्त्यादिकेन्द्रे हिमगिरिशिखरेऽभ्युत्तरेऽध्युत्तमेऽन्तः ।पुण्ये नैसर्गरम्ये परगहनवने सद्विचित्रे पवित्रेक्षेत्रे नेपालसंज्ञे लसति पशुपतिज्योतिरात्मा चिदीशः ॥

saṃpūrṇe bhārate'sminnapi vasubharite bhūśiraḥsthānabhūteśaśvacchāntyādikendre himagiriśikhare'bhyuttare'dhyuttame'ntaḥ |puṇye naisargaramye paragahanavane sadvicitre pavitrekṣetre nepālasaṃjñe lasati paśupatijyotirātmā cidīśaḥ ||

पञ्चवक्त्रः। पञ्चसङ्ख्याकानि वक्त्राणि मुखानि नानारूपाणि

pañcavaktraḥ| pañcasaṅkhyākāni vaktrāṇi mukhāni nānārūpāṇi

तत्पुरुषाय विद्महे महादेवाय धीमहि। तन्नो रुद्रः प्रचोदयात् ॥संवर्ताग्नितटित्प्रदीप्तकनकप्रस्पर्धि तेजोरुणांगम्भीरध्वनिसामवेदजनकं ताम्राधरं सुन्दरम् ।अर्धेन्दुद्युतिलोलपिंगल जटा भारप्रबोद्धोदकंवन्दे सिद्धसुरासुरेन्द्रनमितं पूर्वं मुखं शूलिनः ॥

tatpuruṣāya vidmahe mahādevāya dhīmahi| tanno rudraḥ pracodayāt ||saṃvartāgnitaṭitpradīptakanakapraspardhi tejoruṇāṃgambhīradhvanisāmavedajanakaṃ tāmrādharaṃ sundaram |ardhendudyutilolapiṃgala jaṭā bhārapraboddhodakaṃvande siddhasurāsurendranamitaṃ pūrvaṃ mukhaṃ śūlinaḥ ||

ॐ नमो भगवते॑ रुद्रा॒य । पूर्वांग मुखाय नमः ॥

oṃ namo bhagavate rudrāya |pūrvāṃga mukhāya namaḥ ||

अ॒घो॑रे\"भ्योऽथ॒ घोरे\"भ्यो॒ घोरघोर॑तरेभ्यः ।सर्वे\"भ्यः सर्व॒शर्वे\"भ्यो॒ नम॑स्ते अस्तु रु॒द्ररु॑पेभ्यः ॥

aghore\"bhyo'tha ghore\"bhyo ghoraghoratarebhyaḥ |sarve\"bhyaḥ sarvaśarve\"bhyo namaste astu rudrarupebhyaḥ ||

कालाभ्रभ्रमरांजनद्युतिनिभं व्यावृत्तपिंगेक्षणंकर्णोद्भासितभोगिमस्तकमणिप्रोद्भिन्नदंष्ट्रांकुरम् ।सर्पप्रोतकपालशुक्तिशकलव्याकीर्णताशेखरंवन्दे दक्षिणमीश्वरस्य वदनं चाथर्वनादोदयम् ॥

kālābhrabhramarāṃjanadyutinibhaṃ vyāvṛttapiṃgekṣaṇaṃkarṇodbhāsitabhogimastakamaṇiprodbhinnadaṃṣṭrāṃkuram |sarpaprotakapālaśuktiśakalavyākīrṇatāśekharaṃvande dakṣiṇamīśvarasya vadanaṃ cātharvanādodayam ||

ॐ नमो भगवते॑ रुद्रा॒य । दक्षिणांग मुखाय नमः ॥

oṃ namo bhagavate rudrāya |dakṣiṇāṃga mukhāya namaḥ ||

स॒द्योजा॒तं प्र॑पद्या॒मि॒ स॒द्यो जा॒ताय॒ वै नमो॒ नमः॑ ।भ॒वे भ॑वे॒ नाति॑भवे भवस्व॒ माम् । भ॒वोद्भ॑वाय॒ नमः॑ ॥

sadyojātaṃ prapadyāmi sadyo jātāya vai namo namaḥ |bhave bhave nātibhave bhavasva mām | bhavodbhavāya namaḥ ||

प्रालेयाचलमिन्दुकुन्दधवलं गोक्षीरफेनप्रभंभस्माभ्यंगमनंगदेहदहनज्वालावलीलोचनम् ।विष्णुब्रह्ममरुद्गणार्चितपदं ऋग्वेदनादोदयंवन्देऽहं सकलं कलंकरहितं स्थाणोर्मुखं पश्चिमम् ॥

prāleyācalamindukundadhavalaṃ gokṣīraphenaprabhaṃbhasmābhyaṃgamanaṃgadehadahanajvālāvalīlocanam |viṣṇubrahmamarudgaṇārcitapadaṃ ṛgvedanādodayaṃvande'haṃ sakalaṃ kalaṃkarahitaṃ sthāṇormukhaṃ paścimam ||

ॐ नमो भगवते॑ रुद्रा॒य । पश्चिमांग मुखाय नमः ॥

oṃ namo bhagavate rudrāya |paścimāṃga mukhāya namaḥ ||

वा॒म॒दे॒वाय॒ नमो\" ज्येष्ठाय॒ नमः॑ श्रे॒ष्ठाय॒ नमो॑ रु॒द्राय॒ नमः॒काला॑य॒ नमः॒ कल॑विकरणाय॒ नमो॒ बल॒विकरणाय॒ नमो॒ बला॑य॒ नमो॒बल॑प्रमथनाय॒ नम॒स्सर्व॑भूतदमनाय॒ नमो॑ म॒नो॑न्म॑नाय॒ नमः॑ ॥

vāmadevāya namo\" jyeṣṭhāya namaḥ śreṣṭhāya namo rudrāya namaḥkālāya namaḥ kalavikaraṇāya namo balavikaraṇāya namo balāya namobalapramathanāya namassarvabhūtadamanāya namo manonmanāya namaḥ ||

गौरं कुंकुम पंकितं सुतिलकं व्यापाण्डुमण्डस्थलंभ्रूविक्षेपकटाक्षवीक्षणलसत्संसक्तकर्णोत्पलम् ।स्निग्धं बिम्बफलाधरं प्रहसितं नीलालकालंकृतंवन्दे याजुषवेदघोषजनकं वक्त्रं हरस्योत्तरम् ॥

gauraṃ kuṃkuma paṃkitaṃ sutilakaṃ vyāpāṇḍumaṇḍasthalaṃbhrūvikṣepakaṭākṣavīkṣaṇalasatsaṃsaktakarṇotpalam |snigdhaṃ bimbaphalādharaṃ prahasitaṃ nīlālakālaṃkṛtaṃvande yājuṣavedaghoṣajanakaṃ vaktraṃ harasyottaram ||

ॐ नमो भगवते॑ रुद्रा॒य । उत्तरांग मुखाय नमः ॥

oṃ namo bhagavate rudrāya |uttarāṃga mukhāya namaḥ ||

ईशानस्सर्व॑विद्या॒ना॒मीश्वरः सर्व॑ भूता॒नांब्रह्माधि॑पति॒र्ब्रह्म॒णोधि॑पति॒र्ब्रह्मा॑ शि॒वोमे॑ अस्तु सदाशि॒वोम् ॥

īśānassarvavidyānāmīśvaraḥ sarva bhūtānāṃbrahmādhipatirbrahmaṇodhipatirbrahmā śivome astu sadāśivom ||

व्यक्ताव्यक्तनिरूपितं च परमं षट्त्रिंशतत्त्वाधिकंतस्मादुत्तरतत्त्वमक्षरमिति ध्येयं सदा योगिभिः ।ओंकारादिसमस्तमन्त्रजनकं सूक्ष्मातिसूक्ष्मं परंवन्दे पंचममीश्वरस्य वदनं खव्यापि तेजोमयम् ॥

vyaktāvyaktanirūpitaṃ ca paramaṃ ṣaṭtriṃśatattvādhikaṃtasmāduttaratattvamakṣaramiti dhyeyaṃ sadā yogibhiḥ |oṃkārādisamastamantrajanakaṃ sūkṣmātisūkṣmaṃ paraṃvande paṃcamamīśvarasya vadanaṃ khavyāpi tejomayam ||

ॐ नमो भगवते॑ रुद्रा॒य । ऊर्ध्वांग मुखाय नमः ॥

oṃ namo bhagavate rudrāya |ūrdhvāṃga mukhāya namaḥ ||

तानि च पञ्च मुखानिईशानतत्पुरुषाघोरवामदेवसद्योजाताख्यपञ्चब्रह्मात्मकानि\, तानि च पञ्चब्रह्माणि भूत पञ्चक\,तन्मातृपञ्चक\, कर्मेन्द्रियपञ्चक\, ज्ञानेन्द्रियपञ्चक\,पुरुषप्रकृतिबुद्ध्यहंकार मनोरूपतत्त्व पञ्चक\,निवृत्तिप्रतिष्ठाविद्याशान्ति\, शान्त्यतीताख्य कलापञ्चक\,ब्रह्मा\, विष्णु\, रुद्र\, महेश्वर\, सदाशिवाख्यमूर्तिपञ्चक\,शिवसादाख्य\, मूर्तसादाख्य\, मूर्तसादाख्यकर्तृसादाख्यकर्मसादाख्यसादाख्य पञ्चकात्मकानीति शिवपुराणागमेषु प्रसिद्धम् ।

tāni ca pañca mukhāniīśānatatpuruṣāghoravāmadevasadyojātākhyapañcabrahmātmakāni\, tāni ca pañcabrahmāṇi bhūta pañcaka\,tanmātṛpañcaka\, karmendriyapañcaka\, jñānendriyapañcaka\,puruṣaprakṛtibuddhyahaṃkāra manorūpatattva pañcaka\,nivṛttipratiṣṭhāvidyāśānti\, śāntyatītākhya kalāpañcaka\,brahmā\, viṣṇu\, rudra\, maheśvara\, sadāśivākhyamūrtipañcaka\,śivasādākhya\, mūrtasādākhya\, mūrtasādākhyakartṛsādākhyakarmasādākhyasādākhya pañcakātmakānīti śivapurāṇāgameṣu prasiddham |

ऱुद्रम् थत् सय्स्ंअमो वृक्षेभ्यो हरिकेशेभ्यः पशूनां पतये नमः ।

rudram that saysṃamo vṛkṣebhyo harikeśebhyaḥ paśūnāṃ pataye namaḥ |

पशुपतिः पशूनां ब्रह्मादीनां द्विपदां चतुष्पदां च पतिर्नायकः ।ब्रह्माद्याः स्थावरान्ताश्च पशवः परिकीर्तिताः ।तेषां पतित्वाद्विश्वेशो भवः पशुपतिः स्मृतः ॥ इति पुराणम् ।सर्वदा यत्पशून्पाति तेषु यद्रमते पुनः ।तेषामधिपतिर्यच्च तस्मात्पशुपतिः स्मृतः ॥ इति महाभारतम् ।

paśupatiḥ paśūnāṃ brahmādīnāṃ dvipadāṃ catuṣpadāṃ ca patirnāyakaḥ |brahmādyāḥ sthāvarāntāśca paśavaḥ parikīrtitāḥ |teṣāṃ patitvādviśveśo bhavaḥ paśupatiḥ smṛtaḥ || iti purāṇam |sarvadā yatpaśūnpāti teṣu yadramate punaḥ |teṣāmadhipatiryacca tasmātpaśupatiḥ smṛtaḥ || iti mahābhāratam |

भगवन्तं तमन्वेष्टुं यदा भागवतो ययौ ।तमदृष्ट्वा तपस्तेपे हिमवच्छिखरे शुभे ॥दृष्ट्वा तं शंभुरागत्य हास्यमुच्चैश्चकार ह ।ततो नदी समुत्पन्ना ह्युन्नतात् गिरिगह्वरात् ॥वचनान्मम दैत्येन्द्र बहिर्याता यतो नदी ।अतोऽस्या वाङ्मती नाम भविष्यति न संशयः ।प्रह्लाद गच्छ दैत्येन्द्र विष्णुभक्तिर्दृढाऽस्तु ते ॥

bhagavantaṃ tamanveṣṭuṃ yadā bhāgavato yayau |tamadṛṣṭvā tapastepe himavacchikhare śubhe ||dṛṣṭvā taṃ śaṃbhurāgatya hāsyamuccaiścakāra ha |tato nadī samutpannā hyunnatāt girigahvarāt ||vacanānmama daityendra bahiryātā yato nadī |ato'syā vāṅmatī nāma bhaviṣyati na saṃśayaḥ |prahlāda gaccha daityendra viṣṇubhaktirdṛḍhā'stu te ||