एकलिङ्गमाहात्म्यम् Ekalingamahatmyam

२। ड्वित्īयो'आध्य्āयḥ द्वितीयोऽध्यायः ।३। ट्ṛत्īयो'आध्य्āयḥ तृतीयोऽध्यायः ।४। छतुर्थो'आध्य्āयḥ चतुर्थोऽध्यायः ।६। Ṣअṣṭहो'आध्य्āयḥ षष्ठोऽध्यायः ।७। Ṣअप्तमो'आध्य्āयḥ सप्तमोऽध्यायः ।८। आṣṭमो'आध्य्āयḥ अष्टमोऽध्यायः । कामधेनुवरदानम् ।९। णवमो'आध्य्āयḥ नवमोऽध्यायः । इन्द्रवरदानम् ।१०। डśअमो'आध्य्āयḥ दशमोऽध्यायः । तीर्थयात्राफलम् ।१०।२ डśअमो'आध्य्āयḥ ऊत्तर्āर्ध दशमोऽध्यायः उत्तरार्धः१२। ड्व्āदśओ'आध्य्āयḥ द्वादशोऽध्यायः । कलिस्वरूपवर्णनम् ।१३। ट्रयोदśओ'आध्य्āयḥ त्रयोदशोऽध्यायः । लोमशाश्रमवर्णनम् ।१४। छतुर्दśओ'आध्य्āयḥ चतुर्दशोऽध्यायः । सोमनाथमाहात्म्ये माहेन्द्रीवर्णनम् ।१६। Ṣओḍअśओ'आध्य्āयḥ षोडशोऽध्यायः । गौतममाहात्म्यम् ।१७। षप्तदśओ'आध्य्āयḥ सप्तदशोऽध्यायः । गौतमेश्वरमाहात्म्यम् ।१८। आṣṭāदśओ'आध्य्āयḥ अष्टादशोऽध्यायः । वायुनारदसंवादः ।२२। ड्व्āविṃśओ'आध्य्āयḥ द्वाविंशोऽध्यायः । बाष्पान्वये प्रातःकृत्यादिकथनम् ।२३। ट्रयोविṃśओ'आध्य्āयḥ त्रयोविंशोऽध्यायः । मन्त्राराधनकथनम् ।२४। छतुर्विṃśओ'आध्य्āयḥ चतुर्विंशोऽध्यायः । बाष्पान्वये पञ्चवक्त्रपूजाकथनम् ।२६। Ṣअḍविṃśओ'आध्य्āयḥ षड्विंशोऽध्यायः । बाष्पान्वयम् ।२७। Ṣअप्तविṃśओ'आध्य्āयḥ सप्तविंशोऽध्यायः । श्रीनारायणप्रादुर्भावः ।२८। आṣṭāविṃśओ'आध्य्āयḥ अष्टाविंशोऽध्यायः । तीर्थक्रमवर्णनम् ।३०। ट्रिṃśओ'आध्य्āयḥ त्रिंशोऽध्यायः । गणेशमन्त्रकथनम् ।३२। ड्व्āत्रिṃśओ'आध्य्āयḥ द्वात्रिंशोऽध्यायः । यात्राविधिमहोत्सववर्णनम् ।

2| ḍvitīyo'ādhyāyaḥ dvitīyo'dhyāyaḥ | 3| ṭṛtīyo'ādhyāyaḥ tṛtīyo'dhyāyaḥ | 4| chaturtho'ādhyāyaḥ caturtho'dhyāyaḥ | 6| Ṣaṣṭho'ādhyāyaḥ ṣaṣṭho'dhyāyaḥ | 7| Ṣaptamo'ādhyāyaḥ saptamo'dhyāyaḥ | 8| āṣṭmo'ādhyāyaḥ aṣṭamo'dhyāyaḥ | kāmadhenuvaradānam | 9| ṇavamo'ādhyāyaḥ navamo'dhyāyaḥ | indravaradānam | 10| ḍaśamo'ādhyāyaḥ daśamo'dhyāyaḥ | tīrthayātrāphalam | 10|2 ḍaśamo'ādhyāyaḥ ūttarārdha daśamo'dhyāyaḥ uttarārdhaḥ12| ḍvādaśo'ādhyāyaḥ dvādaśo'dhyāyaḥ | kalisvarūpavarṇanam | 13| ṭrayodaśo'ādhyāyaḥ trayodaśo'dhyāyaḥ | lomaśāśramavarṇanam | 14| chaturdaśo'ādhyāyaḥ caturdaśo'dhyāyaḥ | somanāthamāhātmye māhendrīvarṇanam | 16| Ṣoḍaśo'ādhyāyaḥ ṣoḍaśo'dhyāyaḥ | gautamamāhātmyam | 17| ṣaptadaśo'ādhyāyaḥ saptadaśo'dhyāyaḥ | gautameśvaramāhātmyam | 18| āṣṭādaśo'ādhyāyaḥ aṣṭādaśo'dhyāyaḥ | vāyunāradasaṃvādaḥ | 22| ḍvāviṃśo'ādhyāyaḥ dvāviṃśo'dhyāyaḥ | bāṣpānvaye prātaḥkṛtyādikathanam | 23| ṭrayoviṃśo'ādhyāyaḥ trayoviṃśo'dhyāyaḥ | mantrārādhanakathanam | 24| chaturviṃśo'ādhyāyaḥ caturviṃśo'dhyāyaḥ | bāṣpānvaye pañcavaktrapūjākathanam | 26| Ṣaḍviṃśo'ādhyāyaḥ ṣaḍviṃśo'dhyāyaḥ | bāṣpānvayam | 27| Ṣaptaviṃśo'ādhyāyaḥ saptaviṃśo'dhyāyaḥ | śrīnārāyaṇaprādurbhāvaḥ | 28| āṣṭāviṃśo'ādhyāyaḥ aṣṭāviṃśo'dhyāyaḥ | tīrthakramavarṇanam | 30| ṭriṃśo'ādhyāyaḥ triṃśo'dhyāyaḥ | gaṇeśamantrakathanam | 32| ḍvātriṃśo'ādhyāyaḥ dvātriṃśo'dhyāyaḥ | yātrāvidhimahotsavavarṇanam |

॥ श्रीमदेकलिङ्गो जयति ॥॥ श्रीगणेशाय नमः ॥

|| śrīmadekaliṅgo jayati |||| śrīgaṇeśāya namaḥ ||

(पौराणिकम्)

(paurāṇikam)

यस्योदयास्तसमये सुरमुकुटनिघृष्टचरणकमलोऽपि ।कुरुतेऽञ्जलिं त्रिनेत्रः स जयति सूर्यो निधिर्धाम्नाम् ॥ ११॥

yasyodayāstasamaye suramukuṭanighṛṣṭacaraṇakamalo'pi |kurute'ñjaliṃ trinetraḥ sa jayati sūryo nidhirdhāmnām || 11||

जयति जगति ज्ञानकरी तस्करदुर्गहरी(हंस)वाहनी ।सुवहा मोक्षस्य कृतौ या सा स्याद्विदुषामलङ्करणम् ॥ १२॥

jayati jagati jñānakarī taskaradurgaharī(haṃsa)vāhanī |suvahā mokṣasya kṛtau yā sā syādviduṣāmalaṅkaraṇam || 12||

नारद उवाचभुवनत्रितयं दृष्टं त्वया वायो समन्ततः ।तेषां यथा यथा वृत्तं विस्तरात् कथितं मम ॥ १३॥

nārada uvācabhuvanatritayaṃ dṛṣṭaṃ tvayā vāyo samantataḥ |teṣāṃ yathā yathā vṛttaṃ vistarāt kathitaṃ mama || 13||

सप्तद्वीपवतीं पृथ्वीं सशैलवनकाननाम् ।त्वदुक्तां श्रुतवानस्मि यतस्त्वं सर्वतोगतिः ॥ १४॥

saptadvīpavatīṃ pṛthvīṃ saśailavanakānanām |tvaduktāṃ śrutavānasmi yatastvaṃ sarvatogatiḥ || 14||

त्वया सर्वं जगद्व्याप्तं त्वयि प्राणाः प्रतिष्ठिताः ।त्वत्सृष्टं मोदते विश्वं त्वद्युक्तमथ पावनम् ॥ १५॥

tvayā sarvaṃ jagadvyāptaṃ tvayi prāṇāḥ pratiṣṭhitāḥ |tvatsṛṣṭaṃ modate viśvaṃ tvadyuktamatha pāvanam || 15||

सर्वज्ञस्त्वमतो वायो संशयं छिन्धि मेऽनघ ।कस्मात् पृथ्वीति विख्याता मेदिनीति कथं स्मृता ॥ १६॥

sarvajñastvamato vāyo saṃśayaṃ chindhi me'nagha |kasmāt pṛthvīti vikhyātā medinīti kathaṃ smṛtā || 16||

वायुरुवाचकथयिष्याम्यहं ब्रह्मन् यथादृष्टं यथाश्रुतम् ।अतीन्द्रियज्ञाननिधे यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १७॥

vāyuruvācakathayiṣyāmyahaṃ brahman yathādṛṣṭaṃ yathāśrutam |atīndriyajñānanidhe yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi || 17||

तथापि कथयाम्यद्य सर्वलोकहिताय वै ।भृगुगोत्रोद्भवः श्रेष्ठः शौनको नाम विश्रुतः ॥ १८॥

tathāpi kathayāmyadya sarvalokahitāya vai |bhṛgugotrodbhavaḥ śreṣṭhaḥ śaunako nāma viśrutaḥ || 18||

तस्यैव वर्तमानेऽत्र यज्ञे द्वादशवार्षिके ।तत्रागच्छन्मुनिगणा आहूता ब्रह्मवादिनः ॥ १९॥

tasyaiva vartamāne'tra yajñe dvādaśavārṣike |tatrāgacchanmunigaṇā āhūtā brahmavādinaḥ || 19||

तपः कृशाः संयमिनो गृणन्तः परमव्ययम् ।वसिष्ठः कश्यपोऽत्रिश्च मरीचिर्भगवान् मुनिः ॥ ११०॥

tapaḥ kṛśāḥ saṃyamino gṛṇantaḥ paramavyayam |vasiṣṭhaḥ kaśyapo'triśca marīcirbhagavān muniḥ || 110||

गालवो जमदग्निश्च विश्वामित्रोऽथ गौतमः ।भारद्वाजोऽङ्गिराश्चैव कृष्णाद्वैपायनः शुकः ॥ १११॥

gālavo jamadagniśca viśvāmitro'tha gautamaḥ |bhāradvājo'ṅgirāścaiva kṛṣṇādvaipāyanaḥ śukaḥ || 111||

पराशर ऋचीकश्च दुर्वासा गर्ग एव च ।उद्दालकस्तथा कङ्कः कचः कण्वोऽथ देवलः ॥ ११२॥

parāśara ṛcīkaśca durvāsā garga eva ca |uddālakastathā kaṅkaḥ kacaḥ kaṇvo'tha devalaḥ || 112||

अगस्तिर्लोमशो रैभ्यो याज्ञवल्क्यो बृहस्पतिः ।उशनाः पुलहश्चैव पुलस्तिः कपिलस्तथा ॥ ११३॥

agastirlomaśo raibhyo yājñavalkyo bṛhaspatiḥ |uśanāḥ pulahaścaiva pulastiḥ kapilastathā || 113||

आसुरिर्वामदेवश्च हारीताद्या महर्षयः ।इन्द्राद्याः सकला देवा यक्षविद्याधरादयः ॥ ११४॥

āsurirvāmadevaśca hārītādyā maharṣayaḥ |indrādyāḥ sakalā devā yakṣavidyādharādayaḥ || 114||

तत्रागच्छन्मुनिगणा आहूताः शौनकेन ह ।आसनेषूपविष्टेषु सतां संसदि ते तदा ॥ ११५॥

tatrāgacchanmunigaṇā āhūtāḥ śaunakena ha |āsaneṣūpaviṣṭeṣu satāṃ saṃsadi te tadā || 115||

सूतं योगिषु मान्यं च शौनको वाक्यमब्रवीत् ॥ ११६॥

sūtaṃ yogiṣu mānyaṃ ca śaunako vākyamabravīt || 116||

इति श्रीवायुपुराणे मेदपाटीये श्रीमदेकलिङ्गमाहात्म्य प्रथमोऽध्यायः ।१॥

iti śrīvāyupurāṇe medapāṭīye śrīmadekaliṅgamāhātmya prathamo'dhyāyaḥ | 1||

शौनक उवाचअष्टादश पुराणानि कथितानि त्वयानघ ।इतिहासानि सर्वाणि रामस्य चरितं महत् ॥ २१॥

śaunaka uvācaaṣṭādaśa purāṇāni kathitāni tvayānagha |itihāsāni sarvāṇi rāmasya caritaṃ mahat || 21||

भारतानां कथाश्चित्रा यथावत् परिकीर्तिताः ।पौराणिको भवान् तात वरदानान्न संशयः ॥ २२॥

bhāratānāṃ kathāścitrā yathāvat parikīrtitāḥ |paurāṇiko bhavān tāta varadānānna saṃśayaḥ || 22||

वायोः पुराणमखिलं त्वयोक्तं सूतनन्दन ।जगत्त्रयस्य यद्वृत्तं कथितं च समासतः ॥ २३॥

vāyoḥ purāṇamakhilaṃ tvayoktaṃ sūtanandana |jagattrayasya yadvṛttaṃ kathitaṃ ca samāsataḥ || 23||

कथं पृथ्वीति विख्याता मेदिनीति कथं द्विज ।एतद्विस्तरतो ब्रूहि श्रुतं यच्चरितं महत् ॥ २४॥

kathaṃ pṛthvīti vikhyātā medinīti kathaṃ dvija |etadvistarato brūhi śrutaṃ yaccaritaṃ mahat || 24||

सूत उवाचपुराणमेतद्विपुलं वायुना परिकीर्तितम् ।तदहं कथयिष्यामि यथाज्ञातं यथाश्रुतम् ॥ २५॥

sūta uvācapurāṇametadvipulaṃ vāyunā parikīrtitam |tadahaṃ kathayiṣyāmi yathājñātaṃ yathāśrutam || 25||

एकार्णवे पुरा भूते जगत्स्थावरजङ्गमे ।तत्र सुप्तो जगन्नाथः शेषमास्तीर्य वीर्यवान् ॥ २६॥

ekārṇave purā bhūte jagatsthāvarajaṅgame |tatra supto jagannāthaḥ śeṣamāstīrya vīryavān || 26||

मधुकैटभौ महादैत्यौ विष्णुकर्णमलोद्भवौ* ।(*द्रष्टव्य दुर्गा सप्तशती ११६८)नाभिपङ्कजसंस्थौ तौ हन्तु ब्रह्माणमुद्यतौ ॥ २७॥

madhukaiṭabhau mahādaityau viṣṇukarṇamalodbhavau* |(*draṣṭavya durgā saptaśatī 1168)nābhipaṅkajasaṃsthau tau hantu brahmāṇamudyatau || 27||

पितामहस्ततो दृष्ट्वा दुष्टभावं दुरात्मनोः ।तुष्टाव योगनिद्रां तां तया मुक्तो जनार्दनः ॥ २८॥

pitāmahastato dṛṣṭvā duṣṭabhāvaṃ durātmanoḥ |tuṣṭāva yoganidrāṃ tāṃ tayā mukto janārdanaḥ || 28||

उत्तस्थौ भगवान् विष्णुर्बाहुयुद्धमथाकरोत् ।पञ्चवर्षसहस्राणि बहुमायापरो विभुः ॥ २९॥

uttasthau bhagavān viṣṇurbāhuyuddhamathākarot |pañcavarṣasahasrāṇi bahumāyāparo vibhuḥ || 29||

ततो विमोहितौ दैत्यौ मायया पद्मयोनिना ।उक्तवन्तौ वरोऽस्मत्तो व्रियतामिति केशवम् ॥ २१० ॥

tato vimohitau daityau māyayā padmayoninā |uktavantau varo'smatto vriyatāmiti keśavam || 210 ||

श्रीभगवानुवाचभवेतामद्य मे तुष्टौ मम वध्यावुभावपि ।किमन्येन वरेणात्रेतावद्विवृतं मया ॥ २११॥

śrībhagavānuvācabhavetāmadya me tuṣṭau mama vadhyāvubhāvapi |kimanyena vareṇātretāvadvivṛtaṃ mayā || 211||

सूत उवाचतावूचतुर्हरिं दैत्यौ महामायाविमोहितौ ।मधुकैटभौ दुरात्मानौ दुःप्रधर्ष्यौ सुरैरपि ॥ २१२॥

sūta uvācatāvūcaturhariṃ daityau mahāmāyāvimohitau |madhukaiṭabhau durātmānau duḥpradharṣyau surairapi || 212||

प्रीतौ स्वस्तव युद्धेन श्लाध्यस्त्वं मृत्युरावयोः ।आवां जहि न यत्रोर्वी सलिलेन परिप्लुता ॥ २१३॥

prītau svastava yuddhena ślādhyastvaṃ mṛtyurāvayoḥ |āvāṃ jahi na yatrorvī salilena pariplutā || 213||

सूत उवाचतथेत्युक्त्वा भगवता शङ्खचक्रगदाभृता ।कृत्त्वा चक्रेण वै छिन्ने जघने शिरसी तयोः ॥ २१४॥

sūta uvācatathetyuktvā bhagavatā śaṅkhacakragadābhṛtā |kṛttvā cakreṇa vai chinne jaghane śirasī tayoḥ || 214||

ततो वै मेदसाप्लाव्य पूरितेयं वसुन्धरा ।मेदिनीति च विख्याता पृथ्वीसंज्ञामतः शृणु ॥ २१५॥

tato vai medasāplāvya pūriteyaṃ vasundharā |medinīti ca vikhyātā pṛthvīsaṃjñāmataḥ śṛṇu || 215||

पृथुर्वेन्योऽभवद्राजा धार्मिको यज्ञकृच्छुचिः ।मधुकैटभदेहोत्थैर्मेदोऽसृग्भिस्तथाऽस्थिभिः ॥ २१६॥

pṛthurvenyo'bhavadrājā dhārmiko yajñakṛcchuciḥ |madhukaiṭabhadehotthairmedo'sṛgbhistathā'sthibhiḥ || 216||

पूरितामवनीं दृष्ट्वा समां चक्रे ए पृथुस्तदा ।तस्या मह्याः स्वकं रूपं प्रादुश्चके पृथुः पुरा ॥ २१७॥

pūritāmavanīṃ dṛṣṭvā samāṃ cakre e pṛthustadā |tasyā mahyāḥ svakaṃ rūpaṃ prāduścake pṛthuḥ purā || 217||

धेनुरूपं समास्थाय वरदेत्यब्रवीन्नृपम् ।धेनुरुवाचवरदाऽहं नृपश्रेष्ठ वृणीष्वावहितो वरम् ॥ २१८॥

dhenurūpaṃ samāsthāya varadetyabravīnnṛpam |dhenuruvācavaradā'haṃ nṛpaśreṣṭha vṛṇīṣvāvahito varam || 218||

पृथुरुवाचयदि प्रसन्ना वरदे सस्यं देहि ममाथ वै ।मम नाम्ना सुता भूत्वा ख्यातिं यातुं त्वमर्हसि ॥ २१९॥

pṛthuruvācayadi prasannā varade sasyaṃ dehi mamātha vai |mama nāmnā sutā bhūtvā khyātiṃ yātuṃ tvamarhasi || 219||

वायुरुवाचएवं नारद तद्वाक्यं मेदिनी हर्षसंयुता ।तथेत्युक्त्वा नृपश्रेष्ठं वरदानेन तोषितम् ॥ २२०॥

vāyuruvācaevaṃ nārada tadvākyaṃ medinī harṣasaṃyutā |tathetyuktvā nṛpaśreṣṭhaṃ varadānena toṣitam || 220||

अन्तर्द्धानं ययौ धेनुः पृथुः पृथ्वीं शशास ह ।इति पृथ्वीति नाम्नेयं मेदिनीति बभूव ह ॥ २२१॥

antarddhānaṃ yayau dhenuḥ pṛthuḥ pṛthvīṃ śaśāsa ha |iti pṛthvīti nāmneyaṃ medinīti babhūva ha || 221||

किमन्यत् कथयाम्यद्य तद्भवान् वक्तुमर्हसि ॥ २२२॥

kimanyat kathayāmyadya tadbhavān vaktumarhasi || 222||

इति श्रीवायुपुराणे मेदपाटीये श्रीमदेकलिङ्गमाहात्म्ये द्वितीयोऽध्यायः ।२॥

iti śrīvāyupurāṇe medapāṭīye śrīmadekaliṅgamāhātmye dvitīyo'dhyāyaḥ | 2||

शौनक उवाचजम्बुद्वीपस्य माहात्म्यं प्रमाणं कथितं त्वया ।यानि तीर्थानि ये देशा यथावत् परिकीर्तिताः ॥ १॥

śaunaka uvācajambudvīpasya māhātmyaṃ pramāṇaṃ kathitaṃ tvayā |yāni tīrthāni ye deśā yathāvat parikīrtitāḥ || 1||

अङ्गबङ्गकलिङ्गाश्च शूरसेनाश्च केरलाः ।महाराष्ट्रास्तथान्ध्राश्च कार्णाटा कुङ्कुणास्तथा ॥ ३२॥

aṅgabaṅgakaliṅgāśca śūrasenāśca keralāḥ |mahārāṣṭrāstathāndhrāśca kārṇāṭā kuṅkuṇāstathā || 32||

मागधाश्च कुरूषाश्च विदेहाः कैङ्कणाश्च ये ।कौशलाः कुरवश्चैव चैद्या द्रविडपुण्ढ्रकाः ॥ ३३॥

māgadhāśca kurūṣāśca videhāḥ kaiṅkaṇāśca ye |kauśalāḥ kuravaścaiva caidyā draviḍapuṇḍhrakāḥ || 33||

कुन्तिभोजप्रभृतयः सर्वे ते परिकीर्तिताः ।मेदपाटं कथं प्रोक्तं तद्भवान् वक्तुमर्हति ॥ ३४॥

kuntibhojaprabhṛtayaḥ sarve te parikīrtitāḥ |medapāṭaṃ kathaṃ proktaṃ tadbhavān vaktumarhati || 34||

सूत उवाचजम्बुद्वीपस्य मध्ये तु जातं दारुवनं महत् ।सदाफलं सदापुष्पं कान्तं चैव वनं महत् ॥ ३५॥

sūta uvācajambudvīpasya madhye tu jātaṃ dāruvanaṃ mahat |sadāphalaṃ sadāpuṣpaṃ kāntaṃ caiva vanaṃ mahat || 35||

वसन्ति तत्र मुनयः सदा संयममास्थिताः ।गौतमश्च भरद्वाजो विश्वामित्रोऽथ कश्यपः ॥ ३६॥

vasanti tatra munayaḥ sadā saṃyamamāsthitāḥ |gautamaśca bharadvājo viśvāmitro'tha kaśyapaḥ || 36||

वशिष्ठो ह्यङ्गिरास्त्वत्रिः पुलस्तिश्च तपोधनाः ।न तत्र वातदण्डः स्यान्न शोषयति भास्करः ॥ ३७॥

vaśiṣṭho hyaṅgirāstvatriḥ pulastiśca tapodhanāḥ |na tatra vātadaṇḍaḥ syānna śoṣayati bhāskaraḥ || 37||