दक्षिणामूर्तिवर्णमालास्तोत्रम् Dakshinamurtivarnamalastotram

दक्षिणामूर्तिचतुर्विंशतिवर्णमालास्तोत्रम् ।

dakṣiṇāmūrticaturviṃśativarṇamālāstotram |

ॐमित्येतद्यस्य बुधैर्नाम गृहीतंयद्भासेदं भाति समस्तं वियदादि ।यस्याज्ञातः स्वस्वपदस्था विधिमुख्यास्तं प्रत्यञ्चं दक्षिणवक्त्रं कलयामि ॥ १॥नम्राङ्गाणां भक्तिमतां यः पुरुषार्थान्दत्वा क्षिप्रं हन्ति च तत्सर्वविपत्तीः ।पादाम्भोजाधस्तनितापस्मृतिमीशंतं प्रत्यञ्चं दक्षिणवक्त्रं कलयामि ॥ २॥मोहध्वस्त्यै वैणिकवैयासिकिमुख्याःसंविन्मुद्रापुस्तकवीणाक्षगुणान्यम् ।हस्ताम्भोजैर्बिभ्रतमाराधितवन्तस्तं प्रत्यञ्चं दक्षिणवक्त्रं कलयामि ॥ ३॥भद्रारूढं भद्रदमाराधयितृणांभक्तिश्रद्धापूर्वकमीशं प्रणमन्ति ।आदित्या यं वाञ्छितसिद्ध्यै करुणाब्धिंतं प्रत्यञ्चं दक्षिणवक्त्रं कलयामि ॥ ४॥गर्भान्तःस्थाः प्राणिन एते भवपाशच्छेदे दक्षं निश्चितवन्तः शरणं यम् ।आराध्याङ्घ्रिप्रस्फुरदम्भोरुहयुग्मंतं प्रत्यञ्चं दक्षिणवक्त्रं कलयामि ॥ ५॥वक्त्रं धन्याः संसृतिवार्धेरतिमात्राद्भीताः सन्तः पूर्णशशाङ्कद्युति यस्य ।सेवेन्तेऽध्यासीनमनन्तं वटमूलंतं प्रत्यञ्चं दक्षिणवक्त्रं कलयामि ॥ ६॥तेजःस्तोमैरङ्गदसंघट्टितभास्वन्माणिक्योत्थैर्भासितविश्वो रुचिरैर्यः ।तेजोमूर्तिं खानिलतेजःप्रमुखाब्धिंतं प्रत्यञ्चं दक्षिणवक्त्रं कलयामि ॥ ७॥दध्याज्यादिद्रव्यककर्माण्यखिलानित्यक्त्वा काङ्क्षा कर्मफलेष्वत्र करोति ।यज्जिज्ञासां रूपफलार्थी क्षितिदेवस्तं प्रत्यञ्चं दक्षिणवक्त्रं कलयामि ॥ ८॥क्षिप्रं लोके यं भजमानः पृथुपुण्यःप्रध्वस्ताधिः प्रोज्झितसंसृत्यखिलार्तिः ।प्रत्यग्भूतं ब्रह्म परं सन्रमते यस्तं प्रत्यञ्चं दक्षिणवक्त्रं कलयामि ॥ ९॥णानेत्येवं यन्मनुमध्यस्थितवर्णान्भक्ताः काले वर्णगृहीत्यै प्रजपन्तः ।मोदन्ते संप्राप्तसमस्तश्रुतितन्त्रास्तं प्रत्यञ्चं दक्षिणवक्त्रं कलयामि ॥ १०॥मूर्तिश्छायानिर्जितमन्दाकिनिकुन्दप्रालेयाम्भोराशिसुधाभूतिसुरेभा ।यस्याभ्राभा हासविधौ दक्षशिरोधिस्तं प्रत्यञ्चं दक्षिणवक्त्रं कलयामि ॥ ११॥तप्तस्वर्णच्छायजटाजूटकटाहप्रोद्यद्वीचीवल्लिविराजत्सुरसिन्धुम् ।नित्यं सूक्ष्मं नित्यनिरस्ताखिलदोषंतं प्रत्यञ्चं दक्षिणवक्त्रं कलयामि ॥ १२॥येन ज्ञातेनैव समस्तं विदितं स्याद्यस्मादन्यद्वस्तु जगत्यां शशशृङ्गम् ।यं प्राप्तानां नास्ति परं प्राप्यमनादिंतं प्रत्यञ्चं दक्षिणवक्त्रं कलयामि ॥ १३॥मत्तो मारो यस्य ललाटाक्षिभवाग्निस्फूर्जत्कीलप्रोषितभस्मीकृतदेहः ।तद्भस्मासीद्यस्य सुजातः पटवासस्तं प्रत्यञ्चं दक्षिणवक्त्रं कलयामि ॥ १४॥ह्यम्भोराशौ संसृतिरूपे लुठतां तत्पारं गन्तुं यत्पदभक्तिर्दृढनौका ।सर्वाराध्यं सर्वगमानन्दपयोनिधिंतं प्रत्यञ्चं दक्षिणवक्त्रं कलयामि ॥ १५॥मेधावी स्यादिन्दुवतंसं धृतवीणंकर्पूराभं पुस्तकहस्तं कमलाक्षम् ।चित्ते ध्यायन्यस्य वपुर्द्राङ्निमिषार्धंतं प्रत्यञ्चं दक्षिणवक्त्रं कलयामि ॥ १६॥धाम्नां धाम प्रौढरुचीनां परमं यत्सूर्यादीनां यस्य स हेतुर्जगदादेः ।एतावान्यो यस्य न सर्वेश्वरमीड्यंतं प्रत्यञ्चं दक्षिणवक्त्रं कलयामि ॥ १७॥प्रत्याहारप्राणनिरोधादिसमर्थैर्भक्तैर्दान्तैः संयतचित्तैर्यतमानैः ।स्वात्मत्वेन ज्ञायत एव त्वरया यस्तं प्रत्यञ्चं दक्षिणवक्त्रं कलयामि ॥ १८॥ज्ञांशीभूतान्प्राणिन एतान्फलदाताचित्तान्तःस्थः प्रेरयति स्वे सकलेऽपि ।कृत्ये देवः प्राक्तनकर्मानुसरः संस्तं प्रत्यञ्चं दक्षिणवक्त्रं कलयामि ॥ १९॥प्रज्ञामात्रं प्रापितसंबिन्निजभक्तंप्राणाक्षादेः प्रेरयितारं प्रणवार्थम् ।प्राहुः प्राज्ञा विदितानुश्रवतत्त्वास्तं प्रत्यञ्चं दक्षिणवक्त्रं कलयामि ॥ २०॥यस्यांज्ञानादेव नृणां संसृतिबोधोयस्य ज्ञानादेव विमोक्षो भवतीति ।स्पष्टं ब्रूते वेदशिरो देशिकमाद्यंतं प्रत्यञ्चं दक्षिणवक्त्रं कलयामि ॥ २१॥छन्नेऽविद्यारूपपटेनैव च विश्वंयत्राध्यस्तं जीवपरेशत्वमपीदम् ।भानोर्भानुष्वम्बुवदस्ताखिलभेदंतं प्रत्यञ्चं दक्षिणवक्त्रं कलयामि ॥ २२॥स्वापस्वप्नौ जाग्रदवस्थापि न यत्रप्राणश्वेतः सर्वगतो यः सकलात्मा ।कूटस्थो यः केवलसच्चित्सुखरूपस्तं प्रत्यञ्चं दक्षिणवक्त्रं कलयामि ॥ २३॥हा हेत्येवं विस्मयमीयुर्मुनिमुख्याज्ञाते यस्मिन्स्वात्मतयानात्मविमोहः ।प्रत्यग्भूते ब्रह्मणि यातः कथमित्थंतं प्रत्यञ्चं दक्षिणवक्त्रं कलयामि ॥ २४॥यैषा रम्यैर्मत्तमयूराभिधवृत्तैरादौ क्लृप्ता यन्मनुवर्णैर्मुनिभङ्गी ।तामेवैतां दक्षिणवक्त्रः कृपयासावूरीकुर्याद्देशिकसम्राट् परमात्मा ॥ २५॥इति श्रीमत्परमहंसपरिव्रजकाचार्यस्यश्रीगोविन्दभगवत्पूज्यपादशिष्यस्यश्रीमच्छंकरभगवतः कृतौश्रीदक्षिणामूर्तिवर्णमालास्तोत्रं संपूर्णम् ॥

oṃmityetadyasya budhairnāma gṛhītaṃyadbhāsedaṃ bhāti samastaṃ viyadādi |yasyājñātaḥ svasvapadasthā vidhimukhyāstaṃ pratyañcaṃ dakṣiṇavaktraṃ kalayāmi || 1||namrāṅgāṇāṃ bhaktimatāṃ yaḥ puruṣārthāndatvā kṣipraṃ hanti ca tatsarvavipattīḥ |pādāmbhojādhastanitāpasmṛtimīśaṃtaṃ pratyañcaṃ dakṣiṇavaktraṃ kalayāmi || 2||mohadhvastyai vaiṇikavaiyāsikimukhyāḥsaṃvinmudrāpustakavīṇākṣaguṇānyam |hastāmbhojairbibhratamārādhitavantastaṃ pratyañcaṃ dakṣiṇavaktraṃ kalayāmi || 3||bhadrārūḍhaṃ bhadradamārādhayitṛṇāṃbhaktiśraddhāpūrvakamīśaṃ praṇamanti |ādityā yaṃ vāñchitasiddhyai karuṇābdhiṃtaṃ pratyañcaṃ dakṣiṇavaktraṃ kalayāmi || 4||garbhāntaḥsthāḥ prāṇina ete bhavapāśacchede dakṣaṃ niścitavantaḥ śaraṇaṃ yam |ārādhyāṅghriprasphuradambhoruhayugmaṃtaṃ pratyañcaṃ dakṣiṇavaktraṃ kalayāmi || 5||vaktraṃ dhanyāḥ saṃsṛtivārdheratimātrādbhītāḥ santaḥ pūrṇaśaśāṅkadyuti yasya |sevente'dhyāsīnamanantaṃ vaṭamūlaṃtaṃ pratyañcaṃ dakṣiṇavaktraṃ kalayāmi || 6||tejaḥstomairaṅgadasaṃghaṭṭitabhāsvanmāṇikyotthairbhāsitaviśvo rucirairyaḥ |tejomūrtiṃ khānilatejaḥpramukhābdhiṃtaṃ pratyañcaṃ dakṣiṇavaktraṃ kalayāmi || 7||dadhyājyādidravyakakarmāṇyakhilānityaktvā kāṅkṣā karmaphaleṣvatra karoti |yajjijñāsāṃ rūpaphalārthī kṣitidevastaṃ pratyañcaṃ dakṣiṇavaktraṃ kalayāmi || 8||kṣipraṃ loke yaṃ bhajamānaḥ pṛthupuṇyaḥpradhvastādhiḥ projjhitasaṃsṛtyakhilārtiḥ |pratyagbhūtaṃ brahma paraṃ sanramate yastaṃ pratyañcaṃ dakṣiṇavaktraṃ kalayāmi || 9||ṇānetyevaṃ yanmanumadhyasthitavarṇānbhaktāḥ kāle varṇagṛhītyai prajapantaḥ |modante saṃprāptasamastaśrutitantrāstaṃ pratyañcaṃ dakṣiṇavaktraṃ kalayāmi || 10||mūrtiśchāyānirjitamandākinikundaprāleyāmbhorāśisudhābhūtisurebhā |yasyābhrābhā hāsavidhau dakṣaśirodhistaṃ pratyañcaṃ dakṣiṇavaktraṃ kalayāmi || 11||taptasvarṇacchāyajaṭājūṭakaṭāhaprodyadvīcīvallivirājatsurasindhum |nityaṃ sūkṣmaṃ nityanirastākhiladoṣaṃtaṃ pratyañcaṃ dakṣiṇavaktraṃ kalayāmi || 12||yena jñātenaiva samastaṃ viditaṃ syādyasmādanyadvastu jagatyāṃ śaśaśṛṅgam |yaṃ prāptānāṃ nāsti paraṃ prāpyamanādiṃtaṃ pratyañcaṃ dakṣiṇavaktraṃ kalayāmi || 13||matto māro yasya lalāṭākṣibhavāgnisphūrjatkīlaproṣitabhasmīkṛtadehaḥ |tadbhasmāsīdyasya sujātaḥ paṭavāsastaṃ pratyañcaṃ dakṣiṇavaktraṃ kalayāmi || 14||hyambhorāśau saṃsṛtirūpe luṭhatāṃ tatpāraṃ gantuṃ yatpadabhaktirdṛḍhanaukā |sarvārādhyaṃ sarvagamānandapayonidhiṃtaṃ pratyañcaṃ dakṣiṇavaktraṃ kalayāmi || 15||medhāvī syādinduvataṃsaṃ dhṛtavīṇaṃkarpūrābhaṃ pustakahastaṃ kamalākṣam |citte dhyāyanyasya vapurdrāṅnimiṣārdhaṃtaṃ pratyañcaṃ dakṣiṇavaktraṃ kalayāmi || 16||dhāmnāṃ dhāma prauḍharucīnāṃ paramaṃ yatsūryādīnāṃ yasya sa heturjagadādeḥ |etāvānyo yasya na sarveśvaramīḍyaṃtaṃ pratyañcaṃ dakṣiṇavaktraṃ kalayāmi || 17||pratyāhāraprāṇanirodhādisamarthairbhaktairdāntaiḥ saṃyatacittairyatamānaiḥ |svātmatvena jñāyata eva tvarayā yastaṃ pratyañcaṃ dakṣiṇavaktraṃ kalayāmi || 18||jñāṃśībhūtānprāṇina etānphaladātācittāntaḥsthaḥ prerayati sve sakale'pi |kṛtye devaḥ prāktanakarmānusaraḥ saṃstaṃ pratyañcaṃ dakṣiṇavaktraṃ kalayāmi || 19||prajñāmātraṃ prāpitasaṃbinnijabhaktaṃprāṇākṣādeḥ prerayitāraṃ praṇavārtham |prāhuḥ prājñā viditānuśravatattvāstaṃ pratyañcaṃ dakṣiṇavaktraṃ kalayāmi || 20||yasyāṃjñānādeva nṛṇāṃ saṃsṛtibodhoyasya jñānādeva vimokṣo bhavatīti |spaṣṭaṃ brūte vedaśiro deśikamādyaṃtaṃ pratyañcaṃ dakṣiṇavaktraṃ kalayāmi || 21||channe'vidyārūpapaṭenaiva ca viśvaṃyatrādhyastaṃ jīvapareśatvamapīdam |bhānorbhānuṣvambuvadastākhilabhedaṃtaṃ pratyañcaṃ dakṣiṇavaktraṃ kalayāmi || 22||svāpasvapnau jāgradavasthāpi na yatraprāṇaśvetaḥ sarvagato yaḥ sakalātmā |kūṭastho yaḥ kevalasaccitsukharūpastaṃ pratyañcaṃ dakṣiṇavaktraṃ kalayāmi || 23||hā hetyevaṃ vismayamīyurmunimukhyājñāte yasminsvātmatayānātmavimohaḥ |pratyagbhūte brahmaṇi yātaḥ kathamitthaṃtaṃ pratyañcaṃ dakṣiṇavaktraṃ kalayāmi || 24||yaiṣā ramyairmattamayūrābhidhavṛttairādau klṛptā yanmanuvarṇairmunibhaṅgī |tāmevaitāṃ dakṣiṇavaktraḥ kṛpayāsāvūrīkuryāddeśikasamrāṭ paramātmā || 25||iti śrīmatparamahaṃsaparivrajakācāryasyaśrīgovindabhagavatpūjyapādaśiṣyasyaśrīmacchaṃkarabhagavataḥ kṛtauśrīdakṣiṇāmūrtivarṇamālāstotraṃ saṃpūrṇam ||