काशीविश्वेश्वरशिवपूजोपदेशम् ब्रह्माप्रोक्तं Brahmaproktam Kashi Vishveshvara Shivapujopadesham

यत्र काश्यां महादेवो जन्तुमात्रस्य सादरम् ।देहान्ते परमं मन्त्रं शैवं दातुमिहोद्यतः ॥ १७८॥

yatra kāśyāṃ mahādevo jantumātrasya sādaram |dehānte paramaṃ mantraṃ śaivaṃ dātumihodyataḥ || 178||

तत्र काश्यां महादेवो लीलारूपधरः शिवः ।उमया सहितः प्रीत्या विचरत्यम्बिकापतिः ॥ १७९॥

tatra kāśyāṃ mahādevo līlārūpadharaḥ śivaḥ |umayā sahitaḥ prītyā vicaratyambikāpatiḥ || 179||

यत्र काश्यां महादेवः स्वभक्तेभ्यो यथायथम् ।ददाति नित्यं सर्वार्थान्सा कशी श्रुतिसम्मता ॥ १८०॥

yatra kāśyāṃ mahādevaḥ svabhaktebhyo yathāyatham |dadāti nityaṃ sarvārthānsā kaśī śrutisammatā || 180||

पश्यन्तु पुण्यपुरुषं शिवपूजापरायणम् ।एवमेतस्य सततं पूजनं क्रियते मया ॥ १८१॥

paśyantu puṇyapuruṣaṃ śivapūjāparāyaṇam |evametasya satataṃ pūjanaṃ kriyate mayā || 181||

अयं धन्यतमो मर्त्यः काशीं प्राप्य महेश्वरम् ।पूजयित्वा स्थितः प्रीत्या बिल्वपत्रादिसाधनैः ॥ १८२॥

ayaṃ dhanyatamo martyaḥ kāśīṃ prāpya maheśvaram |pūjayitvā sthitaḥ prītyā bilvapatrādisādhanaiḥ || 182||

चैत्रशुक्लाष्टमीं प्राप्य सोऽङ्गमुद्धूल्य भस्मना ।कृत्वा विश्वेश्वरस्यार्चां जजापायं षडक्षरम् ॥ १८३॥

caitraśuklāṣṭamīṃ prāpya so'ṅgamuddhūlya bhasmanā |kṛtvā viśveśvarasyārcāṃ jajāpāyaṃ ṣaḍakṣaram || 183||

अन्नपूर्णां ततः सम्यक् सम्पूज्य तदनन्तरम् ।अष्टोत्तरशतं चक्रे मौनेनायं प्रदक्षिणाम् ॥ १८४॥

annapūrṇāṃ tataḥ samyak sampūjya tadanantaram |aṣṭottaraśataṃ cakre maunenāyaṃ pradakṣiṇām || 184||

नमस्कारांस्ततश्चक्रे शतमष्टोत्तरं मुदा ।पुनः समर्चयामास देवीं त्रिभुवनेश्वरीम् ॥ १८५॥

namaskārāṃstataścakre śatamaṣṭottaraṃ mudā |punaḥ samarcayāmāsa devīṃ tribhuvaneśvarīm || 185||

ततः सायं पुनः प्रीत्या कृत्वा विश्वेश्वरार्चनम् ।अन्नपूर्णालये प्रीत्या चक्रे जागरणं सुराः ॥ १८६॥

tataḥ sāyaṃ punaḥ prītyā kṛtvā viśveśvarārcanam |annapūrṇālaye prītyā cakre jāgaraṇaṃ surāḥ || 186||

वाचयन् शङ्करस्यैव कथाः श्राव्या मनोहराः ।उपवासं चकारायं निराहारेण सादरम् ॥ १८७॥

vācayan śaṅkarasyaiva kathāḥ śrāvyā manoharāḥ |upavāsaṃ cakārāyaṃ nirāhāreṇa sādaram || 187||

तस्यां रात्रौ महानासीत्सम्मर्दः सुरसत्तमाः ।प्रदक्षिणनमस्काराः सम्मर्देऽपि कृता मुदा ॥ १८८॥

tasyāṃ rātrau mahānāsītsammardaḥ surasattamāḥ |pradakṣiṇanamaskārāḥ sammarde'pi kṛtā mudā || 188||

आवहन्तीति मन्त्रेण कृतो होमो मुनीश्वरैः ।क्षीरेणाज्येन मधुना सर्वसम्पत्प्रवृद्धिदः ॥ १८९॥

āvahantīti mantreṇa kṛto homo munīśvaraiḥ |kṣīreṇājyena madhunā sarvasampatpravṛddhidaḥ || 189||

अनेनापि कृतो होमः क्षीराज्यादिभिरादरात् ।आवहन्तीति मन्त्रेण सर्वसम्पत्तिकाम्यया ॥ १९०॥

anenāpi kṛto homaḥ kṣīrājyādibhirādarāt |āvahantīti mantreṇa sarvasampattikāmyayā || 190||

ततः प्रातः समुत्थाय विश्वेशार्चनपूर्वकम् ।अन्नपूर्णामपि प्रीत्या पूजयामास सादरम् ॥ १९१॥

tataḥ prātaḥ samutthāya viśveśārcanapūrvakam |annapūrṇāmapi prītyā pūjayāmāsa sādaram || 191||

ततोऽयं भोजयामास शैवाञ्छैवसतीस्तथा ।स्वयं च पारणां चक्रे शिवध्यानपुरःसरम् ॥ १९२॥

tato'yaṃ bhojayāmāsa śaivāñchaivasatīstathā |svayaṃ ca pāraṇāṃ cakre śivadhyānapuraḥsaram || 192||

ईदृशोऽयं पुरा काश्यां स्थित्वापि तदनन्तरम् ।चैत्रशुक्लाष्टमीं प्राप्य नार्चयामास शङ्करीम् ॥ १९३॥

īdṛśo'yaṃ purā kāśyāṃ sthitvāpi tadanantaram |caitraśuklāṣṭamīṃ prāpya nārcayāmāsa śaṅkarīm || 193||

देव्येनं प्रेरयामास गन्तुं देशान्तरं ततः ।अथायं विप्रवर्योऽपि नर्मदां प्राप्य निर्मलाम् ॥ १९४॥

devyenaṃ prerayāmāsa gantuṃ deśāntaraṃ tataḥ |athāyaṃ vipravaryo'pi narmadāṃ prāpya nirmalām || 194||

कृतस्नानस्ततो दिष्ट्या सर्पदष्टो मृतोऽभवत् ।ततोऽयं भूपतिर्जातः सर्वभूचक्रपालकः ॥ १९५॥

kṛtasnānastato diṣṭyā sarpadaṣṭo mṛto'bhavat |tato'yaṃ bhūpatirjātaḥ sarvabhūcakrapālakaḥ || 195||

सर्वसौभग्यसम्पन्नः पुत्रपौत्रसमन्वितः ।ततो मृतोऽयं राजेन्द्रो विमानवरमाश्रितः ॥ १९६॥

sarvasaubhagyasampannaḥ putrapautrasamanvitaḥ |tato mṛto'yaṃ rājendro vimānavaramāśritaḥ || 196||

गीतः स्तुतश्च गन्धर्वैर्मम लोकमुपागतः ।मयाऽयं पूज्यते भक्त्या मत्सभासद्भिरव्ययम् ॥ १९७॥

gītaḥ stutaśca gandharvairmama lokamupāgataḥ |mayā'yaṃ pūjyate bhaktyā matsabhāsadbhiravyayam || 197||

सम्पूज्यते सुरा नित्यं सादरं भक्तिपूर्वकम् ।कल्पाष्टकमुषित्वात्र ततो भूत्वाऽमराधिपः ॥ १९८॥

sampūjyate surā nityaṃ sādaraṃ bhaktipūrvakam |kalpāṣṭakamuṣitvātra tato bhūtvā'marādhipaḥ || 198||

काशीं प्राप्य मुदा तत्र देहात्यागं करिष्यति ।शिवयोः पूजनं पूर्वं कृतमेतेन यत्नतः ॥ १९९॥

kāśīṃ prāpya mudā tatra dehātyāgaṃ kariṣyati |śivayoḥ pūjanaṃ pūrvaṃ kṛtametena yatnataḥ || 199||

यतस्ततः पुनः काशीं सम्प्राप्यायं शिवाज्ञया ।सर्वसंसारविच्छित्यै काश्यां सन्त्यक्तजीवितः ॥ २००॥

yatastataḥ punaḥ kāśīṃ samprāpyāyaṃ śivājñayā |sarvasaṃsāravicchityai kāśyāṃ santyaktajīvitaḥ || 200||

मोक्ष महेशकृपया प्राप्नोत्येव न संशयः ।एतादृशैर्द्विजवरैः पुरा काशीमुपाश्रितैः ॥ २०१॥

mokṣa maheśakṛpayā prāpnotyeva na saṃśayaḥ |etādṛśairdvijavaraiḥ purā kāśīmupāśritaiḥ || 201||

मुक्तिः प्राप्ता महेशस्य कृपया सत्यमुच्यते ।कलौ तु मानुषं जन्म भवत्यत्यन्तदुर्लभम् ॥ २०२॥

muktiḥ prāptā maheśasya kṛpayā satyamucyate |kalau tu mānuṣaṃ janma bhavatyatyantadurlabham || 202||

तत्र चेन्मानुषं जन्म कर्तव्य शिवपूजनम् ।मनुष्येष्वपि चेज्जन्म ब्राह्मण्यं ब्राह्मणाद्यद्यदि ॥ २०३॥

tatra cenmānuṣaṃ janma kartavya śivapūjanam |manuṣyeṣvapi cejjanma brāhmaṇyaṃ brāhmaṇādyadyadi || 203||

तदा त्ववश्यं कर्तव्यं श्रीशिवाभ्यर्चनं मुदा ।अत्यन्तदुर्लभं जन्म कलौ प्राप्यापि मानुषम् ॥ २०४॥

tadā tvavaśyaṃ kartavyaṃ śrīśivābhyarcanaṃ mudā |atyantadurlabhaṃ janma kalau prāpyāpi mānuṣam || 204||

यदि नाराध्यते शम्भुस्तस्य जन्म निरर्थकम् ।शिवैकशरणो भूत्वा कलौ यदि वसेन्नरः ॥ २०५॥

yadi nārādhyate śambhustasya janma nirarthakam |śivaikaśaraṇo bhūtvā kalau yadi vasennaraḥ || 205||

तस्य मोक्षो भवत्येव नात्र कार्या विचारणा ।यथा बिना सुवर्णेन दुर्लभे हेमकुण्डले ॥ २०६॥

tasya mokṣo bhavatyeva nātra kāryā vicāraṇā |yathā binā suvarṇena durlabhe hemakuṇḍale || 206||

तथा विना महादेवपूजां मोक्षोऽपि दुर्लभः ।यथा विना भोजनेन तृप्तिरत्यन्तदुर्लभा ॥ २०७॥

tathā vinā mahādevapūjāṃ mokṣo'pi durlabhaḥ |yathā vinā bhojanena tṛptiratyantadurlabhā || 207||

तथा विना महादेवपूजां मोक्षोऽपि दुर्लभः ।यथा चक्षुर्विना ज्ञानं चाक्षुषं त्वतिदुर्लभम् ॥ २०८॥

tathā vinā mahādevapūjāṃ mokṣo'pi durlabhaḥ |yathā cakṣurvinā jñānaṃ cākṣuṣaṃ tvatidurlabham || 208||

तथा विना महादेवपूजां मोक्षोऽपि दुर्लभः ।यथा वृष्टिं विना सस्यवृद्धिरत्यन्तदुर्लभा ॥ २०९॥

tathā vinā mahādevapūjāṃ mokṣo'pi durlabhaḥ |yathā vṛṣṭiṃ vinā sasyavṛddhiratyantadurlabhā || 209||

तथा विना महादेवपूजां मोक्षोऽपि दुर्लभः ।देवत्वमेव देवानां मोक्षस्य प्रतिबन्धकम् ॥ २१०॥

tathā vinā mahādevapūjāṃ mokṣo'pi durlabhaḥ |devatvameva devānāṃ mokṣasya pratibandhakam || 210||

ततः कृतापि सा पूजा नाधुना मोक्षदायिनी ।कदा देवत्वसम्बन्धनाशोऽस्माकं भविष्यति ॥ २११॥

tataḥ kṛtāpi sā pūjā nādhunā mokṣadāyinī |kadā devatvasambandhanāśo'smākaṃ bhaviṣyati || 211||

कदा दास्यति गौरीशो मोक्षं विश्वेशपूजया ।पुरा शङ्करमभ्यर्च्य ब्रह्मत्वं प्रार्थितं मया ॥ २१२॥

kadā dāsyati gaurīśo mokṣaṃ viśveśapūjayā |purā śaṅkaramabhyarcya brahmatvaṃ prārthitaṃ mayā || 212||

यद्दत्तं शङ्करेणेदं कदैतन्मे विनङ्क्ष्यति ।पुरा शङ्करमभ्यर्च्य विष्णुनाप्यति यत्नतः ॥ २१३॥

yaddattaṃ śaṅkareṇedaṃ kadaitanme vinaṅkṣyati |purā śaṅkaramabhyarcya viṣṇunāpyati yatnataḥ || 213||

विष्णुत्वं प्रार्थितं तेन तत्प्राप्तं शङ्कराज्ञया ।एवं शङ्करमभ्यर्च्य देवैरन्यैश्च सादरम् ॥ २१४॥

viṣṇutvaṃ prārthitaṃ tena tatprāptaṃ śaṅkarājñayā |evaṃ śaṅkaramabhyarcya devairanyaiśca sādaram || 214||

महादेवप्रसादेन तत्तत्पदमुपार्जितम् ।इदानीं मानुषं जन्म विष्णुः प्रार्थयते स्वयम् ॥ २१५॥

mahādevaprasādena tattatpadamupārjitam |idānīṃ mānuṣaṃ janma viṣṇuḥ prārthayate svayam || 215||

मयाऽपि प्रार्थ्यते नित्यं तत्कदा वा भविष्यति ।इदानीं विष्णुरनिशं शिवपूजापरायणः ॥ २१६॥

mayā'pi prārthyate nityaṃ tatkadā vā bhaviṣyati |idānīṃ viṣṇuraniśaṃ śivapūjāparāyaṇaḥ || 216||

शिवपूजां तनोत्येव मुक्तिकामोऽतियत्नतः ।भवद्भिश्च महादेवः पूजनीयः सुराः सदा ॥ २१७॥

śivapūjāṃ tanotyeva muktikāmo'tiyatnataḥ |bhavadbhiśca mahādevaḥ pūjanīyaḥ surāḥ sadā || 217||

एवमाराधितो देवः कृपां किं न करिष्यति ।भवदागमने हेतुर्ज्ञात एव मयाऽधुना ॥ २१८॥

evamārādhito devaḥ kṛpāṃ kiṃ na kariṣyati |bhavadāgamane heturjñāta eva mayā'dhunā || 218||

तत्तपो भवतां दुःखं न करिष्यति सर्वथा ।यामोऽद्य वैष्णवं धाम विष्णुः किं वा करिष्यति ॥ २१९॥

tattapo bhavatāṃ duḥkhaṃ na kariṣyati sarvathā |yāmo'dya vaiṣṇavaṃ dhāma viṣṇuḥ kiṃ vā kariṣyati || 219||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते ब्रह्माप्रोक्तं काशी विश्वेश्वर शिवपूजोपदेशं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् उग्राख्यः सप्तमांशः । अध्यायः १५ । १७८२१९॥

|| iti śivarahasyāntargate brahmāproktaṃ kāśī viśveśvara śivapūjopadeśaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam ugrākhyaḥ saptamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 15 | 178219||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् उग्राख्यः सप्तमांशः ।अध्यायः १५ ।१७८-२१९ ॥

– || śrīśivarahasyam ugrākhyaḥ saptamāṃśaḥ |adhyāyaḥ 15 | 178-219 ||