विद्यारण्याष्टोत्तरशतनामस्तोत्रम् Shri Vidyaranya Ashtottarashatanama Stotram

श्रीविद्यारण्यमुनिध्यानम्अविद्यारण्यकान्तारे भ्रमतां प्राणिनां सदा ।विद्यामार्गोपदेष्टारं विद्यारण्यगुरुं श्रये ॥विद्याविद्याविवेकेन पारं संसारवारिधेः ।प्रापयत्यनिशं भक्तांस्तं विद्यारण्यमाश्रये ॥अथ श्रीविद्यारण्याष्टोत्तरशतनामस्तोत्रम् ।विद्यारण्यमहायोगी महाविद्याप्रकाशकः ।श्रीविद्यानगरोद्धर्ता विद्यारत्नमहोदधिः ॥ १॥

śrīvidyāraṇyamunidhyānamavidyāraṇyakāntāre bhramatāṃ prāṇināṃ sadā |vidyāmārgopadeṣṭāraṃ vidyāraṇyaguruṃ śraye ||vidyāvidyāvivekena pāraṃ saṃsāravāridheḥ |prāpayatyaniśaṃ bhaktāṃstaṃ vidyāraṇyamāśraye ||atha śrīvidyāraṇyāṣṭottaraśatanāmastotram |vidyāraṇyamahāyogī mahāvidyāprakāśakaḥ |śrīvidyānagaroddhartā vidyāratnamahodadhiḥ || 1||

रामायणमहासप्तकोटिमन्त्रप्रकाशकः ।श्रीदेवीकरुणापूर्णः परिपूर्णमनोरथः ॥ २॥

rāmāyaṇamahāsaptakoṭimantraprakāśakaḥ |śrīdevīkaruṇāpūrṇaḥ paripūrṇamanorathaḥ || 2||

विरूपाक्षमहाक्षेत्रस्वर्णवृष्टिप्रकल्पकः ।वेदत्रयोल्लसद्भाष्यकर्ता तत्त्वार्थकोविदः ॥ ३॥

virūpākṣamahākṣetrasvarṇavṛṣṭiprakalpakaḥ |vedatrayollasadbhāṣyakartā tattvārthakovidaḥ || 3||

भगवत्पादनिर्णीतसिद्धान्तस्थापनप्रभुः ।वर्णाश्रमव्यवस्थाता निगमागमसारवित् ॥ ४॥

bhagavatpādanirṇītasiddhāntasthāpanaprabhuḥ |varṇāśramavyavasthātā nigamāgamasāravit || 4||

श्रीमत्कर्णाटराज्यश्रीसम्पत्सिंहासनप्रदः ।श्रीमद्बुक्कमहीपालराज्यपट्टाभिषेककृत् ॥ ५॥

śrīmatkarṇāṭarājyaśrīsampatsiṃhāsanapradaḥ |śrīmadbukkamahīpālarājyapaṭṭābhiṣekakṛt || 5||

आचार्यकृतभाष्यादिग्रन्थवृत्तिप्रकल्पकः ।सकलोपनिषद्भाष्यदीपिकादिप्रकाशकृत् ॥ ६॥

ācāryakṛtabhāṣyādigranthavṛttiprakalpakaḥ |sakalopaniṣadbhāṣyadīpikādiprakāśakṛt || 6||

सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञो मन्त्रशास्त्राब्धिमन्थरः ।विद्वन्मणिशिरः श्लाघ्यबहुग्रन्थविधायकः ॥ ७॥

sarvaśāstrārthatattvajño mantraśāstrābdhimantharaḥ |vidvanmaṇiśiraḥ ślāghyabahugranthavidhāyakaḥ || 7||

सारस्वतसमुद्धर्ता सारासारविचक्षणः ।श्रौतस्मातसदाचारसंस्थापनधुरन्धरः ॥ ८॥

sārasvatasamuddhartā sārāsāravicakṣaṇaḥ |śrautasmātasadācārasaṃsthāpanadhurandharaḥ || 8||

वेदशास्त्रबहिर्भूतदुर्मताम्बोधिशोषकः ।दुर्वादिगर्वदावाग्निः प्रतिपक्षेभकेसरी ॥ ९॥

vedaśāstrabahirbhūtadurmatāmbodhiśoṣakaḥ |durvādigarvadāvāgniḥ pratipakṣebhakesarī || 9||

यशोजैवातृकज्योत्स्नाप्रकाशितदिगन्तरः ।अष्टाङ्गयोगनिष्णातस्साङ्ख्ययोगविशारदः ॥ १०॥

yaśojaivātṛkajyotsnāprakāśitadigantaraḥ |aṣṭāṅgayoganiṣṇātassāṅkhyayogaviśāradaḥ || 10||

राजाधिराजसन्दोहपूज्यमानपदाम्बुजः ।महावैभवसम्पन्न औदार्यश्रीनिवासभूः ॥ ११॥

rājādhirājasandohapūjyamānapadāmbujaḥ |mahāvaibhavasampanna audāryaśrīnivāsabhūḥ || 11||

तिर्यगान्दोलिकामुख्यसमस्तबिरुदार्जकः ।महाभोगी महायोगी वैराग्यप्रथमाश्रयः ॥ १२॥

tiryagāndolikāmukhyasamastabirudārjakaḥ |mahābhogī mahāyogī vairāgyaprathamāśrayaḥ || 12||

श्रीमान्परमहंसादिसद्गुरुः करुणानिधिः ।तपःप्रभावनिर्धूतदुर्वारकलिवैभवः ॥ १३॥

śrīmānparamahaṃsādisadguruḥ karuṇānidhiḥ |tapaḥprabhāvanirdhūtadurvārakalivaibhavaḥ || 13||

निरन्तरशिवध्यानशोषिताखिलकल्मषः ।निर्जितारातिषड्वर्गो दारिद्र्योन्मूलनक्षमः ॥ १४॥

nirantaraśivadhyānaśoṣitākhilakalmaṣaḥ |nirjitārātiṣaḍvargo dāridryonmūlanakṣamaḥ || 14||

जितेन्द्रियः सत्यवादी सत्यसन्धो दृढव्रतः ।शान्तात्मा सुचरित्राढ्यः सर्वभूतहितोत्सुकः ॥ १५॥

jitendriyaḥ satyavādī satyasandho dṛḍhavrataḥ |śāntātmā sucaritrāḍhyaḥ sarvabhūtahitotsukaḥ || 15||

कृतकृत्यो धर्मशीलो दान्तो लोभविवर्जितः ।महाबुद्धिर्महावीर्यो महातेजा महामनाः ॥ १६॥

kṛtakṛtyo dharmaśīlo dānto lobhavivarjitaḥ |mahābuddhirmahāvīryo mahātejā mahāmanāḥ || 16||

तपोराशिर्ज्ञानराशिः कल्याणगुणवारिधिः ।नीतिशास्त्रसमुद्धर्ता प्राज्ञमौलिशिरोमणिः ॥ १७॥

taporāśirjñānarāśiḥ kalyāṇaguṇavāridhiḥ |nītiśāstrasamuddhartā prājñamauliśiromaṇiḥ || 17||

शुद्धसत्त्वमयोधीरो देशकालविभागवित् ।अतीन्द्रियज्ञाननिधिर्भूतभाव्यर्थकोविदः ॥ १८॥

śuddhasattvamayodhīro deśakālavibhāgavit |atīndriyajñānanidhirbhūtabhāvyarthakovidaḥ || 18||

गुणत्रयविभागज्ञः संन्यासाश्रमदीक्षितः ।ज्ञानात्मकैकदण्डाढ्यः कौसुम्भवसनोज्ज्वलः ॥ १९॥

guṇatrayavibhāgajñaḥ saṃnyāsāśramadīkṣitaḥ |jñānātmakaikadaṇḍāḍhyaḥ kausumbhavasanojjvalaḥ || 19||

रुद्राक्षमालिकाधारी भस्मोद्धूलितदेहवान् ।अक्षमालालसद्धस्तस्त्रिपुण्ड्राङ्कितमस्तकः ॥ २०॥

rudrākṣamālikādhārī bhasmoddhūlitadehavān |akṣamālālasaddhastastripuṇḍrāṅkitamastakaḥ || 20||

धरासुरतपः सम्पत्फलं शुभमहोदयः ।चन्द्रमौलीश्वरश्रीमत्पादपद्मार्चनोत्सुकः ॥ २१॥

dharāsuratapaḥ sampatphalaṃ śubhamahodayaḥ |candramaulīśvaraśrīmatpādapadmārcanotsukaḥ || 21||

श्रीमच्छङ्करयोगीन्द्रचरणासक्तमानसः ।रत्नगर्भगणेशानप्रपूजनपरायणः ॥ २२॥

śrīmacchaṅkarayogīndracaraṇāsaktamānasaḥ |ratnagarbhagaṇeśānaprapūjanaparāyaṇaḥ || 22||

शारदाम्बादिव्यपीठसपर्यातत्पराशयः ।अव्याजकरुणामूर्तिः प्रज्ञानिर्जितगीष्पतिः ॥ २३॥

śāradāmbādivyapīṭhasaparyātatparāśayaḥ |avyājakaruṇāmūrtiḥ prajñānirjitagīṣpatiḥ || 23||

सुज्ञानसत्कृतजगल्लोकानन्दविधायकः ।वाणीविलासभवनं ब्रह्मानन्दैकलोलुपः ॥ २४॥

sujñānasatkṛtajagallokānandavidhāyakaḥ |vāṇīvilāsabhavanaṃ brahmānandaikalolupaḥ || 24||

निर्ममो निरहङ्कारो निरालस्यो निराकुलः ।निश्चिन्तो नित्यसन्तुष्टो नियतात्मा निरामयः ॥ २५॥

nirmamo nirahaṅkāro nirālasyo nirākulaḥ |niścinto nityasantuṣṭo niyatātmā nirāmayaḥ || 25||

गुरुभूमण्डलाचार्यो गुरुपीठप्रतिष्ठितः ।सर्वतन्त्रस्वतन्त्रश्च यन्त्रमन्त्रविचक्षणः ॥ २६॥

gurubhūmaṇḍalācāryo gurupīṭhapratiṣṭhitaḥ |sarvatantrasvatantraśca yantramantravicakṣaṇaḥ || 26||

शिष्टेष्टफलदाता च दुष्टनिग्रहदीक्षितः ।प्रतिज्ञातार्थनिर्वोढा निग्रहानुग्रहप्रभुः ॥ २७॥

śiṣṭeṣṭaphaladātā ca duṣṭanigrahadīkṣitaḥ |pratijñātārthanirvoḍhā nigrahānugrahaprabhuḥ || 27||

जगत्पूज्यः सदानन्दः साक्षाच्छङ्कररूपभृत् ।महालक्ष्मीमहामन्त्रपुरश्चर्यापरायणः ॥ २८॥

jagatpūjyaḥ sadānandaḥ sākṣācchaṅkararūpabhṛt |mahālakṣmīmahāmantrapuraścaryāparāyaṇaḥ || 28||

विद्यारण्यमहायोगिनाम्नामष्टोत्तरं शतम् ।यः पठेत्सततं सम्पत्सारस्वतनिधिर्भवेत् ॥ २९॥

vidyāraṇyamahāyogināmnāmaṣṭottaraṃ śatam |yaḥ paṭhetsatataṃ sampatsārasvatanidhirbhavet || 29||

इति श्रीविद्यारण्याष्टोत्तरशतनामस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

iti śrīvidyāraṇyāṣṭottaraśatanāmastotraṃ sampūrṇam ||