गणेशशतकम् गणेशाष्टोत्तरशतं Shri Ganesha Ashtottarashatam or shatakam

कल्याणं कलयन्तु मे गणपतेः पादारविन्दोद्गताःपुण्याः पांसुकणाः सुरेन्द्रमकुटीकोटीरकोटीतटे ।(१)काश्मीरन्ति कठोरपापपटलीकान्तारसम्प्लोषणे(२)दावीयन्ति च येऽन्तरायशिखरिव्राते (३)पवीयन्ति च ॥ १॥

kalyāṇaṃ kalayantu me gaṇapateḥ pādāravindodgatāḥpuṇyāḥ pāṃsukaṇāḥ surendramakuṭīkoṭīrakoṭītaṭe |(1)kāśmīranti kaṭhorapāpapaṭalīkāntārasamploṣaṇe(2)dāvīyanti ca ye'ntarāyaśikharivrāte (3)pavīyanti ca || 1||

विघ्नव्रातवनानलो गणपतिर्विघ्नक्षपाभास्करोविघ्नप्रावृड्(४)उपेन्द्रबोधसमयो विघ्नप्रपाताशनिः ।विघ्नक्षोणिरुहप्रचण्डपवनो विघ्नग्रहोच्चाटनोविघ्नव्याधिमहौषधिर्विजयते विघ्नस्मरे(५)शानदृक् ॥ २॥

vighnavrātavanānalo gaṇapatirvighnakṣapābhāskarovighnaprāvṛḍ(4)upendrabodhasamayo vighnaprapātāśaniḥ |vighnakṣoṇiruhapracaṇḍapavano vighnagrahoccāṭanovighnavyādhimahauṣadhirvijayate vighnasmare(5)śānadṛk || 2||

विघ्नाद्रिव्रजपक्षतक्षणपविं विघ्नाब्धिकालानलंविघ्ना(६)च्छच्छदवार्षिकाम्बुदततिं विघ्नासुराब्जेक्षणम् ।विघ्नाभेद्यतमःप्रभातसमयं विघ्नालिमुस्ताकिटिंविघ्नाहिव्रजवैनतेयमनिशं विघ्नाधिपं संश्रये ॥ ३॥

vighnādrivrajapakṣatakṣaṇapaviṃ vighnābdhikālānalaṃvighnā(6)cchacchadavārṣikāmbudatatiṃ vighnāsurābjekṣaṇam |vighnābhedyatamaḥprabhātasamayaṃ vighnālimustākiṭiṃvighnāhivrajavainateyamaniśaṃ vighnādhipaṃ saṃśraye || 3||

विघ्नानलतोयवृष्टिरनघो विघ्नेभकण्ठीरवोविघ्नेन्द्रारिसुदर्शनायितपदो विघ्ने(७)त्वरीचन्द्रमाः ।(८)विघ्नेर्माल्यमृताक्तवर्ति र(९)नघा विघ्नेक्षुदन्तावलोविघ्नेन्दिन्दिर(१०)चम्पको भवतु मे विघ्नेश्वरः श्रेयसे ॥ ४॥

vighnānalatoyavṛṣṭiranagho vighnebhakaṇṭhīravovighnendrārisudarśanāyitapado vighne(7)tvarīcandramāḥ |(8)vighnermālyamṛtāktavarti ra(9)naghā vighnekṣudantāvalovighnendindira(10)campako bhavatu me vighneśvaraḥ śreyase || 4||

वन्दे कल्पकविघ्नराजमनिशं तं देहिनामाश्रयंयं देवाः शरणं समेत्य सकलं विन्देयुराशंसितम् ।मन्देहोऽपि यदाश्रयान्मधुझरीसन्देशसन्दायिनींसन्देहेन विना लभेत सरसां मन्देतरां साहितीम् ॥ ५॥

vande kalpakavighnarājamaniśaṃ taṃ dehināmāśrayaṃyaṃ devāḥ śaraṇaṃ sametya sakalaṃ vindeyurāśaṃsitam |mandeho'pi yadāśrayānmadhujharīsandeśasandāyinīṃsandehena vinā labheta sarasāṃ mandetarāṃ sāhitīm || 5||

पारं संसृतिसागरस्य जगदाधारं च सच्चित्सुखाकारी निर्मलयोगिवृन्दहृदयागारं विकारोज्झितम् ।धीरं वाञ्छितपूरपूरणमहोदारं सदा सज्जनोत्तारं वारिज विश्वरादिविनुतं हेरम्बमीडे विभुम् ॥ ६॥

pāraṃ saṃsṛtisāgarasya jagadādhāraṃ ca saccitsukhākārī nirmalayogivṛndahṛdayāgāraṃ vikārojjhitam |dhīraṃ vāñchitapūrapūraṇamahodāraṃ sadā sajjanottāraṃ vārija viśvarādivinutaṃ herambamīḍe vibhum || 6||

वन्दारुत्रिदशेश्वरप्रभृतिभिर्वृन्दारकैरञ्चितंमन्दारप्रसुखामरद्रुसुमनोवृन्दावभास्वत्करैः ।मन्दानां मतिदं गणेशमरिषट्कं दारयन्तं सतां(११)कन्दात्मेति जगत्तरोरधिगतं विन्दामहे साम्प्रतम् ॥ ७॥

vandārutridaśeśvaraprabhṛtibhirvṛndārakairañcitaṃmandāraprasukhāmaradrusumanovṛndāvabhāsvatkaraiḥ |mandānāṃ matidaṃ gaṇeśamariṣaṭkaṃ dārayantaṃ satāṃ(11)kandātmeti jagattaroradhigataṃ vindāmahe sāmpratam || 7||

भिन्दानं विशयं महोपनिषदां छिन्दा निन्दादसन्देहतोऽहं दारा वसु नन्दना इति चिरात् सन्धानितं दारुणम् ।छिन्दानं भवपाशमाश्रितजनानन्दातिसन्धायिनंविन्दामो गणनाथमद्वयचिदानन्दातितुन्दायितम् ॥ ८॥

bhindānaṃ viśayaṃ mahopaniṣadāṃ chindā nindādasandehato'haṃ dārā vasu nandanā iti cirāt sandhānitaṃ dāruṇam |chindānaṃ bhavapāśamāśritajanānandātisandhāyinaṃvindāmo gaṇanāthamadvayacidānandātitundāyitam || 8||

चित्ते सर्वमिदं विधातुमनुसन्धत्ते विधत्तेऽथ यत्धत्ते यत्र जगच्चिरादपि तिरोधत्तेऽपवृत्ते युगे ।सत्तेयं जगतः स्वतो न हि यदायत्तेति जोघुष्यतेतत्तेजः सततं विभातु हृदि मे मत्तेभवक्त्राभिधम् ॥ ९॥

citte sarvamidaṃ vidhātumanusandhatte vidhatte'tha yatdhatte yatra jagaccirādapi tirodhatte'pavṛtte yuge |satteyaṃ jagataḥ svato na hi yadāyatteti joghuṣyatetattejaḥ satataṃ vibhātu hṛdi me mattebhavaktrābhidham || 9||

नाकाधीशसुरेशकेशवशिवाद्याकारभेदाश्रयाच्छोकाम्भोनिधिमग्नभक्तजनतानौकायमानः स्वयम् ।राकायामवतीशकोटिघटनानीकाशनेजप्रभःकोकारातिकलाधरोऽवतु सुरानीकाधिराजाग्रजः ॥ १०॥

nākādhīśasureśakeśavaśivādyākārabhedāśrayācchokāmbhonidhimagnabhaktajanatānaukāyamānaḥ svayam |rākāyāmavatīśakoṭighaṭanānīkāśanejaprabhaḥkokārātikalādharo'vatu surānīkādhirājāgrajaḥ || 10||

॥ इति श्रीमङ्गलाशंसनपद्धतिः ।(१\। काश्मीरपुष्पमिव लसन्ति२\। वनहुताशन इवाचरन्ति ३\। वज्रायन्ते४\। उपेन्द्रबोधसमयःशरत् वर्षान्त भवा५\। ईशानहकीशतृतीयनेलं६\। अच्छच्छदोहंसः ७\। इत्वरीस्वैरिणी८\। विनेरम्मदशारदाप्तिदिवसो, विने लिविरोपणामृतसिचिः ।ईमेव्रणम् । ९\। मला १०\। इन्दिन्दिरः भ्रमरः)११\। विन्दामो विविधप्रपश्चलवलीकन्दायितं सन्ततम् ।)

|| iti śrīmaṅgalāśaṃsanapaddhatiḥ |(1\| kāśmīrapuṣpamiva lasanti2\| vanahutāśana ivācaranti 3\| vajrāyante4\| upendrabodhasamayaḥśarat varṣānta bhavā5\| īśānahakīśatṛtīyanelaṃ6\| acchacchadohaṃsaḥ 7\| itvarīsvairiṇī8\| vinerammadaśāradāptidivaso, vine liviropaṇāmṛtasiciḥ |īmevraṇam | 9\| malā 10\| indindiraḥ bhramaraḥ)11\| vindāmo vividhaprapaścalavalīkandāyitaṃ santatam |)

कल्याणाद्रिमुदक्षिपत् स्वबलसाफल्याय या पुष्करात्कुल्यातुल्यतयापिबज्जलधिमावल्या सुराणां नुता ।तुल्यान्या न यतः श्रितार्थिकृतवात्सल्या कचिद्देवताकल्या वर्णयितुं कथं वयमिमां शल्यापहां देवताम् ॥ ११॥

kalyāṇādrimudakṣipat svabalasāphalyāya yā puṣkarātkulyātulyatayāpibajjaladhimāvalyā surāṇāṃ nutā |tulyānyā na yataḥ śritārthikṛtavātsalyā kaciddevatākalyā varṇayituṃ kathaṃ vayamimāṃ śalyāpahāṃ devatām || 11||

मोचागर्वहरा नवामपि सुधां नीचामथातन्वतीवाचा फाणितशर्करेक्षुरसमाध्वीचातुरी निन्नती ।जाचामत्यखिलं न यस्य चरितं प्राचामनीचापि चेत्का चात्यल्पमतेर्ममास्य गदितुं धीचापलं केवलम् ॥ १२॥

mocāgarvaharā navāmapi sudhāṃ nīcāmathātanvatīvācā phāṇitaśarkarekṣurasamādhvīcāturī ninnatī |jācāmatyakhilaṃ na yasya caritaṃ prācāmanīcāpi cetkā cātyalpamatermamāsya gadituṃ dhīcāpalaṃ kevalam || 12||

नायानामधिपोऽपि यस्य गदितुं भोगावलिं नाशकत्भोगानालिखितुं करैर्दिनमणिः खेगाधिपो वीक्षितुम् ।को गाहेत परो गणेशचरिताख्यागाधपाथोनिधिंवागाशात्र ममोदिता यदि तदा सागा भवेयं न किम् ॥ १३॥

nāyānāmadhipo'pi yasya gadituṃ bhogāvaliṃ nāśakatbhogānālikhituṃ karairdinamaṇiḥ khegādhipo vīkṣitum |ko gāheta paro gaṇeśacaritākhyāgādhapāthonidhiṃvāgāśātra mamoditā yadi tadā sāgā bhaveyaṃ na kim || 13||

मर्यादाग्रथितो विनैव जलधिस्तर्या न सन्तीर्यतेचर्या त्वस्य न तादृशी कलितमौखर्यश्च आदयः ।पर्याप्ता न गणेशितुर्निङ्गभवैस्वयोऽपि धुर्याः सुराःपर्यायाद्गदितुं कथं नु विषयीकुर्यामहन्तामहम् ॥ १४॥

maryādāgrathito vinaiva jaladhistaryā na santīryatecaryā tvasya na tādṛśī kalitamaukharyaśca ādayaḥ |paryāptā na gaṇeśiturniṅgabhavaisvayo'pi dhuryāḥ surāḥparyāyādgadituṃ kathaṃ nu viṣayīkuryāmahantāmaham || 14||

मानातीतगणेशमङ्गलगुणाख्यानावधानाहतज्ञानाभासविचेष्टितं किमपि दुर्मानाभिमानाहितम् ।मेनापत्यतनूजपादकमलध्यानाभिधां निष्कृतिंभूनाकिप्रवरा विधाय तनुतानेनाशु हीनागसम् ॥ १५॥

mānātītagaṇeśamaṅgalaguṇākhyānāvadhānāhatajñānābhāsaviceṣṭitaṃ kimapi durmānābhimānāhitam |menāpatyatanūjapādakamaladhyānābhidhāṃ niṣkṛtiṃbhūnākipravarā vidhāya tanutānenāśu hīnāgasam || 15||

स्कन्दाग्रेजनुषोऽभिनन्दितुमिमे कुन्दावनातं यशोविन्दानाः सनकादयोऽप्यमृतनिष्यन्दायितैम्भिरैः ।मन्दाक्षप्रतिरुद्धसुन्दरवचःस्पन्दा न शेकुः कथांमन्दात्मान इमे कथं गणपते विन्दामहे साम्प्रतम् ॥ १६॥

skandāgrejanuṣo'bhinanditumime kundāvanātaṃ yaśovindānāḥ sanakādayo'pyamṛtaniṣyandāyitaimbhiraiḥ |mandākṣapratiruddhasundaravacaḥspandā na śekuḥ kathāṃmandātmāna ime kathaṃ gaṇapate vindāmahe sāmpratam || 16||

मित्राण्यत्र विचित्रबन्धुनिवहाः पुत्राः कलत्राणि वायत्रायास्यति तत्र कोऽपि न पुनः सत्त्रासमायास्यति ।द्वित्रा ये गदिता गुणा गणपतेरत्रामुना भक्तितोजित्रास्ते स्युरमुत्र तस्य तु धुरीत्यत्राभियुक्ता वयम् ॥ १७॥

mitrāṇyatra vicitrabandhunivahāḥ putrāḥ kalatrāṇi vāyatrāyāsyati tatra ko'pi na punaḥ sattrāsamāyāsyati |dvitrā ye gaditā guṇā gaṇapateratrāmunā bhaktitojitrāste syuramutra tasya tu dhurītyatrābhiyuktā vayam || 17||

(१)व्यासाद्या अपि यस्य नालमभवन् दासा गुणानामुपन्यासायान रता वयं बत परीहासाय भासामहे ।प्रासाय स्पृहयालुना स्वधिषणायासात् समासादितंत्रासापेतमिदं महागणपते धीसाहसं क्षम्यताम् ॥ १८॥

(1)vyāsādyā api yasya nālamabhavan dāsā guṇānāmupanyāsāyāna ratā vayaṃ bata parīhāsāya bhāsāmahe |prāsāya spṛhayālunā svadhiṣaṇāyāsāt samāsāditaṃtrāsāpetamidaṃ mahāgaṇapate dhīsāhasaṃ kṣamyatām || 18||

पद्यान्यद्यतनानि यद्यपि न सावधानि विद्यावतांहृद्यानि स्युरथापि चेतसि सतां दद्यान्मुदं मत्कृतिः ।यद्यायात्युदधिं कदम्बुस्तितिनद्या सहावाप्तवैशद्या स्यात् त्रिदिवौकसां परिषदा दद्यादतश्चामृतम् ॥ १९॥

padyānyadyatanāni yadyapi na sāvadhāni vidyāvatāṃhṛdyāni syurathāpi cetasi satāṃ dadyānmudaṃ matkṛtiḥ |yadyāyātyudadhiṃ kadambustitinadyā sahāvāptavaiśadyā syāt tridivaukasāṃ pariṣadā dadyādataścāmṛtam || 19||

एषा यद्यपि मत्कृतिर्न विदुषां तोषाय दोषाधिकाजोषावस्थितितो वरा हि फणितिर्भाषाविशेषान्विता ।योषाणां पतिभक्तिरेव हि परा भूषान्यदोषापहामोषायाप्यगुणस्य मे गणपतेरेषा मनीषा पदे ॥ २०॥

eṣā yadyapi matkṛtirna viduṣāṃ toṣāya doṣādhikājoṣāvasthitito varā hi phaṇitirbhāṣāviśeṣānvitā |yoṣāṇāṃ patibhaktireva hi parā bhūṣānyadoṣāpahāmoṣāyāpyaguṇasya me gaṇapatereṣā manīṣā pade || 20||

॥ इति श्रीविनयप्रपञ्चनपद्धतिः ।(१। मनिशाभ्यासादनायासतो ये साहित्यसमुद्रपारगधियो व्यासादयो मन्वते । ? ?कियत् कियदुपन्यासान्महासाहसंकोऽसावस्मि गणाधिनाथचरिते मत्या तु तस्याक्षमः ।)

|| iti śrīvinayaprapañcanapaddhatiḥ |(1| maniśābhyāsādanāyāsato ye sāhityasamudrapāragadhiyo vyāsādayo manvate | ? ?kiyat kiyadupanyāsānmahāsāhasaṃko'sāvasmi gaṇādhināthacarite matyā tu tasyākṣamaḥ |)

मातङ्गाननमार्तरक्षणचणं मातङ्गकन्यासुतम् ।मातङ्गाहितनन्दनं घनतमोमातङ्गकण्ठीरवम् ।मातङ्गान्तविभूतिदाननिपुणं मातङ्गविद्विस्थितंमा तं गाः परिहत्य मामकमनोमातङ्ग मा चापलात् ॥ २१॥

mātaṅgānanamārtarakṣaṇacaṇaṃ mātaṅgakanyāsutam |mātaṅgāhitanandanaṃ ghanatamomātaṅgakaṇṭhīravam |mātaṅgāntavibhūtidānanipuṇaṃ mātaṅgavidvisthitaṃmā taṃ gāḥ parihatya māmakamanomātaṅga mā cāpalāt || 21||

अध्यासीनमधीक्षुसागरसभामध्यान्यसिंहासनम् ।सिद्।ह्ध्या पादविभूषिताङ्कतलया बुद्।ह्ध्या च संसेवितम् ।विष्याचारपरायणानविरतं स्वाध्याननिष्ठान् जनान्ऋद्।ह्ध्या योजयितारमाशु शरणं कृध्याखुवाहं मनः ॥ २२॥

adhyāsīnamadhīkṣusāgarasabhāmadhyānyasiṃhāsanam |sid|hdhyā pādavibhūṣitāṅkatalayā bud|hdhyā ca saṃsevitam |viṣyācāraparāyaṇānavirataṃ svādhyānaniṣṭhān janānṛd|hdhyā yojayitāramāśu śaraṇaṃ kṛdhyākhuvāhaṃ manaḥ || 22||

वेद्यं वेदशिरश्शतैस्त्रिजगतामाद्यं तपोभिः समायासं संसृतिघोररोगसुमहावैद्यं सुराद्यश्चितम् ।आद्यन्तापगतं मुनीन्द्रहृदयास्वाद्यं समालम्बतांमाद्यन्ती विषयैर्मतिर्दिनकराभेद्यं विभेत्तं तमः ॥ २३॥

vedyaṃ vedaśiraśśataistrijagatāmādyaṃ tapobhiḥ samāyāsaṃ saṃsṛtighorarogasumahāvaidyaṃ surādyaścitam |ādyantāpagataṃ munīndrahṛdayāsvādyaṃ samālambatāṃmādyantī viṣayairmatirdinakarābhedyaṃ vibhettaṃ tamaḥ || 23||

विम्बोत्सेकहराधरात्मदयिताबिम्बोकबद्धस्पृहंकम्बोरप्यतिशुभ्रदन्तमखिलालम्बोदयं यं मनाक् ।सम्बोध्यैव नरः समस्तसुखभाक् सम्बोभवीति क्षणात्तं बोधैकसुधानिधिं भज मनो लम्बोदरं सादरम् ॥ २४॥

vimbotsekaharādharātmadayitābimbokabaddhaspṛhaṃkamborapyatiśubhradantamakhilālambodayaṃ yaṃ manāk |sambodhyaiva naraḥ samastasukhabhāk sambobhavīti kṣaṇāttaṃ bodhaikasudhānidhiṃ bhaja mano lambodaraṃ sādaram || 24||

गन्धर्वाधिपति गोरपचितावन्धत्वसम्भावनागन्धप्रापितभीमनक्रजनुषाप्तं धर्ममप्याचरन् ।रुन्धन् यत्पदमस्य सङ्गतिवशात् स्वं धन्यतामानयन्बन्धच्छेदमवाप तत्पदयुगं सन्धत्स्व चेतः सदा ॥ २५॥

gandharvādhipati gorapacitāvandhatvasambhāvanāgandhaprāpitabhīmanakrajanuṣāptaṃ dharmamapyācaran |rundhan yatpadamasya saṅgativaśāt svaṃ dhanyatāmānayanbandhacchedamavāpa tatpadayugaṃ sandhatsva cetaḥ sadā || 25||

अम्बे द्वे चरणे श्रयाशु धिषणे स्तम्बेरमस्याखिलालम्बे नान्यदितीव पुष्करशिखालम्बेन संसूचिते ।बिम्बे स्वादुतरे नवोष्णमहसो बिम्देन तुल्ये चरन्लम्बेत् किं बत काकलोककलितालम्बे शुकः पल्लवम् ॥ २६॥

ambe dve caraṇe śrayāśu dhiṣaṇe stamberamasyākhilālambe nānyaditīva puṣkaraśikhālambena saṃsūcite |bimbe svādutare navoṣṇamahaso bimdena tulye caranlambet kiṃ bata kākalokakalitālambe śukaḥ pallavam || 26||

नालीकासनवासवादिदिविषन्मौलीड्यकल्पद्रुपुष्पालीगर्भदलान्तरालविगलद्धूलीमधूलीभृतम् ।केलीलोलविशालकर्णयुगलीतालीधुतालीव्रजैर्वालीढं करटोद्गतैर्भज मनो कालीसुताङ् घ्रिद्वयम् ॥ २७॥ श्लोक समे अस् ४८

nālīkāsanavāsavādidiviṣanmaulīḍyakalpadrupuṣpālīgarbhadalāntarālavigaladdhūlīmadhūlībhṛtam |kelīlolaviśālakarṇayugalītālīdhutālīvrajairvālīḍhaṃ karaṭodgatairbhaja mano kālīsutāṅ ghridvayam || 27|| śloka same as 48

कारामन्दिरसन्दिताः किल सुनासीरादिमाः खेचराःवीराग्रेसरसिन्धुदैत्यहतये साराधिकं यं पुरा ।आराध्यापुरभीप्सितं विविधस्वसंसारबन्धच्छिदंमारारातितनूभवं श्रय मते धीरं मयूखाधिपम् ॥ २८॥

kārāmandirasanditāḥ kila sunāsīrādimāḥ khecarāḥvīrāgresarasindhudaityahataye sārādhikaṃ yaṃ purā |ārādhyāpurabhīpsitaṃ vividhasvasaṃsārabandhacchidaṃmārārātitanūbhavaṃ śraya mate dhīraṃ mayūkhādhipam || 28||

कोटीरन्ति महाहयो मणितुलाकोटीभवन्तीतरेशाटीयन्त्यपरे त्वचा ? धृतजटाजूटीगुणन्त्यल्पकाः ।पाटीरान्ति रिपोरसृञ्जि विबुधाश्चटीभवन्ति स्वतःकीटीयन्त्यसुराः स यस्य गणराडाटीकतां चेतसि ॥ २९॥

koṭīranti mahāhayo maṇitulākoṭībhavantītareśāṭīyantyapare tvacā ? dhṛtajaṭājūṭīguṇantyalpakāḥ |pāṭīrānti riporasṛñji vibudhāścaṭībhavanti svataḥkīṭīyantyasurāḥ sa yasya gaṇarāḍāṭīkatāṃ cetasi || 29||

वारं वारमहर्निशं भुवि नृणामारञ्जनं यत्नतःकारं कारमलम्भि किं नु सचमत्कारं फलं जन्मनः ।सारं यत्सकलागमोपनिषदां दूरं दुरीहावतांस्वैरं संश्रय मूर्ध्नि दर्शितगजाकारं मनीषे महः ॥ ३०॥

vāraṃ vāramaharniśaṃ bhuvi nṛṇāmārañjanaṃ yatnataḥkāraṃ kāramalambhi kiṃ nu sacamatkāraṃ phalaṃ janmanaḥ |sāraṃ yatsakalāgamopaniṣadāṃ dūraṃ durīhāvatāṃsvairaṃ saṃśraya mūrdhni darśitagajākāraṃ manīṣe mahaḥ || 30||

॥ इति श्रीमनोनियमनपद्धतिः ।

|| iti śrīmanoniyamanapaddhatiḥ |

मा गा मानस कर्म कापथमुरोभागावगाढस्तनाभोगामर्त्यवधूविचित्रतरसम्भोगाख्यसौख्यप्रदम् ।योगायाभिरताः परे खलु महाभागा वयं नेहशाःद्रागाशापरिपूरकं गणपतिं नागाननं संश्रय ॥ ३१॥

mā gā mānasa karma kāpathamurobhāgāvagāḍhastanābhogāmartyavadhūvicitratarasambhogākhyasaukhyapradam |yogāyābhiratāḥ pare khalu mahābhāgā vayaṃ nehaśāḥdrāgāśāparipūrakaṃ gaṇapatiṃ nāgānanaṃ saṃśraya || 31||

मातेयं महिलापि तेऽतिजडसङ्घातेऽत्र भूतेन्द्रियैःपूते मा ममतेति हन्त बहुधाधीतेऽप्यवीतेक्षणः । (बहुधागीते)नीते निष्फलतां वयस्यसि पराभूतेः पदं द्राग्भवेशीते नीत इवावृतिर्गिरिसुतापोते कदा स्यान्मतिः ॥ ३२॥

māteyaṃ mahilāpi te'tijaḍasaṅghāte'tra bhūtendriyaiḥpūte mā mamateti hanta bahudhādhīte'pyavītekṣaṇaḥ | (bahudhāgīte)nīte niṣphalatāṃ vayasyasi parābhūteḥ padaṃ drāgbhaveśīte nīta ivāvṛtirgirisutāpote kadā syānmatiḥ || 32||

ध्येयं योगिभिरन्तरब्जकुहरे ज्ञेयं त्रयीमस्तकैर्गेयं सिद्धसुरासुरैरपगतापायं विधेयं सताम् ।सायं सागरसम्पतद्रविसमच्छायं विमायं सदाध्यायं ध्यायमुमासुतं गतमलप्रायं कदा स्यान्मनः ॥ ३३॥

dhyeyaṃ yogibhirantarabjakuhare jñeyaṃ trayīmastakairgeyaṃ siddhasurāsurairapagatāpāyaṃ vidheyaṃ satām |sāyaṃ sāgarasampatadravisamacchāyaṃ vimāyaṃ sadādhyāyaṃ dhyāyamumāsutaṃ gatamalaprāyaṃ kadā syānmanaḥ || 33||

नित्यानित्यविचारलेशविकलः सत्यापचित्यान्वितःकृत्याकुत्यपरिग्रहे तु मनसो वृत्त्या प्रवृत्तः स्वयम् ।नत्या केवलया गणेश न मनःस्थित्या च भृत्यायितोमृत्यावन्तिकगे कया पुनरहं मत्या तरेयं भवम् ॥ ३४॥

nityānityavicāraleśavikalaḥ satyāpacityānvitaḥkṛtyākutyaparigrahe tu manaso vṛttyā pravṛttaḥ svayam |natyā kevalayā gaṇeśa na manaḥsthityā ca bhṛtyāyitomṛtyāvantikage kayā punarahaṃ matyā tareyaṃ bhavam || 34||

क्षोणावर्थपरायणानवनिपान् हूणादिमानाश्रयन्ऋणाभाषणभूषणैवत परिक्षीणायुरप्यन्ततः ।रेणावप्यमुतः फले नसुलझे हीणाशयोऽद्याप्यनिद्राणावाश्रितरक्षणे न चरणौ गाणाधिपावाश्रये ॥ ३५॥

kṣoṇāvarthaparāyaṇānavanipān hūṇādimānāśrayanṛṇābhāṣaṇabhūṣaṇaivata parikṣīṇāyurapyantataḥ |reṇāvapyamutaḥ phale nasulajhe hīṇāśayo'dyāpyanidrāṇāvāśritarakṣaṇe na caraṇau gāṇādhipāvāśraye || 35||

बुद्ध्वा तत्त्वमनेकदेशिकगिरामध्वानुसाराच्चिरादिवानीनभितो विविक्तविषये बवासनं मारुतम् ।रुद्ध्वा हृत्कमलोत्थरश्मिनिचयेन ध्वान्तरज्ञानंविद्ध्वा तत्र गणेश्वरानुभवज मध्वापिबेयं कदा ॥ ३६॥

buddhvā tattvamanekadeśikagirāmadhvānusārāccirādivānīnabhito viviktaviṣaye bavāsanaṃ mārutam |ruddhvā hṛtkamalottharaśminicayena dhvāntarajñānaṃviddhvā tatra gaṇeśvarānubhavaja madhvāpibeyaṃ kadā || 36||

दीनं सर्वगुणैः कदाप्यकलितध्यानं शिवानन्दनवीनं मानमदादिभिः प्रचुरिताज्ञानं दधानं सदा ।एनं केवलमात्मनो विदधतं (वेनं समानं) वेनोपमानं गुणैःस्वानन्दं गमयेत् कथं गणपतिर्दूनं भवाब्धेःपरम् ॥ ३७॥

dīnaṃ sarvaguṇaiḥ kadāpyakalitadhyānaṃ śivānandanavīnaṃ mānamadādibhiḥ pracuritājñānaṃ dadhānaṃ sadā |enaṃ kevalamātmano vidadhataṃ (venaṃ samānaṃ) venopamānaṃ guṇaiḥsvānandaṃ gamayet kathaṃ gaṇapatirdūnaṃ bhavābdheḥparam || 37||

दुर्वारस्मयदुर्भरासुरवराखर्वायितौजोशुजागरस्किन्दितसार्वलौकिकविपन्निर्वापणे धूर्वहम् ।अर्वाचीनवचोविचारविभवान्निर्वाच्यतेजोभरंशर्वाणीतनयं भजेऽहमनिशं सर्वापदुच्छित्तये ॥ ३८॥

durvārasmayadurbharāsuravarākharvāyitaujośujāgaraskinditasārvalaukikavipannirvāpaṇe dhūrvaham |arvācīnavacovicāravibhavānnirvācyatejobharaṃśarvāṇītanayaṃ bhaje'hamaniśaṃ sarvāpaducchittaye || 38||

यल्लालेखितमब्जजेन यदतिक्षुल्लात्मकं मे धनंतल्लाभः स कियानतः करटवन्मल्लाकृतिः साम्प्रतम् ।बल्लालाभिधया वसन् बलिपुरे फुल्लं चिरप्रोल्लसद्धल्लातात्मकलेवरोऽतिविपुलामुल्लासयाशु श्रियम् ॥ ३९॥

yallālekhitamabjajena yadatikṣullātmakaṃ me dhanaṃtallābhaḥ sa kiyānataḥ karaṭavanmallākṛtiḥ sāmpratam |ballālābhidhayā vasan balipure phullaṃ ciraprollasaddhallātātmakalevaro'tivipulāmullāsayāśu śriyam || 39||

स्फाराकारधराधराधरजगद्भाराद्विनिर्गत्वरैस्तारान्तर्गतमौक्तिकैरिव नखैरारादुपारञ्जितौधीरावाश्रितरक्षणेऽब्जयुगलाकारावरातिष्वतिक्रूरावत्यरुणौ गणेशचरणावाराधयामो हदि ॥ ४०॥

sphārākāradharādharādharajagadbhārādvinirgatvaraistārāntargatamauktikairiva nakhairārādupārañjitaudhīrāvāśritarakṣaṇe'bjayugalākārāvarātiṣvatikrūrāvatyaruṇau gaṇeśacaraṇāvārādhayāmo hadi || 40||

॥ इति श्रीनिर्वेदपद्धतिः ।

|| iti śrīnirvedapaddhatiḥ |

यो मानेन मदेन मुग्धहृदयो हेमादिना वा नरो (वा मानवो)नामाप्यस्य कदापि न स्मर सकृत् क्षेमाय हे मानस ।सीमापेतगुणाकरं गणपतिं सोमार्धचूडामणिंकामातीतफलप्रदाननिपुणं भूमानमेवाश्रय ॥ ४१॥

yo mānena madena mugdhahṛdayo hemādinā vā naro (vā mānavo)nāmāpyasya kadāpi na smara sakṛt kṣemāya he mānasa |sīmāpetaguṇākaraṃ gaṇapatiṃ somārdhacūḍāmaṇiṃkāmātītaphalapradānanipuṇaṃ bhūmānamevāśraya || 41||

वित्तात् प्राक्तनजन्मपुण्यशकलायत्तादपि क्षुल्लकान्मत्ता ये मनुजा न तान् वयममी वृत्तावपेक्षामहे ।तत्तादृक्करुणाकटाक्षमहिमायत्तोहमिच्छातिगांवित्ताधीशसखात्मजो मम सदा दत्तामभित्तां श्रियम् ॥ ४२॥ (दत्तामखण्डां)

vittāt prāktanajanmapuṇyaśakalāyattādapi kṣullakānmattā ye manujā na tān vayamamī vṛttāvapekṣāmahe |tattādṛkkaruṇākaṭākṣamahimāyattohamicchātigāṃvittādhīśasakhātmajo mama sadā dattāmabhittāṃ śriyam || 42|| (dattāmakhaṇḍāṃ)

कालं दैत्यकुलस्य देवपरिषत्पालं दयालुं फणिप्रालम्बाच्चललम्बि मञ्जुलमणीमालं सलीलं निजे ।लोलं गण्डतले नुदन्तमसकृल्लोलम्बजालं जगन्मूलं दूरनिवारिताश्रितजनाभीलं गणेशं नुमः ॥ ४३॥

kālaṃ daityakulasya devapariṣatpālaṃ dayāluṃ phaṇiprālambāccalalambi mañjulamaṇīmālaṃ salīlaṃ nije |lolaṃ gaṇḍatale nudantamasakṛllolambajālaṃ jaganmūlaṃ dūranivāritāśritajanābhīlaṃ gaṇeśaṃ numaḥ || 43||

कार्याकार्यविचारणां विजहता नार्यादिषु भ्राम्यतानार्याचारकृता स्थितेन विबुधाचार्यादृते दुर्मते । (विबुधाचार्याहिते)धैर्याद् दुश्चरितं मयान्वहमहोऽकार्यात्मने द्रुह्यतासूर्यापत्यजभीः कथं गणपतेस्तार्या कथामन्तरा ॥ ४४॥

kāryākāryavicāraṇāṃ vijahatā nāryādiṣu bhrāmyatānāryācārakṛtā sthitena vibudhācāryādṛte durmate | (vibudhācāryāhite)dhairyād duścaritaṃ mayānvahamaho'kāryātmane druhyatāsūryāpatyajabhīḥ kathaṃ gaṇapatestāryā kathāmantarā || 44||

धीहान्यासकृदार्जितं महदघं मोहान्मुहुः शीलितंदेहात्मभ्रमतः पुनर्बहुविधद्रोहादपारीकृतम् ।स्वाहानाथवदुप्रतापजनकं हा हा कथं तं सहेदेहाति नरकोद्भवं गणपतेरीहा पदाब्जे न चेत् ॥ ४५॥

dhīhānyāsakṛdārjitaṃ mahadaghaṃ mohānmuhuḥ śīlitaṃdehātmabhramataḥ punarbahuvidhadrohādapārīkṛtam |svāhānāthavadupratāpajanakaṃ hā hā kathaṃ taṃ sahedehāti narakodbhavaṃ gaṇapaterīhā padābje na cet || 45||

अन्यायोपगताल्पवित्तमहितम्मन्यानवन्यां मृगावन्या मित्रमरीचिकामिव महोदन्याः सदोपासते ।धन्या एव वयं भवेम यदि नस्तन्यादुमानन्दनोविन्यासं नयनाञ्चलस्य न ततो मन्यामहेऽन्यां श्रियम् ॥ ४६॥

anyāyopagatālpavittamahitammanyānavanyāṃ mṛgāvanyā mitramarīcikāmiva mahodanyāḥ sadopāsate |dhanyā eva vayaṃ bhavema yadi nastanyādumānandanovinyāsaṃ nayanāñcalasya na tato manyāmahe'nyāṃ śriyam || 46||

कादाचित्कसुखावहाल्पविषयास्वादाय गोदारणा (गोदारणानि हलानि)न्यादायात्र रतः फलैर्विरहितः कैदारिके कर्मणि ।पादावाश्रयतेऽथ चेद्गणपते र्दास्यतः स्वकाममित्यादावेव कुतः श्रयेन्न मतिमान् खेदानपास्येतरान् ॥ ४७॥

kādācitkasukhāvahālpaviṣayāsvādāya godāraṇā (godāraṇāni halāni)nyādāyātra rataḥ phalairvirahitaḥ kaidārike karmaṇi |pādāvāśrayate'tha cedgaṇapate rdāsyataḥ svakāmamityādāveva kutaḥ śrayenna matimān khedānapāsyetarān || 47||

नालीकासनवासवादिदिविषन्मौलीड्यकल्पद्रुपु श्लोक समे अस् २७ष्पालीगर्भदलान्तरालविगल द्धूलीमधूलीभृतम् ।केलीलोलविशालकर्णयुगलीतालीधुतालीव्रजैर्वालीढं करटोद्गतैर्भज मनो कालीसुताङ् घ्रिद्वयम् ॥ ४८॥

nālīkāsanavāsavādidiviṣanmaulīḍyakalpadrupu śloka same as 27ṣpālīgarbhadalāntarālavigala ddhūlīmadhūlībhṛtam |kelīlolaviśālakarṇayugalītālīdhutālīvrajairvālīḍhaṃ karaṭodgatairbhaja mano kālīsutāṅ ghridvayam || 48||

पञ्चानां वियदाशुगाग्न्युदभुवां सञ्चारिणां सञ्चये (सञ्चारिणीनां चये)चिञ्चातुल्यकलेवरेऽत्र हृदय त्वं चापलं मा कृथाः ।मुञ्चाहन्तां च ममतां जडात्मनि किञ्चाद्वयं चिन्मयंस्वं चामुं च गणाधिनाथमपृथक् किन्त्वात्मना चिन्तय ॥ ४९॥

pañcānāṃ viyadāśugāgnyudabhuvāṃ sañcāriṇāṃ sañcaye (sañcāriṇīnāṃ caye)ciñcātulyakalevare'tra hṛdaya tvaṃ cāpalaṃ mā kṛthāḥ |muñcāhantāṃ ca mamatāṃ jaḍātmani kiñcādvayaṃ cinmayaṃsvaṃ cāmuṃ ca gaṇādhināthamapṛthak kintvātmanā cintaya || 49||

भूतस्तोममयं शरीरमयि मा चेतः स्थिरं चिन्तयख्यातस्तस्य लयो यथा हि बदरीमूतस्य बन्धात्यये ।भ्रातर्न स्मर नश्वरं दिशति यः प्रीतः पदं शाश्वतंजातप्रीतिरुपाश्रयाशु गिरिजापोतस्य पादाम्बुजम् ॥ ५०॥

bhūtastomamayaṃ śarīramayi mā cetaḥ sthiraṃ cintayakhyātastasya layo yathā hi badarīmūtasya bandhātyaye |bhrātarna smara naśvaraṃ diśati yaḥ prītaḥ padaṃ śāśvataṃjātaprītirupāśrayāśu girijāpotasya pādāmbujam || 50||

॥ इति श्रीवैराग्यपद्धतिः ।

|| iti śrīvairāgyapaddhatiḥ |

सव्याङ्कस्थितया स्वया दयितया निर्व्याजकारुण्ययाभव्याम्भोरुहवक्त्रया सरसया सव्याजमालिङ्गितः ।नव्याशोकदलातिमञ्जुलतनुच्छव्या भवव्याधिहाहाशाधिपवन्दितः सपदि मामव्यादुमानन्दनः ॥ ५१॥

savyāṅkasthitayā svayā dayitayā nirvyājakāruṇyayābhavyāmbhoruhavaktrayā sarasayā savyājamāliṅgitaḥ |navyāśokadalātimañjulatanucchavyā bhavavyādhihāhāśādhipavanditaḥ sapadi māmavyādumānandanaḥ || 51||

नारीमतले दधानमखिलाधारीभवन्ती धृतिंसूरीन्द्रैः सनकादिभिर्नुतगुणं हारीभवद्भोगिनम् ।स्फारीभूतकराञ्चलेन दनुजं गौरीगृहं चारु सिन्दूरीकृत्य विचर्चिताखिलतनुं नारीगणेशं भजे ॥ ५२॥

nārīmatale dadhānamakhilādhārībhavantī dhṛtiṃsūrīndraiḥ sanakādibhirnutaguṇaṃ hārībhavadbhoginam |sphārībhūtakarāñcalena danujaṃ gaurīgṛhaṃ cāru sindūrīkṛtya vicarcitākhilatanuṃ nārīgaṇeśaṃ bhaje || 52||

शुण्डादण्डगृहीतदन्तमुसलोचण्डाभिघातोद्गतैश्चण्डांशुपतितैः सुरालयमणीषण्डार्जितैर्यः कणैः ।पिण्डालतकमाकलय्य शशिनः खण्डामृतेनात्मनश्चण्डातं रमणीमणेरकृत वेतण्डाननः पातु नः ॥ ५३॥ (पातु सः)

śuṇḍādaṇḍagṛhītadantamusalocaṇḍābhighātodgataiścaṇḍāṃśupatitaiḥ surālayamaṇīṣaṇḍārjitairyaḥ kaṇaiḥ |piṇḍālatakamākalayya śaśinaḥ khaṇḍāmṛtenātmanaścaṇḍātaṃ ramaṇīmaṇerakṛta vetaṇḍānanaḥ pātu naḥ || 53|| (pātu saḥ)

वामं भूमितले निधाय भुवनक्षेमं दिशन्तं सदाश्रीमन्तं परमुन्नमय्य चरणं कामं नटन्तं मुदा ।सोमं शेखरिताच्छकैतकदलक्षामं दधानं बहुव्यामं पन्नगभोगनिर्मलतरक्षौमं वसानं भजे ॥ ५४॥ (गणेशं भजे)

vāmaṃ bhūmitale nidhāya bhuvanakṣemaṃ diśantaṃ sadāśrīmantaṃ paramunnamayya caraṇaṃ kāmaṃ naṭantaṃ mudā |somaṃ śekharitācchakaitakadalakṣāmaṃ dadhānaṃ bahuvyāmaṃ pannagabhoganirmalatarakṣaumaṃ vasānaṃ bhaje || 54|| (gaṇeśaṃ bhaje)

एलागन्धिमदाम्बुचुम्बिमधुलिण्मालापनोदोद्यतंस्थूलात्मीयकपोलमण्डलचलत्तालानुकारिश्रुतिम् ।हेलाक्षिप्तगिरीन्द्रजास्तनतटीचेलाञ्चलं चारु शुण्डालापीतपयोधरं गणपतिं बालाकृतिं भावये ॥ ५५॥

elāgandhimadāmbucumbimadhuliṇmālāpanododyataṃsthūlātmīyakapolamaṇḍalacalattālānukāriśrutim |helākṣiptagirīndrajāstanataṭīcelāñcalaṃ cāru śuṇḍālāpītapayodharaṃ gaṇapatiṃ bālākṛtiṃ bhāvaye || 55||

फालाक्षस्य शिरस्यमयतटिनीवेलास लीलावशात्कूलाघातविहारलोलशिरसा कालारिणा वारितः । (विलासलोलशिरसा)आलापानपरिस्फुटाक्षरपदान खेलावशादुगिरन्लालामौक्तिकमण्डितोऽवतु गणेट् बालाब्जमौलिः शिशुः ॥ ५६॥

phālākṣasya śirasyamayataṭinīvelāsa līlāvaśātkūlāghātavihāralolaśirasā kālāriṇā vāritaḥ | (vilāsalolaśirasā)ālāpānaparisphuṭākṣarapadāna khelāvaśādugiranlālāmauktikamaṇḍito'vatu gaṇeṭ bālābjamauliḥ śiśuḥ || 56||

आजानोज्वलपद्मरागनिकरैरोजायमानं जवात्बीजापूरधिया सुमेरुमहरद्यो जातमात्रः पुरा ।मा जानाहि फलं त्यजामुमिति तत्याजाद्रिराजात्मजापूजापूर्ववचोभरैरवतु मां राजार्धमौलिर्विभुः ॥ ५७॥

ājānojvalapadmarāganikarairojāyamānaṃ javātbījāpūradhiyā sumerumaharadyo jātamātraḥ purā |mā jānāhi phalaṃ tyajāmumiti tatyājādrirājātmajāpūjāpūrvavacobharairavatu māṃ rājārdhamaulirvibhuḥ || 57||

(१)चण्डीशात्मभवो गिरामथितमत्स्यण्डीमदश्चण्डपाषण्डीयप्रकरापहोऽमृतधुनीडिण्डीरपाण्डुप्रभः ।भिण्डीपालमुखायुधैररिशिरःखण्डीकृतौ पण्डितोदुण्डी राजति वारणासिपुरि वेतण्डीयतुण्डः प्रभुः ॥ ५८॥

(1)caṇḍīśātmabhavo girāmathitamatsyaṇḍīmadaścaṇḍapāṣaṇḍīyaprakarāpaho'mṛtadhunīḍiṇḍīrapāṇḍuprabhaḥ |bhiṇḍīpālamukhāyudhairariśiraḥkhaṇḍīkṛtau paṇḍitoduṇḍī rājati vāraṇāsipuri vetaṇḍīyatuṇḍaḥ prabhuḥ || 58||

माता यस्य नगाधिराजतनया ख्याता पिता शङ्करोभ्राताशेषसुराधिराजपृतनानेता हतारिखजः ।गीता यस्य कथा निजेन्दुवदनानातानपेतैः सुरैर्नीता गेयपदं सदा भवतु सन्त्राता समेतापदः ॥ ५९॥

mātā yasya nagādhirājatanayā khyātā pitā śaṅkarobhrātāśeṣasurādhirājapṛtanānetā hatārikhajaḥ |gītā yasya kathā nijenduvadanānātānapetaiḥ surairnītā geyapadaṃ sadā bhavatu santrātā sametāpadaḥ || 59||

क्षामात्युज्ज्वलफालमूलकलितश्यामाभिको भास्करस्तोमाहङ्कृतिमोचकामितमहस्थेमाभिरामाकृतिः ।वामाङ्कस्थितवल्लभाख्यदयितानामाङ्कनामा विभुर्मामानन्दयतु स्वभक्तनिहितप्रेमा स सोमात्मजः ॥ ६०॥

kṣāmātyujjvalaphālamūlakalitaśyāmābhiko bhāskarastomāhaṅkṛtimocakāmitamahasthemābhirāmākṛtiḥ |vāmāṅkasthitavallabhākhyadayitānāmāṅkanāmā vibhurmāmānandayatu svabhaktanihitapremā sa somātmajaḥ || 60||

॥ इति श्रीस्वरूपपद्धतिः ।१\। चण्डीशप्रथमात्मजं मधुरमत्स्थण्डीय खण्डीभवझुण्डीति प्रथिताख्ययावपटलीपण्डीकृता दक्षिणम् ।भिण्डीपालमुखायुधैर्निहतपाषण्डीयषण्डस्तण्डीत्यादिमुनीडितं कलितवेतण्डीयवक्त्रं भजे ॥

|| iti śrīsvarūpapaddhatiḥ | 1\| caṇḍīśaprathamātmajaṃ madhuramatsthaṇḍīya khaṇḍībhavajhuṇḍīti prathitākhyayāvapaṭalīpaṇḍīkṛtā dakṣiṇam |bhiṇḍīpālamukhāyudhairnihatapāṣaṇḍīyaṣaṇḍastaṇḍītyādimunīḍitaṃ kalitavetaṇḍīyavaktraṃ bhaje ||

पाकारातिमुखामरेड्यचरितं नाकारिवर्गच्छिदंस्तोकात्मीयजनाभिपूजनविधिस्वीकारतुष्टाशयम् ।तोकाकारमृषेः सुरेन्द्रललनालोकाभिगीतामितश्लोकामेयगुणं भजेम सदयालोकावितार्थिव्रजम् ॥ ६१॥

pākārātimukhāmareḍyacaritaṃ nākārivargacchidaṃstokātmīyajanābhipūjanavidhisvīkāratuṣṭāśayam |tokākāramṛṣeḥ surendralalanālokābhigītāmitaślokāmeyaguṇaṃ bhajema sadayālokāvitārthivrajam || 61||

दोर्भिः स्वैर्दशभिर्धृतायुध विभो गीर्भिर्मुनीन्द्रैःकृताशीभिः सन्नुत दीनरक्षणमहाधूर्भिर्बृहत्कन्धर ।नौभिन्ला जलधौ यथैवमतगतेभिः परीता दयापूर्भिर्दृष्टिभिरेव देव विषयाभिन्धि सिन्धुद्विषन् ॥ ६२॥

dorbhiḥ svairdaśabhirdhṛtāyudha vibho gīrbhirmunīndraiḥkṛtāśībhiḥ sannuta dīnarakṣaṇamahādhūrbhirbṛhatkandhara |naubhinlā jaladhau yathaivamatagatebhiḥ parītā dayāpūrbhirdṛṣṭibhireva deva viṣayābhindhi sindhudviṣan || 62||

दम्यामिन्द्रियसन्ततिं सपदि संयम्यान्तरब्जं समुनम्यास्मिन् सनकादियोगिपरिषद्गम्याभिगम्या सताम् ।कृस्याद्यजभवान्तसर्वजनिमन्नम्यास्तु मे श्रेयसेशम्या पूजयतामभीष्टवरदा रम्या परा देवता ॥ ६३॥

damyāmindriyasantatiṃ sapadi saṃyamyāntarabjaṃ samunamyāsmin sanakādiyogipariṣadgamyābhigamyā satām |kṛsyādyajabhavāntasarvajanimannamyāstu me śreyaseśamyā pūjayatāmabhīṣṭavaradā ramyā parā devatā || 63||

सत्यं ब्रह्म सनातनं श्रुतिशिरःस्तुत्यं मुनीन्द्रहृदानित्यं ध्येयमधीनुवारिधिसभं नृत्यं वितन्वत् सदा ।चित्यंशे सदृशेऽपि यत् किल परागित्यंशभेदास्पदंप्रत्यञ्चं विदधातु मां प्रकृतिवैकृत्यंशमुक्तं चिरात् ॥ ६४॥

satyaṃ brahma sanātanaṃ śrutiśiraḥstutyaṃ munīndrahṛdānityaṃ dhyeyamadhīnuvāridhisabhaṃ nṛtyaṃ vitanvat sadā |cityaṃśe sadṛśe'pi yat kila parāgityaṃśabhedāspadaṃpratyañcaṃ vidadhātu māṃ prakṛtivaikṛtyaṃśamuktaṃ cirāt || 64||

तातोऽब्धेरुदितं विषं ननु पिबन् ख्यातोरुहालाहलंगीतोऽभूदखिलैरितीव स यतो जातोऽयमेवाधुना ।(?) वातोच्चालितवीचिचुम्बितनभाः स्फीतो विषाणां निधिःपीतो येन तमाश्रये मम सदा नातोऽन्यदैवं क्वचित् ॥ ६५॥

tāto'bdheruditaṃ viṣaṃ nanu piban khyātoruhālāhalaṃgīto'bhūdakhilairitīva sa yato jāto'yamevādhunā |(?) vātoccālitavīcicumbitanabhāḥ sphīto viṣāṇāṃ nidhiḥpīto yena tamāśraye mama sadā nāto'nyadaivaṃ kvacit || 65||

कानीनेन सहारचय्य समयं मौनीश्वरेणाक्षराम् ।धानीकृत्य रदं निजं कटमदोदानीरयन द्योसदा ।(२) स्थानीभूतगिरेस्तटेऽलिखत यो मानी महाभारतंयानीमं शरणं श्रितार्थिजनसन्तानीभवन्तं विभुम् ॥ ६६॥

kānīnena sahāracayya samayaṃ maunīśvareṇākṣarām |dhānīkṛtya radaṃ nijaṃ kaṭamadodānīrayana dyosadā |(2) sthānībhūtagirestaṭe'likhata yo mānī mahābhārataṃyānīmaṃ śaraṇaṃ śritārthijanasantānībhavantaṃ vibhum || 66||

अन्याशक्यविनिग्रही समितिमूर्धन्याविमौ दानवौहन्यादेवनरान्तकाविति सुरैर्मुन्यादिभिर्नाथितः ।नन्यायाभिमुखौ जघान गदयाशन्या यथेन्द्रो गिरीन्तन्यादेष महोत्कटः शुभमिहानन्याश्रयस्याशु मे ॥ ६७॥

anyāśakyavinigrahī samitimūrdhanyāvimau dānavauhanyādevanarāntakāviti surairmunyādibhirnāthitaḥ |nanyāyābhimukhau jaghāna gadayāśanyā yathendro girīntanyādeṣa mahotkaṭaḥ śubhamihānanyāśrayasyāśu me || 67||

कृन्तात्तीक्ष्णतरेण सर्वजगदत्यन्तार्तिदान दानवान्दन्ताग्रेण मृगाधिभूरिव नखैर्दन्तावलान् संहरन् ।सन्तापं जगतां जहार जनतायन्ता नियन्ता धियांभिन्तामेष गजाननः सपदि मे चिन्तां दुरन्तामिमाम् ॥ ६८॥

kṛntāttīkṣṇatareṇa sarvajagadatyantārtidāna dānavāndantāgreṇa mṛgādhibhūriva nakhairdantāvalān saṃharan |santāpaṃ jagatāṃ jahāra janatāyantā niyantā dhiyāṃbhintāmeṣa gajānanaḥ sapadi me cintāṃ durantāmimām || 68||

चीटी यस्य पुरन्दरादिदिविषत्कोटीभिरभ्यर्च्यतेखेटीभिचरितं सुरावनिरूहां वाटीषु जेगीयते ।धाटी यस्य रणेषु दैत्यनिवहोत्पाटी गणेशः स मेघोटीभावितमूषिकोऽधपटलोच्चाटी भवत्वञ्जसा ॥ ६९॥

cīṭī yasya purandarādidiviṣatkoṭībhirabhyarcyatekheṭībhicaritaṃ surāvanirūhāṃ vāṭīṣu jegīyate |dhāṭī yasya raṇeṣu daityanivahotpāṭī gaṇeśaḥ sa meghoṭībhāvitamūṣiko'dhapaṭaloccāṭī bhavatvañjasā || 69||

पूषा यन्महमा जितोऽनुदिवसं काषायमालम्बतेदोषानायक एष यस्य ममसरतोषाय भूषायते ।आषाढान्तरमाश्रितं ननु भिया मेषाधिरूढं महः (मेषाधिरूढं महः वह्निः)शेषाणां गणनायकानुकरणे केषां परेषां महः ॥ ७०॥

pūṣā yanmahamā jito'nudivasaṃ kāṣāyamālambatedoṣānāyaka eṣa yasya mamasaratoṣāya bhūṣāyate |āṣāḍhāntaramāśritaṃ nanu bhiyā meṣādhirūḍhaṃ mahaḥ (meṣādhirūḍhaṃ mahaḥ vahniḥ)śeṣāṇāṃ gaṇanāyakānukaraṇe keṣāṃ pareṣāṃ mahaḥ || 70||

॥ इति श्रीगुणानुवर्णनपद्धतिः समाप्ता ।

|| iti śrīguṇānuvarṇanapaddhatiḥ samāptā |

कन्तावाहितसायके मुनिवधूरन्ताहिहन्ता मुनेगन्तासीति गिरा सहस्रभगतां चिन्ताकुलोऽभ्येत्य यम् ।क्षन्तारं स्वजनागसां गुरुगिरा हन्तारमप्यहसांसन्तापं विजही भजे गणपतिं चिन्तामणिं नाम तम् ॥ ७१॥

kantāvāhitasāyake munivadhūrantāhihantā munegantāsīti girā sahasrabhagatāṃ cintākulo'bhyetya yam |kṣantāraṃ svajanāgasāṃ gurugirā hantāramapyahasāṃsantāpaṃ vijahī bhaje gaṇapatiṃ cintāmaṇiṃ nāma tam || 71||

बन्धूकस्तबकारुणं रणमहीगं धूलिधूम्राननाभं धूम्राक्षविमर्दन शरगणैः सिन्धूत्तमाङ्गच्छिदम् ।अन्धूकृत्य निपीय पुष्करतटे सिन्धून् क्षिपन्तं श्रिताघं धून्वन्तमशेषमाश्रय गणेशं धूमकेतुं मनः ॥ ७२॥

bandhūkastabakāruṇaṃ raṇamahīgaṃ dhūlidhūmrānanābhaṃ dhūmrākṣavimardana śaragaṇaiḥ sindhūttamāṅgacchidam |andhūkṛtya nipīya puṣkarataṭe sindhūn kṣipantaṃ śritāghaṃ dhūnvantamaśeṣamāśraya gaṇeśaṃ dhūmaketuṃ manaḥ || 72||

मासे भाद्रपदे जयोत्तरतिथावासेवकेभ्यो निजावासे कल्पितदिव्यमोदकभरपासेन पूर्णोदरः ।न्यासे प्रस्खलितः पदोः कृतपरीहासे विधौ यः सदाह्रासेनामुमयोजयन्मम रिपुत्रासे स सन्नातु ॥ ७३॥

māse bhādrapade jayottaratithāvāsevakebhyo nijāvāse kalpitadivyamodakabharapāsena pūrṇodaraḥ |nyāse praskhalitaḥ padoḥ kṛtaparīhāse vidhau yaḥ sadāhrāsenāmumayojayanmama riputrāse sa sannātu || 73||

वारीशोदरसम्भृतानि सहसा वारीणि यः पुष्करेणोरीकृत्य नभस्थले कणतयोगारीचकार क्षणात् ।स्फारीभूतमदान् दुरासदमुखान्योऽरीरिषदानवान्भीरीढारहितानसावुदयतां पारीन्द्रवाहो हृदि ॥ ७४॥

vārīśodarasambhṛtāni sahasā vārīṇi yaḥ puṣkareṇorīkṛtya nabhasthale kaṇatayogārīcakāra kṣaṇāt |sphārībhūtamadān durāsadamukhānyo'rīriṣadānavānbhīrīḍhārahitānasāvudayatāṃ pārīndravāho hṛdi || 74||

आपातालविसारितोयभरितं पापाशयं यः पुराकूपाकारकूपारस्थ महासुरं कलितसन्तापातिरेकं नृणाम् ।कोपादन्तरुदं चिराय गमयन व्यापादयामास यःसोऽपायानवधूय पातु सततं नीपालयानन्दनः ॥ ७५॥

āpātālavisāritoyabharitaṃ pāpāśayaṃ yaḥ purākūpākārakūpārastha mahāsuraṃ kalitasantāpātirekaṃ nṛṇām |kopādantarudaṃ cirāya gamayana vyāpādayāmāsa yaḥso'pāyānavadhūya pātu satataṃ nīpālayānandanaḥ || 75||

रुद्राणीभुजमण्डलाहितशिरा निद्रामशेषावनोनिद्रामाश्रितनैजभोगजनितां मुद्रापयन् यः पुरा ।छिद्रान्वेषणतत्परं दिवि जवाद्विद्राणमध्याहनत्सदाश्मं च मयासुरं वितनुताद्भद्राण्यमुद्राणि नः ॥ ७६॥

rudrāṇībhujamaṇḍalāhitaśirā nidrāmaśeṣāvanonidrāmāśritanaijabhogajanitāṃ mudrāpayan yaḥ purā |chidrānveṣaṇatatparaṃ divi javādvidrāṇamadhyāhanatsadāśmaṃ ca mayāsuraṃ vitanutādbhadrāṇyamudrāṇi naḥ || 76||

छायाकारमुपागतं कुहनया कायानुवृत्तं महोच्छायादद्रितटात स्वमुन्मुखमपाधायाथ देहं पतन् ।आयासेन विनावधीद् गिरितटे मायाविनं दानवंपायादेष गणाधिपोऽतिविषमप्रायादपायात् स माम् ॥ ७७॥

chāyākāramupāgataṃ kuhanayā kāyānuvṛttaṃ mahocchāyādadritaṭāta svamunmukhamapādhāyātha dehaṃ patan |āyāsena vināvadhīd giritaṭe māyāvinaṃ dānavaṃpāyādeṣa gaṇādhipo'tiviṣamaprāyādapāyāt sa mām || 77||

क्षोणीकोणगता यदस्रकणिकाः प्राणीभवन्त्यो धनुबाणीतूणधरी यथैव स इति श्रेणीभवन्ति स्म तम् ।शाणीघृष्टशरक्षतद्विषदसृग्वेणी निपीयाशुगद्रोणीभिर्व्यजयद्रिपूनवतु शर्वाणीसुतो नश्चिरम् ॥ ७८॥

kṣoṇīkoṇagatā yadasrakaṇikāḥ prāṇībhavantyo dhanubāṇītūṇadharī yathaiva sa iti śreṇībhavanti sma tam |śāṇīghṛṣṭaśarakṣatadviṣadasṛgveṇī nipīyāśugadroṇībhirvyajayadripūnavatu śarvāṇīsuto naściram || 78||

विप्रश्रेष्ठवरेण्यगीतनिगमानुप्रश्नसम्भावितस्वप्रत्युक्तिसुधाव्यमानससरोवप्रक्रियोल्लासिनम् ।अप्रत्यक्षपरात्मभावविशयाद्यप्रत्ययोद्भावनाद्यप्रक्षिप्तिविहारिणं गणपतिं क्षिप्रप्रसादं भजे ॥ ७९॥

vipraśreṣṭhavareṇyagītanigamānupraśnasambhāvitasvapratyuktisudhāvyamānasasarovaprakriyollāsinam |apratyakṣaparātmabhāvaviśayādyapratyayodbhāvanādyaprakṣiptivihāriṇaṃ gaṇapatiṃ kṣipraprasādaṃ bhaje || 79||

रक्षार्थं सुधियां दुरीहपरिषच्छिक्षार्थमप्येत्य यस्थ्यक्षापत्यतनुं ददाह दनुजान कक्षानिवोषर्बुधः ।यक्षाधीशजलेश्वरान्तकसुराध्यक्षान् ररक्षार्दितान्ऋक्षाधीशकलाधरः स भगवान् रक्षापरोक्षोऽस्तु मे ॥ ८०॥

rakṣārthaṃ sudhiyāṃ durīhapariṣacchikṣārthamapyetya yasthyakṣāpatyatanuṃ dadāha danujāna kakṣānivoṣarbudhaḥ |yakṣādhīśajaleśvarāntakasurādhyakṣān rarakṣārditānṛkṣādhīśakalādharaḥ sa bhagavān rakṣāparokṣo'stu me || 80||

॥ इति श्रीचारित्रपद्धतिः ।

|| iti śrīcāritrapaddhatiḥ |

तालाकरकाराञ्चलप्रविलसच्छूलाग्रभिन्न द्विषस्फालाय क्षणचूक्षिताखिलमहीचेलाय लीलावशात् ।कूलाघातविशीर्णमूलविचलद्वेलाचलाय स्वयंव्यालामयवपुर्धराय गिरिजाबालाय तुभ्यं नमः ॥ ८१॥

tālākarakārāñcalapravilasacchūlāgrabhinna dviṣasphālāya kṣaṇacūkṣitākhilamahīcelāya līlāvaśāt |kūlāghātaviśīrṇamūlavicaladvelācalāya svayaṃvyālāmayavapurdharāya girijābālāya tubhyaṃ namaḥ || 81||

वीणातापसगीयमानभुवनत्राणापदानाय सच्छ्रेणावर्पितकामनाविषयकल्याणाय भूयो नतिम् ।एणाङ्कार्भकमौलये वितनुमः शोणारविन्दोज्ज्वलेपाणावाहितमोदकाय सुमनोबाणारिडिम्भाय ते ॥ ८२॥

vīṇātāpasagīyamānabhuvanatrāṇāpadānāya sacchreṇāvarpitakāmanāviṣayakalyāṇāya bhūyo natim |eṇāṅkārbhakamaulaye vitanumaḥ śoṇāravindojjvalepāṇāvāhitamodakāya sumanobāṇāriḍimbhāya te || 82||

हाहाद्यैरुपवीणिताद्भुतगुणव्यूहाय वैहायसैव्योहारैनिङ्गमान्तगैर्विबुधसन्दोहाभिनन्द्यात्मने ।बाहापङ्क्तिशिखोद्गलन्मदपरीवाहानुमिश्रश्रवोजाहामन्दमरन्दसौरभलसद्देहाय भूयो नमः (?) ॥ ८३॥

hāhādyairupavīṇitādbhutaguṇavyūhāya vaihāyasaivyohārainiṅgamāntagairvibudhasandohābhinandyātmane |bāhāpaṅktiśikhodgalanmadaparīvāhānumiśraśravojāhāmandamarandasaurabhalasaddehāya bhūyo namaḥ (?) || 83||

रुष्टा या जगदेव भस्म कुरुते तुष्टा तु सिद्धीर्ददात्यष्टावष्यथ यत्पदाब्जयुगलौजुष्टो विरक्त्या यदा ।हृष्टास्मै वितरत्यनन्यसुलभामिष्टां गतिं शाश्वतींकष्टापायकृते भजे श्रुतिशिखोदुष्टां परां देवताम् ॥ ८४॥

ruṣṭā yā jagadeva bhasma kurute tuṣṭā tu siddhīrdadātyaṣṭāvaṣyatha yatpadābjayugalaujuṣṭo viraktyā yadā |hṛṣṭāsmai vitaratyananyasulabhāmiṣṭāṃ gatiṃ śāśvatīṃkaṣṭāpāyakṛte bhaje śrutiśikhoduṣṭāṃ parāṃ devatām || 84||

धर्माधर्मविवेचनेऽप्यचतुरो दुर्मार्गगामी सदाकर्मापेक्षफलप्रदाननुसरन् शर्माप्नुयां किं कदा ।नर्मालोकनमात्रतोऽस्तदुरितं निर्माय सर्वार्थदंधर्मार्तोऽभ्रमिव व्रजामि शरणं भर्माद्रिचापात्मजम् ॥ ८५॥ (भर्म हेम)

dharmādharmavivecane'pyacaturo durmārgagāmī sadākarmāpekṣaphalapradānanusaran śarmāpnuyāṃ kiṃ kadā |narmālokanamātrato'staduritaṃ nirmāya sarvārthadaṃdharmārto'bhramiva vrajāmi śaraṇaṃ bharmādricāpātmajam || 85|| (bharma hema)

विन्ध्याद्रिस्मयहारिणा घटभुवा वन्ध्यावलेपाधिनायं ध्यात्वाधिगता कला न यदि को रुन्ध्यादतोऽन्यः पुमान् ।सन्ध्याकारिमहागिरि जलनिधि बन्ध्याद्गणेशेशंतं ध्यायेम भवाब्धिमद्य भगवन् सन्ध्याशु नागानन ॥ ८६॥

vindhyādrismayahāriṇā ghaṭabhuvā vandhyāvalepādhināyaṃ dhyātvādhigatā kalā na yadi ko rundhyādato'nyaḥ pumān |sandhyākārimahāgiri jalanidhi bandhyādgaṇeśeśaṃtaṃ dhyāyema bhavābdhimadya bhagavan sandhyāśu nāgānana || 86||

श्रुत्वा दैत्यगणावृतं त्रिभुवनं मत्वा परावध्यतांगत्वा काश्यपसूनुतां युगबलाद्धत्वा रिपूनञ्जसा ।हृत्वा भूमिभरं सुरान् स्थिरपदान् कृत्वा प्रथामागमत्तत्त्वातीतममुं गणेशमसकृन्नत्वा भवेयं कृती ॥ ८७॥

śrutvā daityagaṇāvṛtaṃ tribhuvanaṃ matvā parāvadhyatāṃgatvā kāśyapasūnutāṃ yugabalāddhatvā ripūnañjasā |hṛtvā bhūmibharaṃ surān sthirapadān kṛtvā prathāmāgamattattvātītamamuṃ gaṇeśamasakṛnnatvā bhaveyaṃ kṛtī || 87||

पूर्वाद्रेः शिखरोदितस्य रुचिरश्रीर्वासराधीशितुगौरिण्यमले विभाति तु यथा दूर्वाग्रभागस्थिते ।गीर्वाणेशखगेशमौक्तिकमणिश्रीर्वाब्जरागद्युतिःशापित्य तवाकृतिः स्फुरतु धीकार्वाहिता मेऽनिशं (?) ॥ ८८॥

pūrvādreḥ śikharoditasya ruciraśrīrvāsarādhīśitugauriṇyamale vibhāti tu yathā dūrvāgrabhāgasthite |gīrvāṇeśakhageśamauktikamaṇiśrīrvābjarāgadyutiḥśāpitya tavākṛtiḥ sphuratu dhīkārvāhitā me'niśaṃ (?) || 88||

तुच्छात्यल्पसुखावहेषु विषयेविच्छानुरोधाद्धमन्कच्छापेतभवात्रवान्तरनिशप्रच्छादितात्मा चिरात् ।इच्छातीतफलप्रदं गणपतिं गच्छामि देवं गतिंचिच्छायामतिदिश्य सन्दिशतु मे तच्छाश्वतं वैभवम् ॥ ८९॥

tucchātyalpasukhāvaheṣu viṣayevicchānurodhāddhamankacchāpetabhavātravāntaraniśapracchāditātmā cirāt |icchātītaphalapradaṃ gaṇapatiṃ gacchāmi devaṃ gatiṃcicchāyāmatidiśya sandiśatu me tacchāśvataṃ vaibhavam || 89||

स्वं त्रातुं न भवाम्बुधौ निपतितं तन्त्रादिना पारयेगन्त्रा भाव्यमतोऽन्तकस्य च मया सन्त्रासनस्यान्तिके ।यन्त्रारूढभिवावशं भमति यन्मन्त्राजगत्तं विनाकन्त्रातारमुपैमि को दु भवभीतं त्रातुमीष्टे च माम् ॥ ९०॥

svaṃ trātuṃ na bhavāmbudhau nipatitaṃ tantrādinā pārayegantrā bhāvyamato'ntakasya ca mayā santrāsanasyāntike |yantrārūḍhabhivāvaśaṃ bhamati yanmantrājagattaṃ vinākantrātāramupaimi ko du bhavabhītaṃ trātumīṣṭe ca mām || 90||

सारासारविचारदूरमनसं घोरार्तिसन्दायिसंसाराहिक्षतिजातमोहमगदङ्कारान्तरानाश्रितम् ।तारानाथकलाधराय न चिरादाराच्छरण्यार्थिनंस्फारापारकृपामृतार्णवरसेऽदरानिमग्न कृथाः ॥ ९१॥

sārāsāravicāradūramanasaṃ ghorārtisandāyisaṃsārāhikṣatijātamohamagadaṅkārāntarānāśritam |tārānāthakalādharāya na cirādārāccharaṇyārthinaṃsphārāpārakṛpāmṛtārṇavarase'darānimagna kṛthāḥ || 91||

॥ इति श्रीनतिपद्धतिः ।

|| iti śrīnatipaddhatiḥ |

काशापस्थिततूलजालचपलान् लेशान् सुखानां भजन्आशावेशवशाद्गणेश विवशः केशानजलं वहन् ।ईशापत्य चिरात्त्वदीयचरणाभ्याशावतीगोऽस्म्यहंपाशानाशु विमुच्य में दिश गतिं या शासिता शाश्वती ॥ १२॥

kāśāpasthitatūlajālacapalān leśān sukhānāṃ bhajanāśāveśavaśādgaṇeśa vivaśaḥ keśānajalaṃ vahan |īśāpatya cirāttvadīyacaraṇābhyāśāvatīgo'smyahaṃpāśānāśu vimucya meṃ diśa gatiṃ yā śāsitā śāśvatī || 12||

निर्मायावनिमण्डले जनिमदाः कर्माधिकारं ततोधर्मादुद्गतिमप्यधोगतिमथाधर्माद्ददन्न्यायतः ।दुर्मायावशमेत्य दारसुतभूभौदिलुब्धं कृतःशर्माभासरतं कृथाः कलितनीतिमर्माधिकाराच्च्युतम् ॥ ९३॥

nirmāyāvanimaṇḍale janimadāḥ karmādhikāraṃ tatodharmādudgatimapyadhogatimathādharmāddadannyāyataḥ |durmāyāvaśametya dārasutabhūbhaudilubdhaṃ kṛtaḥśarmābhāsarataṃ kṛthāḥ kalitanītimarmādhikārāccyutam || 93||

वेधा मामककर्मसङ्क्रमवशादाधाजनिं यां तु तांत्रेधा पुत्रकलत्रवित्तममताबाधाददभ्रीकृताम् ।मेधासञ्जननेन भञ्जय जवादेधांसि वह्निर्यथास्वे धामन्यभिरखयाद्य विषयेष्वाधावितं मे मनः ॥ ९४॥

vedhā māmakakarmasaṅkramavaśādādhājaniṃ yāṃ tu tāṃtredhā putrakalatravittamamatābādhādadabhrīkṛtām |medhāsañjananena bhañjaya javādedhāṃsi vahniryathāsve dhāmanyabhirakhayādya viṣayeṣvādhāvitaṃ me manaḥ || 94||

बुद्धिप्रेरणतक्षणेन फलदात् सिद्धिप्रवर्ष जनात्वद्धि प्रापुरबोधसन्तमसजा तद्धि जातद्धी क्षयादञ्जसा ।यद्धित्वा शरणं न मेऽस्ति भुवने तद्धि त्वदद्धिद्वयंविद्धि प्राप्तमिमं जनं गणपते सिद्धिप्रदो मे भव ॥ ९५॥

buddhipreraṇatakṣaṇena phaladāt siddhipravarṣa janātvaddhi prāpurabodhasantamasajā taddhi jātaddhī kṣayādañjasā |yaddhitvā śaraṇaṃ na me'sti bhuvane taddhi tvadaddhidvayaṃviddhi prāptamimaṃ janaṃ gaṇapate siddhiprado me bhava || 95||

तापं भौतिकमुख्यमेत्य बहुविक्षेपं भजन्मानसंकोपं दुर्धनिनां मदोद्धतमधिक्षेपं सदा मर्षयन् ।भो पञ्जास्यसुत त्वमेव गतिरित्यापं भवन्तं परंरूपं दर्शय मेऽधुना त्वमखिलव्यापन्नरक्षाक्षमम् ॥ ९६॥

tāpaṃ bhautikamukhyametya bahuvikṣepaṃ bhajanmānasaṃkopaṃ durdhanināṃ madoddhatamadhikṣepaṃ sadā marṣayan |bho pañjāsyasuta tvameva gatirityāpaṃ bhavantaṃ paraṃrūpaṃ darśaya me'dhunā tvamakhilavyāpannarakṣākṣamam || 96||

द्वेधा कर्मणि चिन्तिते मयि कृपासाधारणी चेन्महोत्सेधापारभवाम्बुधेस्सपदि मां बाधाकरादुद्धर ।क्रोधावेशवशोऽथ चेन्मचि तदा मेधाशिलासन्दितंबोधागाधमहार्णवे झटिति मामाधाय तुष्टो भव ॥ ९७॥

dvedhā karmaṇi cintite mayi kṛpāsādhāraṇī cenmahotsedhāpārabhavāmbudhessapadi māṃ bādhākarāduddhara |krodhāveśavaśo'tha cenmaci tadā medhāśilāsanditaṃbodhāgādhamahārṇave jhaṭiti māmādhāya tuṣṭo bhava || 97||

ईहामात्रतपोभरानविरतं गेहातिसम्पीडितानूहाशेहविचारणास्वकुशलानाहारमात्रार्थिनः ।माहामान्यदयाशा यदि तु नः स्नेहादुदीक्षेस्तदाका हानिर्भवतो गणेश भविता नेहायमस्मानव ॥ ९८॥

īhāmātratapobharānavirataṃ gehātisampīḍitānūhāśehavicāraṇāsvakuśalānāhāramātrārthinaḥ |māhāmānyadayāśā yadi tu naḥ snehādudīkṣestadākā hānirbhavato gaṇeśa bhavitā nehāyamasmānava || 98||

अत्यन्तार्तिपरम्परोपहितसंसृत्यम्बुधौ चित्तवैमत्यं प्राप्य विवेचनैरविदितौचित्यं निमग्नं चिरात् ।नित्यं मोहशतापविद्धमवशं गत्यन्तरानाश्रितंभृत्यं मां गणनायकोद्धर तदौन्नत्यं च सत्यं कुरु ॥ ९९॥

atyantārtiparamparopahitasaṃsṛtyambudhau cittavaimatyaṃ prāpya vivecanairaviditaucityaṃ nimagnaṃ cirāt |nityaṃ mohaśatāpaviddhamavaśaṃ gatyantarānāśritaṃbhṛtyaṃ māṃ gaṇanāyakoddhara tadaunnatyaṃ ca satyaṃ kuru || 99||

अक्तं मोहमहाञ्जनेन विषयासक्तं प्रवृत्तं दिवानक्तं वित्तमुतादिभिर्दृढपरिष्वक्तं च मां मायया ।सक्तं पुण्यकणेन पापपटलीयुक्तं निषिक्तं मलेभक्तं पादनखप्रभासलिलनिर्गिक्तं गणेश क्रियाः ॥ १००॥

aktaṃ mohamahāñjanena viṣayāsaktaṃ pravṛttaṃ divānaktaṃ vittamutādibhirdṛḍhapariṣvaktaṃ ca māṃ māyayā |saktaṃ puṇyakaṇena pāpapaṭalīyuktaṃ niṣiktaṃ malebhaktaṃ pādanakhaprabhāsalilanirgiktaṃ gaṇeśa kriyāḥ || 100||

ज्यावल्लीव सरीसरीति धमनी यावत्तनौ चार्मणीसा वधीव विनिश्वसत्यविकलैमें वश्यभावं गतः ।तावन्मत्करणैरकुण्ठगतिभिः वे वर्त्मनि स्थीयतांजीवत्यागभयेऽप्यपैदु न मतिर्भावत्कपादाम्बुजात् ॥ १०१॥

jyāvallīva sarīsarīti dhamanī yāvattanau cārmaṇīsā vadhīva viniśvasatyavikalaimeṃ vaśyabhāvaṃ gataḥ |tāvanmatkaraṇairakuṇṭhagatibhiḥ ve vartmani sthīyatāṃjīvatyāgabhaye'pyapaidu na matirbhāvatkapādāmbujāt || 101||

॥ इति श्रीसम्प्रार्थनापद्धतिः ।

|| iti śrīsamprārthanāpaddhatiḥ |

प्रस्तात्मानमपारदुःखनिचयैर्ध्वस्ताखिलाति तु मांकस्तावद्रचयिष्यतीति न हि मे प्रस्तावना कापि यत् ।यस्ताक्षभवाब्धिमानजनताहस्तावलम्बप्रदो(१)बस्तारूढभवाग्रजोऽत्र भवति न्यस्ता समस्तापि धूः ॥ १०२॥

prastātmānamapāraduḥkhanicayairdhvastākhilāti tu māṃkastāvadracayiṣyatīti na hi me prastāvanā kāpi yat |yastākṣabhavābdhimānajanatāhastāvalambaprado(1)bastārūḍhabhavāgrajo'tra bhavati nyastā samastāpi dhūḥ || 102||

१। बस्तारूढो मेषवाहनोऽग्निः ।कंसारातिचतुर्मुखेन्दुशकलोत्तंसादयोऽपीश्वराये सामान्यजनैः सहात्मदुरितध्वंसाशयोपासते ।तं साक्षात्कलयिष्यसे किमिति चेत् संसारिणामप्रणीस्तं साधारणमागमा जगुरतः संसाधयामीप्सितम् ॥ १०३॥

1| bastārūḍho meṣavāhano'gniḥ |kaṃsārāticaturmukhenduśakalottaṃsādayo'pīśvarāye sāmānyajanaiḥ sahātmaduritadhvaṃsāśayopāsate |taṃ sākṣātkalayiṣyase kimiti cet saṃsāriṇāmapraṇīstaṃ sādhāraṇamāgamā jagurataḥ saṃsādhayāmīpsitam || 103||

मोहाख्याम्बुनिधी विचित्रविषयग्राहाकुले निर्भरोत्साहादल्पतरातिनश्वरसुखालेदात्प्रनष्टायुषः ।ऊहातीतपुराणसत्कृतपरीणाहादिदानीममीनीहाराचलकन्यकातदुभुवं गाहामहे चेतसा ॥ १०४॥

mohākhyāmbunidhī vicitraviṣayagrāhākule nirbharotsāhādalpatarātinaśvarasukhāledātpranaṣṭāyuṣaḥ |ūhātītapurāṇasatkṛtaparīṇāhādidānīmamīnīhārācalakanyakātadubhuvaṃ gāhāmahe cetasā || 104||

बालेन क्षणभगुरेऽपि विषये लोलेन यद्यप्यसछीलेनाघमुपार्जितं तदुदितामीले समासेदुषि ।काले पादयुगे मनो व्यरचयं दालेन्दुमौलेर्यदिप्रालेयानि रविर्यथैव विदहेज्ज्वालेव तूलं शुचेः ॥ १०५॥

bālena kṣaṇabhagure'pi viṣaye lolena yadyapyasachīlenāghamupārjitaṃ taduditāmīle samāseduṣi |kāle pādayuge mano vyaracayaṃ dālendumauleryadiprāleyāni raviryathaiva vidahejjvāleva tūlaṃ śuceḥ || 105||

सुत्रामप्रमुखैश्च यत्पदयुगं सत्राशनैः सेव्यतेपित्रा पुत्र इव प्रपञ्च इह चामुत्रापि येनेक्ष्यते ।चित्राकारमिदं विभाति सकलं यत्राहित भित्तिवत्स त्रायीत गणेश्वरस्त्रिजगदाधित्राणदक्षः स्वयम् ॥ १०६॥

sutrāmapramukhaiśca yatpadayugaṃ satrāśanaiḥ sevyatepitrā putra iva prapañca iha cāmutrāpi yenekṣyate |citrākāramidaṃ vibhāti sakalaṃ yatrāhita bhittivatsa trāyīta gaṇeśvarastrijagadādhitrāṇadakṣaḥ svayam || 106||

निद्रालस्यवशान्निशादिवसयोभद्राय हीनोद्यमःक्षुदानित्यसुखाशया धुरि दधन्मुद्रां दरिद्राहिताम् ।स्वद्राषिष्ठसुखावहं श्रितजनाघद्रावणं हा चिराद्राक्षं गणनाथमद्रितनयारुद्रात्मजातं विभुम् ॥ १०७॥

nidrālasyavaśānniśādivasayobhadrāya hīnodyamaḥkṣudānityasukhāśayā dhuri dadhanmudrāṃ daridrāhitām |svadrāṣiṣṭhasukhāvahaṃ śritajanāghadrāvaṇaṃ hā cirādrākṣaṃ gaṇanāthamadritanayārudrātmajātaṃ vibhum || 107||

हूतिर्देवगणस्य साधुषु मखे भूनिर्भवत्वस्य तेवीतिनश्यतु षडिधा भुवि यथा स्फीतिर्भवेत् सम्पदाम् ।जातिः स्वे चरिते युतास्तु न च दुर्नी तिर्नृपाणां न चज्ञातातु ते गणेश कृपया भीतिः कचिन्मा स्म भूत् ॥ १०८॥

hūtirdevagaṇasya sādhuṣu makhe bhūnirbhavatvasya tevītinaśyatu ṣaḍidhā bhuvi yathā sphītirbhavet sampadām |jātiḥ sve carite yutāstu na ca durnī tirnṛpāṇāṃ na cajñātātu te gaṇeśa kṛpayā bhītiḥ kacinmā sma bhūt || 108||

फलश्रुतिः अष्टप्रासयुतं विशिष्य पठतामिष्टप्रदं देहिनांकष्टक्लेशविनाशनं बहुविधानिष्टत्रजच्छेदनम् ।नष्टस्वार्थिसमर्पणं सरसविस्पष्टप्रमेयं गणेशाष्टशस्यश्लोकशतं चिरं विजयतां तुष्टः स च स्याद्विभुः ॥ १०९॥

phalaśrutiḥ aṣṭaprāsayutaṃ viśiṣya paṭhatāmiṣṭapradaṃ dehināṃkaṣṭakleśavināśanaṃ bahuvidhāniṣṭatrajacchedanam |naṣṭasvārthisamarpaṇaṃ sarasavispaṣṭaprameyaṃ gaṇeśāṣṭaśasyaślokaśataṃ ciraṃ vijayatāṃ tuṣṭaḥ sa ca syādvibhuḥ || 109||

कविनाम प्रातः पद्यशतं पठेद्यदि पुमान् जातस्पृहः प्रत्यहंख्यातः पुत्रकलत्रमित्रविभवोपेतश्चिरं मोदते ।चेतस्येष यदीहते पदमदो यातश्च नातः पतेगीतः सिद्धगणैर्गणाधिपपदं नीतः सुखं विन्दते ॥ ११०॥

kavināma prātaḥ padyaśataṃ paṭhedyadi pumān jātaspṛhaḥ pratyahaṃkhyātaḥ putrakalatramitravibhavopetaściraṃ modate |cetasyeṣa yadīhate padamado yātaśca nātaḥ pategītaḥ siddhagaṇairgaṇādhipapadaṃ nītaḥ sukhaṃ vindate || 110||

शम्भावाहितचेतसो मुनिमणेः कुम्भादुदीताकृतेःकुम्भादुहतया कवेरसुतथा सम्भावितश्रेयसि ।कुम्भाधीरपुरे वसन् मधुरवाग्गुम्भातिमान्यः सुधीजम्भारातिरचीकरच्छतमिदं श्रीयज्ञवेदेश्वरः ॥ १११॥

śambhāvāhitacetaso munimaṇeḥ kumbhādudītākṛteḥkumbhāduhatayā kaverasutathā sambhāvitaśreyasi |kumbhādhīrapure vasan madhuravāggumbhātimānyaḥ sudhījambhārātiracīkaracchatamidaṃ śrīyajñavedeśvaraḥ || 111||

श्रीमत्कुम्भपुरे सता गणपतेर्धाम स्वयं ध्यायताप्रेम ख्यापयतां कृतं सुकदिना धीमधुरस्वामिना ।क्षेमस्थेमकरं गणेशशतकं नाम प्रसिद्धि भजत्वामन्वन्तरमाणवं च तदिदं कामप्रदं देहिनाम् ॥ ११२॥

śrīmatkumbhapure satā gaṇapaterdhāma svayaṃ dhyāyatāprema khyāpayatāṃ kṛtaṃ sukadinā dhīmadhurasvāminā |kṣemasthemakaraṃ gaṇeśaśatakaṃ nāma prasiddhi bhajatvāmanvantaramāṇavaṃ ca tadidaṃ kāmapradaṃ dehinām || 112||

आदौ मङ्गलशंसनं विनयवाग्गुम्भो मनोनिग्रहोनिर्देदो विरतिः स्वरूपगुणचारित्रं नतिः प्रार्थना ।चैतस्तुष्टिफलाभिधानकविनामानीति भिन्नक्रमरम्यं पद्यशतं दशाधिकमिदं भूयाद् बुधानां मुदे ॥ ११३॥

ādau maṅgalaśaṃsanaṃ vinayavāggumbho manonigrahonirdedo viratiḥ svarūpaguṇacāritraṃ natiḥ prārthanā |caitastuṣṭiphalābhidhānakavināmānīti bhinnakramaramyaṃ padyaśataṃ daśādhikamidaṃ bhūyād budhānāṃ mude || 113||

॥ इति श्रीविश्वामित्रकुलकलशपारावारराकासुधाकरश्रीमद्रत्नखेटश्रीनिवास मखिवरसन्तानपल्लवेन श्रीबालचन्द्रार्यतनूजेनयज्ञवेदेश्वरेण कृतं गणेशाष्टोत्तरशतं (गणेशशतकं) सम्पूर्णम् ॥

|| iti śrīviśvāmitrakulakalaśapārāvārarākāsudhākaraśrīmadratnakheṭaśrīnivāsa makhivarasantānapallavena śrībālacandrāryatanūjenayajñavedeśvareṇa kṛtaṃ gaṇeśāṣṭottaraśataṃ (gaṇeśaśatakaṃ) sampūrṇam ||