परब्रह्ममहिम्नस्तोत्रम् Shri Parabrahma Mahimna Stotram
parabrahmamahimnastotram
Shri Parabrahma Mahimna Stotram (परब्रह्ममहिम्नस्तोत्रम्): a stotra to Brahmā. 67 verses in Sanskrit with Devanagari and IAST.
- Stotra
- Stotra
- Brahmā
- Stotra
परब्रह्ममहिम्नस्तोत्रम्
1 / 67
ईश्वर उवाच ।कथं नु वक्ष्यामि परस्य तत्त्वं यद्वाङ्मनःसीमविलङ्घितं सत् ।यस्मिन्निदं भाति जगत्समग्रं यस्मादिदं नापरमस्ति किञ्चित् ॥ १॥
īśvara uvāca |kathaṃ nu vakṣyāmi parasya tattvaṃ yadvāṅmanaḥsīmavilaṅghitaṃ sat |yasminnidaṃ bhāti jagatsamagraṃ yasmādidaṃ nāparamasti kiñcit || 1||
न तस्य सङ्ख्या न च नामराशिः न रूपरेखा न गुणप्रवाहः ।स्वयम्प्रकाशं स्वयमेव शान्तं स्वयम्भुवं स्वात्ममयं परं तत् ॥ २॥
na tasya saṅkhyā na ca nāmarāśiḥ na rūparekhā na guṇapravāhaḥ |svayamprakāśaṃ svayameva śāntaṃ svayambhuvaṃ svātmamayaṃ paraṃ tat || 2||
यदेकमेवाद्वितयं पुराणं यदेकबीजं बहुधा विभाति ।यदन्तरालेऽपि निरन्तरं तत् यदव्यये व्योम्नि चिदेकधाम ॥ ३॥
yadekamevādvitayaṃ purāṇaṃ yadekabījaṃ bahudhā vibhāti |yadantarāle'pi nirantaraṃ tat yadavyaye vyomni cidekadhāma || 3||
यत्रोदिता वेदगिरो निवृत्ता यत्रार्थजातं स्वयमेव मौनम् ।यत्राश्रिताः सिद्धगणा मुनीन्द्राः स्वानन्दपूर्णाः प्रणमन्ति नित्यम् ॥ ४॥
yatroditā vedagiro nivṛttā yatrārthajātaṃ svayameva maunam |yatrāśritāḥ siddhagaṇā munīndrāḥ svānandapūrṇāḥ praṇamanti nityam || 4||
तत्सवितुर्मण्डलमध्यवर्तिन् नातिप्रकाशं न तमोविशेषम् ।दीपस्य दीपं हृदयान्तरस्थं बोधैकसारं परमं रहस्यम् ॥ ५॥
tatsaviturmaṇḍalamadhyavartin nātiprakāśaṃ na tamoviśeṣam |dīpasya dīpaṃ hṛdayāntarasthaṃ bodhaikasāraṃ paramaṃ rahasyam || 5||
काली च या तारिणि दुर्गरूपा क्षमा च या षोडशिका प्रसिद्धा ।राधेति या प्रेममयी विभाति भैरव्यपारं परमेव सा हि ॥ ६॥
kālī ca yā tāriṇi durgarūpā kṣamā ca yā ṣoḍaśikā prasiddhā |rādheti yā premamayī vibhāti bhairavyapāraṃ parameva sā hi || 6||
नानाभिधानैर्बहुधा गृहीता नानासमाचारविभागयुक्ता ।एको रसः सर्वनदीप्रवाहे यथार्णवे तद्वदियं प्रतिष्ठा ॥ ७॥
nānābhidhānairbahudhā gṛhītā nānāsamācāravibhāgayuktā |eko rasaḥ sarvanadīpravāhe yathārṇave tadvadiyaṃ pratiṣṭhā || 7||
न शाक्तमार्गो न च वैष्णवाख्यः नैवाश्रितः शैवपथो न सौरः ।यत्सर्वमार्गप्रभवं सनित्यं तत्तत्त्वमेकं प्रणमामि नित्यम् ॥ ८॥
na śāktamārgo na ca vaiṣṇavākhyaḥ naivāśritaḥ śaivapatho na sauraḥ |yatsarvamārgaprabhavaṃ sanityaṃ tattattvamekaṃ praṇamāmi nityam || 8||
निष्कम्पमन्तःकरणप्रदीपं निर्मुक्तसङ्कल्पविकल्पजालम् ।निर्व्यूहमद्वैतमहामहिम्नं निर्मेघचन्द्रप्रभमप्रमेयम् ॥ ९॥
niṣkampamantaḥkaraṇapradīpaṃ nirmuktasaṅkalpavikalpajālam |nirvyūhamadvaitamahāmahimnaṃ nirmeghacandraprabhamaprameyam || 9||
यन्निर्झराणामपि निर्झरत्वं यदग्नितेजोऽपि परित्यजत्येव ।यद्वायुवेगोऽपि विलीयतेऽन्ते यदम्बुधारापि लयं प्रयाति ॥ १०॥
yannirjharāṇāmapi nirjharatvaṃ yadagnitejo'pi parityajatyeva |yadvāyuvego'pi vilīyate'nte yadambudhārāpi layaṃ prayāti || 10||
यत्र क्षणो नास्ति न कल्परेखा यत्रैव कालः स्वमपि त्यजन्ति ।यत्र ग्रहास्तारकपुञ्जवर्गा धूलीकणाभा इव दृश्यरूपाः ॥ ११॥
yatra kṣaṇo nāsti na kalparekhā yatraiva kālaḥ svamapi tyajanti |yatra grahāstārakapuñjavargā dhūlīkaṇābhā iva dṛśyarūpāḥ || 11||
तदेव नादः प्रणवस्य गर्भः तदेव बिन्दुर्न च बिन्दुरेव ।तदेव शून्यं न च शून्यमात्रं तदेव पूर्णं परिपूर्णमेकम् ॥ १२॥
tadeva nādaḥ praṇavasya garbhaḥ tadeva bindurna ca bindureva |tadeva śūnyaṃ na ca śūnyamātraṃ tadeva pūrṇaṃ paripūrṇamekam || 12||
अवाच्यवाच्यं परमार्थगम्यं दृश्यादिदृश्यं परिदृश्यहीनम् ।गम्यं न गन्तुं मनसापि शक्यं ज्ञेयं न ज्ञातुं निगमैरपीह ॥ १३॥
avācyavācyaṃ paramārthagamyaṃ dṛśyādidṛśyaṃ paridṛśyahīnam |gamyaṃ na gantuṃ manasāpi śakyaṃ jñeyaṃ na jñātuṃ nigamairapīha || 13||
यत्र प्रविष्टा बहवो महान्तः न प्रत्यवर्तन्ति कथञ्चिदेव ।स्वानन्दसिन्धौ परिमग्नभावाः स्वयञ्ज्योतींषि स्वयमेव भूत्वा ॥ १४॥
yatra praviṣṭā bahavo mahāntaḥ na pratyavartanti kathañcideva |svānandasindhau parimagnabhāvāḥ svayañjyotīṃṣi svayameva bhūtvā || 14||
यदङ्घ्रिरेणोर्न पतन्ति वेदा यन्नेत्रपाते गलिताः पुराणाः ।यत्स्मेररेखासु विलीयतेऽर्थः तन्मौनमेकं शरणं ममास्तु ॥ १५॥
yadaṅghrireṇorna patanti vedā yannetrapāte galitāḥ purāṇāḥ |yatsmerarekhāsu vilīyate'rthaḥ tanmaunamekaṃ śaraṇaṃ mamāstu || 15||
किं वर्णये तद्विभवं महात्मन् यत्राक्षराणामपि जन्म नास्ति ।यत्र स्वयंसाक्षिणि केवलत्वे स्तोत्रं ममैतदपि लज्जतेऽद्य ॥ १६॥
kiṃ varṇaye tadvibhavaṃ mahātman yatrākṣarāṇāmapi janma nāsti |yatra svayaṃsākṣiṇi kevalatve stotraṃ mamaitadapi lajjate'dya || 16||
अहो किं ब्रूमस्तदनुपममव्यक्तविभवंयतो वाचो यान्ति स्वयमपि विलज्जन्त इव ।यतो बुद्धिर्नित्यं प्रतिनिवर्तते विस्मयवतीतदेकं वन्देऽहं परमममृतं निर्विकृतिम् ॥ १७॥
aho kiṃ brūmastadanupamamavyaktavibhavaṃyato vāco yānti svayamapi vilajjanta iva |yato buddhirnityaṃ pratinivartate vismayavatītadekaṃ vande'haṃ paramamamṛtaṃ nirvikṛtim || 17||
त्वमेव काली तारिणी सुन्दरी दुर्गा राधिका तथा ।छिन्ना वैरोचिनी चैव मधुमती भैरवी तथा ॥ १८॥
tvameva kālī tāriṇī sundarī durgā rādhikā tathā |chinnā vairocinī caiva madhumatī bhairavī tathā || 18||
बगलाम्बिका कमलया सीमन्तिका वेदगर्भिका ।त्रिपदी च परा शक्तिः सर्वनामैककारणम् ॥ १९॥
bagalāmbikā kamalayā sīmantikā vedagarbhikā |tripadī ca parā śaktiḥ sarvanāmaikakāraṇam || 19||
न ते जन्मोत्पत्तिर्न च निधनरेखापरिचयःन च त्वं संसर्गो न च विकृतिभेदप्रसरः ।अचिन्त्यस्याप्यन्तः परिशिशिरदीप्तिप्रकरःस्वयञ्ज्योतिर्धाम्नां परमपदवीभूतविभवः ॥ २०॥
na te janmotpattirna ca nidhanarekhāparicayaḥna ca tvaṃ saṃsargo na ca vikṛtibhedaprasaraḥ |acintyasyāpyantaḥ pariśiśiradīptiprakaraḥsvayañjyotirdhāmnāṃ paramapadavībhūtavibhavaḥ || 20||
यदीयं सञ्चिन्त्य क्षणमपि महायोगिनिवहाःस्वभावादुन्मुक्ताः स्वयमिव भवन्त्यव्यथहृदः ।यदीयच्छायायां श्रुतिशिखरमौलीनमितयालयं यान्त्यर्थौघाः स्वपदनिहिताः स्वप्रभवतः ॥ २१॥
yadīyaṃ sañcintya kṣaṇamapi mahāyoginivahāḥsvabhāvādunmuktāḥ svayamiva bhavantyavyathahṛdaḥ |yadīyacchāyāyāṃ śrutiśikharamaulīnamitayālayaṃ yāntyarthaughāḥ svapadanihitāḥ svaprabhavataḥ || 21||
न वेदो वेदस्ते न च निगममूलं तव पदंन तन्त्रं तत्त्वं ते न च समयसङ्केतविषयः ।यदेकस्मिन्नेव प्रलयजलधौ भाति विमलंतदन्तःस्फूर्त्यैकं परमहसि धाम्नि प्रथितम् ॥ २२॥
na vedo vedaste na ca nigamamūlaṃ tava padaṃna tantraṃ tattvaṃ te na ca samayasaṅketaviṣayaḥ |yadekasminneva pralayajaladhau bhāti vimalaṃtadantaḥsphūrtyaikaṃ paramahasi dhāmni prathitam || 22||
विलासो नो लीला न च परिमितिः काचन तवप्रकाशो नोऽप्रकाश इति निपुणैरप्यगमितः ।यथाम्भोधेर्गर्भे मणिगण इवानन्तरुचयःतथैव त्वय्यर्थाः स्वयमुदितनिद्राः प्रलयिनः ॥ २३॥
vilāso no līlā na ca parimitiḥ kācana tavaprakāśo no'prakāśa iti nipuṇairapyagamitaḥ |yathāmbhodhergarbhe maṇigaṇa ivānantarucayaḥtathaiva tvayyarthāḥ svayamuditanidrāḥ pralayinaḥ || 23||
कथं साक्षात्कुर्यां कथमपि न पश्यामि भवतींकथं ध्यायेयं त्वां कथमपि न चिन्तामि पृथक् ।अहो विस्मेरोऽयं परमहसि गूढप्रणयितःस्वयं द्रष्टा दृश्यं स्वयमपि च दर्शनक्रमः ॥ २४॥
kathaṃ sākṣātkuryāṃ kathamapi na paśyāmi bhavatīṃkathaṃ dhyāyeyaṃ tvāṃ kathamapi na cintāmi pṛthak |aho vismero'yaṃ paramahasi gūḍhapraṇayitaḥsvayaṃ draṣṭā dṛśyaṃ svayamapi ca darśanakramaḥ || 24||
यत्रैकस्मिन्नर्थे बहुवचनमप्येकवचनंयत्रैकस्मिन्नादौ प्रलय इव सर्गः प्रसरति ।यत्र क्षोभोऽप्यन्तः परमशिशिरस्पर्शलहरीतदेतद्ब्रह्मैव प्रणमत हृदा मौननिलयम् ॥ २५॥
yatraikasminnarthe bahuvacanamapyekavacanaṃyatraikasminnādau pralaya iva sargaḥ prasarati |yatra kṣobho'pyantaḥ paramaśiśirasparśalaharītadetadbrahmaiva praṇamata hṛdā maunanilayam || 25||
यदक्षरं नाक्षरमित्यभिधातुं न हि क्षमाःसुरेन्द्रा ब्रह्माद्या मुनिवरगणाश्चापि सततम् ।अतस्त्वां वन्दामो नतशिरसि निःशब्दवपुषायतो मौनं स्तोत्रं भवति परमं भावनिधिषु ॥ २६॥
yadakṣaraṃ nākṣaramityabhidhātuṃ na hi kṣamāḥsurendrā brahmādyā munivaragaṇāścāpi satatam |atastvāṃ vandāmo nataśirasi niḥśabdavapuṣāyato maunaṃ stotraṃ bhavati paramaṃ bhāvanidhiṣu || 26||
यदुल्लङ्घ्य स्वैरं प्रचरति महाकाललहरीयदुद्भूतः कालोऽपि क्षणकण इवाविर्भवति ।यदाधारे धत्ते ध्रुवमपि ध्रुवत्वं ध्रुवपदंतदेकं नित्यं ते परमहसि धाम प्रणम्यते ॥ २७॥
yadullaṅghya svairaṃ pracarati mahākālalaharīyadudbhūtaḥ kālo'pi kṣaṇakaṇa ivāvirbhavati |yadādhāre dhatte dhruvamapi dhruvatvaṃ dhruvapadaṃtadekaṃ nityaṃ te paramahasi dhāma praṇamyate || 27||
न यत्रोन्मेषोऽस्ति न च निमिषरेखापि भवतिन सन्धिर्नो भेदो न च परिणतिः काचन पुनः ।स्वभावस्याप्यन्तः स्वयमभिनवः स्फारमहिमाविभात्येको भावः परमपरिपूर्णः प्रशमितः ॥ २८॥
na yatronmeṣo'sti na ca nimiṣarekhāpi bhavatina sandhirno bhedo na ca pariṇatiḥ kācana punaḥ |svabhāvasyāpyantaḥ svayamabhinavaḥ sphāramahimāvibhātyeko bhāvaḥ paramaparipūrṇaḥ praśamitaḥ || 28||
त्वमेव व्योमाभा त्वमसि पवनस्पन्दनमयीत्वमेव क्षोणीभृत् त्वममृतरसप्रोद्गमभुवा ।त्वमेवापो वह्निस्त्वमसि हृदि चिन्मण्डललतात्वमेवैकं तत्त्वं बहिरपि च नानात्वमिव ॥ २९॥
tvameva vyomābhā tvamasi pavanaspandanamayītvameva kṣoṇībhṛt tvamamṛtarasaprodgamabhuvā |tvamevāpo vahnistvamasi hṛdi cinmaṇḍalalatātvamevaikaṃ tattvaṃ bahirapi ca nānātvamiva || 29||
त्वमेव काली तारिणी सुन्दरी दुर्गा राधिका तथा ।छिन्ना वैरोचिनी चैव मधुमती भैरवी तथा ॥ ३०॥
tvameva kālī tāriṇī sundarī durgā rādhikā tathā |chinnā vairocinī caiva madhumatī bhairavī tathā || 30||
बगलाम्बिका कमलया सीमन्तिका वेदगर्भिका ।त्रिपदी च परा देवि सर्वरूपैककारणम् ॥ ३१॥
bagalāmbikā kamalayā sīmantikā vedagarbhikā |tripadī ca parā devi sarvarūpaikakāraṇam || 31||
न ते माया माया न च खलु महामोहनकरीन ते शक्तिः शक्तिर्न च पृथगुपाधिप्रसरः ।यदेकस्योच्छ्वासे प्रकटितमिदं विश्ववलयंनिशायामुत्सुप्तं पुनरिव लयं संश्रयति तत् ॥ ३२॥
na te māyā māyā na ca khalu mahāmohanakarīna te śaktiḥ śaktirna ca pṛthagupādhiprasaraḥ |yadekasyocchvāse prakaṭitamidaṃ viśvavalayaṃniśāyāmutsuptaṃ punariva layaṃ saṃśrayati tat || 32||
यदन्तः सौम्यत्वं दहति शतकोट्यर्ककिरणैःयदुग्रत्वं स्निग्धं शिशिरमिव सान्द्रं प्रसृमरम् ।विरोधोऽप्यत्रैकः समरसतया वर्तत इतिमहद्भिर्निर्णेयं न खलु मतिभिर्लौकिकजनैः ॥ ३३॥
yadantaḥ saumyatvaṃ dahati śatakoṭyarkakiraṇaiḥyadugratvaṃ snigdhaṃ śiśiramiva sāndraṃ prasṛmaram |virodho'pyatraikaḥ samarasatayā vartata itimahadbhirnirṇeyaṃ na khalu matibhirlaukikajanaiḥ || 33||
न साक्षी नो दृश्यं न च खलु दृशोर्मध्यगतितान धाता नो धेयः न च करणवर्गप्रसरः ।अखण्डैकस्वान्तप्रथितपरिपूर्णप्रभृतयःस्वयञ्जाताः सन्तः स्वयमिह लयं यान्ति भवति ॥ ३४॥
na sākṣī no dṛśyaṃ na ca khalu dṛśormadhyagatitāna dhātā no dheyaḥ na ca karaṇavargaprasaraḥ |akhaṇḍaikasvāntaprathitaparipūrṇaprabhṛtayaḥsvayañjātāḥ santaḥ svayamiha layaṃ yānti bhavati || 34||
यदीयस्यैकस्मिन् स्मितलवविलासप्रसरतःसहस्राण्यण्डानां प्रकटितमहो विस्मयपदम् ।पुनस्तस्मिन्नेव क्षणलवविनिद्राप्रशमनेन किञ्चिद्दृश्यं स्यात् परममिव केवल्यमखिलम् ॥ ३५॥
yadīyasyaikasmin smitalavavilāsaprasarataḥsahasrāṇyaṇḍānāṃ prakaṭitamaho vismayapadam |punastasminneva kṣaṇalavavinidrāpraśamanena kiñciddṛśyaṃ syāt paramamiva kevalyamakhilam || 35||
अनन्तानामन्तः परिमितिरपीहापरिचितापरिच्छेदच्छेदप्रशमितपदप्रौढिरमला ।निरालम्बालम्बप्रथितपरमार्थप्रकटनंतवैतद्वैभव्यं कथमिव गिरा वर्णयतु कः ॥ ३६॥
anantānāmantaḥ parimitirapīhāparicitāparicchedacchedapraśamitapadaprauḍhiramalā |nirālambālambaprathitaparamārthaprakaṭanaṃtavaitadvaibhavyaṃ kathamiva girā varṇayatu kaḥ || 36||
अतो निःशेषार्थप्रविलयविनिर्मुक्तहृदयाःमहायोगीन्द्रास्ते नतशिरस एव स्थितिमिताः ।न भाषन्ते किञ्चित् स्मितमधुरमौनैकसरसाःस्वयं भूत्वा तस्मिन् स्वयमिव परे निर्वृतिमयाः ॥ ३७॥
ato niḥśeṣārthapravilayavinirmuktahṛdayāḥmahāyogīndrāste nataśirasa eva sthitimitāḥ |na bhāṣante kiñcit smitamadhuramaunaikasarasāḥsvayaṃ bhūtvā tasmin svayamiva pare nirvṛtimayāḥ || 37||
यतो वेदानां स्रगपि निखिला निःसृतिरभूत्यतो वेदाङ्गानां विनिहितपदं भावनिधयः ।यतोऽप्युपवेदाः प्रविततविचित्रार्थनिचयाःस्वयम्भासा भान्ति प्रकटितमहार्थप्रकराः ॥ ३८॥
yato vedānāṃ sragapi nikhilā niḥsṛtirabhūtyato vedāṅgānāṃ vinihitapadaṃ bhāvanidhayaḥ |yato'pyupavedāḥ pravitatavicitrārthanicayāḥsvayambhāsā bhānti prakaṭitamahārthaprakarāḥ || 38||
ऋग्वेदो यजुर्वेदः सामवेदोऽथर्वणस्तथा ।त्वदीयप्रेरणादेव स्वस्वमार्गप्रवर्तकाः ॥ ३९॥
ṛgvedo yajurvedaḥ sāmavedo'tharvaṇastathā |tvadīyapreraṇādeva svasvamārgapravartakāḥ || 39||
शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं छन्द एव च ।ज्योतिषं च त्वदीयस्य निःश्वास इव निर्मलम् ॥ ४०॥
śikṣā kalpo vyākaraṇaṃ niruktaṃ chanda eva ca |jyotiṣaṃ ca tvadīyasya niḥśvāsa iva nirmalam || 40||
आयुर्धनुर्गान्धर्वश्च स्थापत्यं चोपवेदकम् ।त्वदीयबोधरेखायां कणिका इव संस्थितम् ॥ ४१॥
āyurdhanurgāndharvaśca sthāpatyaṃ copavedakam |tvadīyabodharekhāyāṃ kaṇikā iva saṃsthitam || 41||
अष्टादशपुराणानि तथोपपुराणसञ्चयाः ।इतिहासद्वयं दिव्यं त्वद्भावैकप्रकाशकम् ॥ ४२॥
aṣṭādaśapurāṇāni tathopapurāṇasañcayāḥ |itihāsadvayaṃ divyaṃ tvadbhāvaikaprakāśakam || 42||
वैष्णवागमशास्त्राणि शैवागमसमुद्गमाः ।शाक्ततन्त्रप्रबन्धाश्च गणपत्यादिदर्शनम् ॥ ४३॥
vaiṣṇavāgamaśāstrāṇi śaivāgamasamudgamāḥ |śāktatantraprabandhāśca gaṇapatyādidarśanam || 43||
सौरमार्गः कौमारश्च पाञ्चरात्रप्रकीर्तितः ।सर्वे त्वदीयसङ्केतच्छायामात्रप्रकाशकाः ॥ ४४॥
sauramārgaḥ kaumāraśca pāñcarātraprakīrtitaḥ |sarve tvadīyasaṅketacchāyāmātraprakāśakāḥ || 44||
न मन्त्रो न यज्ञो न तपसि न योगक्रियापथःपृथक्त्वेन त्वत्तो यदि परिगणेत्कश्चिदबुधः ।यथैकस्मिन्नर्के प्रभवति सहस्रांशुनिकरःतथैकस्मिंस्त्वय्येव प्रविलसति सर्वप्रणयिता ॥ ४५॥
na mantro na yajño na tapasi na yogakriyāpathaḥpṛthaktvena tvatto yadi parigaṇetkaścidabudhaḥ |yathaikasminnarke prabhavati sahasrāṃśunikaraḥtathaikasmiṃstvayyeva pravilasati sarvapraṇayitā || 45||
त्वं श्रीकुलसुन्दरी धूमावती परा ।कृष्णो रामचन्द्रश्च सकला यशोदा यशुमती ॥ ४६॥
tvaṃ śrīkulasundarī dhūmāvatī parā |kṛṣṇo rāmacandraśca sakalā yaśodā yaśumatī || 46||
ईशपुत्रः पराभक्तिर्योनिर्योनिमण्डलम् ।योगिनी योगिजनप्रोक्ता देवदेवी महेश्वरः ॥ ४७॥
īśaputraḥ parābhaktiryoniryonimaṇḍalam |yoginī yogijanaproktā devadevī maheśvaraḥ || 47||
त्वमेव श्रुतिसीमा त्वमसि हृदयस्योपरि ध्रुवात्वमेवान्तःसूक्ष्मा त्वमसि बहिरप्यप्रतिहता ।त्वमेवार्थानर्थौ त्वमसि परिहासः प्रशमितात्वमेवैकं गुह्यं स्वयमभिनवं चिन्मयपदम् ॥ ४८॥
tvameva śrutisīmā tvamasi hṛdayasyopari dhruvātvamevāntaḥsūkṣmā tvamasi bahirapyapratihatā |tvamevārthānarthau tvamasi parihāsaḥ praśamitātvamevaikaṃ guhyaṃ svayamabhinavaṃ cinmayapadam || 48||
न केनाप्याख्येयं न च कथनयोग्यं तव पदंन चोद्देश्यं लक्ष्यं न च लयविकल्पः क्वचन ते ।अहो ये सन्दध्युः स्वहृदि निखिलं मौनसरसिते धन्याः सन्तो हि स्वयममृतधारामधिशयाः ॥ ४९॥
na kenāpyākhyeyaṃ na ca kathanayogyaṃ tava padaṃna coddeśyaṃ lakṣyaṃ na ca layavikalpaḥ kvacana te |aho ye sandadhyuḥ svahṛdi nikhilaṃ maunasarasite dhanyāḥ santo hi svayamamṛtadhārāmadhiśayāḥ || 49||
यदीयच्छायायां प्रसरति महद्भूतनिवहोयदीयस्पर्शेन प्रकृतिरपि नृत्यत्यनुपदम् ।यदीयप्रत्यग्रस्फुरणलवलेशप्रणयिनीस्वयं सिद्धिर्भाति स्वयमपि च निर्वाणसरिता ॥ ५०॥
yadīyacchāyāyāṃ prasarati mahadbhūtanivahoyadīyasparśena prakṛtirapi nṛtyatyanupadam |yadīyapratyagrasphuraṇalavaleśapraṇayinīsvayaṃ siddhirbhāti svayamapi ca nirvāṇasaritā || 50||
न ते देशो देशो न च समयरेखा तव विभोन मध्यं नोऽन्तो न च परित एवास्ति भवतः ।अनन्तस्याप्यन्तः स्वयमपि निरन्तःप्रथिततामहाशान्तेर्धाम्नः किमिव नु निदर्श्यं कविभिः ॥ ५१॥
na te deśo deśo na ca samayarekhā tava vibhona madhyaṃ no'nto na ca parita evāsti bhavataḥ |anantasyāpyantaḥ svayamapi nirantaḥprathitatāmahāśānterdhāmnaḥ kimiva nu nidarśyaṃ kavibhiḥ || 51||
यदीयैकस्मिन्बिन्दुनि निहितमशेषं भुवनजंयदीयैकस्मिन्नुच्छ्वसिति सकलं जीवितमिदम् ।यदीयैकस्मिन्निस्तिमितलहरौ लीयत इदंजगज्जालं सर्वं स्वपित इव निर्व्याजमहसि ॥ ५२॥
yadīyaikasminbinduni nihitamaśeṣaṃ bhuvanajaṃyadīyaikasminnucchvasiti sakalaṃ jīvitamidam |yadīyaikasminnistimitalaharau līyata idaṃjagajjālaṃ sarvaṃ svapita iva nirvyājamahasi || 52||
त्वमेवाक्षराणामगमपरमं मौनपदवींत्वमेवार्थानामन्तरितरसगूढप्रभविता ।त्वमेवोद्देश्यानामपि निखिलसीमान्तरगतास्वयं लक्ष्यालक्ष्यप्रशमितमहाचित्ररचना ॥ ५३॥
tvamevākṣarāṇāmagamaparamaṃ maunapadavīṃtvamevārthānāmantaritarasagūḍhaprabhavitā |tvamevoddeśyānāmapi nikhilasīmāntaragatāsvayaṃ lakṣyālakṣyapraśamitamahācitraracanā || 53||
न ते सिद्धिः साध्या न च करणमार्गः परिगणःन योगो नो भोगो न च विरतिरप्यस्ति पृथक् ।यदेकस्मिन्नेव प्रसरति समग्रः परिनयःस्वयंसिद्धं तत्त्वं स्वयममृतमेवाद्य सततम् ॥ ५४॥
na te siddhiḥ sādhyā na ca karaṇamārgaḥ parigaṇaḥna yogo no bhogo na ca viratirapyasti pṛthak |yadekasminneva prasarati samagraḥ parinayaḥsvayaṃsiddhaṃ tattvaṃ svayamamṛtamevādya satatam || 54||
प्रबुद्धानां बोधः प्रणतहृदयानां परिगतिःविरक्तानां शान्तिः करुणरसिकानां पररुचिः ।महामौनव्याप्तप्रसरविमलानन्दरचनंत्वदीयं वैभव्यं न खलु परिमातुं प्रभवति ॥ ५५॥
prabuddhānāṃ bodhaḥ praṇatahṛdayānāṃ parigatiḥviraktānāṃ śāntiḥ karuṇarasikānāṃ pararuciḥ |mahāmaunavyāptaprasaravimalānandaracanaṃtvadīyaṃ vaibhavyaṃ na khalu parimātuṃ prabhavati || 55||
यत्रैकः श्वासोऽपि श्रुतिशतसमुत्पत्तिजनकःयत्रैकः सङ्कल्पः प्रणवशतकोटीप्रसरकृत् ।यत्रैकः सन्दर्शः सकलमतभेदक्षयकरःतदेव ब्रह्माख्यं परमममलं केवलपदम् ॥ ५६॥
yatraikaḥ śvāso'pi śrutiśatasamutpattijanakaḥyatraikaḥ saṅkalpaḥ praṇavaśatakoṭīprasarakṛt |yatraikaḥ sandarśaḥ sakalamatabhedakṣayakaraḥtadeva brahmākhyaṃ paramamamalaṃ kevalapadam || 56||
निरालम्बालम्बप्रकटनपटीयानपि गिरःस्वयं तत्र स्तब्धाः पतित इव निःशब्दसरसि ।विचित्रैर्व्याकल्पैरुपचितकवीनामपि मतिःतवैकस्मिन्धाम्नि प्रसरति विलीयेत सहसा ॥ ५७॥
nirālambālambaprakaṭanapaṭīyānapi giraḥsvayaṃ tatra stabdhāḥ patita iva niḥśabdasarasi |vicitrairvyākalpairupacitakavīnāmapi matiḥtavaikasmindhāmni prasarati vilīyeta sahasā || 57||
अतः सर्वे भावाः स्वपदमिव सम्प्राप्य सहसाविनिःशेषं त्यक्त्वा स्वकृतिमभिमानं च सकलम् ।भवन्त्येकस्वान्तप्रसरपरिपूर्णामृतमयाःप्रणम्य त्वां नित्यं परमपरिपाकं गतधियः ॥ ५८॥
ataḥ sarve bhāvāḥ svapadamiva samprāpya sahasāviniḥśeṣaṃ tyaktvā svakṛtimabhimānaṃ ca sakalam |bhavantyekasvāntaprasaraparipūrṇāmṛtamayāḥpraṇamya tvāṃ nityaṃ paramaparipākaṃ gatadhiyaḥ || 58||
य एतत्पुण्यं परममहिम्नः स्तवममलंसमाधौ वा शान्ते हृदि विनिहितैकाग्रमतिना ।सकृद्वापि श्रद्धाप्रणतिमधुरेणोच्चरति यःस जीवन्मुक्तः स्यादपि न कथितैर्लक्षणगणैः ॥ ५९॥
ya etatpuṇyaṃ paramamahimnaḥ stavamamalaṃsamādhau vā śānte hṛdi vinihitaikāgramatinā |sakṛdvāpi śraddhāpraṇatimadhureṇoccarati yaḥsa jīvanmuktaḥ syādapi na kathitairlakṣaṇagaṇaiḥ || 59||
न तस्य प्रज्ञाया गणनमुपयाति त्रिदशतिःन सिद्धीनां सङ्ख्या न च तपसि सीमा प्रथिता ।स्वयंसंवित्सिन्धोः सलिलकणिकामात्रमपि यःपिबेदस्य स्तोत्राद्भवति परिपूर्णामृतमयः ॥ ६०॥
na tasya prajñāyā gaṇanamupayāti tridaśatiḥna siddhīnāṃ saṅkhyā na ca tapasi sīmā prathitā |svayaṃsaṃvitsindhoḥ salilakaṇikāmātramapi yaḥpibedasya stotrādbhavati paripūrṇāmṛtamayaḥ || 60||
न तस्य व्याधिर्वा न च भवभयच्छायनिवहःन जन्मप्रध्वंसप्रभवपरिखेदप्रसरणम् ।यदीयप्रत्यग्रप्रसररसपाथोनिधिलवात्स्वयं संसारोऽयं स्मितमिव विलीनो भवति हि ॥ ६१॥
na tasya vyādhirvā na ca bhavabhayacchāyanivahaḥna janmapradhvaṃsaprabhavaparikhedaprasaraṇam |yadīyapratyagraprasararasapāthonidhilavātsvayaṃ saṃsāro'yaṃ smitamiva vilīno bhavati hi || 61||
यमुद्दिश्यैकाग्रो नयनजलमेकं पतति चेत्तदश्रौतो बिन्दुः शतशतयुगाराधनफलम् ।यदेकः श्वासोऽस्य स्तवनपठनावेशवशगःस कल्पानां कोटिप्रणतिफलमेकत्र लभते ॥ ६२॥
yamuddiśyaikāgro nayanajalamekaṃ patati cettadaśrauto binduḥ śataśatayugārādhanaphalam |yadekaḥ śvāso'sya stavanapaṭhanāveśavaśagaḥsa kalpānāṃ koṭipraṇatiphalamekatra labhate || 62||
अयं न स्तोत्रार्थः फलमिति न वाच्यं कविभिरपिफलं यत्रैवास्ति स्वयमिह तदेव स्तुतिरियम् ।फलं नापेक्षन्ते परमहृदयाविष्टमनसःस्वयम्पूर्णानन्दा भवति हि परा भक्तिरचलम् ॥ ६३॥
ayaṃ na stotrārthaḥ phalamiti na vācyaṃ kavibhirapiphalaṃ yatraivāsti svayamiha tadeva stutiriyam |phalaṃ nāpekṣante paramahṛdayāviṣṭamanasaḥsvayampūrṇānandā bhavati hi parā bhaktiracalam || 63||
न लक्ष्मीर्नैश्वर्यं न च सुरपदं नापि च शिवःन ब्रह्मत्वं विष्णोः पदमपि न काम्यं बुधजनैः ।यदेकस्मिन्नन्तः परममृतनिस्तन्द्रमहसिस्वयंसिद्धं तत्त्वं तदिह लभते स्तोत्ररसिकः ॥ ६४॥
na lakṣmīrnaiśvaryaṃ na ca surapadaṃ nāpi ca śivaḥna brahmatvaṃ viṣṇoḥ padamapi na kāmyaṃ budhajanaiḥ |yadekasminnantaḥ paramamṛtanistandramahasisvayaṃsiddhaṃ tattvaṃ tadiha labhate stotrarasikaḥ || 64||
स वेदानां वेदः स निगमहृदां हृद्यममृतंस तन्त्राणां गुह्यं स खलु समयानामपि परः ।स सर्वेषां भावप्रभवविलयानामधिपतिःस्वयं भूत्वा तिष्ठेत् स्वयमखिलमेकं परपदम् ॥ ६५॥
sa vedānāṃ vedaḥ sa nigamahṛdāṃ hṛdyamamṛtaṃsa tantrāṇāṃ guhyaṃ sa khalu samayānāmapi paraḥ |sa sarveṣāṃ bhāvaprabhavavilayānāmadhipatiḥsvayaṃ bhūtvā tiṣṭhet svayamakhilamekaṃ parapadam || 65||
अतो नित्यं भक्त्या प्रणतिमधुरैर्मानसपदैःपठेदेतद्गुह्यं यदि मनसि शुद्धिः प्रसृमता ।न तस्यापेक्षास्ति क्वचिदपि पुनर्जन्मविषयेपरं ब्रह्मैवाहं इति सहसा स्फूर्तिरुदियात् ॥ ६६॥
ato nityaṃ bhaktyā praṇatimadhurairmānasapadaiḥpaṭhedetadguhyaṃ yadi manasi śuddhiḥ prasṛmatā |na tasyāpekṣāsti kvacidapi punarjanmaviṣayeparaṃ brahmaivāhaṃ iti sahasā sphūrtirudiyāt || 66||
इति श्रीपरमयोगेश्वरतन्त्रे उमामाहेश्वरसंवादेचतुःषष्टितमे पटले योनिखण्डे परब्रह्ममहिम्नस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥
iti śrīparamayogeśvaratantre umāmāheśvarasaṃvādecatuḥṣaṣṭitame paṭale yonikhaṇḍe parabrahmamahimnastotraṃ sampūrṇam ||
॥ इति परब्रह्ममहिम्नस्तोत्रम् सम्पूर्णम् ॥
Recitation complete
- Meaning
- Grammar
Meanings, sources and related recitations appear here once you finish reading.
Questions
How many verses are in Shri Parabrahma Mahimna Stotram?
Shri Parabrahma Mahimna Stotram has 67 verses on this page, each shown with its number, Devanagari text and transliteration, and meaning where available.
Can I read Shri Parabrahma Mahimna Stotram in Telugu, Kannada or Tamil?
Yes. Use the script buttons at the top of the text (देवनागरी, తెలుగు, ಕನ್ನಡ, தமிழ்) to read the same verses in Telugu, Kannada or Tamil script. Turn on IAST for Roman letters with pronunciation marks. Your choice is remembered on this device.
Is there a PDF of Shri Parabrahma Mahimna Stotram?
You do not need a PDF: this page has the complete text, kept up to date when corrections are made, in every script and with meanings. Tap Save to keep it in your library and open it any time.
