दुर्गासहस्रनामस्तोत्रम् ४ Shri Durga Sahasranama Stotram

श्री भैरव उवाचअधुना शृणुवक्ष्यामि दुर्गासर्वस्वमीश्वरी ।रहस्यं सर्व देवानां दुर्लभं जन्मिनामपि ॥ १॥

śrī bhairava uvācaadhunā śṛṇuvakṣyāmi durgāsarvasvamīśvarī |rahasyaṃ sarva devānāṃ durlabhaṃ janmināmapi || 1||

श्रीदुर्गातत्त्वमुद्दिष्टसारं त्रैलोक्यकारणम् ।मन्त्रनामसहस्रं च दुर्गायाः पुण्यदं परम् ॥ २॥

śrīdurgātattvamuddiṣṭasāraṃ trailokyakāraṇam |mantranāmasahasraṃ ca durgāyāḥ puṇyadaṃ param || 2||

यं पठित्वा शिवे धृत्वा देवीनामसहस्रकम् ।इह भोगी परत्रापि जीवन्मुक्तो भवेन्नरः ॥ ३॥

yaṃ paṭhitvā śive dhṛtvā devīnāmasahasrakam |iha bhogī paratrāpi jīvanmukto bhavennaraḥ || 3||

इदं नामसहस्रं ते मन्त्रगर्भं रहस्यकम् ।अश्वमेधायुतात्पुण्यं लोके सौभाग्यवर्धनम् ॥ ४॥

idaṃ nāmasahasraṃ te mantragarbhaṃ rahasyakam |aśvamedhāyutātpuṇyaṃ loke saubhāgyavardhanam || 4||

श्रेयस्करं विश्ववन्द्यं सर्वदेवनमस्कृतम् ।गुह्यं गोप्यतमं देवि पठनात् सिद्धिदायकम् ॥ ५॥

śreyaskaraṃ viśvavandyaṃ sarvadevanamaskṛtam |guhyaṃ gopyatamaṃ devi paṭhanāt siddhidāyakam || 5||

अस्य श्रीदुर्गासहस्रनामस्तोत्रमहामन्त्रस्य श्रीमहेश्वर ऋषिः,अनुष्टुप् छन्दः, श्रीदुर्गा देवता, दुं बीजं, ह्रीं शक्तिः,ॐ कीलकं, धर्मार्थकाममोक्षार्थे सहस्रनामपाठे विनियोगः ॥ध्यानम्दूर्वानिभां त्रिनयनां विलसत्किरीटांशङ्खाब्जखड्गशरखेटकशूलचापान् ।सन्तर्जनीं च दधतीं महिषासनस्थांदुर्गां नवारकुलपीठगतां भजेऽहम् ॥ॐ ह्रीं दुं जगदम्बा भाभद्रिका भद्रकालिका ।प्रचण्डा चण्डिका चण्डी चण्डमुण्डनिषूदिनी ॥ ६॥

asya śrīdurgāsahasranāmastotramahāmantrasya śrīmaheśvara ṛṣiḥ,anuṣṭup chandaḥ, śrīdurgā devatā, duṃ bījaṃ, hrīṃ śaktiḥ,oṃ kīlakaṃ, dharmārthakāmamokṣārthe sahasranāmapāṭhe viniyogaḥ ||dhyānamdūrvānibhāṃ trinayanāṃ vilasatkirīṭāṃśaṅkhābjakhaḍgaśarakheṭakaśūlacāpān |santarjanīṃ ca dadhatīṃ mahiṣāsanasthāṃdurgāṃ navārakulapīṭhagatāṃ bhaje'ham ||oṃ hrīṃ duṃ jagadambā bhābhadrikā bhadrakālikā |pracaṇḍā caṇḍikā caṇḍī caṇḍamuṇḍaniṣūdinī || 6||

अनसूया त्रुटिस्तारा कृत्तिका कुब्जिका लया ।प्रलया स्थितिः सम्भूतिर्विभूतिर्भयनाशिनी ॥ ७॥

anasūyā truṭistārā kṛttikā kubjikā layā |pralayā sthitiḥ sambhūtirvibhūtirbhayanāśinī || 7||

महामाया महाविद्या मूलविद्या चिदीश्वरी ।मदालसा मदोत्तुङ्गामदिरा मदनप्रिया ॥ ८॥

mahāmāyā mahāvidyā mūlavidyā cidīśvarī |madālasā madottuṅgāmadirā madanapriyā || 8||

आलिर्व्यालप्रसूः पुण्या पवित्रा परमेश्वरी ।आदिदेवी कला कान्ता त्रिपुरा जगदीश्वरी ॥ ९॥

ālirvyālaprasūḥ puṇyā pavitrā parameśvarī |ādidevī kalā kāntā tripurā jagadīśvarī || 9||

मनोन्मना महालक्ष्मीः सिद्धलक्ष्मीः सरस्वती ।सरित्कादम्बरी गोधा गुह्यकाली गणेश्वरी ॥ १०॥

manonmanā mahālakṣmīḥ siddhalakṣmīḥ sarasvatī |saritkādambarī godhā guhyakālī gaṇeśvarī || 10||

गणाम्बिका जया तापी तपना तापहारिणी ।तपोमयी दुरालम्बा दुष्टग्रहनिवारिणी ॥ ११॥

gaṇāmbikā jayā tāpī tapanā tāpahāriṇī |tapomayī durālambā duṣṭagrahanivāriṇī || 11||

दुःखहा सुखदा साध्वी परमामृतसूः सुरा ।सुधा सुधांशुनिलयाप्रलयानलसन्निभा ॥ १२॥

duḥkhahā sukhadā sādhvī paramāmṛtasūḥ surā |sudhā sudhāṃśunilayāpralayānalasannibhā || 12||

समस्तासम्पदम्भोजनिलया कर्णिकालया ।विद्येश्वरी विश्वमयी विराट् छन्दो गतिर्मतिः ॥ १३॥

samastāsampadambhojanilayā karṇikālayā |vidyeśvarī viśvamayī virāṭ chando gatirmatiḥ || 13||

धृतिदा(धृतिश्च) दाम्भिकी दोला लोपामुद्रा पटीयसी ।गरिष्ठाऽरिष्टहाऽदुष्टा कृपा काशी कुलाऽकुला ॥ १४॥

dhṛtidā(dhṛtiśca) dāmbhikī dolā lopāmudrā paṭīyasī |gariṣṭhā'riṣṭahā'duṣṭā kṛpā kāśī kulā'kulā || 14||

अकुलस्था पदन्यासा न्यासरूपा विरूपिणी ।विरूपाक्षी कोटराक्षी कुलकान्ताऽपराजिता ॥ १५॥

akulasthā padanyāsā nyāsarūpā virūpiṇī |virūpākṣī koṭarākṣī kulakāntā'parājitā || 15||

अजिता कुलिका लम्पा लम्पटा त्रिपुरेश्वरी ।त्रितयी वेदविन्यासा संन्यासासुमतिर्भया ॥ १६॥

ajitā kulikā lampā lampaṭā tripureśvarī |tritayī vedavinyāsā saṃnyāsāsumatirbhayā || 16||

अभया स्वर्मुखा देवी महौषधिरलम्बुसा ।चपला चन्द्रिका चण्डा चण्डमुण्डनिसूदिनी ॥ १७॥

abhayā svarmukhā devī mahauṣadhiralambusā |capalā candrikā caṇḍā caṇḍamuṇḍanisūdinī || 17||

चापलाक्षी मदाविष्टा मदिरारुणलोचना ।पुरी त्रिपुरसूरास्ना रसा रामा मनोहरा (रमा) ॥ १८॥

cāpalākṣī madāviṣṭā madirāruṇalocanā |purī tripurasūrāsnā rasā rāmā manoharā (ramā) || 18||

सन्ध्या सन्ध्याभ्रशीलाच शालाश्यामपयोधरा ।शशाङ्कमुकुटा श्यामा सुरासुन्दरलोचना ॥ १९॥

sandhyā sandhyābhraśīlāca śālāśyāmapayodharā |śaśāṅkamukuṭā śyāmā surāsundaralocanā || 19||

विषमाक्षी विशालाक्षी वा(व) शा वागीश्वरी शिला ।मनःशिला च कस्तूरी मृगनाभिर्मृगेक्षणा ॥ २०॥

viṣamākṣī viśālākṣī vā(va) śā vāgīśvarī śilā |manaḥśilā ca kastūrī mṛganābhirmṛgekṣaṇā || 20||

मृगारिवाहनामा(सा)ध्वी मानदा मत्तभाषिणी ।नारसिंही वामदेवी वामा वामश्रुतिप्रिया ॥ २१॥

mṛgārivāhanāmā(sā)dhvī mānadā mattabhāṣiṇī |nārasiṃhī vāmadevī vāmā vāmaśrutipriyā || 21||

पुण्यापुण्यगतिः पुण्या पुत्री पुण्यजनप्रिया ।चामुण्डा चोग्रचण्डा च महाचण्डाऽतमाऽतमाः ॥ २२॥

puṇyāpuṇyagatiḥ puṇyā putrī puṇyajanapriyā |cāmuṇḍā cogracaṇḍā ca mahācaṇḍā'tamā'tamāḥ || 22||

तम(प)स्विनीप्रभा ज्योत्स्ना महज्ज्योतिःस्वरूपिणी ।सुरूपा सद्गतिः(स्वर्गतिः)साध्वी सदसद्रूपराजिता ॥ २३॥

tama(pa)svinīprabhā jyotsnā mahajjyotiḥsvarūpiṇī |surūpā sadgatiḥ(svargatiḥ)sādhvī sadasadrūparājitā || 23||

सृष्टिः स्थितिः क्षेमकरी क्षमा क्षामोन्नतस्तनी ।क्षोणी क्षयकरी क्षीणा शर्व(व)स्था शिववल्लभा ॥ २४॥

sṛṣṭiḥ sthitiḥ kṣemakarī kṣamā kṣāmonnatastanī |kṣoṇī kṣayakarī kṣīṇā śarva(va)sthā śivavallabhā || 24||

दन्तुरा दाडिमप्रीतिर्दया दाम्भिकसूदिनी ।राक्षसी डाकिनी योग्यायोगिनी योग(गि)वल्लभा ॥ २५॥

danturā dāḍimaprītirdayā dāmbhikasūdinī |rākṣasī ḍākinī yogyāyoginī yoga(gi)vallabhā || 25||

कबन्धा कन्धरा कृष्णा(विद्या) कृत्तिका कण्ठकान्तका ।कलङ्करहिता काली कम्पा काश्मीरवल्लभा ॥ २६॥

kabandhā kandharā kṛṣṇā(vidyā) kṛttikā kaṇṭhakāntakā |kalaṅkarahitā kālī kampā kāśmīravallabhā || 26||

काशी कीर्तिप्रदा काञ्चि काश्मीरी कोकिलस्वना ।प्रभावती महारौद्री रुद्रपत्नी रुजापहा ॥ २७॥

kāśī kīrtipradā kāñci kāśmīrī kokilasvanā |prabhāvatī mahāraudrī rudrapatnī rujāpahā || 27||

रतिः स्तुतिस्तरीस्तुर्या तोतुलाऽतलवासिनी ।तपःप्रिया शरच्छ्रेष्ठा पङ्गुपुत्री यमस्वसा ॥ २८॥

ratiḥ stutistarīsturyā totulā'talavāsinī |tapaḥpriyā śaracchreṣṭhā paṅguputrī yamasvasā || 28||

यामी यमान्तका याम्या यमुना स्वर्नदी तडित् ।नारायणी विश्वमाता भवानी पापनाशिनी ॥ २९॥

yāmī yamāntakā yāmyā yamunā svarnadī taḍit |nārāyaṇī viśvamātā bhavānī pāpanāśinī || 29||

विगता विगतप्रश्ना कृष्णा कृष्टासिधारिणी ।वारी वारा वरधरा वरदा वीरसूदिनी ॥ ३०॥

vigatā vigatapraśnā kṛṣṇā kṛṣṭāsidhāriṇī |vārī vārā varadharā varadā vīrasūdinī || 30||

वीरसूर्वामनाकारा दीर्घसूत्रा दयावती ।दरी धनप्रदा धात्री धात्रीवल्ली महोदरी ॥ ३१॥

vīrasūrvāmanākārā dīrghasūtrā dayāvatī |darī dhanapradā dhātrī dhātrīvallī mahodarī || 31||

गणेश्वरी गया काञ्ची काञ्चीकिङ्किणिघण्टिका ।माया मायावती मत्ता प्रमत्ता प्रवरेश्वरी ॥ ३२॥

gaṇeśvarī gayā kāñcī kāñcīkiṅkiṇighaṇṭikā |māyā māyāvatī mattā pramattā pravareśvarī || 32||

पौरन्दरी शची शीता शीतातपस्वभावजा ।स्वाभाविकगुणागण्यागाम्भीर्यगुणभूषणा ॥ ३३॥

paurandarī śacī śītā śītātapasvabhāvajā |svābhāvikaguṇāgaṇyāgāmbhīryaguṇabhūṣaṇā || 33||

सूतिः सूर्यकलासुप्ता सप्तसप्तिस्वरूपिणी ।तेजस्विनी सदानन्दा सभासन्तोषवर्धिनी ॥ ३४॥

sūtiḥ sūryakalāsuptā saptasaptisvarūpiṇī |tejasvinī sadānandā sabhāsantoṣavardhinī || 34||

तर्पणा कर्षणा होता(त्री) सङ्कल्पाशुभमन्त्रिका ।दर्भा द्रोणिकला श्रान्ता समिद्धा सुरवेदिका ॥ ३५॥

tarpaṇā karṣaṇā hotā(trī) saṅkalpāśubhamantrikā |darbhā droṇikalā śrāntā samiddhā suravedikā || 35||

धूम्राहुतिश्चरमतिश्चामीकररुचिश्चिता ।चिन्ताऽनलेश्वरी नेलाकरानीलसरस्वती ॥ ३६॥

dhūmrāhutiścaramatiścāmīkararuciścitā |cintā'naleśvarī nelākarānīlasarasvatī || 36||

अपर्णा सुफला यज्ञा सभया निर्भयाऽभया ।भीमस्वनाभर्गशिखा भास्वतीभाकरा विभा ॥ ३७॥

aparṇā suphalā yajñā sabhayā nirbhayā'bhayā |bhīmasvanābhargaśikhā bhāsvatībhākarā vibhā || 37||

विभावरी नदी नन्द्या नन्द्यावर्तप्रवर्तिनी ।पृथ्वीधरा विश्व(ष)धरा विश्वगर्भा प्रवर्तिका ॥ ३८॥

vibhāvarī nadī nandyā nandyāvartapravartinī |pṛthvīdharā viśva(ṣa)dharā viśvagarbhā pravartikā || 38||

विश्वमाया विश्वमाला विश्वम्भरविलासिनी ।उरगेशा पद्मनाभा(गा)पद्मनाभप्रसूः प्रजा ॥ ३९॥

viśvamāyā viśvamālā viśvambharavilāsinī |urageśā padmanābhā(gā)padmanābhaprasūḥ prajā || 39||

तोरणा तुलसी दीक्षा दक्षा दाक्षायणीद्युतिः ।सम्पुटा शयनाशय्याशासनाशमनान्तका ॥ ४०॥

toraṇā tulasī dīkṣā dakṣā dākṣāyaṇīdyutiḥ |sampuṭā śayanāśayyāśāsanāśamanāntakā || 40||

श्यामाकवर्णा शार्दूलीशम्पाशीतांशुवल्लभा ।स्तुत्या प्रणीता नियतिः कम्पना कम्पहारिणी ॥ ४१॥

śyāmākavarṇā śārdūlīśampāśītāṃśuvallabhā |stutyā praṇītā niyatiḥ kampanā kampahāriṇī || 41||

चम्पकाभा चराचीनाऽदीना दीनजनप्रिया ।वसुन्धरा वासवेशी वसुनाथा वटेश्वरी ॥ ४२॥

campakābhā carācīnā'dīnā dīnajanapriyā |vasundharā vāsaveśī vasunāthā vaṭeśvarī || 42||

समुद्रा सङ्गमा पूर्णाऽन्तराला तरुवासिनी ।पार्वती पामरी मान्या माननीया मधुप्रिया ॥ ४३॥

samudrā saṅgamā pūrṇā'ntarālā taruvāsinī |pārvatī pāmarī mānyā mānanīyā madhupriyā || 43||

माधवी मधुपानस्था मन्दिरा मन्दुरामृगी ।मोमुषा(मुमूषा) रूरुषारेवारेवतीरमणी रमा ॥ ४४॥

mādhavī madhupānasthā mandirā mandurāmṛgī |momuṣā(mumūṣā) rūruṣārevārevatīramaṇī ramā || 44||

ऋद्धिहस्ता सिद्धिहस्ता अन्नपूर्णा महेश्वरी ।अन्नरूपा जगज्ज्योतिः समस्तासुरघातिनी ॥ ४५॥

ṛddhihastā siddhihastā annapūrṇā maheśvarī |annarūpā jagajjyotiḥ samastāsuraghātinī || 45||

गारुडीगगनालम्बा लम्बमानकचप्रिया ।पीताम्बरा पीतपुष्पा पूतना गीतवल्लभा ॥ ४६॥

gāruḍīgaganālambā lambamānakacapriyā |pītāmbarā pītapuṣpā pūtanā gītavallabhā || 46||

बलाका जगदन्ताच जरा जयवरप्रदा ।प्रीतिः कठोरवदना करालरदना रसा ॥ ४७॥

balākā jagadantāca jarā jayavarapradā |prītiḥ kaṭhoravadanā karālaradanā rasā || 47||

जिह्वाहस्ताच बगला प्रणया विनयप्रदा ।किरी करालवपुषी शेमुषी मक्षिका मषी ॥ ४८॥

jihvāhastāca bagalā praṇayā vinayapradā |kirī karālavapuṣī śemuṣī makṣikā maṣī || 48||

उत्तीर्णातर्णिका तीक्ष्णा श्लक्ष्णा कामेश्वरी शिवा ।शिवपत्नी सरोजाक्षी पद्महस्ता सरस्वती ॥ ४९॥

uttīrṇātarṇikā tīkṣṇā ślakṣṇā kāmeśvarī śivā |śivapatnī sarojākṣī padmahastā sarasvatī || 49||

कमलाक्षी कमलजा करवालविहारिणी ।कविपूज्या कविगतिः कविरूपा कविप्रिया ॥ ५०॥

kamalākṣī kamalajā karavālavihāriṇī |kavipūjyā kavigatiḥ kavirūpā kavipriyā || 50||