वैकुण्ठस्तवः Shrivaikunthastavah

पञ्चस्तव्यां १ श्रीवैकुण्ठस्तवः(श्रीवत्सचिह्नमिश्रैरनुगृहीतायां पञ्चस्तव्याम्)श्रीवत्सचिह्नमिश्रेभ्यो नम उक्तिमधीमहे ।यदुक्तयस्त्रयीकण्ठे यान्ति मङ्गलसूत्रताम् ॥यो नित्यमच्युतपदाम्बुजयुग्मरुक्मव्यामोहतस्तदितराणि तृणाय मेने ।अस्मद्गुरोर्भगवतोऽस्य दयैकसिन्धोःरामानुजस्य चरणौ शरणं प्रपद्ये ॥ १॥

pañcastavyāṃ 1 śrīvaikuṇṭhastavaḥ(śrīvatsacihnamiśrairanugṛhītāyāṃ pañcastavyām)śrīvatsacihnamiśrebhyo nama uktimadhīmahe |yaduktayastrayīkaṇṭhe yānti maṅgalasūtratām ||yo nityamacyutapadāmbujayugmarukmavyāmohatastaditarāṇi tṛṇāya mene |asmadgurorbhagavato'sya dayaikasindhoḥrāmānujasya caraṇau śaraṇaṃ prapadye || 1||

त्रैविद्यवृद्धजनमूर्धविभूषणं यत्सम्पच्च सात्त्विकजनस्य यदेव नित्यम् ।यद्वा शरण्यमशरण्यजनस्य पुण्यंतत्संश्रयेम वकुळाभरणाङ्घ्रियुग्मम् ॥ २॥

traividyavṛddhajanamūrdhavibhūṣaṇaṃ yatsampacca sāttvikajanasya yadeva nityam |yadvā śaraṇyamaśaraṇyajanasya puṇyaṃtatsaṃśrayema vakuḷābharaṇāṅghriyugmam || 2||

भक्तिप्रभावभवदद्भुतभावबन्धसन्धुक्षितप्रणयसाररसौघपूर्णः ।वेदार्थरत्ननिधिरच्युत दिव्यधामाजीयात्पराङ्कुशपयोधिरसीमभूमा ॥ ३॥

bhaktiprabhāvabhavadadbhutabhāvabandhasandhukṣitapraṇayasārarasaughapūrṇaḥ |vedārtharatnanidhiracyuta divyadhāmājīyātparāṅkuśapayodhirasīmabhūmā || 3||

यन्मङ्गलाय महते जगतामुशन्तित्रैविष्टपान्यपि पदानि यदाश्रयाणि ।वन्दामहे सरसिजेक्षणमद्धितीयंवेदान्तवेद्यमनिदम्प्रथमं महस्तत् ॥ ४॥

yanmaṅgalāya mahate jagatāmuśantitraiviṣṭapānyapi padāni yadāśrayāṇi |vandāmahe sarasijekṣaṇamaddhitīyaṃvedāntavedyamanidamprathamaṃ mahastat || 4||

पीताम्बरं वरदशीतलदृष्टिपातमाजानुलम्बिभुजमायतकर्णपाशम् ।तन्मेघमेचकमुदग्रविशालवक्षोलक्ष्मीधरं किमपि वस्तु ममाविरस्तु ॥ ५॥

pītāmbaraṃ varadaśītaladṛṣṭipātamājānulambibhujamāyatakarṇapāśam |tanmeghamecakamudagraviśālavakṣolakṣmīdharaṃ kimapi vastu mamāvirastu || 5||

यत्त्तत्वमक्षरमदृश्यमगोत्रवर्णंअग्राह्यमव्ययमनीदृशमद्वितीयम् ।ईशानमस्य जगतो यदणोरणीयःतद्वैष्णवं पदमुदात्तमुदाहरामः ॥ ६॥

yatttatvamakṣaramadṛśyamagotravarṇaṃagrāhyamavyayamanīdṛśamadvitīyam |īśānamasya jagato yadaṇoraṇīyaḥtadvaiṣṇavaṃ padamudāttamudāharāmaḥ || 6||

आम्नायमूर्धनि च मूर्धनि चोर्ध्वपुंसांयद्धाम वैष्णवमभीक्ष्णतरं चकास्ति ।तन्मादृशामपि च गोचरमिति वाचोमन्ये तदीयमिदमाश्रितवत्सलत्वम् ॥ ७॥

āmnāyamūrdhani ca mūrdhani cordhvapuṃsāṃyaddhāma vaiṣṇavamabhīkṣṇataraṃ cakāsti |tanmādṛśāmapi ca gocaramiti vācomanye tadīyamidamāśritavatsalatvam || 7||

जानन्नपीह किल मामनपत्रपिष्णुःविष्णोः पदप्रणयिनीं गिरमाद्रियेऽहम् ।न श्वावलीढमपि तीर्थमतीर्थमाहुःनोदन्यतापि च शुना किल लज्जितव्यम् ॥ ८॥

jānannapīha kila māmanapatrapiṣṇuḥviṣṇoḥ padapraṇayinīṃ giramādriye'ham |na śvāvalīḍhamapi tīrthamatīrthamāhuḥnodanyatāpi ca śunā kila lajjitavyam || 8||

देवस्य दैत्यमथनस्य गुणेष्वियत्तासङ्ख्या च वाङ्मनसगोचरमत्यभूताम् ।अप्येवमण्वपि च तत्र ममार्तिशान्त्यैकीटस्य तृप्यत उदन्वति विप्रुषोऽलम् ॥ ९॥

devasya daityamathanasya guṇeṣviyattāsaṅkhyā ca vāṅmanasagocaramatyabhūtām |apyevamaṇvapi ca tatra mamārtiśāntyaikīṭasya tṛpyata udanvati vipruṣo'lam || 9||

प्रेमार्द्रविह्वलगिरः पुरुषाः पुराणाःस्वां तुष्टुवुर्मधुरिपो मधुरैर्वचोभिः ।वाचो विडम्बितमिदं मम नीचवाचःक्षान्तिस्तु ते सविषया मम दुर्वचोभिः ॥ १०॥

premārdravihvalagiraḥ puruṣāḥ purāṇāḥsvāṃ tuṣṭuvurmadhuripo madhurairvacobhiḥ |vāco viḍambitamidaṃ mama nīcavācaḥkṣāntistu te saviṣayā mama durvacobhiḥ || 10||

आज्ञा तवात्रभवती विदिता त्रयी सातां हि प्रमाणमभिजग्मुरतीन्द्रियेऽर्थे ।आभासभूयमभियान्त्यपराणि दोषैःएषा तु दोषरहिता महिता पुराणी ॥ ११॥

ājñā tavātrabhavatī viditā trayī sātāṃ hi pramāṇamabhijagmuratīndriye'rthe |ābhāsabhūyamabhiyāntyaparāṇi doṣaiḥeṣā tu doṣarahitā mahitā purāṇī || 11||

अन्तर्हितो निधिरसि त्वमशेषपुंसांलभ्योऽसि पुण्यपुरुषैरितरैर्दुरापः ।तत्र त्रयीं सुकृतिनः कृतिनोऽधिजग्मुःबाह्येषु बाह्यचरितैरितरैर्निपेते ॥ १२॥

antarhito nidhirasi tvamaśeṣapuṃsāṃlabhyo'si puṇyapuruṣairitarairdurāpaḥ |tatra trayīṃ sukṛtinaḥ kṛtino'dhijagmuḥbāhyeṣu bāhyacaritairitarairnipete || 12||

चित्रं विधेर्विलसितं त्विदमाविरस्तिदुष्टात्मनामयगहो किल दुर्विपाकः ।यत्केचिदत्रभवतीं श्रुतिमाश्रयन्तोऽप्यर्थे कुदृष्टिविनिविष्टधियो विनष्टाः ॥ १३॥

citraṃ vidhervilasitaṃ tvidamāvirastiduṣṭātmanāmayagaho kila durvipākaḥ |yatkecidatrabhavatīṃ śrutimāśrayanto'pyarthe kudṛṣṭiviniviṣṭadhiyo vinaṣṭāḥ || 13||

बाह्याः कुदृष्टय इति द्वितयेऽप्यपारंघोरं तमस्समुपयान्ति न हीक्षसे तान् ।जग्धस्य काननमृगैर्मृगतृष्णिकेप्सोःकासारसत्त्वनिहतस्य च को विशेषः ॥ १४॥

bāhyāḥ kudṛṣṭaya iti dvitaye'pyapāraṃghoraṃ tamassamupayānti na hīkṣase tān |jagdhasya kānanamṛgairmṛgatṛṣṇikepsoḥkāsārasattvanihatasya ca ko viśeṣaḥ || 14||

न्यायस्मृति प्रभृतिभिर्भवता निसृष्टैःवेदोपबृंहणविधावुचितैरुपायैः ।श्रुत्यर्थमर्थमिव भानुकरैर्विभेजुःत्वद्भक्तिभावितविकल्मषशेमुषीकाः ॥ १५॥

nyāyasmṛti prabhṛtibhirbhavatā nisṛṣṭaiḥvedopabṛṃhaṇavidhāvucitairupāyaiḥ |śrutyarthamarthamiva bhānukarairvibhejuḥtvadbhaktibhāvitavikalmaṣaśemuṣīkāḥ || 15||

ये तु त्वदङ्घ्रिसरसीरुहभक्तिहीनाःतेषाममीभिरपि नैव यथार्थबोधः ।पित्तघ्नमञ्जनमनाप्नुषि जातु नेत्रेनैव प्रभाभिरपि शङ्खसितत्वबुद्धिः ॥ १६॥

ye tu tvadaṅghrisarasīruhabhaktihīnāḥteṣāmamībhirapi naiva yathārthabodhaḥ |pittaghnamañjanamanāpnuṣi jātu netrenaiva prabhābhirapi śaṅkhasitatvabuddhiḥ || 16||

वेदार्थधीस्त्वयि तु भक्तित एव लभ्यायावान् हि यश्च भगवन्नसि तत्त्वतस्त्वम् ।ज्ञातु तथा भुवनभावन वेदवेद्यंद्रष्टुं प्रवेष्टुमपि भक्तित एव शक्यः ॥ १७॥

vedārthadhīstvayi tu bhaktita eva labhyāyāvān hi yaśca bhagavannasi tattvatastvam |jñātu tathā bhuvanabhāvana vedavedyaṃdraṣṭuṃ praveṣṭumapi bhaktita eva śakyaḥ || 17||

तत्त्वार्थतत्परपरश्शतवेदवाक्यैःसामर्थ्यतः स्मृतिभिरप्यथ तादृशीभिः ।त्वामेव तत्त्वपरसात्त्विकसत्पुराणैःदेवज्ञधीभिरपि निश्चिनुमः परेशम् ॥ १८॥

tattvārthatatparaparaśśatavedavākyaiḥsāmarthyataḥ smṛtibhirapyatha tādṛśībhiḥ |tvāmeva tattvaparasāttvikasatpurāṇaiḥdevajñadhībhirapi niścinumaḥ pareśam || 18||

अन्यत्र तु क्वचन केचिदिहेशशब्दात्लोकप्रसिद्धिमुपगम्य तमीशमाहुः ।तैश्च प्रसिद्धविभवस्य समूलतायैग्राह्या त्रयी त्वयि तु साऽच्युत सम्भुखीना ॥ १९॥

anyatra tu kvacana kecidiheśaśabdātlokaprasiddhimupagamya tamīśamāhuḥ |taiśca prasiddhavibhavasya samūlatāyaigrāhyā trayī tvayi tu sā'cyuta sambhukhīnā || 19||

यः खल्वणोरणुतरो महतो महीयान्आत्मा जनस्य जनको जगतश्च योऽभूत् ।वेदात्मकप्रणवकारणवर्णवाच्यंतं त्वां वयन्तु परमेश्वरमामनामः ॥ २०॥

yaḥ khalvaṇoraṇutaro mahato mahīyānātmā janasya janako jagataśca yo'bhūt |vedātmakapraṇavakāraṇavarṇavācyaṃtaṃ tvāṃ vayantu parameśvaramāmanāmaḥ || 20||

आत्मेश्वरोऽसि न परोऽस्ति तवेश्वरोऽन्योविश्वस्य चासि पतिरस्य परायणं च ।नारायणाच्युत परस्त्वमिहैक एवब्रह्मादयोऽपि भवदीक्षणलब्धसत्ताः ॥ २१॥

ātmeśvaro'si na paro'sti taveśvaro'nyoviśvasya cāsi patirasya parāyaṇaṃ ca |nārāyaṇācyuta parastvamihaika evabrahmādayo'pi bhavadīkṣaṇalabdhasattāḥ || 21||

नित्स्समाभ्यधिकवर्जित ऊर्जितश्रीःनित्येऽक्षरे दिवि वसन्पुरुषः पुराणः ।सत्त्वप्रवर्तनकरो जगतोऽस्य मूलंनान्यस्त्वदस्ति धरणीधर वेदवेद्यः ॥ २२॥

nitssamābhyadhikavarjita ūrjitaśrīḥnitye'kṣare divi vasanpuruṣaḥ purāṇaḥ |sattvapravartanakaro jagato'sya mūlaṃnānyastvadasti dharaṇīdhara vedavedyaḥ || 22||

यं भूतभव्यभवदीशमनीशमाहुःअन्तस्समुद्रनिलयं यमनन्तरूपम् ।यस्य त्रिलोकजननी महिषी च लक्ष्मीःसाक्षात्स एव पुरुषोऽसि सहस्रमूर्धा ॥ २३॥

yaṃ bhūtabhavyabhavadīśamanīśamāhuḥantassamudranilayaṃ yamanantarūpam |yasya trilokajananī mahiṣī ca lakṣmīḥsākṣātsa eva puruṣo'si sahasramūrdhā || 23||

सर्वं श्रुतिष्वनुगतं स्थिरमप्रकम्प्यंनारायणाह्वयधरं त्वमिवानवद्यम् ।सूक्तं तु पौरुषमशेषजगत्पवित्रंत्वामुत्तमं पुरुषमीशमुदाजहार ॥ २४॥

sarvaṃ śrutiṣvanugataṃ sthiramaprakampyaṃnārāyaṇāhvayadharaṃ tvamivānavadyam |sūktaṃ tu pauruṣamaśeṣajagatpavitraṃtvāmuttamaṃ puruṣamīśamudājahāra || 24||

आनन्दमैश्वरमवाङ्मनसाऽवगाह्यंआम्नासिषुश्शातगुणोत्तरितक्रमेण ।सोऽयं तवैव नृषु हि त्वमिहान्तरात्मात्वं पुण्डरीकनयनः पुरुषश्च पौष्णः ॥ २५॥

ānandamaiśvaramavāṅmanasā'vagāhyaṃāmnāsiṣuśśātaguṇottaritakrameṇa |so'yaṃ tavaiva nṛṣu hi tvamihāntarātmātvaṃ puṇḍarīkanayanaḥ puruṣaśca pauṣṇaḥ || 25||

यन्मूलकारणमबुध्यत सृष्टिवाक्यैःब्रह्मेति वा सदिति वाऽऽत्मगिराऽथवा तत् ।नारायणस्त्विति महोपनिषद्ब्रवीतिसौबालिकीप्रभृतयोऽप्यनुजरमुरेनाम् ॥ २६॥

yanmūlakāraṇamabudhyata sṛṣṭivākyaiḥbrahmeti vā saditi vā''tmagirā'thavā tat |nārāyaṇastviti mahopaniṣadbravītisaubālikīprabhṛtayo'pyanujaramurenām || 26||

ज्योतिः परं परमतत्त्वमथो परात्माब्रह्मेति च श्रुतिषु यत्परवस्त्वधीतम् ।नारायणस्तदिति तद्विशिनष्टि काचिद्विष्णोः पदं परममित्यपरा गृणाति ॥ २७॥

jyotiḥ paraṃ paramatattvamatho parātmābrahmeti ca śrutiṣu yatparavastvadhītam |nārāyaṇastaditi tadviśinaṣṭi kācidviṣṇoḥ padaṃ paramamityaparā gṛṇāti || 27||

सन्तीदृशाश्श्रुतिशिरस्सु परस्सहस्रावाचस्तव प्रथयितुं परमेशितृत्वम् ।किञ्चेह न व्यजगणःकृमिधातृभेदंक्रामन् जगन्ति निगिरन् पुनरुद्गिरंश्च ॥ २८॥

santīdṛśāśśrutiśirassu parassahasrāvācastava prathayituṃ parameśitṛtvam |kiñceha na vyajagaṇaḥkṛmidhātṛbhedaṃkrāman jaganti nigiran punarudgiraṃśca || 28||

रूपश्रिया परमया परमेण धाम्नाचित्रैश्च कैश्चिदुचितैः भवतश्चरित्रैः ।चिह्नैरनिह्ववपरैरपरैश्च कैश्चित्निश्चिन्वते त्वयि विपश्चित ईशितृत्वम् ॥ २९॥

rūpaśriyā paramayā parameṇa dhāmnācitraiśca kaiściducitaiḥ bhavataścaritraiḥ |cihnairanihvavaparairaparaiśca kaiścitniścinvate tvayi vipaścita īśitṛtvam || 29||

यस्याः कटाक्षणमनुक्षणमीश्वराणांऐश्वर्यहेतुरिति सार्वजनीनसिद्धम् ।तं श्रीरिति त्वदुपसंश्रयणान्निराहुस्त्वां च श्रियश्श्रियमुदाहुरुदारवाचः ॥ ३०॥

yasyāḥ kaṭākṣaṇamanukṣaṇamīśvarāṇāṃaiśvaryaheturiti sārvajanīnasiddham |taṃ śrīriti tvadupasaṃśrayaṇānnirāhustvāṃ ca śriyaśśriyamudāhurudāravācaḥ || 30||

माया त्वया गुणमयी किल या निसृष्टासा ते विभो किमिव नर्म न निर्मिमीते ।कौतस्कुताः स्थिरकुतर्कवशेन केचित्सत्यां श्रुतौ च बधिरास्त्वयि तन्महिम्ना ॥ ३१॥

māyā tvayā guṇamayī kila yā nisṛṣṭāsā te vibho kimiva narma na nirmimīte |kautaskutāḥ sthirakutarkavaśena kecitsatyāṃ śrutau ca badhirāstvayi tanmahimnā || 31||

यत्स्थावरक्रिमिपतङ्गमतङ्गजादिष्वन्येषु जन्तुषु सदैव विजायमानः ।त्वन्नित्यनिर्मलनिरञ्जननिर्विकारकल्याणसद्गुणनिधे स इतीरितस्तैः ॥ ३२॥

yatsthāvarakrimipataṅgamataṅgajādiṣvanyeṣu jantuṣu sadaiva vijāyamānaḥ |tvannityanirmalanirañjananirvikārakalyāṇasadguṇanidhe sa itīritastaiḥ || 32||

त्वद्दृष्टिजुष्टमिदमाविरभूदशेषंनोचेत्कटाक्षयसि नैव भवेत्प्रवृत्तिः ।स्थातुं च वाञ्छति जगत्तव दृष्टिपातंतेन श्रुतौ जगदिषे हि जगत्त्वमेव ॥ ३३॥

tvaddṛṣṭijuṣṭamidamāvirabhūdaśeṣaṃnocetkaṭākṣayasi naiva bhavetpravṛttiḥ |sthātuṃ ca vāñchati jagattava dṛṣṭipātaṃtena śrutau jagadiṣe hi jagattvameva || 33||

एव भगो इह भवत्परतन्त्र एवशब्दोऽपि रूपवदमुष्य चराचरस्य ।ऐश्वर्यमीदृशमिदं श्रुतिषूदितं तेपापीयसामयमहो त्वयि मोहहेतुः ॥ ३४॥

eva bhago iha bhavatparatantra evaśabdo'pi rūpavadamuṣya carācarasya |aiśvaryamīdṛśamidaṃ śrutiṣūditaṃ tepāpīyasāmayamaho tvayi mohahetuḥ || 34||

ये त्वत्कटाक्षलवलक्ष्यमिव क्षणं तैरैश्वर्यमीदृशमलभ्यमलम्भि पुम्भिः ।यत्केऽपि सञ्जगदिरे परमेशितृत्वंतेषामपि श्रुतिषु तन्महिमप्रसङ्गात् ॥ ३५॥

ye tvatkaṭākṣalavalakṣyamiva kṣaṇaṃ tairaiśvaryamīdṛśamalabhyamalambhi pumbhiḥ |yatke'pi sañjagadire parameśitṛtvaṃteṣāmapi śrutiṣu tanmahimaprasaṅgāt || 35||

नित्येषु वस्तुषु भवन्निरपेक्षमेवतत्तस्वरूपमिति केचिदिह भ्रमन्तः ।ऐश्वर्यमत्र तव सावधिकं गिरन्तेब्रूते त्रयी तु निरुपाधिकमीशनं ते ॥ ३६॥

nityeṣu vastuṣu bhavannirapekṣamevatattasvarūpamiti kecidiha bhramantaḥ |aiśvaryamatra tava sāvadhikaṃ girantebrūte trayī tu nirupādhikamīśanaṃ te || 36||

इच्छात एव तव विश्वपदार्थसत्तानित्यं प्रियास्तव तु केचन ते हि नित्याः ।नित्यं त्वदेकपरतन्त्र निजस्वरूपाभावत्कमङ्गळगुणा हि निदर्शनं न ॥ ३७॥

icchāta eva tava viśvapadārthasattānityaṃ priyāstava tu kecana te hi nityāḥ |nityaṃ tvadekaparatantra nijasvarūpābhāvatkamaṅgaḷaguṇā hi nidarśanaṃ na || 37||

विश्वस्य विश्वविधकारणमच्युतत्वंकार्यं तदेतदखिलं चिदचित्स्वरूपम् ।त्वं निर्विकार इति वेदशिरस्सु घोषोनिस्सीममेव तव दर्शयतीशितृत्वम् ॥ ३८॥

viśvasya viśvavidhakāraṇamacyutatvaṃkāryaṃ tadetadakhilaṃ cidacitsvarūpam |tvaṃ nirvikāra iti vedaśirassu ghoṣonissīmameva tava darśayatīśitṛtvam || 38||

किं साधनः क्व निवसन् किमुपाददानःकस्मै फलाय सृजतीश इदं समस्तम् ।इत्याद्यनिष्ठितकुतर्कमतर्कयन्तःत्वद्वैभवं श्रुतिविदो विदुरप्रतर्क्यम् ॥ ३९॥

kiṃ sādhanaḥ kva nivasan kimupādadānaḥkasmai phalāya sṛjatīśa idaṃ samastam |ityādyaniṣṭhitakutarkamatarkayantaḥtvadvaibhavaṃ śrutivido vidurapratarkyam || 39||

यत्संवृतं दशगुणोत्तरसप्ततत्त्वैरण्डं चतुर्दश जगद्भवधातृधाम ।अण्डानि तत्सुसदृशानि परश्शतानिक्रीडाविधेस्तव परिच्छदतामगच्छन् ॥ ४०॥

yatsaṃvṛtaṃ daśaguṇottarasaptatattvairaṇḍaṃ caturdaśa jagadbhavadhātṛdhāma |aṇḍāni tatsusadṛśāni paraśśatānikrīḍāvidhestava paricchadatāmagacchan || 40||

इच्छाविहारविधये विहितान्यमूनिस्यात्तद्विभूतिलवलेशकलायुतांशः ।या वै न जातु परिणामपदास्पदं साकालात्मिका तव परा महती विभूतिः ॥ ४१॥

icchāvihāravidhaye vihitānyamūnisyāttadvibhūtilavaleśakalāyutāṃśaḥ |yā vai na jātu pariṇāmapadāspadaṃ sākālātmikā tava parā mahatī vibhūtiḥ || 41||

यद्वैष्णवं हि परमं पदमामनन्तिखं वा यदेव परमं तमसः परस्तात् ।तेजोमयं परमसत्त्वमयं ध्रुवं यदानन्दकन्दमतिसुन्दरमद्भुतं यत् ॥ ४२॥

yadvaiṣṇavaṃ hi paramaṃ padamāmanantikhaṃ vā yadeva paramaṃ tamasaḥ parastāt |tejomayaṃ paramasattvamayaṃ dhruvaṃ yadānandakandamatisundaramadbhutaṃ yat || 42||

यद्ब्रह्मरुद्रपुरुहूतमुरवैर्दुरापंनित्यं निवृत्तिनिरतैस्सनकादिभिर्वा ।सायुज्यमुज्ज्वलमुशन्ति यदाऽऽपरोक्ष्यंयस्मात्परं न पदमञ्जितमस्ति किश्चित् ॥ ४३॥

yadbrahmarudrapuruhūtamuravairdurāpaṃnityaṃ nivṛttinirataissanakādibhirvā |sāyujyamujjvalamuśanti yadā''parokṣyaṃyasmātparaṃ na padamañjitamasti kiścit || 43||

रूपेण सद्गुणगणैः परया समृद्ध्याभावैरुदारमधुरैरपि वा महिम्ना ।तादृक्तदीदृगिदमित्युपवर्णयन्त्योवाचो यदीयविभवस्य तिरस्क्रियायै ॥ ४४॥

rūpeṇa sadguṇagaṇaiḥ parayā samṛddhyābhāvairudāramadhurairapi vā mahimnā |tādṛktadīdṛgidamityupavarṇayantyovāco yadīyavibhavasya tiraskriyāyai || 44||

यद्वृद्ध्यपक्षयविनाशमुखैर्विकारैःएतैरसंस्तृतमनस्तमितास्तिशब्दम् ।यद्गौरवात् श्रुतिषु फल्गुफलं क्रियाणामादिष्टमन्यदसुखोत्तरमध्रुवं च ॥ ४५॥

yadvṛddhyapakṣayavināśamukhairvikāraiḥetairasaṃstṛtamanastamitāstiśabdam |yadgauravāt śrutiṣu phalguphalaṃ kriyāṇāmādiṣṭamanyadasukhottaramadhruvaṃ ca || 45||

निष्कल्मषैर्निहतजन्मजराविकारैभूयिष्ठभक्तिविभवैरभवैरवाप्यम् ।अन्यैरधन्यपुरुषैर्मनसाऽप्यनाप्यंवैकण्ठनाम तव धाम तदामनन्ति ॥ ४६॥

niṣkalmaṣairnihatajanmajarāvikāraibhūyiṣṭhabhaktivibhavairabhavairavāpyam |anyairadhanyapuruṣairmanasā'pyanāpyaṃvaikaṇṭhanāma tava dhāma tadāmananti || 46||

नित्या तवान्यनिरपेक्षमहामहिम्नोऽप्येतादृशी निरवधि निर्यता विभूतिः ।ज्ञानादयो गुणगणास्समतीतसीमालक्ष्मीः प्रिया परिजनाः पतगेन्द्रमुख्याः ॥ ४७॥

nityā tavānyanirapekṣamahāmahimno'pyetādṛśī niravadhi niryatā vibhūtiḥ |jñānādayo guṇagaṇāssamatītasīmālakṣmīḥ priyā parijanāḥ patagendramukhyāḥ || 47||

एकस्य येषु हि गुणस्य लवायुतांशःस्यात्कस्यचित्स खलु वाङ्मनसातिगश्रीः ।ते तादृशोऽत्यवधयस्समतीतसङ्ख्याःत्वत्सद्गुणास्त्वमसि तन्निरपेक्षलक्ष्मीः ॥ ४८॥

ekasya yeṣu hi guṇasya lavāyutāṃśaḥsyātkasyacitsa khalu vāṅmanasātigaśrīḥ |te tādṛśo'tyavadhayassamatītasaṅkhyāḥtvatsadguṇāstvamasi tannirapekṣalakṣmīḥ || 48||

सर्वस्य चैव गुणतो हि विलक्षणत्वमैश्वर्यतश्च किल कश्चिदुदञ्चितस्स्यात् ।तत्प्रत्युत त्वयि विभो विभवो गुणाश्चसम्बन्धतस्तव भजन्ति हि मङ्गलत्वम् ॥ ४९॥

sarvasya caiva guṇato hi vilakṣaṇatvamaiśvaryataśca kila kaścidudañcitassyāt |tatpratyuta tvayi vibho vibhavo guṇāścasambandhatastava bhajanti hi maṅgalatvam || 49||

दूरे गुणास्तव तु सत्त्वरजस्तमांसितेन त्रयी प्रथयति त्वयि निर्गुणत्वम् ।नित्यं हरे निखिलसङ्गुणसागरं हित्वामामनन्ति परमीश्वरमीश्वराणाम् ॥ ५०॥

dūre guṇāstava tu sattvarajastamāṃsitena trayī prathayati tvayi nirguṇatvam |nityaṃ hare nikhilasaṅguṇasāgaraṃ hitvāmāmananti paramīśvaramīśvarāṇām || 50||

ज्ञानात्मनस्तव तदेव गुणं गृणन्तितेजोमयस्य हि मणेर्गुण एव तेजः ।तेनैव विश्वमपरोक्षमुदीक्षसे त्वंरक्षा त्वदीक्षणत एव यतोऽखिलस्य ॥ ५१॥

jñānātmanastava tadeva guṇaṃ gṛṇantitejomayasya hi maṇerguṇa eva tejaḥ |tenaiva viśvamaparokṣamudīkṣase tvaṃrakṣā tvadīkṣaṇata eva yato'khilasya || 51||

त्रय्युद्यता तव युवत्वमुखैर्गणौघैरानन्दमेधितमियानिति सन्नियन्तुम् ।ते ये शतन्त्विति परम्परया प्रवृत्तानैवैष वाङ्मनसगोचर इत्युदाह ॥ ५२॥

trayyudyatā tava yuvatvamukhairgaṇaughairānandamedhitamiyāniti sanniyantum |te ye śatantviti paramparayā pravṛttānaivaiṣa vāṅmanasagocara ityudāha || 52||

एवं तया चतुरया तव यौवनाद्यास्सर्वे गुणास्सह समस्तविभूतिभिश्च ।प्रव्याहृताः स्युरवधीनवधीरयन्तोवाचामगोचरमहामहिमान एव ॥ ५३॥

evaṃ tayā caturayā tava yauvanādyāssarve guṇāssaha samastavibhūtibhiśca |pravyāhṛtāḥ syuravadhīnavadhīrayantovācāmagocaramahāmahimāna eva || 53||

सवर्तवर्ति निखिलं निरभिज्ञमज्ञंचित्रे च कर्मणि यथार्हमहो नियच्छन् ।सद्यः कृमिद्रुहिणभेदमभेदमेतदाविश्चकर्थ सकृदीक्षणदीक्षणेन ॥ ५४॥

savartavarti nikhilaṃ nirabhijñamajñaṃcitre ca karmaṇi yathārhamaho niyacchan |sadyaḥ kṛmidruhiṇabhedamabhedametadāviścakartha sakṛdīkṣaṇadīkṣaṇena || 54||

अस्तं यदुद्यदुपचाय्यपचायि चैवमीशं दरिद्रमथ जङ्गममप्यलिङ्गम् ।विश्वं विचित्रमविलक्षणवीक्षणेनविक्षोभयस्यनवधिर्बत शक्तिरैशी ॥ ५५॥

astaṃ yadudyadupacāyyapacāyi caivamīśaṃ daridramatha jaṅgamamapyaliṅgam |viśvaṃ vicitramavilakṣaṇavīkṣaṇenavikṣobhayasyanavadhirbata śaktiraiśī || 55||

रूपप्रकार परिणामकृतव्यवस्थंविश्वं विपर्यसितुमन्यदसच्चकर्तुम् ।क्षाम्यन् स्वभावनियमं किमुदीक्षसे त्वंस्वातन्त्र्यमैश्वरमपर्यनुयोज्यमाहुः ॥ ५६॥

rūpaprakāra pariṇāmakṛtavyavasthaṃviśvaṃ viparyasitumanyadasaccakartum |kṣāmyan svabhāvaniyamaṃ kimudīkṣase tvaṃsvātantryamaiśvaramaparyanuyojyamāhuḥ || 56||

संवर्तसम्भृतकरस्य सहस्ररश्मेरुस्रं तमिस्रयदजस्रविहारहारि ।नित्यानुकूलमनुकूलनृणां परेषामुद्वेजनं च तव तेज उदाहरन्ति ॥ ५७॥

saṃvartasambhṛtakarasya sahasraraśmerusraṃ tamisrayadajasravihārahāri |nityānukūlamanukūlanṛṇāṃ pareṣāmudvejanaṃ ca tava teja udāharanti || 57||

नैव ह्यवाप्यमनवाप्तमिहास्ति यस्यसत्ताऽपि तस्य तव वीक्षणतः प्रजानाम् ।सम्पत्तु किं पुनरितो न वदान्यमन्यंमन्ये त्वमेव खलु मन्दिरमिन्दिरायाः ॥ ५८॥

naiva hyavāpyamanavāptamihāsti yasyasattā'pi tasya tava vīkṣaṇataḥ prajānām |sampattu kiṃ punarito na vadānyamanyaṃmanye tvameva khalu mandiramindirāyāḥ || 58||

पापै रनादिभवसम्भववासनोत्थैर्दुःखेषु यः खलु मिमङ्क्षति हन्त जन्तुः ।तं केवलं नु कृपयैव समुद्धरिष्यन्तद्दुष्कृतस्य ननु निष्कृतिमात्थ शास्त्रैः ॥ ५९॥

pāpai ranādibhavasambhavavāsanotthairduḥkheṣu yaḥ khalu mimaṅkṣati hanta jantuḥ |taṃ kevalaṃ nu kṛpayaiva samuddhariṣyantadduṣkṛtasya nanu niṣkṛtimāttha śāstraiḥ || 59||

शास्त्रैरनादिनिधनैः स्मृतिभिस्त्वदीयदिव्यावतारचरितैश्शुभया च दृष्ट्या ।निःश्रेयसं यदुपकल्पयसि प्रजानांसा त्वत्कृपाजलधितल्लजवल्गितश्रीः ॥ ६०॥

śāstrairanādinidhanaiḥ smṛtibhistvadīyadivyāvatāracaritaiśśubhayā ca dṛṣṭyā |niḥśreyasaṃ yadupakalpayasi prajānāṃsā tvatkṛpājaladhitallajavalgitaśrīḥ || 60||

है हन्त जन्तुषु निरन्तरसन्ततात्मापाप्मा हि नाम वद कोऽयमचिन्त्यशक्तिः ।यस्त्वत्कृपाजलधिमप्यतिवेलरवेलमुल्लङ्घयत्यकृतभासुरभागधेयान् ॥ ६१॥

hai hanta jantuṣu nirantarasantatātmāpāpmā hi nāma vada ko'yamacintyaśaktiḥ |yastvatkṛpājaladhimapyativelaravelamullaṅghayatyakṛtabhāsurabhāgadheyān || 61||

यद्ब्रह्मकल्पनियतानुभवेऽप्यनाश्यंतत्किल्बिषं सृजति जन्तुरिह क्षणार्धे ।एवं सदा सकलजन्मसु सापराधंक्षाम्यस्यहो तदभिसन्धिविराममात्रात् ॥ ६२॥

yadbrahmakalpaniyatānubhave'pyanāśyaṃtatkilbiṣaṃ sṛjati janturiha kṣaṇārdhe |evaṃ sadā sakalajanmasu sāparādhaṃkṣāmyasyaho tadabhisandhivirāmamātrāt || 62||

क्षान्तिस्तवेयमियती महती कथन्नुमुह्येदहो त्वयि कृताञ्जलिपञ्जरेषु ।इत्थं स्वतो निखिलजन्तुषु निर्विशेषंवात्सल्यमुत्सकजनेषु कथं गुणस्ते ॥ ६३॥

kṣāntistaveyamiyatī mahatī kathannumuhyedaho tvayi kṛtāñjalipañjareṣu |itthaṃ svato nikhilajantuṣu nirviśeṣaṃvātsalyamutsakajaneṣu kathaṃ guṇaste || 63||

विश्वं धियैव विरचय्य निचाय्य भूयस्सञ्जह्रुषस्सति समाश्रितवत्सलत्वे ।आजग्मुषस्तव गजोत्तमबृंहितेनपादं पराममृशुषोऽपि च का मनीषा ॥ ६४॥

viśvaṃ dhiyaiva viracayya nicāyya bhūyassañjahruṣassati samāśritavatsalatve |ājagmuṣastava gajottamabṛṃhitenapādaṃ parāmamṛśuṣo'pi ca kā manīṣā || 64||

यः कश्चिदेव यदि किञ्चन हन्त जन्तुर्भव्यो भजेत भगवन्तमनन्यचेताः ।तं सोऽयमीदृश इयानिति वाप्यजानन्है वैनतेय स ममाप्युररीकरोषि ॥ ६५॥

yaḥ kaścideva yadi kiñcana hanta janturbhavyo bhajeta bhagavantamananyacetāḥ |taṃ so'yamīdṛśa iyāniti vāpyajānanhai vainateya sa mamāpyurarīkaroṣi || 65||

त्वत्साम्यमेव भजतामभिवाञ्छसि त्वंत्वत्सात्कृतैर्विभवरूपगुणैस्त्वदीयैः ।मुक्तिं ततोऽपि परमं तव साम्यमाहुस्त्वद्दास्यमेव विदुषां परमं मतं तत् ॥ ६६॥

tvatsāmyameva bhajatāmabhivāñchasi tvaṃtvatsātkṛtairvibhavarūpaguṇaistvadīyaiḥ |muktiṃ tato'pi paramaṃ tava sāmyamāhustvaddāsyameva viduṣāṃ paramaṃ mataṃ tat || 66||

तद्वै तथाऽस्तु कतमोऽयमहो स्वभावोयावान्यथाविधगुणो भजते भवन्तम् ।तावांस्तथाविधगुणस्तदधीनवृत्तिःसंश्लिष्यसे त्वमिह तेन समानधर्मा ॥ ६७॥

tadvai tathā'stu katamo'yamaho svabhāvoyāvānyathāvidhaguṇo bhajate bhavantam |tāvāṃstathāvidhaguṇastadadhīnavṛttiḥsaṃśliṣyase tvamiha tena samānadharmā || 67||

श्रीवैकुण्ठनाथमभिष्टौतिनीलाञ्जनाद्रिनिभमुन्नसमायताक्षमाजानुजैत्रभुजमायतकर्णपाशम् ।श्रीवत्सलक्षणमुदारगभीरनाभिंपश्येम देव शरदश्शतमीदृशं त्वाम् ॥ ६८॥

śrīvaikuṇṭhanāthamabhiṣṭautinīlāñjanādrinibhamunnasamāyatākṣamājānujaitrabhujamāyatakarṇapāśam |śrīvatsalakṣaṇamudāragabhīranābhiṃpaśyema deva śaradaśśatamīdṛśaṃ tvām || 68||

अम्भोरुहाक्षमरविन्दनिभाङ्घ्रियुग्ममाताम्रतामरसरम्यकराग्रकान्तिम् ।भृङ्गालकं भ्रमरविभ्रमकायकान्तिंपीताम्बरं वपुरदस्तु वयं स्तुवाम ॥ ६९॥

ambhoruhākṣamaravindanibhāṅghriyugmamātāmratāmarasaramyakarāgrakāntim |bhṛṅgālakaṃ bhramaravibhramakāyakāntiṃpītāmbaraṃ vapuradastu vayaṃ stuvāma || 69||

भ्रूविभ्रमेण मृदुशीतविलोकितेनमन्दस्मितेन मधुराक्षरया च वाचा ।प्रेमप्रकर्षपिशुनेन विकासिना चसम्भावयिष्यसि कदा मुखपङ्कजेन ॥ ७०॥

bhrūvibhrameṇa mṛduśītavilokitenamandasmitena madhurākṣarayā ca vācā |premaprakarṣapiśunena vikāsinā casambhāvayiṣyasi kadā mukhapaṅkajena || 70||

वज्राङ्कुशध्वजसरोरुहशङ्खचक्रमत्स्यीसुधाकलशकल्पककल्पिताङ्कम् ।त्वत्पादपद्मयुगळं विगळत्प्रभाभिर्भूयोऽभिषेक्ष्यति कदा नु शिरो मदीयम् ॥ ७१॥

vajrāṅkuśadhvajasaroruhaśaṅkhacakramatsyīsudhākalaśakalpakakalpitāṅkam |tvatpādapadmayugaḷaṃ vigaḷatprabhābhirbhūyo'bhiṣekṣyati kadā nu śiro madīyam || 71||

त्रैविक्रम क्रमकृताक्रमणत्रिलोकंउत्तंसमुत्तममनुत्तमभक्तिभाजाम् ।नित्यं धनं मम कदा हि मदुत्तमाङ्गमङ्गीकरिष्यति चिरं तव पादपद्मम् ॥ ७२॥

traivikrama kramakṛtākramaṇatrilokaṃuttaṃsamuttamamanuttamabhaktibhājām |nityaṃ dhanaṃ mama kadā hi maduttamāṅgamaṅgīkariṣyati ciraṃ tava pādapadmam || 72||

उन्निद्रपत्रशतपत्रसगोत्रमन्तर्लेखारबिन्दमभिनन्दनमिन्द्रियाणाम् ।मन्मूर्ध्नि हन्त करपल्लवतल्लजं तेकुर्वन्कदा कृतमनोरथयिष्यसे माम् ॥ ७३॥

unnidrapatraśatapatrasagotramantarlekhārabindamabhinandanamindriyāṇām |manmūrdhni hanta karapallavatallajaṃ tekurvankadā kṛtamanorathayiṣyase mām || 73||

आङ्गी निसर्गनियता त्वयि हन्त कान्तिर्नित्यं तवालमियमेव तथाऽपि चान्या ।वैभूषणी भवतिं कान्तिरलन्तरां साहै पुष्कलैव निखिलाऽपि भवद्धिभूतिः ॥ ७४॥

āṅgī nisarganiyatā tvayi hanta kāntirnityaṃ tavālamiyameva tathā'pi cānyā |vaibhūṣaṇī bhavatiṃ kāntiralantarāṃ sāhai puṣkalaiva nikhilā'pi bhavaddhibhūtiḥ || 74||

श्रीवत्सकौस्तुभकिरीटललाटिकाभिःकेह्यहारकरकोत्तमकर्णिकाभिः ।उद्दामदाममणिनूपुर नीविबन्धैर्भान्तं भवन्तमनिमेषमुदीक्षिषीय ॥ ७५॥

śrīvatsakaustubhakirīṭalalāṭikābhiḥkehyahārakarakottamakarṇikābhiḥ |uddāmadāmamaṇinūpura nīvibandhairbhāntaṃ bhavantamanimeṣamudīkṣiṣīya || 75||

ऐन्दीवरी क्वचिदपि क्वचिदारविन्दीचन्द्रातपी क्वचन च क्वचनाथ हैमी ।कान्तिस्तवोढपरभागपरस्परश्रीःपार्येत पारणयितुं किमु चक्षुषोर्मे ॥ ७६॥

aindīvarī kvacidapi kvacidāravindīcandrātapī kvacana ca kvacanātha haimī |kāntistavoḍhaparabhāgaparasparaśrīḥpāryeta pāraṇayituṃ kimu cakṣuṣorme || 76||

त्वां सेवितं जलजचक्रगदासिशार्ङ्गैस्तार्क्ष्येण सैन्यपतिनाऽनुचरैस्तथाऽन्यैः ।देव्या श्रिया सह वसन्तमनन्तभोगेभुञ्जीय साञ्जलिरसङ्कुचिताक्षिपक्ष्मा ॥ ७७॥

tvāṃ sevitaṃ jalajacakragadāsiśārṅgaistārkṣyeṇa sainyapatinā'nucaraistathā'nyaiḥ |devyā śriyā saha vasantamanantabhogebhuñjīya sāñjalirasaṅkucitākṣipakṣmā || 77||

कैङ्कर्यनित्यनिरतैर्भवदेकभोगैर्नीत्यैरनुक्षणनवीनरसार्द्रभावैः ।नित्याभिवाञ्छितपरस्परनीचभावैर्मद्दैवतैः परिजनस्तव सङ्गमीय ॥ ७८॥

kaiṅkaryanityaniratairbhavadekabhogairnītyairanukṣaṇanavīnarasārdrabhāvaiḥ |nityābhivāñchitaparasparanīcabhāvairmaddaivataiḥ parijanastava saṅgamīya || 78||

यत्किञ्चिदुज्जलमिदं यदुपाख्ययाऽऽहुःसौन्दर्यमृद्धिरिति यन्महिमांशलेशैः ।नाम्नैव यां श्रियमुशन्ति यदीयधामत्वामामनन्ति यतमायतमानसिद्धिः ॥ ७९॥

yatkiñcidujjalamidaṃ yadupākhyayā''huḥsaundaryamṛddhiriti yanmahimāṃśaleśaiḥ |nāmnaiva yāṃ śriyamuśanti yadīyadhāmatvāmāmananti yatamāyatamānasiddhiḥ || 79||

या च त्वयाप्युदधिमन्थनयत्नलभ्यायान्तर्हितेति जगदुन्मथनोद्यतोऽभूः ।या च प्रतिक्षणमपूर्वरसानुबन्धैर्भवैर्भवन्तमभिनन्दयते सदैव ॥ ८०॥

yā ca tvayāpyudadhimanthanayatnalabhyāyāntarhiteti jagadunmathanodyato'bhūḥ |yā ca pratikṣaṇamapūrvarasānubandhairbhavairbhavantamabhinandayate sadaiva || 80||

रूपश्रिया गुणगणैर्विभवेन धाम्नाभावैरुदारमधुरैश्चतुरैश्चरित्रैः ।नित्यं तवैव सदृशीं श्रियमीश्वरीं त्वांत्वां चाञ्चितः परिचरेयमुदीर्णभावः ॥ ८१॥

rūpaśriyā guṇagaṇairvibhavena dhāmnābhāvairudāramadhuraiścaturaiścaritraiḥ |nityaṃ tavaiva sadṛśīṃ śriyamīśvarīṃ tvāṃtvāṃ cāñcitaḥ paricareyamudīrṇabhāvaḥ || 81||

या बिभ्रती स्थिरचरात्मकमेव विश्वंविश्वम्भरा परमया क्षमया क्षमा च ।तां मातरं च पितरं च भवन्तमस्यव्युञ्छन्तु रात्रय इमा वरिवस्यतो मे ॥ ८२॥

yā bibhratī sthiracarātmakameva viśvaṃviśvambharā paramayā kṣamayā kṣamā ca |tāṃ mātaraṃ ca pitaraṃ ca bhavantamasyavyuñchantu rātraya imā varivasyato me || 82||

भावैरुदारमधुरैर्विविधैर्विलासैःभ्रूविभ्रमस्मितकटाक्षनिरीक्षणैश्च ।या त्वन्मयी त्वमपि यन्मय एव सा मांनीला नितान्तमुररीकुरुतामुदारा ॥ ८३॥

bhāvairudāramadhurairvividhairvilāsaiḥbhrūvibhramasmitakaṭākṣanirīkṣaṇaiśca |yā tvanmayī tvamapi yanmaya eva sā māṃnīlā nitāntamurarīkurutāmudārā || 83||

भावैरनुक्षणमपूर्वरसानुविद्धैरत्यद्भुतैरभिनवैरभिनन्द्य देवीः ।भृत्यान् यथोचितपरिच्छदिनो यथार्हंसम्भावयन्तमभितो भगवन् भवेयम् ॥ ८४॥

bhāvairanukṣaṇamapūrvarasānuviddhairatyadbhutairabhinavairabhinandya devīḥ |bhṛtyān yathocitaparicchadino yathārhaṃsambhāvayantamabhito bhagavan bhaveyam || 84||

हा हन्त हन्त हतकोऽस्मि खलोऽस्मि धिङ्मांमुह्यन्नहो अहमिदं किमुवाच वाचा ।त्वामङ्ग मङ्गळगुणास्पदमस्तहेयमा स्मर्तुमेव कथमर्हति मादृगंहः ॥ ८५॥

hā hanta hanta hatako'smi khalo'smi dhiṅmāṃmuhyannaho ahamidaṃ kimuvāca vācā |tvāmaṅga maṅgaḷaguṇāspadamastaheyamā smartumeva kathamarhati mādṛgaṃhaḥ || 85||

अंहः प्रसह्य विनिगृह्य विशोध्य बुद्धिंव्यापू(धू)य विश्वमशिवं जनुषाऽनुबद्धम् ।आदाय सद्गुणगणानपि नाहमर्हस्त्वत्पादयोर्यदहमत्र चिरं निमग्नः ॥ ८६॥

aṃhaḥ prasahya vinigṛhya viśodhya buddhiṃvyāpū(dhū)ya viśvamaśivaṃ januṣā'nubaddham |ādāya sadguṇagaṇānapi nāhamarhastvatpādayoryadahamatra ciraṃ nimagnaḥ || 86||

जानेऽथवा किमहमङ्ग यदेव सङ्गादङ्गीकरोषि न हि मङ्गलमन्यदस्मात् ।तेन त्वमेन मुररीकुरुषे जनं चेन्नैवामुतो भवति युक्ततरो हि कश्चित् ॥ ८७॥

jāne'thavā kimahamaṅga yadeva saṅgādaṅgīkaroṣi na hi maṅgalamanyadasmāt |tena tvamena murarīkuruṣe janaṃ cennaivāmuto bhavati yuktataro hi kaścit || 87||

यन्नाभवाम भवदीयकटाक्षलक्षंसंसारगर्तपरिवर्तमतोऽगमाम ।आगांसि ये खलु सहस्रमजस्रमेवजन्मस्वतन्महि कथं त इमेऽनुकम्प्याः ॥ ८८॥

yannābhavāma bhavadīyakaṭākṣalakṣaṃsaṃsāragartaparivartamato'gamāma |āgāṃsi ye khalu sahasramajasramevajanmasvatanmahi kathaṃ ta ime'nukampyāḥ || 88||

सत्कर्म नैव किल किञ्चन सञ्चिनोमिविद्याप्यवद्यरहिता च तु विद्यते मे ।किञ्च त्वदञ्चितपदाम्बुजभक्तिहीनःपात्रं भवामि भगवन् भवतो दयायाः ॥ ८९॥

satkarma naiva kila kiñcana sañcinomividyāpyavadyarahitā ca tu vidyate me |kiñca tvadañcitapadāmbujabhaktihīnaḥpātraṃ bhavāmi bhagavan bhavato dayāyāḥ || 89||

किं भूयसा प्रलपितेन यदेव किञ्चित्पापाह्वमल्पमुरु वा तदशेषमेषः ।जानन्न वा शतसहस्रपरार्धकृत्वोयोऽकार्षमेनमगतिं भगवन् क्षमस्व ॥ ९०॥

kiṃ bhūyasā pralapitena yadeva kiñcitpāpāhvamalpamuru vā tadaśeṣameṣaḥ |jānanna vā śatasahasraparārdhakṛtvoyo'kārṣamenamagatiṃ bhagavan kṣamasva || 90||

देव त्वदीयचरणप्रणयप्रवीणरामानुजार्य विषयीकृतमप्यहो माम् ।भूयः प्रधर्षयति वैषयिको विमोहोमत्कर्मणः कतरदत्र समानसारम् ॥ ९१॥

deva tvadīyacaraṇapraṇayapravīṇarāmānujārya viṣayīkṛtamapyaho mām |bhūyaḥ pradharṣayati vaiṣayiko vimohomatkarmaṇaḥ kataradatra samānasāram || 91||

गर्भेषु निर्भरनिपीडनखिन्नदेहःक्षोदीयसोऽतिमहतोऽप्यखिलस्य जन्तोः ।जन्मान्तराण्यनुविचिन्त्य परस्सहस्राण्यत्राहमप्रतिविधिर्निहतश्चरामि ॥ ९२॥

garbheṣu nirbharanipīḍanakhinnadehaḥkṣodīyaso'timahato'pyakhilasya jantoḥ |janmāntarāṇyanuvicintya parassahasrāṇyatrāhamapratividhirnihataścarāmi || 92||

भूयश्च जन्मसमयेषु सुदुर्वचानिदुःखानि दुःखमतिरिच्य किमप्यजानन् ।मूढोऽनुभूय पुनरेव तु बालभावंदुःखोत्तरं निजचरित्रममुत्र सेवे ॥ ९३॥

bhūyaśca janmasamayeṣu sudurvacāniduḥkhāni duḥkhamatiricya kimapyajānan |mūḍho'nubhūya punareva tu bālabhāvaṃduḥkhottaraṃ nijacaritramamutra seve || 93||

भूयांसि भूय उपयन्विविधानि दुःखान्यन्यच्च दुःखमनुभूय सुखभ्रमेण ।दुःखानुबन्धमपि दुःखविमिश्रमल्पंक्षुद्रं जुगुप्सितसुखं सुखमित्युपासे ॥ ९४॥

bhūyāṃsi bhūya upayanvividhāni duḥkhānyanyacca duḥkhamanubhūya sukhabhrameṇa |duḥkhānubandhamapi duḥkhavimiśramalpaṃkṣudraṃ jugupsitasukhaṃ sukhamityupāse || 94||

लोलद्भिरिन्द्रियहयैरपथेषु नीतोदुप्प्रापदुर्भगमनोरथमथ्यमानः ।विद्याधनाभिजनजन्ममदेन कामक्रोधादिभिश्च हतधीर्न शमं प्रयामि ॥ ९५॥

loladbhirindriyahayairapatheṣu nītodupprāpadurbhagamanorathamathyamānaḥ |vidyādhanābhijanajanmamadena kāmakrodhādibhiśca hatadhīrna śamaṃ prayāmi || 95||

लभ्येषु दुर्लभतरेष्वपि वाञ्छितेषुजाते सहस्रगुणतः प्रतिलम्भनेऽपि ।विघ्नैर्हतेऽप्यपि च तेषुसमूलघातंवर्धिष्णुरेव न तु शाम्यति हन्त तृष्णा ॥ ९६॥

labhyeṣu durlabhatareṣvapi vāñchiteṣujāte sahasraguṇataḥ pratilambhane'pi |vighnairhate'pyapi ca teṣusamūlaghātaṃvardhiṣṇureva na tu śāmyati hanta tṛṣṇā || 96||

त्वत्कीर्तनस्तुतिनमस्कृतिबेदनेषुश्रद्धा न भक्तिरपि शक्तिरथो न चेच्छा ।नैवानुतापमतिरेष्वकृतेषु किन्नुभूयानहो परिकरः प्रतिकूलपक्षे ॥ ९७॥

tvatkīrtanastutinamaskṛtibedaneṣuśraddhā na bhaktirapi śaktiratho na cecchā |naivānutāpamatireṣvakṛteṣu kinnubhūyānaho parikaraḥ pratikūlapakṣe || 97||

एतेन वै सुविदितं बत मामकीनदौरात्म्यमप्रतिविधेयमपारमीश ।सम्मूर्च्छतोऽप्यपदमस्मि यतस्त्वदीयनिस्सीमभूम करुणामृतवीचिवायोः ॥ ९८॥

etena vai suviditaṃ bata māmakīnadaurātmyamapratividheyamapāramīśa |sammūrcchato'pyapadamasmi yatastvadīyanissīmabhūma karuṇāmṛtavīcivāyoḥ || 98||

ऐश्वर्यवीर्यकरुणागरिमक्षमाद्याःस्वामिन्नकारणसुहृत्त्वमथो विशेषात् ।सर्वे गुणास्सविषयास्तव मामपारघोराघपूर्णमगतिं निहतं समेत्य ॥ ९९॥

aiśvaryavīryakaruṇāgarimakṣamādyāḥsvāminnakāraṇasuhṛttvamatho viśeṣāt |sarve guṇāssaviṣayāstava māmapāraghorāghapūrṇamagatiṃ nihataṃ sametya || 99||

त्वत्पादसंश्रयणहेतुषु साधिकारानुद्युञ्जतश्चरितकृत्स्नविधींश्च तांस्तान् ।त्वं रक्षसीति महिमा तव नालमेषामां चेदनीदृशमनन्यगतिं न रक्षे ॥ १००॥

tvatpādasaṃśrayaṇahetuṣu sādhikārānudyuñjataścaritakṛtsnavidhīṃśca tāṃstān |tvaṃ rakṣasīti mahimā tava nālameṣāmāṃ cedanīdṛśamananyagatiṃ na rakṣe || 100||

या कर्मणामधिकृतिर्य इहोद्यमस्तेएष्वप्यनुष्टितिरशेषमिदं हि पुंसाम् ।त्वामन्तरेण न कथञ्चन शक्यमाप्तुंएवं तु तेषु मयि चास्ति न ते विशेषः ॥ १०१॥

yā karmaṇāmadhikṛtirya ihodyamasteeṣvapyanuṣṭitiraśeṣamidaṃ hi puṃsām |tvāmantareṇa na kathañcana śakyamāptuṃevaṃ tu teṣu mayi cāsti na te viśeṣaḥ || 101||

निर्बन्ध एष यदि ते यदशेषवैधसंसेविनो वरद रक्षसि नेतरांस्त्वम् ।तर्हि त्वमेव मयि शक्त्यधिकारवाञ्छाःप्रत्यूहशान्तिमितरच्च विधेहि विश्वम् ॥ १०२॥

nirbandha eṣa yadi te yadaśeṣavaidhasaṃsevino varada rakṣasi netarāṃstvam |tarhi tvameva mayi śaktyadhikāravāñchāḥpratyūhaśāntimitaracca vidhehi viśvam || 102||

व्यक्तीकुर्वन्निगमशिरसामर्थमन्तर्निगूढंश्रीवैकुण्ठस्तुतिमकृत यश्श्रेयसे सज्जनानाम् ।कूराधीशं गुरुतरदया दुग्धसिन्धुं तमीडेश्रीवत्साङ्गं श्रुतिमतगुरुच्छात्रशीलैकधाम ॥ १०३॥

vyaktīkurvannigamaśirasāmarthamantarnigūḍhaṃśrīvaikuṇṭhastutimakṛta yaśśreyase sajjanānām |kūrādhīśaṃ gurutaradayā dugdhasindhuṃ tamīḍeśrīvatsāṅgaṃ śrutimatagurucchātraśīlaikadhāma || 103||

इति वैकुण्ठस्तवः सम्पूर्णः ।

iti vaikuṇṭhastavaḥ sampūrṇaḥ |