मुकुन्दप्रसादस्तवराजः Mukundaprasada Stavaraja

अलङ्कारमोङ्कारमञ्जूषिकायास्त्रिलोकीनिदानं त्रिवेदी निधानम् ।मणिं कञ्चिदीडे सुमङ्गल्यशीलंयशोदानशूरं यशोदाकिशोरम् ॥ १॥

alaṅkāramoṅkāramañjūṣikāyāstrilokīnidānaṃ trivedī nidhānam |maṇiṃ kañcidīḍe sumaṅgalyaśīlaṃyaśodānaśūraṃ yaśodākiśoram || 1||

?? आन्द्राभमिन्द्वरश्यामगात्रंसनन्दादियोगीन्द्रवन्द्यं पवित्रम् ।शरण्यं सहस्रांशुशीतांशुनेत्रप्रपद्येऽनवद्याङ्गमक्रूरमित्रम् ॥ २॥

?? āndrābhamindvaraśyāmagātraṃsanandādiyogīndravandyaṃ pavitram |śaraṇyaṃ sahasrāṃśuśītāṃśunetraprapadye'navadyāṅgamakrūramitram || 2||

प्रकाशैकरूपं हृदाकाशदीपंप्रमातारविन्दप्रभाचोरपादम् ।महारत्नविन्यस्तमञ्जीरभूषामयूखावलीलिप्तपादाङ्गुलीकम् ॥ ३॥

prakāśaikarūpaṃ hṛdākāśadīpaṃpramātāravindaprabhācorapādam |mahāratnavinyastamañjīrabhūṣāmayūkhāvalīliptapādāṅgulīkam || 3||

समुत्तप्तचामीकराकारवस्त्रंकनद्दिव्यमाणिक्यकाञ्चीकलापम् ।स्फुरत्कौस्तुभश्रीपरिव्याप्तवक्षःस्थलीलोलहारावलीराजमानम् ॥ ४॥

samuttaptacāmīkarākāravastraṃkanaddivyamāṇikyakāñcīkalāpam |sphuratkaustubhaśrīparivyāptavakṣaḥsthalīlolahārāvalīrājamānam || 4||

बृहत्कङ्कणाबद्धशोणाश्ममालारुचिस्तोमसंरक्तहस्तारविन्दम् ।सुवर्णाङ्गदज्योतिरुद्भासितांसंपरिष्कारनिष्केण पर्याप्तकण्ठम् ॥ ५॥

bṛhatkaṅkaṇābaddhaśoṇāśmamālārucistomasaṃraktahastāravindam |suvarṇāṅgadajyotirudbhāsitāṃsaṃpariṣkāraniṣkeṇa paryāptakaṇṭham || 5||

गदाशङ्खचक्रासिकोदण्डसेव्यंभुजङ्गाधिराजाभिरामोरुबाहुम् ।लसत्कम्बुबिम्बोकहृत्कन्धराभंनवीनप्रवालप्रवाहारुणोष्ठम् ॥ ६॥

gadāśaṅkhacakrāsikodaṇḍasevyaṃbhujaṅgādhirājābhirāmorubāhum |lasatkambubimbokahṛtkandharābhaṃnavīnapravālapravāhāruṇoṣṭham || 6||

सुवृत्तातिशुद्धद्युतिस्निग्धदन्तप्रतिक्षिप्तसम्भिन्नकुन्दप्रसूनम् ।हसत्कर्णिकारस्फुरत्कर्णिकारप्रभामञ्जरीपिञ्जरीभूतगण्डम् ॥ ७॥

suvṛttātiśuddhadyutisnigdhadantapratikṣiptasambhinnakundaprasūnam |hasatkarṇikārasphuratkarṇikāraprabhāmañjarīpiñjarībhūtagaṇḍam || 7||

प्रबुद्धारविन्दप्रतीकारनेत्रंप्रकृष्टप्रकाशेन्दुदायादवक्त्रम् ।किरीटद्युतिक्षिप्तसौवर्णगात्रंकृपालुं परं नौमि पद्माकलत्रम् ॥ ८॥

prabuddhāravindapratīkāranetraṃprakṛṣṭaprakāśendudāyādavaktram |kirīṭadyutikṣiptasauvarṇagātraṃkṛpāluṃ paraṃ naumi padmākalatram || 8||

समाकर्णितोदीर्णगन्धर्वचाटुप्रबन्धः पतङ्गप्रधानाधिरूढः ।प्रपन्नर्तिहारः प्रणोदप्रवीणःपुरस्ताददस्तात् पुराणः पुमान् नः ॥ ९॥

samākarṇitodīrṇagandharvacāṭuprabandhaḥ pataṅgapradhānādhirūḍhaḥ |prapannartihāraḥ praṇodapravīṇaḥpurastādadastāt purāṇaḥ pumān naḥ || 9||

सुधासारसुश्वेतया देहभासासमन्तान्निषिञ्चन् स पञ्चायुधो नः ।सदा सन्निधानं निधानं बुधानांविधेयादमेयागमान्ताविधेयः ॥ १०॥

sudhāsārasuśvetayā dehabhāsāsamantānniṣiñcan sa pañcāyudho naḥ |sadā sannidhānaṃ nidhānaṃ budhānāṃvidheyādameyāgamāntāvidheyaḥ || 10||

जगन्नाथ जन्मादयस्ते न सन्तीत्यनेके गृणन्ति श्रुतीनां निगुम्भाः ।असक्तस्वभक्तानुकम्पी पुरस्त्वंदरीदृश्यसे देव नन्दादिगेहे ॥ ११॥

jagannātha janmādayaste na santītyaneke gṛṇanti śrutīnāṃ nigumbhāḥ |asaktasvabhaktānukampī purastvaṃdarīdṛśyase deva nandādigehe || 11||

इहाजायमानो मुहुर्जायतेऽपीत्यसावादिदेवः श्रुतिः काचिदिन्धे ।न चेयं विरोधप्रसक्तिर्यतस्तेन खल्वीदृशं जन्मकर्मादि दिव्यम् ॥ १२॥

ihājāyamāno muhurjāyate'pītyasāvādidevaḥ śrutiḥ kācidindhe |na ceyaṃ virodhaprasaktiryatastena khalvīdṛśaṃ janmakarmādi divyam || 12||

य एषोऽन्तरादित्य उद्यत्प्रकाशःसुवर्णारुणश्मश्रुकेशः सुपर्णः ।ज्वलद्दिव्यभूषांशुदेदीप्यमानःस एवेति निश्चीयते साधुभिस्त्वम् ॥ १३॥

ya eṣo'ntarāditya udyatprakāśaḥsuvarṇāruṇaśmaśrukeśaḥ suparṇaḥ |jvaladdivyabhūṣāṃśudedīpyamānaḥsa eveti niścīyate sādhubhistvam || 13||

न तत्र प्रकाशत्यसौ तीव्रभानुर्न वा शीतभानुर्न ताराकुलानि ।इमा विद्युतो नैव वह्निः कुतोऽयंत्वदीयेन सर्वं प्रकाशन भाति ॥ १४॥

na tatra prakāśatyasau tīvrabhānurna vā śītabhānurna tārākulāni |imā vidyuto naiva vahniḥ kuto'yaṃtvadīyena sarvaṃ prakāśana bhāti || 14||

रसोऽसि त्वमप्सु प्रभा चण्डमानौसुगन्धोऽसि भूमौ सुधा शीतधाम्नि ।भवान् पुंसि चैतन्यमूष्मा कृशानौधनुर्व्यानि च त्वं समीरे च सत्त्वम् ॥ १५॥

raso'si tvamapsu prabhā caṇḍamānausugandho'si bhūmau sudhā śītadhāmni |bhavān puṃsi caitanyamūṣmā kṛśānaudhanurvyāni ca tvaṃ samīre ca sattvam || 15||

नरेन्द्रं नराणां सुरेन्द्रं सुराणांधरित्रीधराणां च सौवर्णशैलम् ।कवीनां च शुक्रं सुरायें गुरूणांभृगुं त्वामृषीणां बुधाः सङ्गिरन्ते ॥ १६॥

narendraṃ narāṇāṃ surendraṃ surāṇāṃdharitrīdharāṇāṃ ca sauvarṇaśailam |kavīnāṃ ca śukraṃ surāyeṃ gurūṇāṃbhṛguṃ tvāmṛṣīṇāṃ budhāḥ saṅgirante || 16||

कुमारो भवान् नाथ सेनापतीनांमुनीनां भवान् व्यासनामा मुनीन्द्रः ।भवान स्थावराणां तुषाराद्रिरुचैर्भवान् पारिजातोऽस्ति कल्पद्रुमाणाम् ॥ १७॥

kumāro bhavān nātha senāpatīnāṃmunīnāṃ bhavān vyāsanāmā munīndraḥ |bhavāna sthāvarāṇāṃ tuṣārādrirucairbhavān pārijāto'sti kalpadrumāṇām || 17||

भवान् शङ्करो नाम रुद्वेषु भद्रोभवान् कापिली योगसिद्धेषु मूर्तिः ।भवान् वासुकिः पन्नगेषु प्रवीरोभवानुत्तमौजाः पतङ्गेषु तार्क्ष्यः ॥ १८॥

bhavān śaṅkaro nāma rudveṣu bhadrobhavān kāpilī yogasiddheṣu mūrtiḥ |bhavān vāsukiḥ pannageṣu pravīrobhavānuttamaujāḥ pataṅgeṣu tārkṣyaḥ || 18||

भवानक्षराणामकारः प्रतीतोभवान् पाण्डवानामपि श्वेतवाहः ।भवान् पादपानां वरः पिप्पलद्रुर्भवान् सामवेदोऽस्ति वेदेषु शौरे ॥ १९॥

bhavānakṣarāṇāmakāraḥ pratītobhavān pāṇḍavānāmapi śvetavāhaḥ |bhavān pādapānāṃ varaḥ pippaladrurbhavān sāmavedo'sti vedeṣu śaure || 19||

त्वमुच्चैःश्रवा वाजिनां वारणानांत्वमैरावतस्त्वं गवां कामधेनुः ।त्वमम्भोधिजन्मासि रत्नं मणीनांत्वमोङ्कारनामासि मन्त्रो मनूनाम् ॥ २०॥

tvamuccaiḥśravā vājināṃ vāraṇānāṃtvamairāvatastvaṃ gavāṃ kāmadhenuḥ |tvamambhodhijanmāsi ratnaṃ maṇīnāṃtvamoṅkāranāmāsi mantro manūnām || 20||

श्रिया संविदा वा बलेनापि शक्त्यारुचा वापि युक्तं परं वस्तु यद्यत् ।तदेतत् समस्तं पुराणप्रवीणत्वदीयांशसम्भूतमेवामनन्ति ॥ २१॥

śriyā saṃvidā vā balenāpi śaktyārucā vāpi yuktaṃ paraṃ vastu yadyat |tadetat samastaṃ purāṇapravīṇatvadīyāṃśasambhūtamevāmananti || 21||

ज्वलत्यग्निरूर्ध्वं मरुद् वाति दिव्यंतपत्येष भानुः सृजत्यभ्रमम्भः ।भुजङ्गाधिराजो भुवं चापि धत्तेतवैव श्रियेति श्रुतिः प्राह शौरे ॥ २२॥

jvalatyagnirūrdhvaṃ marud vāti divyaṃtapatyeṣa bhānuḥ sṛjatyabhramambhaḥ |bhujaṅgādhirājo bhuvaṃ cāpi dhattetavaiva śriyeti śrutiḥ prāha śaure || 22||

रमानाथ मध्येहृदम्भोजमध्येसदा सन्निविष्टं भवन्तं स्मरन्तः ।अपारं समुत्तीर्य संसारवार्धिंपरं तत्पदं ते भजन्ते हि सन्तः ॥ २३॥

ramānātha madhyehṛdambhojamadhyesadā sanniviṣṭaṃ bhavantaṃ smarantaḥ |apāraṃ samuttīrya saṃsāravārdhiṃparaṃ tatpadaṃ te bhajante hi santaḥ || 23||

सलक्ष्मीकमम्भोधिमध्याधिवासंसमुल्लासिकल्हारमालाभिरामम् ।घनश्यामवर्णं कदाचिद् भवन्तंपरं भावयन्तो भवन्तीह धन्याः ॥ २४॥

salakṣmīkamambhodhimadhyādhivāsaṃsamullāsikalhāramālābhirāmam |ghanaśyāmavarṇaṃ kadācid bhavantaṃparaṃ bhāvayanto bhavantīha dhanyāḥ || 24||

भवान् शङ्खचक्रे दधद् भानुचक्रेसरोजाक्ष संवीक्ष्यते येन साक्षी ।स निर्धूतपापस्तथा चाकशीतिप्रकृष्टोऽनिकृष्टो यथा भानुकान्तः ॥ २५॥

bhavān śaṅkhacakre dadhad bhānucakresarojākṣa saṃvīkṣyate yena sākṣī |sa nirdhūtapāpastathā cākaśītiprakṛṣṭo'nikṛṣṭo yathā bhānukāntaḥ || 25||

यदा चिन्त्यसे यैर्हरे चन्द्रबिम्बेसुवाभिः प्रभाभिः प्रपञ्चं निषिञ्चन् ।तदा त्वं पुरस्तान्मनस्तापमालामशेवाममीषां धुनीषे निमेषात् ॥ २६॥

yadā cintyase yairhare candrabimbesuvābhiḥ prabhābhiḥ prapañcaṃ niṣiñcan |tadā tvaṃ purastānmanastāpamālāmaśevāmamīṣāṃ dhunīṣe nimeṣāt || 26||

वरं पुस्तकं चाभयं हस्तपद्मेर्वहन्नक्षमालामपि स्फाटिकीं त्वम् ।सुधानाथ सम्भाव्यसे येन शुभ्रःस कर्ता भवेदाशु काव्यावलीनाम् ॥ २७॥

varaṃ pustakaṃ cābhayaṃ hastapadmervahannakṣamālāmapi sphāṭikīṃ tvam |sudhānātha sambhāvyase yena śubhraḥsa kartā bhavedāśu kāvyāvalīnām || 27||

मुहुर्वल्लवीनां गणं मोहयन्तंप्रलम्बालकान्तं कदम्बाधिरूढम् ।निधत्ते यदा कृष्ण चित्ते स्थितं त्वांतदा कामिनीनां भवेदेव कामः ॥ २८॥

muhurvallavīnāṃ gaṇaṃ mohayantaṃpralambālakāntaṃ kadambādhirūḍham |nidhatte yadā kṛṣṇa citte sthitaṃ tvāṃtadā kāminīnāṃ bhavedeva kāmaḥ || 28||

महानीलगोत्रप्रभामित्रगात्रंमहाचित्रमायूरपिञ्छावतंसम् ।महानन्दगोवृन्दमध्यस्थितं त्वांमहान्तः स्मरन्तो महीपा भवन्ति ॥ २९॥

mahānīlagotraprabhāmitragātraṃmahācitramāyūrapiñchāvataṃsam |mahānandagovṛndamadhyasthitaṃ tvāṃmahāntaḥ smaranto mahīpā bhavanti || 29||

समाक्रम्य पादेन दुष्टं भुजङ्गंसमालम्ब्य हस्तेन पुच्छं तदीयम् ।सलीलं फणामण्डले तस्य नृत्यन्समाधीयसे साधुचित्ते विषार्ते ॥ ३०॥

samākramya pādena duṣṭaṃ bhujaṅgaṃsamālambya hastena pucchaṃ tadīyam |salīlaṃ phaṇāmaṇḍale tasya nṛtyansamādhīyase sādhucitte viṣārte || 30||

समुद्धृत्य गोवर्धनं छत्ररूपंसमस्तानि भूतानि भीतानि वर्षात् ।अवन्तं भवन्तं सकृच्चिन्तयन्तोदुरन्ताननन्तापदब्धींस्तरन्ति ॥ ३१॥

samuddhṛtya govardhanaṃ chatrarūpaṃsamastāni bhūtāni bhītāni varṣāt |avantaṃ bhavantaṃ sakṛccintayantodurantānanantāpadabdhīṃstaranti || 31||

पवित्रं विचित्रं त्वदीयं चरित्रंसमाकर्ण्य कर्णामृतं पूर्णकामाः ।गलत्तोयनेत्राः स्फुरद्रोमगात्राःप्रहर्षप्रकर्षप्रवाहं प्रयान्ति ॥ ३२॥

pavitraṃ vicitraṃ tvadīyaṃ caritraṃsamākarṇya karṇāmṛtaṃ pūrṇakāmāḥ |galattoyanetrāḥ sphuradromagātrāḥpraharṣaprakarṣapravāhaṃ prayānti || 32||

कृती जीर्णचेलः कुचेलः कृशस्त्वांप्रपेदे यदा देवभावानभिज्ञः ।समस्तानि भाग्यानि तस्मै तदानीमदास्त्वं दुरापानि तत्तादृशानि ॥ ३३॥

kṛtī jīrṇacelaḥ kucelaḥ kṛśastvāṃprapede yadā devabhāvānabhijñaḥ |samastāni bhāgyāni tasmai tadānīmadāstvaṃ durāpāni tattādṛśāni || 33||

हरे कृष्ण कृष्णेति कृष्णां वदन्तीमरक्षः समक्षं रिपूणां सभायाम् ।अरण्ये शरण्योऽभवः पाण्डवानांसरस्यां गजस्यापि जीवातुरासीः ॥ ३४॥

hare kṛṣṇa kṛṣṇeti kṛṣṇāṃ vadantīmarakṣaḥ samakṣaṃ ripūṇāṃ sabhāyām |araṇye śaraṇyo'bhavaḥ pāṇḍavānāṃsarasyāṃ gajasyāpi jīvāturāsīḥ || 34||

अहो देवदेव प्रभो कैटभारेकुमारं चिरप्राप्तकीनाशलोकम् ।मुकुन्द्रादिशस्त्वं मुदं चाप्यपूर्वामुपाध्यायवर्याय विद्याप्रदाय ॥ ३५॥

aho devadeva prabho kaiṭabhārekumāraṃ ciraprāptakīnāśalokam |mukundrādiśastvaṃ mudaṃ cāpyapūrvāmupādhyāyavaryāya vidyāpradāya || 35||

इहानेकशोकावलीढाय गाढंप्रतप्ताय वित्तानिलश्लेष्मपूगैः ।हृषीकेश हीनाय दीनाय मह्यंप्रसीद प्रसीद प्रसीद प्रसीद ॥ ३६॥

ihānekaśokāvalīḍhāya gāḍhaṃprataptāya vittānilaśleṣmapūgaiḥ |hṛṣīkeśa hīnāya dīnāya mahyaṃprasīda prasīda prasīda prasīda || 36||

वदेयं वदेयं भवन्नाम दिव्यंभजेयं भजेयं त्वदीयं प्रपन्नम् ।जपेयं जपेयं मनुं तावकीनंस्मरेयं स्मरेयं तवैवाङ्घ्रिपद्मम् ॥ ३७॥

vadeyaṃ vadeyaṃ bhavannāma divyaṃbhajeyaṃ bhajeyaṃ tvadīyaṃ prapannam |japeyaṃ japeyaṃ manuṃ tāvakīnaṃsmareyaṃ smareyaṃ tavaivāṅghripadmam || 37||

हरे चक्रधारिन् हरे ह्लादकारिन्महानक्रवैरिन् महीभारहारिन् ।अहं त्वत्कथादुग्धपानं विनान्यत्त्यजेयं त्यजेयं त्यजेयं त्यजेयम् ॥ ३८॥

hare cakradhārin hare hlādakārinmahānakravairin mahībhārahārin |ahaṃ tvatkathādugdhapānaṃ vinānyattyajeyaṃ tyajeyaṃ tyajeyaṃ tyajeyam || 38||

इदं देव दृष्टिद्वयं मामकीनंतवैवाङ्गसौन्दर्यमीक्षेत साक्षात् ।असो नासिकापि प्रजिघ्रेत् पवित्रंभवत्पादमूलार्पितं पत्रपुष्पम् ॥ ३९॥

idaṃ deva dṛṣṭidvayaṃ māmakīnaṃtavaivāṅgasaundaryamīkṣeta sākṣāt |aso nāsikāpi prajighret pavitraṃbhavatpādamūlārpitaṃ patrapuṣpam || 39||

नमेदेष मूर्चा पदाम्भोरुहं तेतवैवार्चयेत् ताविमौ चापि हस्तौ ।त्वदीयानि पुण्यानि धामानि गच्छेत्पदद्वन्द्वमेतन्ममानन्त विष्णो ॥ ४०॥

namedeṣa mūrcā padāmbhoruhaṃ tetavaivārcayet tāvimau cāpi hastau |tvadīyāni puṇyāni dhāmāni gacchetpadadvandvametanmamānanta viṣṇo || 40||

पुरे वा बने वा गिरौ वा समुद्रेयदा यत्र कुत्रापि यायाज्जनोऽयम् ।तदा तत्र तत्रापि पक्षीन्द्रकेतोभवानेव भद्रं विधेयादमेयम् ॥ ४१॥

pure vā bane vā girau vā samudreyadā yatra kutrāpi yāyājjano'yam |tadā tatra tatrāpi pakṣīndraketobhavāneva bhadraṃ vidheyādameyam || 41||

तनोति श्रियं तावदाधिं धुनीतेकरोति द्रुतं शर्म कर्माणि दोग्धि ।प्रतापं दुरापं च विज्ञानरत्नंप्रदत्ते च मुक्तिं मुकुन्दप्रसादः ॥ ४२॥

tanoti śriyaṃ tāvadādhiṃ dhunītekaroti drutaṃ śarma karmāṇi dogdhi |pratāpaṃ durāpaṃ ca vijñānaratnaṃpradatte ca muktiṃ mukundaprasādaḥ || 42||

इति मुकुन्दप्रसादो नाम स्तोत्रराजः सम्पूर्णः ।स्तोत्रसमुच्चयः २ (६७)

iti mukundaprasādo nāma stotrarājaḥ sampūrṇaḥ |stotrasamuccayaḥ 2 (67)