सुब्रह्मण्यसहस्रनामस्तोत्रम् १ Shri Subrahmanya Sahasranamastotram

स्वामिमलै सहस्रनामस्तोत्रम्ॐ श्री गणेशाय नमः ।अस्य श्री सुब्रह्मण्य सहस्रनामस्तोत्रमहामन्त्रस्य, मार्कण्डेय ऋषिः ।अनुष्टुप्छन्दः । श्री सुब्रह्मण्यो देवता । शरजन्माऽक्षय इति बीजं,शक्तिधरोऽक्षय इति शक्तिः । कार्तिकेय इति कीलकम् ।क्रौञ्चभेदीत्यर्गलम् । शिखिवाहन इति कवचम्, षण्मुख इति ध्यानम् ।श्री सुब्रह्मण्य प्रसाद सिद्ध्यर्थे नाम पारायणे विनियोगः ।करन्यासःॐ शं ओङ्कारस्वरूपाय ओजोधराय ओजस्विने सुहृद्यायहृष्टचित्तात्मने भास्वद्रूपाय अङ्गुष्ठाभ्यां नमः । वर् भास्वरूपायॐ रं षट्कोण मध्यनिलयाय षट्किरीटधराय श्रीमते षडाधारायषडाननाय ललाटषण्णेत्राय अभयवरदहस्ताय तर्जनीभ्यां नमः ।ॐ वं षण्मुखाय शरजन्मने शुभलक्षणाय शिखिवाहनायषडक्षराय स्वामिनाथाय मध्यमाभ्यां नमः ।ॐ णं कृशानुसम्भवाय कवचिने कुक्कुटध्वजायशूरमर्दनाय कुमाराय सुब्रह्मण्याय (सुब्रह्मण्य) अनामिकाभ्यां नमः ।ॐ भं कन्दर्पकोटिदिव्यविग्रहाय द्विषड्बाहवे द्वादशाक्षायमूलप्रकृतिरहिताय कनिष्ठिकाभ्यां नमः ।ॐ वं सच्चिदानन्दस्वरूपाय सर्वरूपात्मने खेटधराय खड्गिनेशक्तिहस्ताय ब्रह्मैकरूपिणे करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ॥एवं हृदयादिन्यासः । ॐ भूर्भुवस्सुवरोमिति दिग्बन्धः ।ध्यानम्ध्यायेत्षण्मुखमिन्दुकोटिसदृशं रत्नप्रभाशोभितं वर् वन्दे षण्मुखबालार्कद्युति षट्किरीटविलसत्केयूर हारान्वितम् ।कर्णालम्बित कुण्डल प्रविलसद्गण्डस्थलैः शोभितं ?? वस् मिस्सिन्ग् ल?काञ्ची कङ्कणकिङ्किणीरवयुतं शृङ्गारसारोदयम् ॥षड्वक्त्रं शिखिवाहनं त्रिनयनं चित्राम्बरालङ्कृतंवज्रं शक्तिमसिं त्रिशूलमभयं खेटं धनुश्चक्रकम् ।पाशं कुक्कुटमङ्कुशं च वरदं दोर्भिदेधानं सदा ?दे?ध्यायामीप्सित सिद्धिदं शिवसुतं स्कन्दं सुराराधितम् ॥द्विषड्भुजं षण्मुखमम्बिकासुतं कुमारमादित्य सहस्रतेजसम् ।वन्दे मयूरासनमग्निसम्भवं सेनान्यमध्याहमभीष्टसिद्धये ॥अथ लमित्यादि पञ्चपूजा ।लं पृथिव्यात्मने गन्धं कल्पयामि ।हं आकाशात्मने पुष्पाणि कल्पयामि ।यं वाय्वात्मने धूपं कल्पयामि ।रं अग्न्यात्मने दीपं कल्पयामि ।वं अमृतात्मने अमृतं महानैवेद्यं कल्पयामि ।सं सर्वात्मने ताम्बूलादि सर्वोपचारपूजान् कल्पयामि ॥अथ स्तोत्रम् ।ॐ सुब्रह्मण्यः सुरेशानः सुरारिकुलनाशनः ।ब्रह्मण्यो ब्रह्मविद् ब्रह्मा ब्रह्मविद्यागुरूर्गुरुः ॥ १॥

svāmimalai sahasranāmastotramoṃ śrī gaṇeśāya namaḥ |asya śrī subrahmaṇya sahasranāmastotramahāmantrasya, mārkaṇḍeya ṛṣiḥ |anuṣṭupchandaḥ | śrī subrahmaṇyo devatā | śarajanmā'kṣaya iti bījaṃ,śaktidharo'kṣaya iti śaktiḥ | kārtikeya iti kīlakam |krauñcabhedītyargalam | śikhivāhana iti kavacam, ṣaṇmukha iti dhyānam |śrī subrahmaṇya prasāda siddhyarthe nāma pārāyaṇe viniyogaḥ |karanyāsaḥoṃ śaṃ oṅkārasvarūpāya ojodharāya ojasvine suhṛdyāyahṛṣṭacittātmane bhāsvadrūpāya aṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ | var bhāsvarūpāyaoṃ raṃ ṣaṭkoṇa madhyanilayāya ṣaṭkirīṭadharāya śrīmate ṣaḍādhārāyaṣaḍānanāya lalāṭaṣaṇṇetrāya abhayavaradahastāya tarjanībhyāṃ namaḥ |oṃ vaṃ ṣaṇmukhāya śarajanmane śubhalakṣaṇāya śikhivāhanāyaṣaḍakṣarāya svāmināthāya madhyamābhyāṃ namaḥ |oṃ ṇaṃ kṛśānusambhavāya kavacine kukkuṭadhvajāyaśūramardanāya kumārāya subrahmaṇyāya (subrahmaṇya) anāmikābhyāṃ namaḥ |oṃ bhaṃ kandarpakoṭidivyavigrahāya dviṣaḍbāhave dvādaśākṣāyamūlaprakṛtirahitāya kaniṣṭhikābhyāṃ namaḥ |oṃ vaṃ saccidānandasvarūpāya sarvarūpātmane kheṭadharāya khaḍgineśaktihastāya brahmaikarūpiṇe karatalakarapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ ||evaṃ hṛdayādinyāsaḥ | oṃ bhūrbhuvassuvaromiti digbandhaḥ |dhyānamdhyāyetṣaṇmukhamindukoṭisadṛśaṃ ratnaprabhāśobhitaṃ var vande ṣaṇmukhabālārkadyuti ṣaṭkirīṭavilasatkeyūra hārānvitam |karṇālambita kuṇḍala pravilasadgaṇḍasthalaiḥ śobhitaṃ ?? vas missing la?kāñcī kaṅkaṇakiṅkiṇīravayutaṃ śṛṅgārasārodayam ||ṣaḍvaktraṃ śikhivāhanaṃ trinayanaṃ citrāmbarālaṅkṛtaṃvajraṃ śaktimasiṃ triśūlamabhayaṃ kheṭaṃ dhanuścakrakam |pāśaṃ kukkuṭamaṅkuśaṃ ca varadaṃ dorbhidedhānaṃ sadā ?de?dhyāyāmīpsita siddhidaṃ śivasutaṃ skandaṃ surārādhitam ||dviṣaḍbhujaṃ ṣaṇmukhamambikāsutaṃ kumāramāditya sahasratejasam |vande mayūrāsanamagnisambhavaṃ senānyamadhyāhamabhīṣṭasiddhaye ||atha lamityādi pañcapūjā |laṃ pṛthivyātmane gandhaṃ kalpayāmi |haṃ ākāśātmane puṣpāṇi kalpayāmi |yaṃ vāyvātmane dhūpaṃ kalpayāmi |raṃ agnyātmane dīpaṃ kalpayāmi |vaṃ amṛtātmane amṛtaṃ mahānaivedyaṃ kalpayāmi |saṃ sarvātmane tāmbūlādi sarvopacārapūjān kalpayāmi ||atha stotram |oṃ subrahmaṇyaḥ sureśānaḥ surārikulanāśanaḥ |brahmaṇyo brahmavid brahmā brahmavidyāgurūrguruḥ || 1||

ईशानगुरुरव्यक्तो व्यक्तरूपः सनातनः ।प्रधानपुरुषः कर्ता कर्म कार्यं च कारणम् ॥ २॥

īśānagururavyakto vyaktarūpaḥ sanātanaḥ |pradhānapuruṣaḥ kartā karma kāryaṃ ca kāraṇam || 2||

अधिष्ठानं च विज्ञानं भोक्ता भोगश्च केवलः ।अनादिनिधनः साक्षी नियन्ता नियमो यमः ॥ ३॥

adhiṣṭhānaṃ ca vijñānaṃ bhoktā bhogaśca kevalaḥ |anādinidhanaḥ sākṣī niyantā niyamo yamaḥ || 3||

वाक्पतिर्वाक्प्रदो वाग्मी वाच्यो वाग्वाचकस्तथा ।पितामहगुरुर्लोकगुरुस्तत्वार्थबोधकः ॥ ४॥

vākpatirvākprado vāgmī vācyo vāgvācakastathā |pitāmahagururlokagurustatvārthabodhakaḥ || 4||

प्रणवार्थोपदेष्टा चाप्यजो ब्रह्म सनातनः ।वेदान्तवेद्यो वेदात्मा वेदादिर्वेदबोधकः ॥ ५॥

praṇavārthopadeṣṭā cāpyajo brahma sanātanaḥ |vedāntavedyo vedātmā vedādirvedabodhakaḥ || 5||

वेदान्तो वेदगुह्यश्च वेदशास्त्रार्थबोधकः ।सर्वविद्यात्मकः शान्तश्चतुष्षष्टिकलागुरुः ॥ ६॥

vedānto vedaguhyaśca vedaśāstrārthabodhakaḥ |sarvavidyātmakaḥ śāntaścatuṣṣaṣṭikalāguruḥ || 6||

मन्त्रार्थो मन्त्रमूर्तिश्च मन्त्रतन्त्रप्रवर्तकः ।मन्त्री मन्त्रो मन्त्रबीजं महामन्त्रोपदेशकः ॥ ७॥

mantrārtho mantramūrtiśca mantratantrapravartakaḥ |mantrī mantro mantrabījaṃ mahāmantropadeśakaḥ || 7||

महोत्साहो महाशक्तिर्महाशक्तिधरः प्रभुः ।जगत्स्रष्टा जगद्भर्ता जगन्मूर्तिर्जगन्मयः ॥ ८॥

mahotsāho mahāśaktirmahāśaktidharaḥ prabhuḥ |jagatsraṣṭā jagadbhartā jaganmūrtirjaganmayaḥ || 8||

जगदादिरनादिश्च जगद्बीजं जगद्गुरूः ।ज्योतिर्मयः प्रशान्तात्मा सच्चिदानन्दविग्रहः ॥ ९॥

jagadādiranādiśca jagadbījaṃ jagadgurūḥ |jyotirmayaḥ praśāntātmā saccidānandavigrahaḥ || 9||

सुखमूर्तिः सुखकरः सुखी सुखकराकृतिः ।ज्ञाता ज्ञेयो ज्ञानरूपो ज्ञप्तिर्ज्ञानबलं बुधः ॥ १०॥

sukhamūrtiḥ sukhakaraḥ sukhī sukhakarākṛtiḥ |jñātā jñeyo jñānarūpo jñaptirjñānabalaṃ budhaḥ || 10||

विष्णुर्जिष्णुर्ग्रसिष्णुश्च प्रभविष्णुः सहिष्णुकः ।वर्धिष्णुर्भूष्णुरजरस्तितिक्ष्णुः क्षान्तिरार्जवम् ॥ ११॥

viṣṇurjiṣṇurgrasiṣṇuśca prabhaviṣṇuḥ sahiṣṇukaḥ |vardhiṣṇurbhūṣṇurajarastitikṣṇuḥ kṣāntirārjavam || 11||

ऋजुः सुगम्यःसुलभो दुर्लभो लाभ ईप्सितः ।विज्ञो विज्ञानभोक्ता च शिवज्ञानप्रदायकः ॥ १२॥

ṛjuḥ sugamyaḥsulabho durlabho lābha īpsitaḥ |vijño vijñānabhoktā ca śivajñānapradāyakaḥ || 12||

महदादिरहङ्कारो भूतादिर्भूतभावनः ।भूतभव्य भविष्यच्च भूत भव्यभवत्प्रभुः ॥ १३॥

mahadādirahaṅkāro bhūtādirbhūtabhāvanaḥ |bhūtabhavya bhaviṣyacca bhūta bhavyabhavatprabhuḥ || 13||

देवसेनापतिर्नेता कुमारो देवनायकः ।तारकारिर्महावीर्यः सिंहवक्त्रशिरोहरः ॥ १४॥

devasenāpatirnetā kumāro devanāyakaḥ |tārakārirmahāvīryaḥ siṃhavaktraśiroharaḥ || 14||

अनेककोटिब्रह्माण्ड परिपूर्णासुरान्तकः ।सुरानन्दकरः श्रीमानसुरादिभयङ्करः ॥ १५॥

anekakoṭibrahmāṇḍa paripūrṇāsurāntakaḥ |surānandakaraḥ śrīmānasurādibhayaṅkaraḥ || 15||

असुरान्तः पुराक्रन्दकरभेरीनिनादनः ।सुरवन्द्यो जनानन्दकरशिञ्जन्मणिध्वनिः ॥ १६॥

asurāntaḥ purākrandakarabherīninādanaḥ |suravandyo janānandakaraśiñjanmaṇidhvaniḥ || 16||

स्फुटाट्टहाससङ्क्षुभ्यत्तारकासुरमानसः ।महाक्रोधो महोत्साहो महाबलपराक्रमः ॥ १७॥

sphuṭāṭṭahāsasaṅkṣubhyattārakāsuramānasaḥ |mahākrodho mahotsāho mahābalaparākramaḥ || 17||

महाबुद्धिर्महाबाहुर्महामायो महाधृतिः ।रणभीमः शत्रुहरो धीरोदात्तगुणोत्तरः ॥ १८॥

mahābuddhirmahābāhurmahāmāyo mahādhṛtiḥ |raṇabhīmaḥ śatruharo dhīrodāttaguṇottaraḥ || 18||

महाधनुर्महाबाणो महादेवप्रियात्मजः ।महाखड्गो महाखेटो महासत्वो महाद्युतिः ॥ १९॥

mahādhanurmahābāṇo mahādevapriyātmajaḥ |mahākhaḍgo mahākheṭo mahāsatvo mahādyutiḥ || 19||

महर्धिश्च महामायी मयूरवरवाहनः ।मयूरबर्हातपत्रो मयूरनटनप्रियः ॥ २०॥

mahardhiśca mahāmāyī mayūravaravāhanaḥ |mayūrabarhātapatro mayūranaṭanapriyaḥ || 20||

महानुभावोऽमेयात्माऽमेयश्रीश्च महाप्रभुः ।सुगुणो दुर्गुणद्वेषी निर्गुणो निर्मलोऽमलः ॥ २१॥

mahānubhāvo'meyātmā'meyaśrīśca mahāprabhuḥ |suguṇo durguṇadveṣī nirguṇo nirmalo'malaḥ || 21||

सुबलो विमलः कान्तः कमलासन पूजितः ।कालः कमलपत्राक्षः कलिकल्मषनाशनः ॥ २२॥

subalo vimalaḥ kāntaḥ kamalāsana pūjitaḥ |kālaḥ kamalapatrākṣaḥ kalikalmaṣanāśanaḥ || 22||

महारणो महायोद्धा महायुद्धप्रियोऽभयः ।महारथो महाभागो भक्ताभीष्टफलप्रदः ॥ २३॥

mahāraṇo mahāyoddhā mahāyuddhapriyo'bhayaḥ |mahāratho mahābhāgo bhaktābhīṣṭaphalapradaḥ || 23||

भक्तप्रियः प्रियः प्रेम प्रेयान् प्रीतिधरः सखा ।गौरीकरसरोजाग्र लालनीय मुखाम्बुजः ॥ २४॥

bhaktapriyaḥ priyaḥ prema preyān prītidharaḥ sakhā |gaurīkarasarojāgra lālanīya mukhāmbujaḥ || 24||

कृत्तिकास्तन्यपानैकव्यग्रषड्वदनाम्बुजः ।चन्द्रचूडाङ्गभूभाग विहारणविशारदः ॥ २५॥

kṛttikāstanyapānaikavyagraṣaḍvadanāmbujaḥ |candracūḍāṅgabhūbhāga vihāraṇaviśāradaḥ || 25||

ईशाननयनानन्दकन्दलावण्यनासिकः ।चन्द्रचूडकराम्भोज परिमृष्टभुजावलिः ॥ २६॥

īśānanayanānandakandalāvaṇyanāsikaḥ |candracūḍakarāmbhoja parimṛṣṭabhujāvaliḥ || 26||

लम्बोदर सहक्रीडा लम्पटः शरसम्भवः ।अमरानननालीक चकोरीपूर्ण चन्द्रमाः ॥ २७॥

lambodara sahakrīḍā lampaṭaḥ śarasambhavaḥ |amarānananālīka cakorīpūrṇa candramāḥ || 27||

सर्वाङ्ग सुन्दरः श्रीशः श्रीकरः श्रीप्रदः शिवः ।वल्लीसखो वनचरो वक्ता वाचस्पतिर्वरः ॥ २८॥

sarvāṅga sundaraḥ śrīśaḥ śrīkaraḥ śrīpradaḥ śivaḥ |vallīsakho vanacaro vaktā vācaspatirvaraḥ || 28||

चन्द्रचूडो बर्हिपिञ्छ शेखरो मकुटोज्ज्वलः ।गुडाकेशः सुवृत्तोरुशिरा मन्दारशेखरः ॥ २९॥

candracūḍo barhipiñcha śekharo makuṭojjvalaḥ |guḍākeśaḥ suvṛttoruśirā mandāraśekharaḥ || 29||

बिम्बाधरः कुन्ददन्तो जपाशोणाग्रलोचनः ।षड्दर्शनीनटीरङ्गरसनो मधुरस्वनः ॥ ३०॥

bimbādharaḥ kundadanto japāśoṇāgralocanaḥ |ṣaḍdarśanīnaṭīraṅgarasano madhurasvanaḥ || 30||

मेघगम्भीरनिर्घोषः प्रियवाक् प्रस्फुटाक्षरः ।स्मितवक्त्रश्चोत्पलाक्षश्चारुगम्भीरवीक्षणः ॥ ३१॥

meghagambhīranirghoṣaḥ priyavāk prasphuṭākṣaraḥ |smitavaktraścotpalākṣaścārugambhīravīkṣaṇaḥ || 31||

कर्णान्तदीर्घनयनः कर्णभूषण भूषितः ।सुकुण्डलश्चारुगण्डः कम्बुग्रीवो महाहनुः ॥ ३२॥

karṇāntadīrghanayanaḥ karṇabhūṣaṇa bhūṣitaḥ |sukuṇḍalaścārugaṇḍaḥ kambugrīvo mahāhanuḥ || 32||

पीनांसो गूढजत्रुश्च पीनवृत्तभुजावलिः ।रक्ताङ्गो रत्नकेयूरो रत्नकङ्कणभूषितः॥ ३३॥

pīnāṃso gūḍhajatruśca pīnavṛttabhujāvaliḥ |raktāṅgo ratnakeyūro ratnakaṅkaṇabhūṣitaḥ|| 33||

ज्याकिणाङ्क लसद्वामप्रकोष्ठवलयोज्ज्वलः ।रेखाङ्कुशध्वजच्छत्रपाणिपद्मो महायुधः ॥ ३४॥

jyākiṇāṅka lasadvāmaprakoṣṭhavalayojjvalaḥ |rekhāṅkuśadhvajacchatrapāṇipadmo mahāyudhaḥ || 34||

सुरलोक भयध्वान्त बालारुणकरोदयः ।अङ्गुलीयकरत्नांशु द्विगुणोद्यन्नखाङ्कुरः ॥ ३५॥

suraloka bhayadhvānta bālāruṇakarodayaḥ |aṅgulīyakaratnāṃśu dviguṇodyannakhāṅkuraḥ || 35||

पीनवक्षा महाहारो नवरत्नविभूषणः ।हिरण्यगर्भो हेमाङ्गो हिरण्यकवचो हरः ॥ ३६॥

pīnavakṣā mahāhāro navaratnavibhūṣaṇaḥ |hiraṇyagarbho hemāṅgo hiraṇyakavaco haraḥ || 36||

हिरण्मय शिरस्त्राणो हिरण्याक्षो हिरण्यदः ।हिरण्यनाभिस्त्रिवली ललितोदरसुन्दरः ॥ ३७॥

hiraṇmaya śirastrāṇo hiraṇyākṣo hiraṇyadaḥ |hiraṇyanābhistrivalī lalitodarasundaraḥ || 37||

सुवर्णसूत्रविलसद्विशङ्कटकटीतटः ।पीताम्बरधरो रत्नमेखलावृत मध्यकः ॥ ३८॥

suvarṇasūtravilasadviśaṅkaṭakaṭītaṭaḥ |pītāmbaradharo ratnamekhalāvṛta madhyakaḥ || 38||

पीवरालोमवृत्तोद्यत्सुजानुर्गुप्तगुल्फकः ।शङ्खचक्राब्जकुलिशध्वजरेखाङ्घ्रिपङ्कजः ॥ ३९॥

pīvarālomavṛttodyatsujānurguptagulphakaḥ |śaṅkhacakrābjakuliśadhvajarekhāṅghripaṅkajaḥ || 39||

नवरत्नोज्ज्वलत्पादकटकः परमायुधः ।सुरेन्द्रमकुटप्रोद्यन्मणि रञ्जितपादुकः ॥ ४०॥

navaratnojjvalatpādakaṭakaḥ paramāyudhaḥ |surendramakuṭaprodyanmaṇi rañjitapādukaḥ || 40||

पूज्याङ्घ्रिश्चारुनखरो देवसेव्यस्वपादुकः ।पार्वतीपाणि कमलपरिमृष्टपदाम्बुजः ॥ ४१॥

pūjyāṅghriścārunakharo devasevyasvapādukaḥ |pārvatīpāṇi kamalaparimṛṣṭapadāmbujaḥ || 41||

मत्तमातङ्ग गमनो मान्यो मान्यगुणाकरः ।क्रौञ्च दारणदक्षौजाः क्षणः क्षणविभागकृत् ॥ ४२॥

mattamātaṅga gamano mānyo mānyaguṇākaraḥ |krauñca dāraṇadakṣaujāḥ kṣaṇaḥ kṣaṇavibhāgakṛt || 42||

सुगमो दुर्गमो दुर्गो दुरारोहोऽरिदुः सहः ।सुभगः सुमुखः सूर्यः सूर्यमण्डलमध्यगः ॥ ४३॥

sugamo durgamo durgo durāroho'riduḥ sahaḥ |subhagaḥ sumukhaḥ sūryaḥ sūryamaṇḍalamadhyagaḥ || 43||

स्वकिङ्करोपसंसृष्टसृष्टिसंरक्षिताखिलः ।जगत्स्रष्टा जगद्भर्ता जगत्संहारकारकः ॥ ४४॥

svakiṅkaropasaṃsṛṣṭasṛṣṭisaṃrakṣitākhilaḥ |jagatsraṣṭā jagadbhartā jagatsaṃhārakārakaḥ || 44||

स्थावरो जङ्गमो जेता विजयो विजयप्रदः ।जयशीलो जितारातिर्जितमायो जितासुरः ॥ ४५॥

sthāvaro jaṅgamo jetā vijayo vijayapradaḥ |jayaśīlo jitārātirjitamāyo jitāsuraḥ || 45||

जितकामो जितक्रोधो जितमोहस्सुमोहनः ।कामदः कामभृत्कामी कामरूपः कृतागमः ॥ ४६॥

jitakāmo jitakrodho jitamohassumohanaḥ |kāmadaḥ kāmabhṛtkāmī kāmarūpaḥ kṛtāgamaḥ || 46||

कान्तः कल्यः कलिध्वंसी कल्हारकुसुमप्रियः ।रामो रमयिता रम्यो रमणीजनवल्लभः ॥ ४७॥

kāntaḥ kalyaḥ kalidhvaṃsī kalhārakusumapriyaḥ |rāmo ramayitā ramyo ramaṇījanavallabhaḥ || 47||

रसज्ञो रसमूर्तिश्च रसो नवरसात्मकः ।रसात्मा रसिकात्मा च रासक्रीडापरो रतिः ॥ ४८॥

rasajño rasamūrtiśca raso navarasātmakaḥ |rasātmā rasikātmā ca rāsakrīḍāparo ratiḥ || 48||

सूर्यकोटिप्रतीकाशः सोमसूर्याग्निलोचनः ।कलाभिज्ञः कलारूपी कलापी सकलप्रभुः ॥ ४९॥

sūryakoṭipratīkāśaḥ somasūryāgnilocanaḥ |kalābhijñaḥ kalārūpī kalāpī sakalaprabhuḥ || 49||

बिन्दुर्नादः कलामूर्तिः कलातीतोऽक्षरात्मकः ।मात्राकारः स्वराकारः एकमात्रो द्विमात्रकः ॥ ५०॥

bindurnādaḥ kalāmūrtiḥ kalātīto'kṣarātmakaḥ |mātrākāraḥ svarākāraḥ ekamātro dvimātrakaḥ || 50||

त्रिमात्रकश्चतुर्मात्रो व्यक्तः सन्ध्यक्षरात्मकः ।व्यञ्जनात्मा वियुक्तात्मा संयुक्तात्मा स्वरात्मकः ॥ ५१॥

trimātrakaścaturmātro vyaktaḥ sandhyakṣarātmakaḥ |vyañjanātmā viyuktātmā saṃyuktātmā svarātmakaḥ || 51||

विसर्जनीयोऽनुस्वारः सर्ववर्णतनुर्महान् ।अकारात्माऽप्युकारात्मा मकारात्मा त्रिवर्णकः ॥ ५२॥

visarjanīyo'nusvāraḥ sarvavarṇatanurmahān |akārātmā'pyukārātmā makārātmā trivarṇakaḥ || 52||

ओङ्कारोऽथ वषट्कारः स्वाहाकारः स्वधाकृतिः ।आहुतिर्हवनं हव्यं होताऽध्वर्युर्महाहविः ॥ ५३॥

oṅkāro'tha vaṣaṭkāraḥ svāhākāraḥ svadhākṛtiḥ |āhutirhavanaṃ havyaṃ hotā'dhvaryurmahāhaviḥ || 53||

ब्रह्मोद्गाता सदस्यश्च बर्हिरिध्मं समिच्चरुः ।कव्यं पशुः पुरोडाशः आमिक्षा वाजवाजिनम् ॥ ५४॥

brahmodgātā sadasyaśca barhiridhmaṃ samiccaruḥ |kavyaṃ paśuḥ puroḍāśaḥ āmikṣā vājavājinam || 54||

पवनः पावनः पूतः पवमानः पराकृतिः ।पवित्रं परिधिः पूर्णपात्रमुद्भूतिरिन्धनम् ॥ ५५॥

pavanaḥ pāvanaḥ pūtaḥ pavamānaḥ parākṛtiḥ |pavitraṃ paridhiḥ pūrṇapātramudbhūtirindhanam || 55||

विशोधनं पशुपतिः पशुपाशविमोचकः ।पाकयज्ञो महायज्ञो यज्ञो यज्ञपतिर्यजुः ॥ ५६॥

viśodhanaṃ paśupatiḥ paśupāśavimocakaḥ |pākayajño mahāyajño yajño yajñapatiryajuḥ || 56||

यज्ञाङ्गो यज्ञगम्यश्च यज्वा यज्ञफलप्रदः ।यज्ञाङ्गभूर्यज्ञपतिर्यज्ञश्रीर्यज्ञवाहनः ॥ ५७॥

yajñāṅgo yajñagamyaśca yajvā yajñaphalapradaḥ |yajñāṅgabhūryajñapatiryajñaśrīryajñavāhanaḥ || 57||

यज्ञराड् यज्ञविध्वंसी यज्ञेशो यज्ञरक्षकः ।सहस्रबाहुः सर्वात्मा सहस्राक्षः सहस्रपात् ॥ ५८॥

yajñarāḍ yajñavidhvaṃsī yajñeśo yajñarakṣakaḥ |sahasrabāhuḥ sarvātmā sahasrākṣaḥ sahasrapāt || 58||

सहस्रवदनो नित्यः सहस्रात्मा विराट् स्वराट् ।सहस्रशीर्षो विश्वश्च तैजसः प्राज्ञ आत्मवान् ॥ ५९॥

sahasravadano nityaḥ sahasrātmā virāṭ svarāṭ |sahasraśīrṣo viśvaśca taijasaḥ prājña ātmavān || 59||

अणुर्बृहत्कृशः स्थूलो दीर्घो ह्रस्वश्च वामनः ।सूक्ष्मः सूक्ष्मतरोऽनन्तो विश्वरूपो निरञ्जनः ॥ ६०॥

aṇurbṛhatkṛśaḥ sthūlo dīrgho hrasvaśca vāmanaḥ |sūkṣmaḥ sūkṣmataro'nanto viśvarūpo nirañjanaḥ || 60||

अमृतेशोऽमृताहारोऽमृतदाताऽमृताङ्गवान् ।अहोरूपस्त्रियामा च सन्ध्यारूपो दिनात्मकः ॥ ६१॥

amṛteśo'mṛtāhāro'mṛtadātā'mṛtāṅgavān |ahorūpastriyāmā ca sandhyārūpo dinātmakaḥ || 61||

अनिमेषो निमेषात्मा कला काष्ठा क्षणात्मकः ।मुहूर्तो घटिकारूपो यामो यामात्मकस्तथा ॥ ६२॥

animeṣo nimeṣātmā kalā kāṣṭhā kṣaṇātmakaḥ |muhūrto ghaṭikārūpo yāmo yāmātmakastathā || 62||

पूर्वाह्णरूपो मध्याह्नरूपः सायाह्नरूपकः ।अपराह्णोऽतिनिपुणः सवनात्मा प्रजागरः ॥ ६३॥

pūrvāhṇarūpo madhyāhnarūpaḥ sāyāhnarūpakaḥ |aparāhṇo'tinipuṇaḥ savanātmā prajāgaraḥ || 63||

वेद्यो वेदयिता वेदो वेददृष्टो विदां वरः ।विनयो नयनेता च विद्वज्जनबहुप्रियः ॥ ६४॥

vedyo vedayitā vedo vedadṛṣṭo vidāṃ varaḥ |vinayo nayanetā ca vidvajjanabahupriyaḥ || 64||

विश्वगोप्ता विश्वभोक्ता विश्वकृद्विश्वभेषजम् ।विश्वम्भरो विश्वपतिर्विश्वराड्।ह्विश्वमोहनः ॥ ६५॥

viśvagoptā viśvabhoktā viśvakṛdviśvabheṣajam |viśvambharo viśvapatirviśvarāḍ|hviśvamohanaḥ || 65||

विश्वसाक्षी विश्वहन्ता वीरो विश्वम्भराधिपः ।वीरबाहुर्वीरहन्ता वीराग्र्यो वीरसैनिकः ॥ ६६॥

viśvasākṣī viśvahantā vīro viśvambharādhipaḥ |vīrabāhurvīrahantā vīrāgryo vīrasainikaḥ || 66||

वीरवादप्रियः शूर एकवीरः सुराधिपः ।शूरपद्मासुरद्वेषी तारकासुरभञ्जनः ॥ ६७॥

vīravādapriyaḥ śūra ekavīraḥ surādhipaḥ |śūrapadmāsuradveṣī tārakāsurabhañjanaḥ || 67||

ताराधिपस्तारहारः शूरहन्ताऽश्ववाहनः ।शरभः शरसम्भूतः शक्तः शरवणेशयः ॥ ६८॥

tārādhipastārahāraḥ śūrahantā'śvavāhanaḥ |śarabhaḥ śarasambhūtaḥ śaktaḥ śaravaṇeśayaḥ || 68||

शाङ्करिः शाम्भवः शम्भुः साधुः साधुजनप्रियः ।साराङ्गः सारकः सर्वः शार्वः शार्वजनप्रियः ॥ ६९॥

śāṅkariḥ śāmbhavaḥ śambhuḥ sādhuḥ sādhujanapriyaḥ |sārāṅgaḥ sārakaḥ sarvaḥ śārvaḥ śārvajanapriyaḥ || 69||

गङ्गासुतोऽतिगम्भीरो गम्भीरहृदयोऽनघः ।अमोघविक्रमश्चक्रश्चक्रभूः शक्रपूजितः ॥ ७०॥

gaṅgāsuto'tigambhīro gambhīrahṛdayo'naghaḥ |amoghavikramaścakraścakrabhūḥ śakrapūjitaḥ || 70||

चक्रपाणिश्चक्रपतिश्चक्रवालान्तभूपतिः ।सार्वभौमस्सुरपतिः सर्वलोकाधिरक्षकः ॥ ७१॥

cakrapāṇiścakrapatiścakravālāntabhūpatiḥ |sārvabhaumassurapatiḥ sarvalokādhirakṣakaḥ || 71||

साधुपः सत्यसङ्कल्पः सत्यस्सत्यवतां वरः ।सत्यप्रियः सत्यगतिः सत्यलोकजनप्रियः ॥ ७२॥

sādhupaḥ satyasaṅkalpaḥ satyassatyavatāṃ varaḥ |satyapriyaḥ satyagatiḥ satyalokajanapriyaḥ || 72||

भूतभव्य भवद्रूपो भूतभव्यभवत्प्रभुः ।भूतादिर्भूतमध्यस्थो भूतविध्वंसकारकः ॥ ७३॥

bhūtabhavya bhavadrūpo bhūtabhavyabhavatprabhuḥ |bhūtādirbhūtamadhyastho bhūtavidhvaṃsakārakaḥ || 73||

भूतप्रतिष्ठासङ्कर्ता भूताधिष्ठानमव्ययः ।ओजोनिधिर्गुणनिधिस्तेजोराशिरकल्मषः ॥ ७४॥

bhūtapratiṣṭhāsaṅkartā bhūtādhiṣṭhānamavyayaḥ |ojonidhirguṇanidhistejorāśirakalmaṣaḥ || 74||

कल्मषघ्नः कलिध्वंसी कलौ वरदविग्रहः ।कल्याणमूर्तिः कामात्मा कामक्रोधविवर्जितः ॥ ७५॥

kalmaṣaghnaḥ kalidhvaṃsī kalau varadavigrahaḥ |kalyāṇamūrtiḥ kāmātmā kāmakrodhavivarjitaḥ || 75||

गोप्ता गोपायिता गुप्तिर्गुणातीतो गुणाश्रयः ।सत्वमूर्ती रजोमूर्तिस्तमोमूर्तिश्चिदात्मकः ॥ ७६॥

goptā gopāyitā guptirguṇātīto guṇāśrayaḥ |satvamūrtī rajomūrtistamomūrtiścidātmakaḥ || 76||

देवसेनापतिर्भूमा महिमा महिमाकरः ।प्रकाशरूपः पापघ्नः पवनः पावनोऽनलः ॥ ७७॥

devasenāpatirbhūmā mahimā mahimākaraḥ |prakāśarūpaḥ pāpaghnaḥ pavanaḥ pāvano'nalaḥ || 77||

कैलासनिलयः कान्तः कनकाचल कार्मुकः ।निर्धूतो देवभूतिश्च व्याकृतिः क्रतुरक्षकः ॥ ७८॥

kailāsanilayaḥ kāntaḥ kanakācala kārmukaḥ |nirdhūto devabhūtiśca vyākṛtiḥ kraturakṣakaḥ || 78||

उपेन्द्र इन्द्रवन्द्याङ्घ्रिरुरुजङ्घ उरुक्रमः ।विक्रान्तो विजयक्रान्तो विवेकविनयप्रदः ॥ ७९॥

upendra indravandyāṅghrirurujaṅgha urukramaḥ |vikrānto vijayakrānto vivekavinayapradaḥ || 79||

अविनीतजनध्वंसी सर्वावगुणवर्जितः ।कुलशैलैकनिलयो वल्लीवाञ्छितविभ्रमः ॥ ८०॥

avinītajanadhvaṃsī sarvāvaguṇavarjitaḥ |kulaśailaikanilayo vallīvāñchitavibhramaḥ || 80||

शाम्भवः शम्भुतनयः शङ्कराङ्गविभूषणः ।स्वयम्भूः स्ववशः स्वस्थः पुष्कराक्षः पुरूद्भवः ॥ ८१॥

śāmbhavaḥ śambhutanayaḥ śaṅkarāṅgavibhūṣaṇaḥ |svayambhūḥ svavaśaḥ svasthaḥ puṣkarākṣaḥ purūdbhavaḥ || 81||

मनुर्मानवगोप्ता च स्थविष्ठः स्थविरो युवा ।बालः शिशुर्नित्ययुवा नित्यकौमारवान् महान् ॥ ८२॥

manurmānavagoptā ca sthaviṣṭhaḥ sthaviro yuvā |bālaḥ śiśurnityayuvā nityakaumāravān mahān || 82||

अग्राह्यरूपो ग्राह्यश्च सुग्रहः सुन्दराकृतिः ।प्रमर्दनः प्रभूतश्रीर्लोहिताक्षोऽरिमर्दनः ॥ ८३॥

agrāhyarūpo grāhyaśca sugrahaḥ sundarākṛtiḥ |pramardanaḥ prabhūtaśrīrlohitākṣo'rimardanaḥ || 83||

त्रिधामा त्रिककुत्त्रिश्रीः त्रिलोकनिलयोऽलयः ।शर्मदः शर्मवान् शर्म शरण्यः शरणालयः ॥ ८४॥

tridhāmā trikakuttriśrīḥ trilokanilayo'layaḥ |śarmadaḥ śarmavān śarma śaraṇyaḥ śaraṇālayaḥ || 84||

स्थाणुः स्थिरतरः स्थेयान् स्थिरश्रीः स्थिरविक्रमः ।स्थिरप्रतिज्ञः स्थिरधीर्विश्वरेताः प्रजाभवः ॥ ८५॥

sthāṇuḥ sthirataraḥ stheyān sthiraśrīḥ sthiravikramaḥ |sthirapratijñaḥ sthiradhīrviśvaretāḥ prajābhavaḥ || 85||

अत्ययः प्रत्ययः श्रेष्ठः सर्वयोगविनिःसृतः ।सर्वयोगेश्वरः सिद्धः सर्वज्ञः सर्वदर्शनः ॥ ८६॥

atyayaḥ pratyayaḥ śreṣṭhaḥ sarvayogaviniḥsṛtaḥ |sarvayogeśvaraḥ siddhaḥ sarvajñaḥ sarvadarśanaḥ || 86||

वसुर्वसुमना देवो वसुरेता वसुप्रदः ।समात्मा समदर्शी च समदः सर्वदर्शनः ॥ ८७॥

vasurvasumanā devo vasuretā vasupradaḥ |samātmā samadarśī ca samadaḥ sarvadarśanaḥ || 87||

वृषाकृतिर्वृषारूढो वृषकर्मा वृषप्रियः ।शुचिः शुचिमनाः शुद्धः शुद्धकीर्तिः शुचिश्रवाः ॥ ८८॥

vṛṣākṛtirvṛṣārūḍho vṛṣakarmā vṛṣapriyaḥ |śuciḥ śucimanāḥ śuddhaḥ śuddhakīrtiḥ śuciśravāḥ || 88||

रौद्रकर्मा महारौद्रो रुद्रात्मा रुद्रसम्भवः ।अनेकमूर्तिर्विश्वात्माऽनेकबाहुररिन्दमः ॥ ८९॥

raudrakarmā mahāraudro rudrātmā rudrasambhavaḥ |anekamūrtirviśvātmā'nekabāhurarindamaḥ || 89||

वीरबाहुर्विश्वसेनो विनेयो विनयप्रदः । विनयो??सर्वगः सर्ववित्सर्वः सर्ववेदान्तगोचरः ॥ ९०॥

vīrabāhurviśvaseno vineyo vinayapradaḥ | vinayo??sarvagaḥ sarvavitsarvaḥ sarvavedāntagocaraḥ || 90||

कविः पुराणोऽनुशास्ता स्थूलस्थूल अणोरणुः ।भ्राजिष्णुर्विष्णु विनुतः कृष्णकेशः किशोरकः ॥ ९१॥

kaviḥ purāṇo'nuśāstā sthūlasthūla aṇoraṇuḥ |bhrājiṣṇurviṣṇu vinutaḥ kṛṣṇakeśaḥ kiśorakaḥ || 91||

भोजनं भाजनं भोक्ता विश्वभोक्ता विशां पतिः ।विश्वयोनिर्विशालाक्षो विरागो वीरसेवितः ॥ ९२॥

bhojanaṃ bhājanaṃ bhoktā viśvabhoktā viśāṃ patiḥ |viśvayonirviśālākṣo virāgo vīrasevitaḥ || 92||

पुण्यः पुरुयशाः पूज्यः पूतकीर्तिः पुनर्वसुः ।सुरेन्द्रः सर्वलोकेन्द्रो महेन्द्रोपेन्द्रवन्दितः ॥ ९३॥

puṇyaḥ puruyaśāḥ pūjyaḥ pūtakīrtiḥ punarvasuḥ |surendraḥ sarvalokendro mahendropendravanditaḥ || 93||

विश्ववेद्यो विश्वपतिर्विश्वभृद्विश्वभेषजम् ।मधुर्मधुरसङ्गीतो माधवः शुचिरूष्मलः ॥ ९४॥

viśvavedyo viśvapatirviśvabhṛdviśvabheṣajam |madhurmadhurasaṅgīto mādhavaḥ śucirūṣmalaḥ || 94||

शुक्रः शुभ्रगुणः शुक्लः शोकहन्ता शुचिस्मितः ।महेष्वासो विष्णुपतिः महीहन्ता महीपतिः ॥ ९५॥

śukraḥ śubhraguṇaḥ śuklaḥ śokahantā śucismitaḥ |maheṣvāso viṣṇupatiḥ mahīhantā mahīpatiḥ || 95||

मरीचिर्मदनो मानी मातङ्गगतिरद्भुतः ।हंसः सुपूर्णः सुमनाः भुजङ्गेशभुजावलिः ॥ ९६॥

marīcirmadano mānī mātaṅgagatiradbhutaḥ |haṃsaḥ supūrṇaḥ sumanāḥ bhujaṅgeśabhujāvaliḥ || 96||

पद्मनाभः पशुपतिः पारज्ञो वेदपारगः ।पण्डितः परघाती च सन्धाता सन्धिमान् समः ॥ ९७॥

padmanābhaḥ paśupatiḥ pārajño vedapāragaḥ |paṇḍitaḥ paraghātī ca sandhātā sandhimān samaḥ || 97||

दुर्मर्षणो दुष्टशास्ता दुर्धर्षो युद्धधर्षणः ।विख्यातात्मा विधेयात्मा विश्वप्रख्यातविक्रमः ॥ ९८॥

durmarṣaṇo duṣṭaśāstā durdharṣo yuddhadharṣaṇaḥ |vikhyātātmā vidheyātmā viśvaprakhyātavikramaḥ || 98||

सन्मार्गदेशिको मार्गरक्षको मार्गदायकः ।अनिरुद्धोऽनिरुद्धश्रीरादित्यो दैत्यमर्दनः ॥ ९९॥

sanmārgadeśiko mārgarakṣako mārgadāyakaḥ |aniruddho'niruddhaśrīrādityo daityamardanaḥ || 99||

अनिमेषोऽनिमेषार्च्यस्त्रिजगद्ग्रामणीर्गुणी ।सम्पृक्तः सम्प्रवृत्तात्मा निवृत्तात्माऽऽत्मवित्तमः ॥ १००॥

animeṣo'nimeṣārcyastrijagadgrāmaṇīrguṇī |sampṛktaḥ sampravṛttātmā nivṛttātmā''tmavittamaḥ || 100||

अर्चिष्मानर्चनप्रीतः पाशभृत्पावको मरुत् ।सोमः सौम्यः सोमसुतः सोमसुत्सोमभूषणः ॥ १०१॥

arciṣmānarcanaprītaḥ pāśabhṛtpāvako marut |somaḥ saumyaḥ somasutaḥ somasutsomabhūṣaṇaḥ || 101||

सर्वसामप्रियः सर्वसमः सर्वंसहो वसुः ।उमासूनुरुमाभक्त उत्फुल्लमुखपङ्कजः ॥ १०२॥

sarvasāmapriyaḥ sarvasamaḥ sarvaṃsaho vasuḥ |umāsūnurumābhakta utphullamukhapaṅkajaḥ || 102||

अमृत्युरमरारातिमृत्युर्मृत्युञ्जयोऽजितः ।मन्दारकुसुमापीडो मदनान्तकवल्लभः ॥ १०३॥

amṛtyuramarārātimṛtyurmṛtyuñjayo'jitaḥ |mandārakusumāpīḍo madanāntakavallabhaḥ || 103||

माल्यवन्मदनाकारो मालतीकुसुमप्रियः ।सुप्रसादः सुराराध्यः सुमुखः सुमहायशाः ॥ १०४॥

mālyavanmadanākāro mālatīkusumapriyaḥ |suprasādaḥ surārādhyaḥ sumukhaḥ sumahāyaśāḥ || 104||

वृषपर्वा विरूपाक्षो विष्वक्सेनो वृषोदरः ।मुक्तो मुक्तगतिर्मोक्षो मुकुन्दो मुद्गली मुनिः ॥ १०५॥

vṛṣaparvā virūpākṣo viṣvakseno vṛṣodaraḥ |mukto muktagatirmokṣo mukundo mudgalī muniḥ || 105||

श्रुतवान् सुश्रुतः श्रोता श्रुतिगम्यः श्रुतिस्तुतः ।वर्धमानो वनरतिर्वानप्रस्थनिषेवितः ॥ १०६॥

śrutavān suśrutaḥ śrotā śrutigamyaḥ śrutistutaḥ |vardhamāno vanaratirvānaprasthaniṣevitaḥ || 106||

वाग्मी वरो वावदूको वसुदेववरप्रदः ।महेश्वरो मयूरस्थः शक्तिहस्तस्त्रिशूलधृत् ॥ १०७॥

vāgmī varo vāvadūko vasudevavarapradaḥ |maheśvaro mayūrasthaḥ śaktihastastriśūladhṛt || 107||

ओजस्तेजश्च तेजस्वी प्रतापः सुप्रतापवान् ।ऋद्धिः समृद्धिः संसिद्धिः सुसिद्धिः सिद्धसेवितः ॥ १०८॥

ojastejaśca tejasvī pratāpaḥ supratāpavān |ṛddhiḥ samṛddhiḥ saṃsiddhiḥ susiddhiḥ siddhasevitaḥ || 108||

अमृताशोऽमृतवपुरमृतोऽमृतदायकः ।चन्द्रमाश्चन्द्रवदनश्चन्द्रदृक् चन्द्रशीतलः ॥ १०९॥

amṛtāśo'mṛtavapuramṛto'mṛtadāyakaḥ |candramāścandravadanaścandradṛk candraśītalaḥ || 109||

मतिमान्नीतिमान्नीतिः कीर्तिमान्कीर्तिवर्धनः ।औषधं चौषधीनाथः प्रदीपो भवमोचनः ॥ ११०॥

matimānnītimānnītiḥ kīrtimānkīrtivardhanaḥ |auṣadhaṃ cauṣadhīnāthaḥ pradīpo bhavamocanaḥ || 110||

भास्करो भास्करतनुर्भानुर्भयविनाशनः ।चतुर्युगव्यवस्थाता युगधर्मप्रवर्तकः ॥ १११॥

bhāskaro bhāskaratanurbhānurbhayavināśanaḥ |caturyugavyavasthātā yugadharmapravartakaḥ || 111||

अयुजो मिथुनं योगो योगज्ञो योगपारगः ।महाशनो महाभूतो महापुरुषविक्रमः ॥ ११२॥

ayujo mithunaṃ yogo yogajño yogapāragaḥ |mahāśano mahābhūto mahāpuruṣavikramaḥ || 112||

युगान्तकृद्युगावर्तो दृश्यादृश्यस्वरूपकः ।सहस्रजिन्महामूर्तिः सहस्रायुधपण्डितः ॥ ११३॥

yugāntakṛdyugāvarto dṛśyādṛśyasvarūpakaḥ |sahasrajinmahāmūrtiḥ sahasrāyudhapaṇḍitaḥ || 113||

अनन्तासुरसंहर्ता सुप्रतिष्ठः सुखाकरः ।अक्रोधनः क्रोधहन्ता शत्रुक्रोधविमर्दनः ॥ ११४॥

anantāsurasaṃhartā supratiṣṭhaḥ sukhākaraḥ |akrodhanaḥ krodhahantā śatrukrodhavimardanaḥ || 114||

विश्वमुर्तिर्विश्वबाहुर्विश्वदृग्विश्वतो मुखः ।विश्वेशो विश्वसंसेव्यो द्यावाभूमिविवर्धनः ॥ ११५॥

viśvamurtirviśvabāhurviśvadṛgviśvato mukhaḥ |viśveśo viśvasaṃsevyo dyāvābhūmivivardhanaḥ || 115||

अपान्निधिरकर्ताऽन्नमन्नदाताऽन्नदारुणः ।अम्भोजमौलिरुज्जीवः प्राणः प्राणप्रदायकः ॥ ११६॥

apānnidhirakartā'nnamannadātā'nnadāruṇaḥ |ambhojamaulirujjīvaḥ prāṇaḥ prāṇapradāyakaḥ || 116||

स्कन्दः स्कन्दधरो धुर्यो धार्यो धृतिरनातुरः ।आतुरौषधिरव्यग्रो वैद्यनाथोऽगदङ्करः ॥ ११७॥

skandaḥ skandadharo dhuryo dhāryo dhṛtiranāturaḥ |āturauṣadhiravyagro vaidyanātho'gadaṅkaraḥ || 117||

देवदेवो बृहद्भानुः स्वर्भानुः पद्मवल्लभः ।अकुलः कुलनेता च कुलस्रष्टा कुलेश्वरः ।११८॥

devadevo bṛhadbhānuḥ svarbhānuḥ padmavallabhaḥ |akulaḥ kulanetā ca kulasraṣṭā kuleśvaraḥ |118||

निधिर्निधिप्रियः शङ्खपद्मादिनिधिसेवितः ।शतानन्दः शतावर्तः शतमूर्तिः शतायुधः ॥ ११९॥

nidhirnidhipriyaḥ śaṅkhapadmādinidhisevitaḥ |śatānandaḥ śatāvartaḥ śatamūrtiḥ śatāyudhaḥ || 119||

पद्मासनः पद्मनेत्रः पद्माङ्घ्रिः पद्मपाणिकः ।ईशः कारणकार्यात्मा सूक्ष्मात्मा स्थूलमूर्तिमान् ॥ १२०॥

padmāsanaḥ padmanetraḥ padmāṅghriḥ padmapāṇikaḥ |īśaḥ kāraṇakāryātmā sūkṣmātmā sthūlamūrtimān || 120||

अशरीरी त्रिशरीरी शरीरत्रयनायकः ।जाग्रत्प्रपञ्चाधिपतिः स्वप्नलोकाभिमानवान् ॥ १२१॥

aśarīrī triśarīrī śarīratrayanāyakaḥ |jāgratprapañcādhipatiḥ svapnalokābhimānavān || 121||

सुषुप्त्यवस्थाभिमानी सर्वसाक्षी तुरीयगः ।स्वापनः स्ववशो व्यापी विश्वमूर्तिर्विरोचनः ॥ १२२॥

suṣuptyavasthābhimānī sarvasākṣī turīyagaḥ |svāpanaḥ svavaśo vyāpī viśvamūrtirvirocanaḥ || 122||

वीरसेनो वीरवेषो वीरायुधसमावृतः ।सर्वलक्षणलक्षण्यो लक्ष्मीवान् शुभलक्षणः ॥ १२३॥

vīraseno vīraveṣo vīrāyudhasamāvṛtaḥ |sarvalakṣaṇalakṣaṇyo lakṣmīvān śubhalakṣaṇaḥ || 123||

समयज्ञः सुसमय समाधिजनवल्लभः ।अतुलोऽतुल्यमहिमा शरभोपमविक्रमः ॥ १२४॥

samayajñaḥ susamaya samādhijanavallabhaḥ |atulo'tulyamahimā śarabhopamavikramaḥ || 124||

अहेतुर्हेतुमान्हेतुः हेतुहेतुमदाश्रयः ।विक्षरो रोहितो रक्तो विरक्तो विजनप्रियः ॥ १२५॥

aheturhetumānhetuḥ hetuhetumadāśrayaḥ |vikṣaro rohito rakto virakto vijanapriyaḥ || 125||

महीधरो मातरिश्वा माङ्गल्यमकरालयः ।मध्यमान्तादिरक्षोभ्यो रक्षोविक्षोभकारकः ॥ १२६॥

mahīdharo mātariśvā māṅgalyamakarālayaḥ |madhyamāntādirakṣobhyo rakṣovikṣobhakārakaḥ || 126||

गुहो गुहाशयो गोप्ता गुह्यो गुणमहार्णवः ।निरुद्योगो महोद्योगी निर्निरोधो निरङ्कुशः॥ १२७॥

guho guhāśayo goptā guhyo guṇamahārṇavaḥ |nirudyogo mahodyogī nirnirodho niraṅkuśaḥ|| 127||

महावेगो महाप्राणो महेश्वरमनोहरः ।अमृताशोऽमिताहारो मितभाष्यमितार्थवाक् ॥ १२८॥

mahāvego mahāprāṇo maheśvaramanoharaḥ |amṛtāśo'mitāhāro mitabhāṣyamitārthavāk || 128||

अक्षोभ्यः क्षोभकृत्क्षेमः क्षेमवान् क्षेमवर्धनः ।ऋद्ध ऋद्धिप्रदो मत्तो मत्तकेकिनिषूदनः ॥ १२९॥

akṣobhyaḥ kṣobhakṛtkṣemaḥ kṣemavān kṣemavardhanaḥ |ṛddha ṛddhiprado matto mattakekiniṣūdanaḥ || 129||

धर्मो धर्मविदां श्रेष्ठो वैकुण्ठो वासवप्रियः ।परधीरोऽपराक्रान्त परितुष्टः परासुहृत् ॥ १३०॥

dharmo dharmavidāṃ śreṣṭho vaikuṇṭho vāsavapriyaḥ |paradhīro'parākrānta parituṣṭaḥ parāsuhṛt || 130||

रामो रामनुतो रम्यो रमापतिनुतो हितः ।विरामो विनतो विद्वान् वीरभद्रो विधिप्रियः ॥ १३१॥

rāmo rāmanuto ramyo ramāpatinuto hitaḥ |virāmo vinato vidvān vīrabhadro vidhipriyaḥ || 131||

विनयो विनयप्रीतो विमतोरुमदापहः ।सर्वशक्तिमतां श्रेष्ठः सर्वदैत्यभयङ्करः ॥ १३२॥

vinayo vinayaprīto vimatorumadāpahaḥ |sarvaśaktimatāṃ śreṣṭhaḥ sarvadaityabhayaṅkaraḥ || 132||

शत्रुघ्नःशत्रुविनतः शत्रुसङ्घप्रधर्षकः ।सुदर्शन ऋतुपतिर्वसन्तो माधवो मधुः ॥ १३३॥

śatrughnaḥśatruvinataḥ śatrusaṅghapradharṣakaḥ |sudarśana ṛtupatirvasanto mādhavo madhuḥ || 133||

वसन्तकेलिनिरतो वनकेलिविशारदः ।पुष्पधूलीपरिवृतो नवपल्लवशेखरः ॥ १३४॥

vasantakelinirato vanakeliviśāradaḥ |puṣpadhūlīparivṛto navapallavaśekharaḥ || 134||

जलकेलिपरो जन्यो जह्नुकन्योपलालितः ।गाङ्गेयो गीतकुशलो गङ्गापूरविहारवान् ॥ १३५॥

jalakeliparo janyo jahnukanyopalālitaḥ |gāṅgeyo gītakuśalo gaṅgāpūravihāravān || 135||

गङ्गाधरो गणपतिर्गणनाथसमावृतः ।विश्रामो विश्रमयुतो विश्वभुग्विश्वदक्षिणः ॥ १३६॥

gaṅgādharo gaṇapatirgaṇanāthasamāvṛtaḥ |viśrāmo viśramayuto viśvabhugviśvadakṣiṇaḥ || 136||

विस्तारो विग्रहो व्यासो विश्वरक्षण तत्परः ।विनतानन्द कारी च पार्वतीप्राणनन्दनः ॥विशाखः षण्मुखः कार्तिकेयः कामप्रदायकः ॥ १३७॥

vistāro vigraho vyāso viśvarakṣaṇa tatparaḥ |vinatānanda kārī ca pārvatīprāṇanandanaḥ ||viśākhaḥ ṣaṇmukhaḥ kārtikeyaḥ kāmapradāyakaḥ || 137||

इति श्रीसुब्रह्मण्यसहस्रनामस्तोत्रं सम्पूर्णम् ।। ॐ शरवणभव ॐ ।अस् ष्वमिमलै षहस्रनम।

iti śrīsubrahmaṇyasahasranāmastotraṃ sampūrṇam || oṃ śaravaṇabhava oṃ |as ṣvamimalai ṣahasranama|