सौम्यकाशीशस्तोत्रम् सर्वोपनिषत्सारभूतं सटिप्पणं Sarvopanishatsarabhutam Shri Saumyakashisha Stotram

सटिप्पणं स्वामीतपोवनं श्रीसौम्यकाशीशस्तोत्रंॐअर्पणम् ।विश्वेश्वरस्य कृपया खलु तत्प्रयुक्तःक्षुद्रोपलब्धिमकुटोऽहमकार्षमेतत् ।तस्थार्पितश्चपदयोः स्तवकोपहारःस्तोत्रात्मकस्तुरभिलोऽस्तु स सुप्रसन्नः ॥ १॥

saṭippaṇaṃ svāmītapovanaṃ śrīsaumyakāśīśastotraṃoṃarpaṇam |viśveśvarasya kṛpayā khalu tatprayuktaḥkṣudropalabdhimakuṭo'hamakārṣametat |tasthārpitaścapadayoḥ stavakopahāraḥstotrātmakasturabhilo'stu sa suprasannaḥ || 1||

(स्त। १८ श्लो। २५)।ॐ तत्सत्कर्ता ।०८। ००ओं तत्सत्अथ श्रीसौम्यकाशीशस्तोत्रम् ।

(sta| 18 ślo| 25)|oṃ tatsatkartā | 08| 00oṃ tatsatatha śrīsaumyakāśīśastotram |

विश्वनाथ नमस्तुभ्यं विश्वमाया विलासिने ।काशिकेश नमस्तुभ्यं केशवाद्यर्च्चिताङ्घ्रये ॥ १॥

viśvanātha namastubhyaṃ viśvamāyā vilāsine |kāśikeśa namastubhyaṃ keśavādyarccitāṅghraye || 1||

विश्वम्भर नमस्तुभ्यं विश्वविध्वंसमूर्त्तये ।विश्वरूप नमस्तुभ्यं विश्वसृड्दर्पहारिणे ॥ २॥

viśvambhara namastubhyaṃ viśvavidhvaṃsamūrttaye |viśvarūpa namastubhyaṃ viśvasṛḍdarpahāriṇe || 2||

वामदेव महादेव देवदेव जगत्पते ।भव भक्तया भजामि त्वद्भवच्छेदि पदाम्बुजम् ॥ ३॥

vāmadeva mahādeva devadeva jagatpate |bhava bhaktayā bhajāmi tvadbhavacchedi padāmbujam || 3||

सौम्यकाशीपते तुभ्यं सौम्यमूर्त्ते नमो नमः ।सर्वदैव नमस्तुभ्यं सर्वदैवतरूपिणे ॥ ४॥

saumyakāśīpate tubhyaṃ saumyamūrtte namo namaḥ |sarvadaiva namastubhyaṃ sarvadaivatarūpiṇe || 4||

गङ्गाधरोऽपि(१)भगवान गङ्गारोधसि वर्तसे ।सोमसूर्याग्निनेत्रोऽपि सोमचूडश्च दृश्यसे ॥ ५॥

gaṅgādharo'pi(1)bhagavāna gaṅgārodhasi vartase |somasūryāgninetro'pi somacūḍaśca dṛśyase || 5||

काशीपृष्ठे विहरसि विराण्मूर्त्तिरपि प्रभो ।को वेत्ति तव माहात्म्यं त्वदन्यः परमाद्भुतम् ॥ ६॥

kāśīpṛṣṭhe viharasi virāṇmūrttirapi prabho |ko vetti tava māhātmyaṃ tvadanyaḥ paramādbhutam || 6||

गिरिराजसुतापुण्यपरिपाकोऽस्तु मे गतिः ।सुरवृक्षवृते(१)यस्य मन्दिरे सुन्दरे स्थितिः ॥ ७॥

girirājasutāpuṇyaparipāko'stu me gatiḥ |suravṛkṣavṛte(1)yasya mandire sundare sthitiḥ || 7||

त्रिशूलरूपया शक्त्या हेरम्बाद्यैश्च निर्जरैः ।गोपकोटेश्वराभ्याञ्च(२)संवृतं शङ्करं भजे ॥ ८॥

triśūlarūpayā śaktyā herambādyaiśca nirjaraiḥ |gopakoṭeśvarābhyāñca(2)saṃvṛtaṃ śaṅkaraṃ bhaje || 8||

वारिदाभङ्गलेगङ्गा वारिगौरं कलेवरे ।वारणाद्रिपतिं(३)वन्दे वारणाजिनवाससम् ॥ ९॥

vāridābhaṅgalegaṅgā vārigauraṃ kalevare |vāraṇādripatiṃ(3)vande vāraṇājinavāsasam || 9||

कालकालं महाकालं कालव्यालविभूषणम् ।फालनेत्रं प्रणौमि श्रीकाशिकापतिमीश्वरम् ॥ १०॥

kālakālaṃ mahākālaṃ kālavyālavibhūṣaṇam |phālanetraṃ praṇaumi śrīkāśikāpatimīśvaram || 10||

भूतानामीश्वरं भस्मभूषाभूषितविग्रहम् ।श्मशानशायिनं वन्दे जाटजूटकमस्तकम्(४) ॥ ११॥

bhūtānāmīśvaraṃ bhasmabhūṣābhūṣitavigraham |śmaśānaśāyinaṃ vande jāṭajūṭakamastakam(4) || 11||

पुरत्रयनिषूदाय परमैश्वर्यधारिणे ।परापराय रुद्राय परेशाय नमोनमः ॥ १२॥

puratrayaniṣūdāya paramaiśvaryadhāriṇe |parāparāya rudrāya pareśāya namonamaḥ || 12||

करालं कालिकेशं नृकरोटीकलितस्रजम् ।आशावासोवसानं श्रीविश्वनाथमुपास्महे ॥ १३॥

karālaṃ kālikeśaṃ nṛkaroṭīkalitasrajam |āśāvāsovasānaṃ śrīviśvanāthamupāsmahe || 13||

कालकूटाशिने तुभ्यं शैलकूटनिवासिने ।शूलिने पालिने धन्वशालिनेऽस्तु नमो नमः ॥ १४॥

kālakūṭāśine tubhyaṃ śailakūṭanivāsine |śūline pāline dhanvaśāline'stu namo namaḥ || 14||

तुषारधवलाङ्गोऽयं तुषारगिरिजाधवः ।वृषाधिवाहनो हन्याद्वृषवन्द्योऽवृषद्विषं (५) ॥ १५॥

tuṣāradhavalāṅgo'yaṃ tuṣāragirijādhavaḥ |vṛṣādhivāhano hanyādvṛṣavandyo'vṛṣadviṣaṃ (5) || 15||

अर्द्धनारीपते तुभ्यमध्वरध्वंसकारिणे ।अघोराय नमस्साक्षादपारकरुणाबुधे ॥ १६॥

arddhanārīpate tubhyamadhvaradhvaṃsakāriṇe |aghorāya namassākṣādapārakaruṇābudhe || 16||

प्रसीद भगवन् शम्भो प्रसीद वृषभध्वज ।कुरुष्व कृपया नित्यं नृत्यमस्मन्मनोऽङ्गणे ॥ १७॥

prasīda bhagavan śambho prasīda vṛṣabhadhvaja |kuruṣva kṛpayā nityaṃ nṛtyamasmanmano'ṅgaṇe || 17||

त्र्यक्षोऽप्यसौ सप्तशिराश्च(१)विभ्रत्सर्पस्रजं क्ष्वेलभुगष्टमूत्तिः ।जेजीयते हन्त हिमाद्रि मध्येकपालभृत् कश्चन भिक्षुवर्यः ॥ १८॥

tryakṣo'pyasau saptaśirāśca(1)vibhratsarpasrajaṃ kṣvelabhugaṣṭamūttiḥ |jejīyate hanta himādri madhyekapālabhṛt kaścana bhikṣuvaryaḥ || 18||

कैलासशैले कलधौतधौतंशैलेन्द्रकन्यामुपलालयन्तम् ।आराध्यमानञ्च सुरेन्द्रमुख्यैर्वाराणसीनाथमहं प्रपद्ये ॥ १९॥

kailāsaśaile kaladhautadhautaṃśailendrakanyāmupalālayantam |ārādhyamānañca surendramukhyairvārāṇasīnāthamahaṃ prapadye || 19||

कुवेरमित्रं कुसुमेष्वामित्रं(२)कारुण्यपात्रं करिराजपुत्रम्(३) ।सरोजनेत्रं स्मितपञ्चवक्त्रंसदा पवित्रं शरणं प्रपद्ये ॥ २०॥

kuveramitraṃ kusumeṣvāmitraṃ(2)kāruṇyapātraṃ karirājaputram(3) |sarojanetraṃ smitapañcavaktraṃsadā pavitraṃ śaraṇaṃ prapadye || 20||

अस्तु मे शरणं सौम्यकाशीनाथः स्वयं प्रभुः ।यत्कृपालेशमात्रेण मर्त्योऽमर्त्यपदं व्रजेत् ॥ २१॥

astu me śaraṇaṃ saumyakāśīnāthaḥ svayaṃ prabhuḥ |yatkṛpāleśamātreṇa martyo'martyapadaṃ vrajet || 21||

विभो विश्वेश विश्वात्मन् विभाकर निभद्युते ।विभातुमोहरजनीद्विभावो(१)मेऽपसर्पतु ॥ २२॥

vibho viśveśa viśvātman vibhākara nibhadyute |vibhātumoharajanīdvibhāvo(1)me'pasarpatu || 22||

व्योमादि भूतानि भवत्स्वरूपंदेवादि देहाश्च भवत्स्वरूपम् ।जीवाश्च सर्वेऽपि भवत्स्वरूपंसर्वात्मनस्तेऽस्तु नमः पदाभ्याम् ॥ २३॥

vyomādi bhūtāni bhavatsvarūpaṃdevādi dehāśca bhavatsvarūpam |jīvāśca sarve'pi bhavatsvarūpaṃsarvātmanaste'stu namaḥ padābhyām || 23||

त्वमेव विष्णुः कमला च दुर्गेत्युपास्यसे कल्पितमूर्तिभेदैः ।काशीश सर्वेश्वर शर्वसर्वदेवात्मनस्तेऽस्तु नमः पदाभ्याम् ॥ २४॥

tvameva viṣṇuḥ kamalā ca durgetyupāsyase kalpitamūrtibhedaiḥ |kāśīśa sarveśvara śarvasarvadevātmanaste'stu namaḥ padābhyām || 24||

शुद्धं शिवं बुद्धमबुद्धिगम्यंब्रह्मेति यद्वस्तु वदन्ति वेदाः ।तत्त्वं(२)विभो विश्वपते न तत्त्वंकिञ्चित्परं तेऽस्तु नमः पदाभ्याम् ॥ २५॥

śuddhaṃ śivaṃ buddhamabuddhigamyaṃbrahmeti yadvastu vadanti vedāḥ |tattvaṃ(2)vibho viśvapate na tattvaṃkiñcitparaṃ te'stu namaḥ padābhyām || 25||

अस्मिन् स्तबके ईशकेनोपनिषदोर्विषयास्सङ्ग्रहेण सङ्ग्रथिताः तथा च तृतीये चतुर्थे च काठकस्य, पञ्चमे प्रश्नस्य, षष्ठे मुण्डकस्य, सप्तमे माण्डूक्य तैत्तिरीययोः, अष्टमे ऐतरेयस्य च विषयास्सङ्क्षेपतस्समुद्धृताः ॥न वास्यमिदं सर्वं सर्वसन्यसनेन यः ।लभ्यतेऽलुब्धशीलेन(१)तस्मै श्रीशम्भवे नमः ॥ १॥

asmin stabake īśakenopaniṣadorviṣayāssaṅgraheṇa saṅgrathitāḥ tathā ca tṛtīye caturthe ca kāṭhakasya, pañcame praśnasya, ṣaṣṭhe muṇḍakasya, saptame māṇḍūkya taittirīyayoḥ, aṣṭame aitareyasya ca viṣayāssaṅkṣepatassamuddhṛtāḥ ||na vāsyamidaṃ sarvaṃ sarvasanyasanena yaḥ |labhyate'lubdhaśīlena(1)tasmai śrīśambhave namaḥ || 1||

काम्यनिष्कामकर्मभ्यां यो देवः सम्प्रपूज्यते ।कर्मिभिः कर्ममर्मज्ञैस्तस्मै श्रीशम्भवे नमः ॥ २॥

kāmyaniṣkāmakarmabhyāṃ yo devaḥ samprapūjyate |karmibhiḥ karmamarmajñaistasmai śrīśambhave namaḥ || 2||

यदज्ञानहतामूढा भ्राम्यन्ते बहुयोनिषु ।(२)आत्महत्यापरिग्रस्तास्तस्मै श्रीशम्भवे नमः ॥ ३॥

yadajñānahatāmūḍhā bhrāmyante bahuyoniṣu |(2)ātmahatyāparigrastāstasmai śrīśambhave namaḥ || 3||

मनोऽतिवेगवत्तस्माज्जवीयस्तरमिष्यते ।यदेकं सत्यमत्यक्षं(३)तस्मै श्रीशम्भवे नमः ॥ ४॥

mano'tivegavattasmājjavīyastaramiṣyate |yadekaṃ satyamatyakṣaṃ(3)tasmai śrīśambhave namaḥ || 4||

यस्मिन् सति जगत्सर्वं सूत्रदेवेन धार्यते ।नित्य चैतन्यरूपाय तस्मै श्रीशम्भवे नमः ॥ ५॥

yasmin sati jagatsarvaṃ sūtradevena dhāryate |nitya caitanyarūpāya tasmai śrīśambhave namaḥ || 5||

चलं निश्चलं चैव निकटस्थं च दूरगम् ।अन्तर्वहिश्च सम्पूर्ण तस्मै श्रीशम्भवे नमः ॥ ६॥

calaṃ niścalaṃ caiva nikaṭasthaṃ ca dūragam |antarvahiśca sampūrṇa tasmai śrīśambhave namaḥ || 6||

स्वात्मायः सर्वभूतानामाश्रयत्वेन वीक्ष्यते ।विद्वद्भिर्वीतधीदोषैस्तस्मै श्रीशम्भवे नमः ॥ ७॥

svātmāyaḥ sarvabhūtānāmāśrayatvena vīkṣyate |vidvadbhirvītadhīdoṣaistasmai śrīśambhave namaḥ || 7||

यन्मयं सति यद्बोधे विश्वं पश्यन्ति सूरयः ।निश्शुचश्च विराजन्ते तस्मै श्रीशम्भवे नमः ॥ ८॥

yanmayaṃ sati yadbodhe viśvaṃ paśyanti sūrayaḥ |niśśucaśca virājante tasmai śrīśambhave namaḥ || 8||

शुद्धं सर्वत्र संव्याप्तं कायसम्बन्धवर्जितम् ।दृशिमात्र स्वरूपं यत्तस्मै श्रीशम्भवे नमः ॥ ९॥

śuddhaṃ sarvatra saṃvyāptaṃ kāyasambandhavarjitam |dṛśimātra svarūpaṃ yattasmai śrīśambhave namaḥ || 9||

धर्माधर्माद्यसंस्पृष्टः प्रजेशानाञ्च(१)यः प्रभुः ।स्वयम्भूः परिभूश्चैव तस्मै श्रीशम्भवे नमः ॥ १०॥

dharmādharmādyasaṃspṛṣṭaḥ prajeśānāñca(1)yaḥ prabhuḥ |svayambhūḥ paribhūścaiva tasmai śrīśambhave namaḥ || 10||

उपास्त्या कर्मणावापि यत्तत्वं नोपलभ्यते ।ज्ञानगम्याय नित्याय तस्मै श्रीशम्भवे नमः ॥ ११॥

upāstyā karmaṇāvāpi yattatvaṃ nopalabhyate |jñānagamyāya nityāya tasmai śrīśambhave namaḥ || 11||

ध्यायिभिर्ध्यायमानं यत् प्राप्यमाणञ्च यत्पदम् ।कार्यब्रह्मस्वरूपाय तस्मै श्रीशम्भवे नमः ॥ १२॥

dhyāyibhirdhyāyamānaṃ yat prāpyamāṇañca yatpadam |kāryabrahmasvarūpāya tasmai śrīśambhave namaḥ || 12||

चक्षुःश्रोत्रादीन्द्रियाणि तत्तत्कार्यकराणि वै ।यद्देवानुगृहीतानि तस्मै श्रीशम्भवे नमः ॥ १३॥

cakṣuḥśrotrādīndriyāṇi tattatkāryakarāṇi vai |yaddevānugṛhītāni tasmai śrīśambhave namaḥ || 13||

श्रोत्रादेरपि यं देवं श्रोत्रादिमनुदृश्य हि ।महान्तो यन्ति निर्वाणं तस्मै श्रीशम्भवे नमः ॥ १४॥

śrotrāderapi yaṃ devaṃ śrotrādimanudṛśya hi |mahānto yanti nirvāṇaṃ tasmai śrīśambhave namaḥ || 14||

यत्र व्रजन्ति नो चक्षुर्वाङ्मनांसि मनागपि ।न ज्ञातं यश्चनाज्ञातं तस्मै श्रीशम्भवे नमः ॥ १५॥

yatra vrajanti no cakṣurvāṅmanāṃsi manāgapi |na jñātaṃ yaścanājñātaṃ tasmai śrīśambhave namaḥ || 15||

व्यज्यते यन्नवाचा यद्वाचं व्यञ्जयति स्फुटम् ।सच्चिद्ब्रह्मस्वरूपाय तस्मै श्रीशम्भवे नमः ॥ १६॥

vyajyate yannavācā yadvācaṃ vyañjayati sphuṭam |saccidbrahmasvarūpāya tasmai śrīśambhave namaḥ || 16||

मनुते न मनोयत्तु मनुते येन मानसम् ।सच्चिद्ब्रह्मस्वरूपाय तस्मै श्रीशम्भवे नमः ॥ १७॥

manute na manoyattu manute yena mānasam |saccidbrahmasvarūpāya tasmai śrīśambhave namaḥ || 17||

श्रोत्रेण श्रूयते यन्न श्रोत्रं येन शृणोति वै ।सच्चिद्ब्रह्मस्वरूपाय तस्मै श्रीशम्भवे नमः ॥ १८॥

śrotreṇa śrūyate yanna śrotraṃ yena śṛṇoti vai |saccidbrahmasvarūpāya tasmai śrīśambhave namaḥ || 18||

चक्षुषा दृश्यते यन्न येन चक्षुः प्रपश्यति ।सचिद्ब्रह्मस्वरूपाय तस्मै श्रीशम्भवे नमः ॥ १९॥

cakṣuṣā dṛśyate yanna yena cakṣuḥ prapaśyati |sacidbrahmasvarūpāya tasmai śrīśambhave namaḥ || 19||

प्राणेन चेष्टते यन्न येन प्राणः प्रचेष्टते ।सच्चिद्ब्रह्मस्वरूपाय तस्मै श्रीशम्भवे नमः ॥ २०॥

prāṇena ceṣṭate yanna yena prāṇaḥ praceṣṭate |saccidbrahmasvarūpāya tasmai śrīśambhave namaḥ || 20||

द्रष्ट्रा न दृश्यते यद्वै दृश्यते चाप्रपश्यता ।शुद्धचिन्मात्ररूपाय तस्मै श्रीशम्भवे नमः ॥ २१॥

draṣṭrā na dṛśyate yadvai dṛśyate cāprapaśyatā |śuddhacinmātrarūpāya tasmai śrīśambhave namaḥ || 21||

यस्सर्ववुद्धिवृत्तीनां साक्षित्वेन प्रकाशते ।शुद्धचिन्मात्ररूपाय तस्मै श्रीशम्भवे नमः ॥ २२॥

yassarvavuddhivṛttīnāṃ sākṣitvena prakāśate |śuddhacinmātrarūpāya tasmai śrīśambhave namaḥ || 22||

नियम्यदैत्यान् निजसेतुभेतॄन्(१)सुरप्रियो यो हि जगत्प्रशास्ति ।बुद्धायमापुश्च महेन्द्रमुख्यामहत्पदं तं भज विश्वनाथम् ॥ २३॥

niyamyadaityān nijasetubhetṝn(1)surapriyo yo hi jagatpraśāsti |buddhāyamāpuśca mahendramukhyāmahatpadaṃ taṃ bhaja viśvanātham || 23||