आत्मवैभवनिरूपणम् Ribhuproktam Atmavaibhavanirupanam

(आत्मैव सर्वनित्यात्मा)आत्मैव सर्वनित्यात्मा आत्मनोऽन्यन्न किञ्चन ।आत्मैव सततं ह्यात्मा आत्मैव गुरुरात्मनः ॥ २०\।१८॥आत्मज्योतिरहं भूतमात्मैवास्ति सदा स्वयम् ।स्वयं तत्त्वमसि ब्रह्म स्वयं भामि प्रकाशकः ॥ २०\।१९॥स्वयं जीवत्वसंशान्तिः स्वयमीश्वररूपवान् ।स्वयं ब्रह्म परं ब्रह्म स्वयं केवलमव्ययम् ॥ २०\।२०॥स्वयं नाशं च सिद्धान्तं स्वयमात्मा प्रकाशकः ।स्वयं प्रकाशरूपात्मा स्वयमत्यन्तनिर्मलः ॥ २०\।२१॥स्वयमेव हि नित्यात्मा स्वयं शुद्धः प्रियाप्रियः ।स्वयमेव स्वयं छन्दः स्वयं देहादिवर्जितः ॥ २०\।२२॥स्वयं दोषविहीनात्मा स्वयमाकाशवत्स्थितः ।अयं चेदं च नास्त्येव अयं भेदविवर्जितः ॥ २०\।२३॥आत्मज्योतिरहं भूतमहं नास्ति सदा स्वयम् ।स्वयमेव परं ब्रह्म स्वयमेव चिदव्ययः ॥ २०\।२६॥स्वयमेव स्वयं ज्योतिः स्वयं सर्वत्र भासते ।स्वयं ब्रह्म स्वयं देहः स्वयं पूर्णः परः पुमान् ॥ २०\।२७॥स्वयं तत्त्वमसि ब्रह्म स्वयं भाति प्रकाशकः ।स्वयं जीवत्वसंशान्तः स्वयमीश्वररूपवान् ॥ २०\।२८॥स्वयमेव परं ब्रह्म स्वयं केवलमव्ययः ।स्वयं राद्धान्तसिद्धान्तः स्वयमात्मा प्रकाशकः ॥ २०\।२९॥स्वयं प्रकाशरूपात्मा स्वयमत्यन्तनिर्मलः ।स्वयमेव हि नित्यात्मा स्वयं शुद्धः प्रियाप्रियः ॥ २०\।३०॥स्वयमेव स्वयं स्वस्थः स्वयं देहविवर्जितः ।स्वयं दोषविहीनात्मा स्वयमाकाशवत्स्थितः ॥ २०\।३१॥अखण्डः परिपूर्णोऽहमखण्डरसपूरणः ।अखण्डानन्द एवाहमपरिच्छिन्नविग्रहः ॥ २०\।३२॥इति निश्चित्य पूर्णात्मा ब्रह्मैव न पृथक्स्वयम् ।अहमेव हि नित्यात्मा अहमेव हि शाश्वतः ॥ २०\।३३॥अहमेव हि तद्ब्रह्म ब्रह्मैवाहं जगत्प्रभुः । २०।३४(१)अहमेव परं ब्रह्म अहमेव परात्परः ।अहमेव मनोतीत अहमेव जगत्परः ॥ २०\।४४॥अहमेव हि नित्यात्मा अहं मिथ्या स्वभावतः ।आनन्दोऽहं निराधारो ब्रह्मैव न च किञ्चन ॥ २०\।४५॥नान्यत्किञ्चिदहं ब्रह्म नान्यत्किञ्चिच्चिदव्ययः ।आत्मनोऽन्यत्परं तुच्छमात्मनोऽन्यदहं नहि ॥ २०\।४६॥आत्मनोऽन्यन्न मे देहः आत्मैवाहं न मे मलम् ।आत्मन्येवात्मना चित्तमात्मैवाहं न तत्पृथक् ॥ २०\।४७॥आत्मैवाहमहं शून्यमात्मैवाहं सदा न मे ।आत्मैवाहं गुणो नास्ति आत्मैव न पृथक्क्वचित् ॥ २०\।४८॥अत्यन्ताभाव एव त्वं अत्यन्ताभावमीदृशम् ।अत्यन्ताभाव एवेदमत्यन्ताभावमण्वपि ॥ २०\।४९॥आत्मैवाहं परं ब्रह्म सर्वं मिथ्या जगत्त्रयम् ।अहमेव परं ब्रह्म अहमेव परो गुरुः ॥ २०\।५०॥जीवभावं सदासत्यं शिवसद्भावमीदृशम् ।विष्णुवद्भावनाभ्रान्तिः सर्वं शशविषाणवत् ॥ २०\।५१॥अहमेव सदा पूर्णं अहमेव निरन्तरम् ।नित्यतृप्तो निराकारो ब्रह्मैवाहं न संशयः ॥ २०\।५२॥अहमेव परानन्द अहमेव क्षणान्तिकः ।अहमेव त्वमेवाहं त्वं चाहं नास्ति नास्ति हि ॥ २०\।५३॥वाचामगोचरोऽहं वै वाङ्मनो नास्ति कल्पितम् ।अहं ब्रह्मैव सर्वात्मा अहं ब्रह्मैव निर्मलः ॥ २०\।५४॥अहं ब्रह्मैव चिन्मात्रं अहं ब्रह्मैव नित्यशः ।इदं च सर्वदा नास्ति अहमेव सदा स्थिरः ॥ २०\।५५॥

(ātmaiva sarvanityātmā)ātmaiva sarvanityātmā ātmano'nyanna kiñcana |ātmaiva satataṃ hyātmā ātmaiva gururātmanaḥ || 20\|18||ātmajyotirahaṃ bhūtamātmaivāsti sadā svayam |svayaṃ tattvamasi brahma svayaṃ bhāmi prakāśakaḥ || 20\|19||svayaṃ jīvatvasaṃśāntiḥ svayamīśvararūpavān |svayaṃ brahma paraṃ brahma svayaṃ kevalamavyayam || 20\|20||svayaṃ nāśaṃ ca siddhāntaṃ svayamātmā prakāśakaḥ |svayaṃ prakāśarūpātmā svayamatyantanirmalaḥ || 20\|21||svayameva hi nityātmā svayaṃ śuddhaḥ priyāpriyaḥ |svayameva svayaṃ chandaḥ svayaṃ dehādivarjitaḥ || 20\|22||svayaṃ doṣavihīnātmā svayamākāśavatsthitaḥ |ayaṃ cedaṃ ca nāstyeva ayaṃ bhedavivarjitaḥ || 20\|23||ātmajyotirahaṃ bhūtamahaṃ nāsti sadā svayam |svayameva paraṃ brahma svayameva cidavyayaḥ || 20\|26||svayameva svayaṃ jyotiḥ svayaṃ sarvatra bhāsate |svayaṃ brahma svayaṃ dehaḥ svayaṃ pūrṇaḥ paraḥ pumān || 20\|27||svayaṃ tattvamasi brahma svayaṃ bhāti prakāśakaḥ |svayaṃ jīvatvasaṃśāntaḥ svayamīśvararūpavān || 20\|28||svayameva paraṃ brahma svayaṃ kevalamavyayaḥ |svayaṃ rāddhāntasiddhāntaḥ svayamātmā prakāśakaḥ || 20\|29||svayaṃ prakāśarūpātmā svayamatyantanirmalaḥ |svayameva hi nityātmā svayaṃ śuddhaḥ priyāpriyaḥ || 20\|30||svayameva svayaṃ svasthaḥ svayaṃ dehavivarjitaḥ |svayaṃ doṣavihīnātmā svayamākāśavatsthitaḥ || 20\|31||akhaṇḍaḥ paripūrṇo'hamakhaṇḍarasapūraṇaḥ |akhaṇḍānanda evāhamaparicchinnavigrahaḥ || 20\|32||iti niścitya pūrṇātmā brahmaiva na pṛthaksvayam |ahameva hi nityātmā ahameva hi śāśvataḥ || 20\|33||ahameva hi tadbrahma brahmaivāhaṃ jagatprabhuḥ | 20|34(1)ahameva paraṃ brahma ahameva parātparaḥ |ahameva manotīta ahameva jagatparaḥ || 20\|44||ahameva hi nityātmā ahaṃ mithyā svabhāvataḥ |ānando'haṃ nirādhāro brahmaiva na ca kiñcana || 20\|45||nānyatkiñcidahaṃ brahma nānyatkiñciccidavyayaḥ |ātmano'nyatparaṃ tucchamātmano'nyadahaṃ nahi || 20\|46||ātmano'nyanna me dehaḥ ātmaivāhaṃ na me malam |ātmanyevātmanā cittamātmaivāhaṃ na tatpṛthak || 20\|47||ātmaivāhamahaṃ śūnyamātmaivāhaṃ sadā na me |ātmaivāhaṃ guṇo nāsti ātmaiva na pṛthakkvacit || 20\|48||atyantābhāva eva tvaṃ atyantābhāvamīdṛśam |atyantābhāva evedamatyantābhāvamaṇvapi || 20\|49||ātmaivāhaṃ paraṃ brahma sarvaṃ mithyā jagattrayam |ahameva paraṃ brahma ahameva paro guruḥ || 20\|50||jīvabhāvaṃ sadāsatyaṃ śivasadbhāvamīdṛśam |viṣṇuvadbhāvanābhrāntiḥ sarvaṃ śaśaviṣāṇavat || 20\|51||ahameva sadā pūrṇaṃ ahameva nirantaram |nityatṛpto nirākāro brahmaivāhaṃ na saṃśayaḥ || 20\|52||ahameva parānanda ahameva kṣaṇāntikaḥ |ahameva tvamevāhaṃ tvaṃ cāhaṃ nāsti nāsti hi || 20\|53||vācāmagocaro'haṃ vai vāṅmano nāsti kalpitam |ahaṃ brahmaiva sarvātmā ahaṃ brahmaiva nirmalaḥ || 20\|54||ahaṃ brahmaiva cinmātraṃ ahaṃ brahmaiva nityaśaḥ |idaṃ ca sarvadā nāsti ahameva sadā sthiraḥ || 20\|55||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते ऋभुप्रोक्तं आत्मवैभवनिरूपणं सम्पूर्णम् ॥

|| iti śivarahasyāntargate ṛbhuproktaṃ ātmavaibhavanirūpaṇaṃ sampūrṇam ||

॥ श्रीशिवरहस्यम् ।शङ्कराख्यः षष्ठांशः ।अध्यायः २०। १८२३, २६३४(१), ४४५५॥

|| śrīśivarahasyam |śaṅkarākhyaḥ ṣaṣṭhāṃśaḥ |adhyāyaḥ 20| 1823, 2634(1), 4455||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् ।शन्कराख्यः षष्ठांशः ।अध्यायः २०। १८-२३, २६-३४(१), ४४-५५॥

– || śrīśivarahasyam |śankarākhyaḥ ṣaṣṭhāṃśaḥ |adhyāyaḥ 20| 18-23, 26-34(1), 44-55||