शिवस्तोत्रम् देवैः कृतं ०१ Devaih Kritam Shiva Stotram (2)

(सौरपुराणे ४५अध्यायान्तर्गतम्)देवा ऊचुःय एष भगवान्रुद्रो ब्रह्मा विष्णुर्महेश्वरः ॥ २१॥

(saurapurāṇe 45adhyāyāntargatam)devā ūcuḥya eṣa bhagavānrudro brahmā viṣṇurmaheśvaraḥ || 21||

स्कन्दश्चाग्निस्तथा चन्द्रो भुवनानि चतुर्दश ।भूतानि च तथा सूर्यः सोमाद्यष्टौ ग्रहास्तथा ॥ २२॥

skandaścāgnistathā candro bhuvanāni caturdaśa |bhūtāni ca tathā sūryaḥ somādyaṣṭau grahāstathā || 22||

प्राणः कालो यमो मृत्युरमृतं परमेश्वरः ।भूतं भव्यं भविष्यं च वर्तमानं महेश्वरः ॥ २३॥

prāṇaḥ kālo yamo mṛtyuramṛtaṃ parameśvaraḥ |bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca vartamānaṃ maheśvaraḥ || 23||

विश्वं कृत्स्नं जगत्सर्व सत्यं तस्मै नमो नमः ।ओमादौ च तथा मध्ये भूर्भुवः स्वस्तथैव च ॥ २४॥

viśvaṃ kṛtsnaṃ jagatsarva satyaṃ tasmai namo namaḥ |omādau ca tathā madhye bhūrbhuvaḥ svastathaiva ca || 24||

अन्ते त्वं विश्वरूपोऽसि शीर्षं च जगतः सदा ।ब्रह्मैकस्त्वं द्वित्रिधोर्ध्वमधस्तत्त्वं सुरेश्वरः ॥ २५॥

ante tvaṃ viśvarūpo'si śīrṣaṃ ca jagataḥ sadā |brahmaikastvaṃ dvitridhordhvamadhastattvaṃ sureśvaraḥ || 25||

शान्तिश्च त्वं तथा पुष्टिस्तुष्टिश्चाप्यहुतं हुतम् ।विश्वं चैव तथाऽविश्वं दत्तं चादत्तमीश्वरः ॥ २६॥

śāntiśca tvaṃ tathā puṣṭistuṣṭiścāpyahutaṃ hutam |viśvaṃ caiva tathā'viśvaṃ dattaṃ cādattamīśvaraḥ || 26||

ऋतं वाऽप्यथवा देव परमप्यपरं ध्रुवम् ।परायणं सतां चैव असतामपि शङ्कर ॥ २७॥

ṛtaṃ vā'pyathavā deva paramapyaparaṃ dhruvam |parāyaṇaṃ satāṃ caiva asatāmapi śaṅkara || 27||

अपाम सोगमभृता अभूमागन्म ज्योतिरविदाम देवान् ।किं नूनमस्मान्कृणवदरातिः किमु धूर्तिरमृत मर्त्यस्य ॥एतज्जगद्वेदितव्यमक्षरं सूक्ष्ममव्ययम् ।प्राजापत्यं पवित्रं वा सौम्यमग्राह्यमग्रियम् ॥ २९॥

apāma sogamabhṛtā abhūmāganma jyotiravidāma devān |kiṃ nūnamasmānkṛṇavadarātiḥ kimu dhūrtiramṛta martyasya ||etajjagadveditavyamakṣaraṃ sūkṣmamavyayam |prājāpatyaṃ pavitraṃ vā saumyamagrāhyamagriyam || 29||

आग्नेयेनापि चाऽऽग्नेयं वायव्येन समीरणम् ।सौम्येन सौम्यं ग्रसते तेजसा स्वेन लीलया ॥ ३०॥

āgneyenāpi cā''gneyaṃ vāyavyena samīraṇam |saumyena saumyaṃ grasate tejasā svena līlayā || 30||

तस्मै नमोऽपसंहर्त्रे महाग्रासाय शूलिने ।हृदिस्था देवताः सर्वा हृदि प्राणाः प्रतिष्ठिताः ॥ ३१॥

tasmai namo'pasaṃhartre mahāgrāsāya śūline |hṛdisthā devatāḥ sarvā hṛdi prāṇāḥ pratiṣṭhitāḥ || 31||

हृदि त्वमसि योनिस्त्वं तिस्रो मात्राः परस्तु सः ।शिरश्चोत्तरतस्तस्य पादो दक्षिणतस्तथा ॥ ३२॥

hṛdi tvamasi yonistvaṃ tisro mātrāḥ parastu saḥ |śiraścottaratastasya pādo dakṣiṇatastathā || 32||

स यो जीवोत्तरः साक्षात्स आकारः सनातनः ।ओङ्कारो यः स वै देवः प्रणवो व्याप्य तिष्ठति ॥ ३३॥

sa yo jīvottaraḥ sākṣātsa ākāraḥ sanātanaḥ |oṅkāro yaḥ sa vai devaḥ praṇavo vyāpya tiṣṭhati || 33||

अनन्ततारः सूक्ष्मश्च शुक्लं वैद्युतमेव च ।परब्रह्म स इशान एको रुद्रः स एव च ॥ ३४॥

anantatāraḥ sūkṣmaśca śuklaṃ vaidyutameva ca |parabrahma sa iśāna eko rudraḥ sa eva ca || 34||

भवान्महेश्वरः साक्षान्महादेवो न संशयः ।ऊर्ध्वमुन्नामयत्येवं स ओङ्कारः प्रकीर्तितः ॥ ३५॥

bhavānmaheśvaraḥ sākṣānmahādevo na saṃśayaḥ |ūrdhvamunnāmayatyevaṃ sa oṅkāraḥ prakīrtitaḥ || 35||

प्राणान्नयति यत्तस्मात्प्रणवः परिभाषितः ।सर्वं व्याप्नोति यत्तस्मात्सर्वव्यापी सनातनः ॥ ३६॥

prāṇānnayati yattasmātpraṇavaḥ paribhāṣitaḥ |sarvaṃ vyāpnoti yattasmātsarvavyāpī sanātanaḥ || 36||

ब्रह्मा हरिश्च भगवानाद्यन्तं नोपलब्धवान् ।यथाऽन्ये च ततोऽनन्तो रुद्रः परमकारणम् ॥ ३७॥

brahmā hariśca bhagavānādyantaṃ nopalabdhavān |yathā'nye ca tato'nanto rudraḥ paramakāraṇam || 37||

यत्तारयति संसारात्तार इत्यभिधीयते ।सूक्ष्मो भूत्वा शरीराणि सर्वदा ह्यधितिष्ठति ॥ ३८॥

yattārayati saṃsārāttāra ityabhidhīyate |sūkṣmo bhūtvā śarīrāṇi sarvadā hyadhitiṣṭhati || 38||

तस्मात्सूक्ष्मः सदा ख्यातो भगवान्नीललोहितः ।नीलश्च लोहितश्चैव प्रधानपुरुषान्वयात् ॥ ३९॥

tasmātsūkṣmaḥ sadā khyāto bhagavānnīlalohitaḥ |nīlaśca lohitaścaiva pradhānapuruṣānvayāt || 39||

स्कन्दतेऽस्य यतः शुक्रं ततः शुक्रमयीति च ।विद्योतयति यत्तस्माद्वैद्युतं परिगीयते ॥ ४०॥

skandate'sya yataḥ śukraṃ tataḥ śukramayīti ca |vidyotayati yattasmādvaidyutaṃ parigīyate || 40||

बृहत्त्वाद्बृंहणाद्ब्रह्म बृंहते च परापरस् ।तस्माद्बृहति यत्तस्मात्परं ब्रह्मेति कीर्तितम् ॥ ४१॥

bṛhattvādbṛṃhaṇādbrahma bṛṃhate ca parāparas |tasmādbṛhati yattasmātparaṃ brahmeti kīrtitam || 41||

अद्वितीयोऽथ भगवांस्तुरीयः शिव ईशते (?) ।ईशानमस्य जगतः स्वर्दृशं बभ्रुमीश्वरम् ॥ ४२॥

advitīyo'tha bhagavāṃsturīyaḥ śiva īśate (?) |īśānamasya jagataḥ svardṛśaṃ babhrumīśvaram || 42||

इशानमिन्द्र तस्थुषः सर्वेषामपि सर्वदा ॥ईशानः सर्वविद्यानां यत्तदीशानमुच्यते ॥ ४३॥

iśānamindra tasthuṣaḥ sarveṣāmapi sarvadā ||īśānaḥ sarvavidyānāṃ yattadīśānamucyate || 43||

यदीक्षते च भगवान्निरीक्षयति चान्यथा ।आत्मज्ञानं महादेवो योगो भ्रमयति स्वयम् ॥ ४४॥

yadīkṣate ca bhagavānnirīkṣayati cānyathā |ātmajñānaṃ mahādevo yogo bhramayati svayam || 44||

भगवांश्चोच्यते तेन देवदेवो महेश्वरः ।सर्वाल्लोकान्क्रमेणैव वो गृह्णाति महेश्वरः ॥विसृजत्येष देवेशो वासयत्यपि लीलया ॥ ४५॥

bhagavāṃścocyate tena devadevo maheśvaraḥ |sarvāllokānkrameṇaiva vo gṛhṇāti maheśvaraḥ ||visṛjatyeṣa deveśo vāsayatyapi līlayā || 45||

एष हि देवः प्रदिशो नु सर्वाः पूर्वो हि जातः स उ गर्भे अन्तः ।स एव जातः स जनिष्यमाणः प्रत्यङ्जनास्तिष्ठति सर्वतोमुखः ॥ ४६॥

eṣa hi devaḥ pradiśo nu sarvāḥ pūrvo hi jātaḥ sa u garbhe antaḥ |sa eva jātaḥ sa janiṣyamāṇaḥ pratyaṅjanāstiṣṭhati sarvatomukhaḥ || 46||

उपासितव्यं यत्नेन तदेतत्सद्भिरग्रियम् ।यतो वाचो निवर्तन्ते अप्राप्य मनसा सह ॥ ४७॥

upāsitavyaṃ yatnena tadetatsadbhiragriyam |yato vāco nivartante aprāpya manasā saha || 47||

तदग्रहणमेवेह याद्वाग्वदति यत्नतः ।अपरं च परं चेति पारायणमिति स्वयम् ॥ ४८॥

tadagrahaṇameveha yādvāgvadati yatnataḥ |aparaṃ ca paraṃ ceti pārāyaṇamiti svayam || 48||

वदन्ति वाचः सर्वज्ञ शङ्करं नीललोहितम् ।एष सर्वो नमस्तस्मै पुरुषः पिङ्गलः शिवः ॥ ४९॥

vadanti vācaḥ sarvajña śaṅkaraṃ nīlalohitam |eṣa sarvo namastasmai puruṣaḥ piṅgalaḥ śivaḥ || 49||

स एकः स महारुद्रो विश्वं भूतं भविष्यति ।भुवनं बहुधा जातं जायमानमितस्ततः ॥ ५०॥

sa ekaḥ sa mahārudro viśvaṃ bhūtaṃ bhaviṣyati |bhuvanaṃ bahudhā jātaṃ jāyamānamitastataḥ || 50||

हिरण्यबाहुर्भगवान्हिरण्यमपि चेश्वरः ।अम्बिकापतिरीशानो हेमरेता वृषध्वजः ॥ ५१॥

hiraṇyabāhurbhagavānhiraṇyamapi ceśvaraḥ |ambikāpatirīśāno hemaretā vṛṣadhvajaḥ || 51||

उमापतिर्विरूपाक्षो विश्वभुग्विश्वभावनः ।ब्रह्माणं विदधे योऽसौ पुत्रमग्नेः सनातनम् ॥ ५२॥

umāpatirvirūpākṣo viśvabhugviśvabhāvanaḥ |brahmāṇaṃ vidadhe yo'sau putramagneḥ sanātanam || 52||

प्रहिणोति स्म तस्मै च ज्ञानमात्मप्रकाशकम् ।तमेकं पुरुषं रुद्रं पुरुहूतं पुरुष्टुतम् ॥ ५३॥

prahiṇoti sma tasmai ca jñānamātmaprakāśakam |tamekaṃ puruṣaṃ rudraṃ puruhūtaṃ puruṣṭutam || 53||

वालाग्रमात्रं हृदयस्य मध्ये विश्वदेवं वह्निरूपं वरेण्यम् ।तमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीरास्तेषां शान्तिः शाश्वती नेतरेषाम् ॥ ५४॥

vālāgramātraṃ hṛdayasya madhye viśvadevaṃ vahnirūpaṃ vareṇyam |tamātmasthaṃ ye'nupaśyanti dhīrāsteṣāṃ śāntiḥ śāśvatī netareṣām || 54||

महतोऽपि महीयान्स अणोरप्यणुरव्ययः ।गुहायां निहितश्चात्मा जन्तोरस्य महेश्वरः ॥ ५५॥

mahato'pi mahīyānsa aṇorapyaṇuravyayaḥ |guhāyāṃ nihitaścātmā jantorasya maheśvaraḥ || 55||

इति देवैः कृतं शिवस्तोत्रं सम्पूर्णम् ।

iti devaiḥ kṛtaṃ śivastotraṃ sampūrṇam |