शिवाराधनपरिपूर्णतानुभववर्णनम् Astikaproktam Shivaradhanaparipurnatanubhavavarnanam

आस्तिकविष्णुसंवादेआस्तिकःवेदैर्वदान्योत्तममीशमेकं मत्वा महादेवमुपाश्रितोऽहम् ।स एव मे सर्ववरप्रदाता दाता वराणां वरदोत्तमोऽयम् ॥ ८५॥

āstikaviṣṇusaṃvādeāstikaḥvedairvadānyottamamīśamekaṃ matvā mahādevamupāśrito'ham |sa eva me sarvavarapradātā dātā varāṇāṃ varadottamo'yam || 85||

यं यं वाञ्च्छति शाम्भवः प्रतिदिनं तं तं प्रयच्छत्युमाकान्तः सन्ततमन्तकान्तक इति ख्यातो य एव श्रुतौ ।तस्मिन् मे वरदोत्तमे सति मनो दैन्यं न जानात्यतःकिं मे दुर्लभमस्ति शङ्करपदध्यानेन तन्मे मनः ॥ ८६॥

yaṃ yaṃ vāñcchati śāmbhavaḥ pratidinaṃ taṃ taṃ prayacchatyumākāntaḥ santatamantakāntaka iti khyāto ya eva śrutau |tasmin me varadottame sati mano dainyaṃ na jānātyataḥkiṃ me durlabhamasti śaṅkarapadadhyānena tanme manaḥ || 86||

यो दाताःजगतां तवापि कमलाकान्तामराधीश्वरोगौरीचारुपयोधराधरमहाहाराबलीलया ।लोकान् पालयति स्वभावविभवस्तद्वैभवस्यावधिर्नास्त्येवेति स एव मे वरद इत्यन्यं न मन्यामहे ॥ ८७॥

yo dātāḥjagatāṃ tavāpi kamalākāntāmarādhīśvarogaurīcārupayodharādharamahāhārābalīlayā |lokān pālayati svabhāvavibhavastadvaibhavasyāvadhirnāstyeveti sa eva me varada ityanyaṃ na manyāmahe || 87||

स्वप्ने वा गिरिजामनोहरपदाम्भोजार्चनान्मे मनोनैवासीद्विरतं न चान्यभञ्जनासक्तं प्रमत्तं च न ।तेनैवेप्सितसिद्धिरित्यपि मतिवृद्धिं प्रयात्येव मेदैत्यारातिरुमापतिः शरणमित्यन्यं न मन्यामहे ॥ ८८॥

svapne vā girijāmanoharapadāmbhojārcanānme manonaivāsīdvirataṃ na cānyabhañjanāsaktaṃ pramattaṃ ca na |tenaivepsitasiddhirityapi mativṛddhiṃ prayātyeva medaityārātirumāpatiḥ śaraṇamityanyaṃ na manyāmahe || 88||

यद्दौवारिकदण्डमण्डलकशाधातादिभीतो भवानादावेवचतुर्मुखोऽपि स शचीनाथोऽपि तं केवलम् ।याचे याचककल्पभूरुहमहं मोहं विहायाधुनामोहध्वान्तविनाशके सति शिवेत्यन्यं न मन्यामहे ॥ ८९॥

yaddauvārikadaṇḍamaṇḍalakaśādhātādibhīto bhavānādāvevacaturmukho'pi sa śacīnātho'pi taṃ kevalam |yāce yācakakalpabhūruhamahaṃ mohaṃ vihāyādhunāmohadhvāntavināśake sati śivetyanyaṃ na manyāmahe || 89||

अस्माकं गिरिजामनोहरहरापारादरात्यादरे शान्तेशान्ततरं निरन्तरमुमाकान्तानुरक्ते सति ।अन्यस्मात् किमपेक्षितं किमपि न न्यूनं जगन्मण्डलेपीयूषांशुकलावतंसभजनादन्यन्न मन्यामहे ॥ ९०॥

asmākaṃ girijāmanoharaharāpārādarātyādare śānteśāntataraṃ nirantaramumākāntānurakte sati |anyasmāt kimapekṣitaṃ kimapi na nyūnaṃ jaganmaṇḍalepīyūṣāṃśukalāvataṃsabhajanādanyanna manyāmahe || 90||

स्मृत्वा जनाजराभिघातनिहताः शर्वान्यसंसेवनात्श्रान्तं मे मन एव तावदधुना तेभ्यो निवृत्तं ततः ।भूयस्तत्पदसेवनं न कुरुते तुच्छ्रत्वबुद्।ह्ध्या षरंतांस्त्यक्त्वा शिवपूजनं परमतोऽप्यन्यं न मन्यामहे ॥ ९१॥

smṛtvā janājarābhighātanihatāḥ śarvānyasaṃsevanātśrāntaṃ me mana eva tāvadadhunā tebhyo nivṛttaṃ tataḥ |bhūyastatpadasevanaṃ na kurute tucchratvabud|hdhyā ṣaraṃtāṃstyaktvā śivapūjanaṃ paramato'pyanyaṃ na manyāmahe || 91||

मृत्युर्यस्य जरादिजन्मजनितं दुःखं न यस्याभवत्तं मृत्युञ्जयमेकमेव शरणं प्राप्ताः सदा सादरम् ।तस्मिन्नेव वदान्यनायकवरे गौरीविहारे षरेइत्थं क्रीडति तेन सिद्धिरभितोऽप्यन्यं न मन्यामहे ॥ ९२॥

mṛtyuryasya jarādijanmajanitaṃ duḥkhaṃ na yasyābhavattaṃ mṛtyuñjayamekameva śaraṇaṃ prāptāḥ sadā sādaram |tasminneva vadānyanāyakavare gaurīvihāre ṣareitthaṃ krīḍati tena siddhirabhito'pyanyaṃ na manyāmahe || 92||

यावद् भ्रान्तिरभूत् पुराऽतिविषमा तावत्पराराधनेप्यासक्तं त्वयि जन्ममृत्युवशगे ज्ञाते निवृत्तं मनः ।को वा जन्मजराविहीन इति तच्चित्तं विचार्याधुनाश्रीमृत्युञ्जयचिन्तने विरतमित्यन्यं न मन्यामहे ॥ ९३॥

yāvad bhrāntirabhūt purā'tiviṣamā tāvatparārādhanepyāsaktaṃ tvayi janmamṛtyuvaśage jñāte nivṛttaṃ manaḥ |ko vā janmajarāvihīna iti taccittaṃ vicāryādhunāśrīmṛtyuñjayacintane viratamityanyaṃ na manyāmahe || 93||

को वा रत्नविशेषनिर्मितलसत्पात्रस्य दुग्धं शिवेदत्तं शर्करया समेतमनघेनाज्येन युक्तं परम् ।त्यक्त्वा क्षारजलं पिबत्यनुदिनं तस्माछिवान्यः सुरोनोपास्योऽपि न तेन वाक्फलमतोऽप्यन्यं न मन्यामहे ॥ ९४॥

ko vā ratnaviśeṣanirmitalasatpātrasya dugdhaṃ śivedattaṃ śarkarayā sametamanaghenājyena yuktaṃ param |tyaktvā kṣārajalaṃ pibatyanudinaṃ tasmāchivānyaḥ suronopāsyo'pi na tena vākphalamato'pyanyaṃ na manyāmahe || 94||

को वा मेरुशरापनं त्रिनयनं गौरीविहारादरव्याख्यानप्रवणप्रसाधनधनं कैलाससिंहासनम् ।त्यक्त्वाऽन्यामरसेवनाय यतते भीतो यथा भीतितःप्राप्नोत्येव विमोहितः प्रकृतितोऽप्यन्यं न मन्यामहे ॥ ९५॥

ko vā meruśarāpanaṃ trinayanaṃ gaurīvihārādaravyākhyānapravaṇaprasādhanadhanaṃ kailāsasiṃhāsanam |tyaktvā'nyāmarasevanāya yatate bhīto yathā bhītitaḥprāpnotyeva vimohitaḥ prakṛtito'pyanyaṃ na manyāmahe || 95||

कः प्राप्यापि सुधाब्धितीरमसकृद्धीरः पिपासातुरःतत्क्षीरं परिहाय दुर्मतियुतः क्षीराम्बुराशिं व्रजेत् ।तस्माद्देवशिखामणिं सुरमणिं श्रीशूलपाणिं मनःत्यक्त्वान्यं न भजत्यपि स्वयमतोऽप्यन्यं न मन्यामहे ॥ ९६॥

kaḥ prāpyāpi sudhābdhitīramasakṛddhīraḥ pipāsāturaḥtatkṣīraṃ parihāya durmatiyutaḥ kṣīrāmburāśiṃ vrajet |tasmāddevaśikhāmaṇiṃ suramaṇiṃ śrīśūlapāṇiṃ manaḥtyaktvānyaṃ na bhajatyapi svayamato'pyanyaṃ na manyāmahe || 96||

किं कष्टान्यपि विस्मृतानि भवता विश्वेश्वराराधनत्यागात् सायमिमं गतैव कमला सिन्धुं ततः पीडया ।तन्निर्मन्थनकालकूटकलितज्वालाकुलः कृष्णतांप्राप्तोऽसि स्मर तत्परं स्मृतमतोऽप्यन्यं न मन्यामहे ॥ ९७॥

kiṃ kaṣṭānyapi vismṛtāni bhavatā viśveśvarārādhanatyāgāt sāyamimaṃ gataiva kamalā sindhuṃ tataḥ pīḍayā |tannirmanthanakālakūṭakalitajvālākulaḥ kṛṣṇatāṃprāpto'si smara tatparaṃ smṛtamato'pyanyaṃ na manyāmahe || 97||

त्वं घोरे विपिने वराहवपुषा लक्ष्मीविहीनस्तदातद्वन्याशनजीवनः शिवपदाम्भोजार्चनानादरात् ।तत् किं विस्मृतमेव तत्स्मर पुनः तेनापि लज्जा न किंते तावद्वद तेन तावदधुना त्वन्यं न मन्यामहे ॥ ९८॥

tvaṃ ghore vipine varāhavapuṣā lakṣmīvihīnastadātadvanyāśanajīvanaḥ śivapadāmbhojārcanānādarāt |tat kiṃ vismṛtameva tatsmara punaḥ tenāpi lajjā na kiṃte tāvadvada tena tāvadadhunā tvanyaṃ na manyāmahe || 98||

स्वत्वं वस्तुषु भूतलेऽपि विदितं विश्वेश्वरस्येत्यतःसर्वे तस्य स एव तावदसकृद् दाता वदान्योत्तमः ।तस्मादेव समस्तवस्तुनिचयप्राप्तिस्तदन्यस्य किंस्वत्वं वस्तुषु केष्वपीत्यपि मितेरन्यं न मन्यामहे ॥ ९९॥

svatvaṃ vastuṣu bhūtale'pi viditaṃ viśveśvarasyetyataḥsarve tasya sa eva tāvadasakṛd dātā vadānyottamaḥ |tasmādeva samastavastunicayaprāptistadanyasya kiṃsvatvaṃ vastuṣu keṣvapītyapi miteranyaṃ na manyāmahe || 99||

भक्ताभीप्सितवस्तुजातमसकृद्दत्वा पुनर्वाञ्छितंभक्तस्यास्ति किमित्यनक्षणमुमाकान्तो विचार्यादरात ।दातृत्वव्यसनेन दातुमभितो वाञ्छत्यपूर्वं फलंलिङ्गाराधनतत्पराद्य सततोप्यन्यं न मन्यामहे ॥ १००॥

bhaktābhīpsitavastujātamasakṛddatvā punarvāñchitaṃbhaktasyāsti kimityanakṣaṇamumākānto vicāryādarāta |dātṛtvavyasanena dātumabhito vāñchatyapūrvaṃ phalaṃliṅgārādhanatatparādya satatopyanyaṃ na manyāmahe || 100||

वाञ्छा यत्र न सर्वथा न विदितं नापि श्रुतं सर्वथातद्दातुं शिवपूजकाय यतते मृत्युञ्जयः सर्वथा ।तं देवोत्तममप्रयासफलदं त्यक्त्वा तदन्यं मनोगन्तुं वाञ्च्छति तुछमित्यपि कदाप्यन्यं न मन्यामहे ॥ १०१॥

vāñchā yatra na sarvathā na viditaṃ nāpi śrutaṃ sarvathātaddātuṃ śivapūjakāya yatate mṛtyuñjayaḥ sarvathā |taṃ devottamamaprayāsaphaladaṃ tyaktvā tadanyaṃ manogantuṃ vāñcchati tuchamityapi kadāpyanyaṃ na manyāmahe || 101||

मातेवाशु शरीरपोषणरतो लिङ्गार्चकानां सदाविश्वेशः स पिता पितेव विहिते भक्तिं नियुङ्क्ते पुनः ।स्नेहाम्भोनिधिमालया परिवृतं भक्तं करोत्येव तंत्यक्त्वा तावदुमासहायमधुना त्वन्यं न मन्यामहे ॥ १०२॥

mātevāśu śarīrapoṣaṇarato liṅgārcakānāṃ sadāviśveśaḥ sa pitā piteva vihite bhaktiṃ niyuṅkte punaḥ |snehāmbhonidhimālayā parivṛtaṃ bhaktaṃ karotyeva taṃtyaktvā tāvadumāsahāyamadhunā tvanyaṃ na manyāmahe || 102||

अस्मत्पूर्वजपूर्वजार्चितमहापुण्याम्बुराशेः फलंसंवृत्तं फलमित्यवैमि बहुधा यस्मादुमावल्लभः ।अस्माकं फलदैवतं परहितं कर्तुं समर्थः सदातस्मादेव हितार्थलाभकथनादन्यं न मन्यामहे ॥ १०३॥

asmatpūrvajapūrvajārcitamahāpuṇyāmburāśeḥ phalaṃsaṃvṛttaṃ phalamityavaimi bahudhā yasmādumāvallabhaḥ |asmākaṃ phaladaivataṃ parahitaṃ kartuṃ samarthaḥ sadātasmādeva hitārthalābhakathanādanyaṃ na manyāmahe || 103||

धन्यानां शिव एव दैवतमिति ज्ञातं शिवप्रार्थनंधन्या एव परं विहाय सकलं संसाररूपं फलम् ।नित्यं निर्मलचेतसोऽप्यविकलं कुर्वन्त्युदाराः फलंहारा एव हरात्परं परतरं त्वन्यं न मन्यामहे ॥ १०४॥

dhanyānāṃ śiva eva daivatamiti jñātaṃ śivaprārthanaṃdhanyā eva paraṃ vihāya sakalaṃ saṃsārarūpaṃ phalam |nityaṃ nirmalacetaso'pyavikalaṃ kurvantyudārāḥ phalaṃhārā eva harātparaṃ parataraṃ tvanyaṃ na manyāmahe || 104||

सम्प्राप्यापि शिवार्चनेन सकलं सर्वः शिवाराधनोपायः प्राप्त इति प्रभूतविभवाः कुर्वन्ति लिङ्गार्चनम् ।तस्मादप्यमितं फलं पुनरुमाकान्तादवाप्यं ततःशान्ता एव शिवं प्रयान्ति तमतोप्यन्यं न मन्यामहे ॥ १०५॥

samprāpyāpi śivārcanena sakalaṃ sarvaḥ śivārādhanopāyaḥ prāpta iti prabhūtavibhavāḥ kurvanti liṅgārcanam |tasmādapyamitaṃ phalaṃ punarumākāntādavāpyaṃ tataḥśāntā eva śivaṃ prayānti tamatopyanyaṃ na manyāmahe || 105||

यद्बिल्वदलमप्युमापतिरतिप्रीत्या गृहीत्वा नवंजीर्णं वा त्रुटितं च नीरसमपि श्रेयस्करं केवलम् ।मत्वा सर्वधराधिनाथविनतं दीनं करोत्यादरात्अन्ते मुक्तिमपि प्रयच्छति ततोप्यन्यं न मन्यामहे ॥ १०६॥

yadbilvadalamapyumāpatiratiprītyā gṛhītvā navaṃjīrṇaṃ vā truṭitaṃ ca nīrasamapi śreyaskaraṃ kevalam |matvā sarvadharādhināthavinataṃ dīnaṃ karotyādarātante muktimapi prayacchati tatopyanyaṃ na manyāmahe || 106||

श्रीकण्ठाद्गिरिराजराजतनयामेरुस्फुरच्छीकरात्हारश्रीपरिहारदक्षविलसद्वक्षोजवक्षःस्थलात् ।इन्द्रादिप्रतिपक्षदक्षदलनात् भालानलाक्षात् परंस्वप्ने वा मरणेऽपि वा स्वकरणैरन्यं न मन्यामहे ॥ १०७॥

śrīkaṇṭhādgirirājarājatanayāmerusphuracchīkarāthāraśrīparihāradakṣavilasadvakṣojavakṣaḥsthalāt |indrādipratipakṣadakṣadalanāt bhālānalākṣāt paraṃsvapne vā maraṇe'pi vā svakaraṇairanyaṃ na manyāmahe || 107||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते आस्तिकप्रोक्तं शिवाराधनपरिपूर्णतानुभववर्णनं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । हराख्यः तृतीयांशः । उत्तरार्धम् । अध्यायः २८। २३१०७ ॥

|| iti śivarahasyāntargate āstikaproktaṃ śivārādhanaparipūrṇatānubhavavarṇanaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam | harākhyaḥ tṛtīyāṃśaḥ | uttarārdham | adhyāyaḥ 28| 23107 ||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् ।हराख्यः तृतीयांशः ।उत्तरार्धम् ।अध्यायः २८। २३-१०७ ॥

– || śrīśivarahasyam |harākhyaḥ tṛtīyāṃśaḥ |uttarārdham |adhyāyaḥ 28| 23-107 ||