गोरक्षनाथाष्टकम् १ Gorakshanatha Ashtakam

योगीन्द्राप्तहितोपदेशविशदा देशार्थतत्त्वं शिरोज्ञानं कर्म च दक्षिणोत्तरगता वक्षोभ्यपक्षावसौ ।आत्मा योगवरः स्वरूपविषया पुच्छे प्रतिष्ठाचितोमाया यस्य जगत्त्रयं विजयते हंसः स नाथो विभुः ॥ १॥

yogīndrāptahitopadeśaviśadā deśārthatattvaṃ śirojñānaṃ karma ca dakṣiṇottaragatā vakṣobhyapakṣāvasau |ātmā yogavaraḥ svarūpaviṣayā pucche pratiṣṭhācitomāyā yasya jagattrayaṃ vijayate haṃsaḥ sa nātho vibhuḥ || 1||

द्वैतं दक्षिणपक्ष एष विहितोऽद्वैतं विविच्योत्तरःपक्षो योगशिरो विशेषपरमा द्वैतं तदात्मा महान् ।पुच्छं केवलभाव एक विदुषां हृत्पद्मनीड महन्माया यस्य जगत्त्रयं विजयते हंसः स नाथो विभुः ॥ २॥

dvaitaṃ dakṣiṇapakṣa eṣa vihito'dvaitaṃ vivicyottaraḥpakṣo yogaśiro viśeṣaparamā dvaitaṃ tadātmā mahān |pucchaṃ kevalabhāva eka viduṣāṃ hṛtpadmanīḍa mahanmāyā yasya jagattrayaṃ vijayate haṃsaḥ sa nātho vibhuḥ || 2||

ऐन्द्री दिक्षभपूर्वरूपमतुलं पुच्छं प्रतीची दिशोदीतीयाम्यदिशावतीव विपुलौ दक्षौ हि पक्षौ हितो ।आत्मेवापदिश दिशासु तरले सूर्येन्दुबिम्बे दृशौमाया यस्य जगत्त्रयं विजयते हंसः स नाथो विभुः ॥ ३॥

aindrī dikṣabhapūrvarūpamatulaṃ pucchaṃ pratīcī diśodītīyāmyadiśāvatīva vipulau dakṣau hi pakṣau hito |ātmevāpadiśa diśāsu tarale sūryendubimbe dṛśaumāyā yasya jagattrayaṃ vijayate haṃsaḥ sa nātho vibhuḥ || 3||

शृत्यन्ते कथितं शिरो महदिदं पक्षोऽयमत्रोत्तरःसोयं दक्षिणपक्ष एव विपुलः स्थूलोऽयमात्माचलः ।स्वच्छं पुच्छमिवेदमेव भुवन नीडं सरूपाभिधंमाया यस्य जगत्त्रयं विजयते हंसः स नाथो विभुः ॥ ४॥

śṛtyante kathitaṃ śiro mahadidaṃ pakṣo'yamatrottaraḥsoyaṃ dakṣiṇapakṣa eva vipulaḥ sthūlo'yamātmācalaḥ |svacchaṃ pucchamivedameva bhuvana nīḍaṃ sarūpābhidhaṃmāyā yasya jagattrayaṃ vijayate haṃsaḥ sa nātho vibhuḥ || 4||

प्राणों दक्षिणपक्ष एष वितती दानो भवत्युत्तरःपक्षो व्यानशिरो विशालहृदयं मध्यं समानोऽपरः ।वायुः पुच्छमतुच्छमेव भजतां नीडं निकायो जडंमाया यस्य जगत्त्रयं विजयते हंसः स नाथो विभुः ॥ ५॥

prāṇoṃ dakṣiṇapakṣa eṣa vitatī dāno bhavatyuttaraḥpakṣo vyānaśiro viśālahṛdayaṃ madhyaṃ samāno'paraḥ |vāyuḥ pucchamatucchameva bhajatāṃ nīḍaṃ nikāyo jaḍaṃmāyā yasya jagattrayaṃ vijayate haṃsaḥ sa nātho vibhuḥ || 5||

भव्यं सत्मृतं च पक्षयुगलं वाणी शिरः प्राणिनामात्माऽशेषविशेषदोषरहितः श्रद्धेव पुच्छं फलम् ।सर्वं तुच्छमनुप्रविश्य सहसा तुच्छं पुरा व्याकृतंमाया यस्य जगत्त्रयं विजयते हंसः स नाथो विभुः ॥ ६॥

bhavyaṃ satmṛtaṃ ca pakṣayugalaṃ vāṇī śiraḥ prāṇināmātmā'śeṣaviśeṣadoṣarahitaḥ śraddheva pucchaṃ phalam |sarvaṃ tucchamanupraviśya sahasā tucchaṃ purā vyākṛtaṃmāyā yasya jagattrayaṃ vijayate haṃsaḥ sa nātho vibhuḥ || 6||

पश्चैतद्यजुरेव साङ्गमखिलं नित्य शिरो निर्मलमृक्सामात्मकवेदयुग्ममतुलं पक्षद्वयं पक्षिणः ।आत्मादेशपरा ऋगेव सफलाऽथर्वैव पुच्छं परामाया यस्य जगत्त्रयं विजयते हंसः स नाथो विभुः ॥ ७॥

paścaitadyajureva sāṅgamakhilaṃ nitya śiro nirmalamṛksāmātmakavedayugmamatulaṃ pakṣadvayaṃ pakṣiṇaḥ |ātmādeśaparā ṛgeva saphalā'tharvaiva pucchaṃ parāmāyā yasya jagattrayaṃ vijayate haṃsaḥ sa nātho vibhuḥ || 7||

श्रुत्या जन्यमिन्द प्रियं शितशिरो मोदप्रमोदावहंपक्षायुत्तरदक्षिणावसुभृद्रा, नन्दोऽयमात्मातुलः ।पुच्छं ब्रह्म तदादिवाक्यगतया वृत्त्योपलक्ष्यात्मतन्माया यस्य जगत्त्रयं विजयते हंसः स नाथो विभुः ॥ ८॥

śrutyā janyaminda priyaṃ śitaśiro modapramodāvahaṃpakṣāyuttaradakṣiṇāvasubhṛdrā, nando'yamātmātulaḥ |pucchaṃ brahma tadādivākyagatayā vṛttyopalakṣyātmatanmāyā yasya jagattrayaṃ vijayate haṃsaḥ sa nātho vibhuḥ || 8||

मानेन मानेन समाश्रितानां मानं समानं मम नाथ ! भूयात् ।मानेन मानेन समाश्रितानां मानं समानं मम नाथ ! भूयात् ॥ ९॥

mānena mānena samāśritānāṃ mānaṃ samānaṃ mama nātha ! bhūyāt |mānena mānena samāśritānāṃ mānaṃ samānaṃ mama nātha ! bhūyāt || 9||

स्वस्ति श्री श्रेयः श्रेणयः श्रीमतां समुल्लसन्तुराम् ॥इति श्रीराजस्थानशेखरी भूतयोधपुराधिराजसिंहदेवविरचितं तैत्तिरीयोपनिषदनुसारं सम्पूर्णम् ॥(हंसचित्रम्)

svasti śrī śreyaḥ śreṇayaḥ śrīmatāṃ samullasanturām ||iti śrīrājasthānaśekharī bhūtayodhapurādhirājasiṃhadevaviracitaṃ taittirīyopaniṣadanusāraṃ sampūrṇam ||(haṃsacitram)