ललिताम्बाशतकम् Shri Lalitamba Shatakam or Shakti Mahimna Stotram

आचार्य पं\। डाॅ कृष्णचन्द्र शास्त्रिणा विरचितंसम्पादिका श्रीमती कुसुम शास्त्रीसौजन्य श्री भृगुवेद वेदांग शोध शिक्षा समिति

ācārya paṃ\| ḍāe kṛṣṇacandra śāstriṇā viracitaṃsampādikā śrīmatī kusuma śāstrīsaujanya śrī bhṛguveda vedāṃga śodha śikṣā samiti

शिवः शक्त्या युक्तो यदि भवति शक्तः प्रभवितुम् ।न चेदेवं देवो न खलु कुशलः स्पन्दितुमपि ॥ सौन्दर्यलहरी

śivaḥ śaktyā yukto yadi bhavati śaktaḥ prabhavitum |na cedevaṃ devo na khalu kuśalaḥ spanditumapi || saundaryalaharī

अहं रुद्रेभिर्वसुभिश्चरामि अहमादित्यैरूत विश्वदेवैः ।ऋ\।१०\।१२५एषा श्री महाविद्या

ahaṃ rudrebhirvasubhiścarāmi ahamādityairūta viśvadevaiḥ |ṛ\|10\|125eṣā śrī mahāvidyā

लौकिकाद् वचनाद् मुख्यं विष्णुनामानुकीर्तनम् ।विष्णुनामसहस्राच्च शिवनामैकमुत्तमम् ॥शिवनामसहस्राच्च देव्या नामैकमुत्तमम् ।देवीनाम सहस्राणि कोटिशः सन्ति कुम्भजः ॥तेषु मुख्यं दशविधं नामसाहस्रमुच्यते ।न कश्चिदपि लोकेषु ललितानामतत्परः ॥ ललिता०

laukikād vacanād mukhyaṃ viṣṇunāmānukīrtanam |viṣṇunāmasahasrācca śivanāmaikamuttamam ||śivanāmasahasrācca devyā nāmaikamuttamam |devīnāma sahasrāṇi koṭiśaḥ santi kumbhajaḥ ||teṣu mukhyaṃ daśavidhaṃ nāmasāhasramucyate |na kaścidapi lokeṣu lalitānāmatatparaḥ || lalitā0

येनान्यदेवतानामकीर्तितं जन्मकोटिषु ।तस्यैव भवति श्रद्धा श्रीदेवीनामकीर्तने ॥चरमे जन्मनि यथा श्रीविद्योपासको भवेत् ॥ब्र\। पुराण\। ललिता० ।स्वरूपसुधासिन्धोर्मध्ये सुरविटपवाटीपरिवृतेमणिद्वीपे नीपोपवनवतिचिन्तामणिगृहे ।शिवाकारे मञ्चे परमशिवपर्यकनिलयांभजन्ति त्वां धन्याः कतिचन् चिदानन्दलहरीम् ॥ सौन्दर्य०यं यं कामये तं तमुग्रं कृणोमितं ब्रह्माणं तमृषिं तं सुमेधां ऋग्\।ममैव पौरुषं रूपं गोपिकाजनमोहनं ब्रह्मवै\। पुराणअहं च वासुदेवाख्यो नित्यं कामकलात्मकःअहं च ललिता देवी पुंरूपा कृष्णविग्रहाः पद्मपुराण

yenānyadevatānāmakīrtitaṃ janmakoṭiṣu |tasyaiva bhavati śraddhā śrīdevīnāmakīrtane ||carame janmani yathā śrīvidyopāsako bhavet ||bra\| purāṇa\| lalitā0 |svarūpasudhāsindhormadhye suraviṭapavāṭīparivṛtemaṇidvīpe nīpopavanavaticintāmaṇigṛhe |śivākāre mañce paramaśivaparyakanilayāṃbhajanti tvāṃ dhanyāḥ katican cidānandalaharīm || saundarya0yaṃ yaṃ kāmaye taṃ tamugraṃ kṛṇomitaṃ brahmāṇaṃ tamṛṣiṃ taṃ sumedhāṃ ṛg\|mamaiva pauruṣaṃ rūpaṃ gopikājanamohanaṃ brahmavai\| purāṇaahaṃ ca vāsudevākhyo nityaṃ kāmakalātmakaḥahaṃ ca lalitā devī puṃrūpā kṛṣṇavigrahāḥ padmapurāṇa

त्रयाणां देवानां त्रिगुणजनितानां तव शिवे ।भवेत् पूजा पूजा तव चरणयोर्या विरचिता ॥तथा हि त्वत्पादोद्वहनमणिपीठस्य निकटे ।स्थिता ह्येते शश्वन्मुकुलितकरोत्तंसमुकुटाः ॥ सौन्दर्य ।

trayāṇāṃ devānāṃ triguṇajanitānāṃ tava śive |bhavet pūjā pūjā tava caraṇayoryā viracitā ||tathā hi tvatpādodvahanamaṇipīṭhasya nikaṭe |sthitā hyete śaśvanmukulitakarottaṃsamukuṭāḥ || saundarya |

यत्रास्ति भोगो न च तत्र मोक्षोयत्रास्ति मोक्षो न च तत्र भोगः ।श्रीसुन्दरीसेवनतत्पराणांभोगश्च मोक्षश्च करस्थ एव ॥मनुश्चन्द्रश्च कुबेरश्च लोपामुद्रा च मन्मथः ।अगस्तिरग्निः सूर्यश्च इन्द्रः स्कन्दः शिवस्तथा ।क्रोधभट्टारको देव्या द्वादशामी उपासकाः ॥ मन्त्रमहो\।चत्वारि ई बिभ्रति क्षेमयन्तो ऋग्\। ५\।४७\।४

yatrāsti bhogo na ca tatra mokṣoyatrāsti mokṣo na ca tatra bhogaḥ |śrīsundarīsevanatatparāṇāṃbhogaśca mokṣaśca karastha eva ||manuścandraśca kuberaśca lopāmudrā ca manmathaḥ |agastiragniḥ sūryaśca indraḥ skandaḥ śivastathā |krodhabhaṭṭārako devyā dvādaśāmī upāsakāḥ || mantramaho\|catvāri ī bibhrati kṣemayanto ṛg\| 5\|47\|4

पञ्चारे चक्रे परिवर्तमाने तस्मिन्नातस्थुर्भुवनानि विश्वाऋग्वेद ।यस्य नो पश्चिमं जन्म यदि वा शङ्करः स्वयम् ।तेनैव लभ्यते विद्या श्रीमत्पञ्चदशाक्षरी ॥ ब्र\। पु ।न शिल्पादिज्ञानयुक्ते विद्वच्छ्ब्दः प्रयुज्यते ।तस्माद्विद्याविदेवात्र विद्वान् विद्वानितीर्यते ॥ ब्र\। पु ।

pañcāre cakre parivartamāne tasminnātasthurbhuvanāni viśvāṛgveda |yasya no paścimaṃ janma yadi vā śaṅkaraḥ svayam |tenaiva labhyate vidyā śrīmatpañcadaśākṣarī || bra\| pu |na śilpādijñānayukte vidvacchbdaḥ prayujyate |tasmādvidyāvidevātra vidvān vidvānitīryate || bra\| pu |

राज्यं देयं शिरो देयंन देया षोडशाक्षरीस्वमातृयोनिवद् गोप्याविद्यैषा इत्यागमा जगुः ब्र\। पु\। ललिता०

rājyaṃ deyaṃ śiro deyaṃna deyā ṣoḍaśākṣarīsvamātṛyonivad gopyāvidyaiṣā ityāgamā jaguḥ bra\| pu\| lalitā0

चतुःषष्ट्या तन्त्रैइदम् ॥ सौन्दर्य०

catuḥṣaṣṭyā tantraiidam || saundarya0

सद्गुरुकुलतः कृपया लब्धा कामानियं सूते ।निजबुद्धिमात्रजन्या पापं कन्या यथा स्वीया ॥भास्कर २\।१६५

sadgurukulataḥ kṛpayā labdhā kāmāniyaṃ sūte |nijabuddhimātrajanyā pāpaṃ kanyā yathā svīyā ||bhāskara 2\|165

दीक्षा मूलं जपं सर्व दीक्षा मूलं परं तपः ।

dīkṣā mūlaṃ japaṃ sarva dīkṣā mūlaṃ paraṃ tapaḥ |

(करसोला)को विशेष साधुवाद ।डाॅ कृष्ण चन्द्र शास्त्री

(karasolā)ko viśeṣa sādhuvāda |ḍāe kṛṣṇa candra śāstrī

परम पूज्य सद्गुरुदेव आचार्य श्री जयराम जी महाराज का सङ्क्षिप्त जीवन परिचय

parama pūjya sadgurudeva ācārya śrī jayarāma jī mahārāja kā saṅkṣipta jīvana paricaya

आचार्य पं।\ डाॅ कृष्ण चन्द्र शास्त्री

ācārya paṃ|\ ḍāe kṛṣṇa candra śāstrī

महाकाली काली मम मनसि गौरी इति मतातदा गौरी द्वारा मधुमधुरगोपः प्रकटितः ।अनन्ताया भक्त शिशुघनरवश्शक्रमजयत्असृग्बीजो नीर्बीजमलभत दुर्गे ! तव कृपा ॥मधुप्रेमालापैर्विषमविषमुत्तारयति सायथालोकारोहः पथि भवति दीपं प्रतिगमात् ।बहिर्भूता भूतास्तव यजनपूतास्स्तुतिकराधराधीशामीशां त्रिभुवनमहेशां भजति वै ॥उपमापरं भक्ताह्वाने घनरवमयूरीव चकिता शिखिनमिव ताटङ्कनटनंशब्द सौष्ठवविनम्राक्षीं साक्षीं विमलजलजाक्षीं कृपेक्षापेक्षार्थीजगद्रक्षारक्षोक्षयरचितवेशांप्रह्लादं विपदि कृतामाह्लाद्भरितंदशग्रीवाभाराद्रहितमकरोद्रावणतनुःयतिपतिमतिस्तम्भितनयाःअमी सिद्धाः वृद्धास्तव चरणबद्धाअवर्णाविर्भूताकचटतपवर्गावृथैवाशापाशं कनकतरूणीकल्कनकथाशिवाङ्गी वामाङ्गी निजशरणमङ्गीकुरु सुतंविराजन्तं राजन्तंकवि की आत्मोक्तिक्वलोके शाक्तानां सुमधुरिमपीयूषमनघंक्व कृष्णः पक्षाणां बलरहितकाकोऽल्पवयसः ।भवद्दीक्षापाङ्गाद् हरसखि हरेर्वायसमिवअपात्रं हे मातस्सरसिजसुधापात्रमभवम् ॥ममेमा मा मा मा मम मम ममामा ममिम माःमामामं मे मेऽमम मम ममामूमिममुमे ।मिमे मामी मामूममममममामीम मम मे !मामां मीमामोऽमुममुमुममामा ममिममोम् ॥कवि स्वयं कहता हैसदा भावाधिक्यं हि सकलमभावं विजयते ।धातोर्बह्वर्थत्वाद् बहुलग्रहणात् पृषोदरादित्वात्आकृतिगणेन पाठात् स्वेच्छानुगुणाद् उणादिकल्पनातः ।छन्दसि सर्वविधीनां वैकल्पिकतावशादमुश्य मनोःसिद्धैः कथितेऽर्थेऽस्मिन् वैयाकरणशासनानुमतिः ॥(भास्कर राय भारती)

mahākālī kālī mama manasi gaurī iti matātadā gaurī dvārā madhumadhuragopaḥ prakaṭitaḥ |anantāyā bhakta śiśughanaravaśśakramajayatasṛgbījo nīrbījamalabhata durge ! tava kṛpā ||madhupremālāpairviṣamaviṣamuttārayati sāyathālokārohaḥ pathi bhavati dīpaṃ pratigamāt |bahirbhūtā bhūtāstava yajanapūtāsstutikarādharādhīśāmīśāṃ tribhuvanamaheśāṃ bhajati vai ||upamāparaṃ bhaktāhvāne ghanaravamayūrīva cakitā śikhinamiva tāṭaṅkanaṭanaṃśabda sauṣṭhavavinamrākṣīṃ sākṣīṃ vimalajalajākṣīṃ kṛpekṣāpekṣārthījagadrakṣārakṣokṣayaracitaveśāṃprahlādaṃ vipadi kṛtāmāhlādbharitaṃdaśagrīvābhārādrahitamakarodrāvaṇatanuḥyatipatimatistambhitanayāḥamī siddhāḥ vṛddhāstava caraṇabaddhāavarṇāvirbhūtākacaṭatapavargāvṛthaivāśāpāśaṃ kanakatarūṇīkalkanakathāśivāṅgī vāmāṅgī nijaśaraṇamaṅgīkuru sutaṃvirājantaṃ rājantaṃkavi kī ātmoktikvaloke śāktānāṃ sumadhurimapīyūṣamanaghaṃkva kṛṣṇaḥ pakṣāṇāṃ balarahitakāko'lpavayasaḥ |bhavaddīkṣāpāṅgād harasakhi harervāyasamivaapātraṃ he mātassarasijasudhāpātramabhavam ||mamemā mā mā mā mama mama mamāmā mamima māḥmāmāmaṃ me me'mama mama mamāmūmimamume |mime māmī māmūmamamamamamāmīma mama me !māmāṃ mīmāmo'mumamumumamāmā mamimamom ||kavi svayaṃ kahatā haisadā bhāvādhikyaṃ hi sakalamabhāvaṃ vijayate |dhātorbahvarthatvād bahulagrahaṇāt pṛṣodarāditvātākṛtigaṇena pāṭhāt svecchānuguṇād uṇādikalpanātaḥ |chandasi sarvavidhīnāṃ vaikalpikatāvaśādamuśya manoḥsiddhaiḥ kathite'rthe'smin vaiyākaraṇaśāsanānumatiḥ ||(bhāskara rāya bhāratī)

न वा एकेनाक्षरेण छन्दांसि वियन्ति न द्वाभ्यांस्पष्ट हैं किअपारे काव्यसंसारे कविरेव प्रजापतिः ।पर प्रसन्न हों इति शम् ।शरद्पूर्णिमा २०७३१६१०१६विनीताश्रीमती कुसुम शास्त्री

na vā ekenākṣareṇa chandāṃsi viyanti na dvābhyāṃspaṣṭa haiṃ kiapāre kāvyasaṃsāre kavireva prajāpatiḥ |para prasanna hoṃ iti śam |śaradpūrṇimā 2073161016vinītāśrīmatī kusuma śāstrī

महिम्नः पारं ते सकलकलनानामपि परःगरिम्णो भारस्ते तुलयितुमशक्ता मुनिजनाः ।लघिम्नस्सारस्ते जगदुदधिमध्ये विलसतिअणिम्नो द्वारं ते विवृतमयि मातः ! कणभुजा ॥ १॥

mahimnaḥ pāraṃ te sakalakalanānāmapi paraḥgarimṇo bhāraste tulayitumaśaktā munijanāḥ |laghimnassāraste jagadudadhimadhye vilasatiaṇimno dvāraṃ te vivṛtamayi mātaḥ ! kaṇabhujā || 1||

छन्द = शिखरिणी ।दिवा सञ्जायन्ते तवनयनमुद्रा रचनयानिशास्सम्भूयन्ते दृगलसजनिद्रालववशाद् ।तवाक्षिप्रक्षेपैर्विघटयति लोकान्भवपतिःतदा सृष्टेर्लीला भवति जगदीशे ! मनसिजा ॥ २॥

chanda = śikhariṇī |divā sañjāyante tavanayanamudrā racanayāniśāssambhūyante dṛgalasajanidrālavavaśād |tavākṣiprakṣepairvighaṭayati lokānbhavapatiḥtadā sṛṣṭerlīlā bhavati jagadīśe ! manasijā || 2||

भाव सृष्टि रचना, विनाश, दिन एवं रात आदि समस्त कार्यकलाप माता द्वारा ही निर्दिष्ट खेल मात्र है ।शिवारूढा मूर्तिः कथयति शिवे ! कल्पितकथांइयं सृष्टेरूपे प्रसरति सुलावण्यरचना ।बहुस्यामेकोऽहं त्रिभुवनपतिश्चिन्तयति वातदेशस्याधारे विमलमनसा नृत्यति जया ॥ ३॥

bhāva sṛṣṭi racanā, vināśa, dina evaṃ rāta ādi samasta kāryakalāpa mātā dvārā hī nirdiṣṭa khela mātra hai |śivārūḍhā mūrtiḥ kathayati śive ! kalpitakathāṃiyaṃ sṛṣṭerūpe prasarati sulāvaṇyaracanā |bahusyāmeko'haṃ tribhuvanapatiścintayati vātadeśasyādhāre vimalamanasā nṛtyati jayā || 3||

शिवः शक्त्या युक्तो यदि भवति शक्तः प्रभवितुम् ।न चेदेवं देवो न खलु कुशलः स्पन्दितुमपि ॥ सौन्दर्यलहरी शङ्कराचार्यव्याकरण तदा +ईशस्य आधारेमहाकाली काली तिमिरघनकाली त्वभयदासुकाली कङ्काली त्वमसि कपिला नीलचिकुरा ।अघौघानां मध्ये निवसितजनानामयि शुभे !महाकाली काली मम मनसि गौरी इति मता ॥ ४॥

śivaḥ śaktyā yukto yadi bhavati śaktaḥ prabhavitum |na cedevaṃ devo na khalu kuśalaḥ spanditumapi || saundaryalaharī śaṅkarācāryavyākaraṇa tadā +īśasya ādhāremahākālī kālī timiraghanakālī tvabhayadāsukālī kaṅkālī tvamasi kapilā nīlacikurā |aghaughānāṃ madhye nivasitajanānāmayi śubhe !mahākālī kālī mama manasi gaurī iti matā || 4||

विधातुर्भीतानां बहुविधनिधेर्दानकुशलादरिद्राणां भाले विधिकटुलिपिक्षालनफला ।सुभक्तानां गेहे सुभगमणिमाला कनकदामहालक्ष्मीरूपे त्वमसि वरदा क्षीरतनया ॥ ५॥

vidhāturbhītānāṃ bahuvidhanidherdānakuśalādaridrāṇāṃ bhāle vidhikaṭulipikṣālanaphalā |subhaktānāṃ gehe subhagamaṇimālā kanakadāmahālakṣmīrūpe tvamasi varadā kṣīratanayā || 5||

तुषाराकारास्ये हि सरसिजपद्मासनगते!निनादैर्झन्झन्झं कुरु मतिमतां वेदनिहितैः ।अविज्ञानाविज्ञानतिपटुकरी ज्ञानमधुदे !शुभाशीर्वादाद्यैर्निजशरणदे ! पाहि नु सुतम् ॥ ६॥

tuṣārākārāsye hi sarasijapadmāsanagate!ninādairjhanjhanjhaṃ kuru matimatāṃ vedanihitaiḥ |avijñānāvijñānatipaṭukarī jñānamadhude !śubhāśīrvādādyairnijaśaraṇade ! pāhi nu sutam || 6||

व्याकरण अविज्ञान् +आविज्ञान्यदा लोके मातः ! प्रबलरिपुसेना प्रसरतिखलैश्चेक्रीयन्ते प्रमथनहतास्ताडितजनाः ।तदा रूपं धृत्वा ज्वलनपटपीताम्बरधरंसुवल्गं हस्तेषु प्रकटबगला सा रिपुदला ॥ ७॥

vyākaraṇa avijñān +āvijñānyadā loke mātaḥ ! prabalaripusenā prasaratikhalaiścekrīyante pramathanahatāstāḍitajanāḥ |tadā rūpaṃ dhṛtvā jvalanapaṭapītāmbaradharaṃsuvalgaṃ hasteṣu prakaṭabagalā sā ripudalā || 7||

निशुम्भश्शुन्भो वा भुवि शुभविहीनौ नु विहितौप्रचण्डो मुण्डो वा बलयुधि विमुण्डावपि कृतौ ।महीं शेते युद्धे दनुजमहिषो वा सुरपतिःअसृग्बीजो निर्बीजमलभत दुर्गे ! तव कृपा ॥ ८॥

niśumbhaśśunbho vā bhuvi śubhavihīnau nu vihitaupracaṇḍo muṇḍo vā balayudhi vimuṇḍāvapi kṛtau |mahīṃ śete yuddhe danujamahiṣo vā surapatiḥasṛgbījo nirbījamalabhata durge ! tava kṛpā || 8||

नरेन्द्राणां घोरे सघनवनमध्ये ??(सभवनमध्ये?)परिवृताअधीरा सन्त्रस्ता वरवरणकाले जनकजा ।उमा गौरी भद्रा कमलनयनेति प्रगदितेतवापर्णे! रामः पुरि दलति चापं सुकृपया ॥ ९॥

narendrāṇāṃ ghore saghanavanamadhye ??(sabhavanamadhye?)parivṛtāadhīrā santrastā varavaraṇakāle janakajā |umā gaurī bhadrā kamalanayaneti pragaditetavāparṇe! rāmaḥ puri dalati cāpaṃ sukṛpayā || 9||

पुराकाले रुक्मेर्ललितभगिनी संशययुतास्वयं वर्तु काले चपलशिशुपालादतिभिया ।जगन्मातुः पूजां खलु विपदि कर्तुं निरगमत्तदा गौरी द्वारा मधुमधुरगोपः प्रकटितः ॥ १०॥

purākāle rukmerlalitabhaginī saṃśayayutāsvayaṃ vartu kāle capalaśiśupālādatibhiyā |jaganmātuḥ pūjāṃ khalu vipadi kartuṃ niragamattadā gaurī dvārā madhumadhuragopaḥ prakaṭitaḥ || 10||

भाव माँ दयार्द्र हृदया तथा सद्य फलप्रदा हैं ।मखाणामालोकस्सुसुरतसमीरे विगलितःसुरेन्द्रस्यावासो ललितरमणीनां परिकरः ।विलासेष्वासक्ता दिवि सुरगणा भ्रष्टचरिताःअनन्ताया भक्तः शिशुघनरवश्शक्रमजयत् ॥ ११॥

bhāva mām̐ dayārdra hṛdayā tathā sadya phalapradā haiṃ |makhāṇāmālokassusuratasamīre vigalitaḥsurendrasyāvāso lalitaramaṇīnāṃ parikaraḥ |vilāseṣvāsaktā divi suragaṇā bhraṣṭacaritāḥanantāyā bhaktaḥ śiśughanaravaśśakramajayat || 11||

व्याकरण शिशु +घन +रवः (बाल)(मेघ)(नाद)इयं गेहे लक्ष्मीरमृततरणिर्जीवनसुधामधुप्रेमालापैविषमविषमुत्तारयति सा ।कला रामादीनामपि नु भवदम्प्रेर्मम मतौरमा रामा भूत्वा विरचयति मायामयतनुः ॥ १२॥

vyākaraṇa śiśu +ghana +ravaḥ (bāla)(megha)(nāda)iyaṃ gehe lakṣmīramṛtataraṇirjīvanasudhāmadhupremālāpaiviṣamaviṣamuttārayati sā |kalā rāmādīnāmapi nu bhavadamprermama matauramā rāmā bhūtvā viracayati māyāmayatanuḥ || 12||

भाव हे जगदम्बे ! समस्त स्त्रियाँ आपका ही प्रतिरूप हैं ।विवादे सञ्जाते विवदति सुमूकोऽपि तरसाआपाङ्गो हीनाङ्गो हिमपति शिरो लङ्घयति वा ।दरिद्राणामीशो व्रजति नगराधीशपदवींभवानी रुद्राणीति सुमधुरवाचः फलमिदम् ॥ १३॥

bhāva he jagadambe ! samasta striyām̐ āpakā hī pratirūpa haiṃ |vivāde sañjāte vivadati sumūko'pi tarasāāpāṅgo hīnāṅgo himapati śiro laṅghayati vā |daridrāṇāmīśo vrajati nagarādhīśapadavīṃbhavānī rudrāṇīti sumadhuravācaḥ phalamidam || 13||

भवाब्धावासक्तो विविधविधपीडाऽऽवृतनरःजनन्यास्सेवायामनुपमितनिष्ठामुपगते ।यथाऽऽलोकारोहः पथि भवति दीपं प्रतिगमात्तथावल्लोकेभ्यस्तव चरणसेवाप्रतिफलम् ॥ १४॥

bhavābdhāvāsakto vividhavidhapīḍā''vṛtanaraḥjananyāssevāyāmanupamitaniṣṭhāmupagate |yathā''lokārohaḥ pathi bhavati dīpaṃ pratigamāttathāvallokebhyastava caraṇasevāpratiphalam || 14||

गणानामादौ यो रसयति गणाध्यक्षपदवींप्रियाणामादौ वा समधिगतमङ्ङ्केऽभयपदम् ।सुराणामादौ वै प्रथमगणपूजामधिगतंभवानि! त्वत्पुत्रास्पदचयनवृत्तेः फलमिदम् ॥ १५॥

gaṇānāmādau yo rasayati gaṇādhyakṣapadavīṃpriyāṇāmādau vā samadhigatamaṅṅke'bhayapadam |surāṇāmādau vai prathamagaṇapūjāmadhigataṃbhavāni! tvatputrāspadacayanavṛtteḥ phalamidam || 15||

चिताभूमौ वासो विषमशननैपुण्यकुशलःवृषो वृद्धो यानं भुजगपतिभूषं सुरपतेः ।अमाङ्गल्यं सर्व परिणतिगतं मङ्गलमयंभवानि ! त्वत्पाणिग्रहणपरिपाटीफलमिदम् ॥ १६॥

citābhūmau vāso viṣamaśananaipuṇyakuśalaḥvṛṣo vṛddho yānaṃ bhujagapatibhūṣaṃ surapateḥ |amāṅgalyaṃ sarva pariṇatigataṃ maṅgalamayaṃbhavāni ! tvatpāṇigrahaṇaparipāṭīphalamidam || 16||

छलीवेशं धृत्वा लघुलघुपदैर्नीलनयनःसदात्मा वैराजो नु बलिमलषद् स्वल्पवसुधाम् ।त्रिपादीभूत्वाऽयं त्रिभुवनमयाद्वामनवटुःभवानि! त्वद्धामग्रहणपरिपाटीफलमिदम् ॥ १७॥

chalīveśaṃ dhṛtvā laghulaghupadairnīlanayanaḥsadātmā vairājo nu balimalaṣad svalpavasudhām |tripādībhūtvā'yaṃ tribhuvanamayādvāmanavaṭuḥbhavāni! tvaddhāmagrahaṇaparipāṭīphalamidam || 17||

तमोभूता लोकास्तिमिरघनघोरे निपतिताःइदं हर्तु मातः ! रविवरदभासः समुदितः ।भवद्धामाधानाद्धि भवति विभा भास्करकरेभवानि त्वत्तेजो ग्रहणपरिपाटीफलमिदम् ॥ १८॥

tamobhūtā lokāstimiraghanaghore nipatitāḥidaṃ hartu mātaḥ ! ravivaradabhāsaḥ samuditaḥ |bhavaddhāmādhānāddhi bhavati vibhā bhāskarakarebhavāni tvattejo grahaṇaparipāṭīphalamidam || 18||

रमाणां साम्राज्यं हि भुवितलमारभ्य विततंगृहं वारण्यं वा कृतमजरवैलास्यलसितम् ।मनोजस्यायासे पतति पतने मोहितजनःमृडानि ! त्वत्सेवासरणिफलमाप्तं युवतिभिः ॥ १९॥

ramāṇāṃ sāmrājyaṃ hi bhuvitalamārabhya vitataṃgṛhaṃ vāraṇyaṃ vā kṛtamajaravailāsyalasitam |manojasyāyāse patati patane mohitajanaḥmṛḍāni ! tvatsevāsaraṇiphalamāptaṃ yuvatibhiḥ || 19||

त्वमम्बारूपैर्वा धरसि जठरे जीवसकलान्महामायाचक्रे भ्रमितमतिबाला यममुखाः ।वृथा पङ्के यान्ति व्यवहितविवेकाः पतनगाःबहिर्भूता भूतास्तव यजनपूतास्स्तुतिकराः ॥ २०॥

tvamambārūpairvā dharasi jaṭhare jīvasakalānmahāmāyācakre bhramitamatibālā yamamukhāḥ |vṛthā paṅke yānti vyavahitavivekāḥ patanagāḥbahirbhūtā bhūtāstava yajanapūtāsstutikarāḥ || 20||

भवन्नाम्नो माया खलु वहति वैचित्र्यविविधंअपर्णापर्णेति प्रगदति नु मिथ्या जनगणः ।यदा मूर्धान्यस्तो भवति तव जीवोपरि करःसुवर्णैः पर्णैर्वा सफलमधुमोक्षैर्भरति तम् ॥ १२॥

bhavannāmno māyā khalu vahati vaicitryavividhaṃaparṇāparṇeti pragadati nu mithyā janagaṇaḥ |yadā mūrdhānyasto bhavati tava jīvopari karaḥsuvarṇaiḥ parṇairvā saphalamadhumokṣairbharati tam || 12||

विवादे शास्त्राणां त्वमसि ललिते! पद्यचतुराविलासे भग्नानां त्वमसि मधुरे ! तिक्तमदिरा ।भवाब्धौ रूग्णानां त्वमसि सरलारोग्यवटिकासमाधौ मग्नानां त्वमसि सुविदेऽनन्तसुखदा ॥ २२॥

vivāde śāstrāṇāṃ tvamasi lalite! padyacaturāvilāse bhagnānāṃ tvamasi madhure ! tiktamadirā |bhavābdhau rūgṇānāṃ tvamasi saralārogyavaṭikāsamādhau magnānāṃ tvamasi suvide'nantasukhadā || 22||

बहिर्दृष्टा काली सरलजनचित्ते सिततनुःनु शैलेन्द्रापत्याऽपि बहुतरलीभूतहृदया ।अपर्णारूपे वै बहुकनकपर्णा प्रियलतासति! स्वात्मानं त्वां सदसदपरार्थामनुभजे ॥ २३॥

bahirdṛṣṭā kālī saralajanacitte sitatanuḥnu śailendrāpatyā'pi bahutaralībhūtahṛdayā |aparṇārūpe vai bahukanakaparṇā priyalatāsati! svātmānaṃ tvāṃ sadasadaparārthāmanubhaje || 23||

अयो हेमाधात्री जगति कुशला पारसशिलापरं सत्यं सा नाल्पमपि ननु सारूप्यनिपुणा ।जगन्मध्ये मातुर्नु किमधिकमौदार्यगणनंसदा वै सारूप्यं चरणपतितेभ्यः प्रदिशति ॥ २४॥

ayo hemādhātrī jagati kuśalā pārasaśilāparaṃ satyaṃ sā nālpamapi nanu sārūpyanipuṇā |jaganmadhye māturnu kimadhikamaudāryagaṇanaṃsadā vai sārūpyaṃ caraṇapatitebhyaḥ pradiśati || 24||

इयं दिव्या काशी स्मरहरपुरी मङ्गलकरात्रिलोकेऽन्या धन्या जननमरणाद्रक्षणपरा ।जगन्नाथो भिन्नः प्रभवति न वै मोक्षकरणेजगन्माता मुक्तिं दिशति पशुपाशप्रहरणैः ॥ २५॥

iyaṃ divyā kāśī smaraharapurī maṅgalakarātriloke'nyā dhanyā jananamaraṇādrakṣaṇaparā |jagannātho bhinnaḥ prabhavati na vai mokṣakaraṇejaganmātā muktiṃ diśati paśupāśapraharaṇaiḥ || 25||

चतुर्भिर्हि ब्रह्मादिनरहरिरूद्रान्वितपदैःसुवर्णालङ्कारैश्शिवफलकसिंहासनवरम् ।महारत्नैर्दीप्तं विविधमणिमाणिक्यलसितंसदानन्दैर्रक्ष्या हि तदुपरि देवि! त्रिभुवनम् ॥ २६॥

caturbhirhi brahmādinaraharirūdrānvitapadaiḥsuvarṇālaṅkāraiśśivaphalakasiṃhāsanavaram |mahāratnairdīptaṃ vividhamaṇimāṇikyalasitaṃsadānandairrakṣyā hi tadupari devi! tribhuvanam || 26||

चतुष्पीठाज्जाताऽखिलभुवि चतुर्वर्गरचनाचतुर्वर्गाणां वै निखिलजननी दानकुशला ।सुरा लोके भोगान् ददति नु तवाज्ञानियमिताःपरं मोक्षेच्छायां तवचरणछायां प्रति गताः ॥ २७॥

catuṣpīṭhājjātā'khilabhuvi caturvargaracanācaturvargāṇāṃ vai nikhilajananī dānakuśalā |surā loke bhogān dadati nu tavājñāniyamitāḥparaṃ mokṣecchāyāṃ tavacaraṇachāyāṃ prati gatāḥ || 27||

विधाताद्या न्यस्तैर्द्विकरकमलैर्मस्तकगतैःपदार्चाकाले वै तवचरणपीठं प्रति नताः ।त्रिदेवानां पूजा भवति तव पादार्चनभरैःयतस्तेषां वन्द्यां प्रयतचरणां यामि शरणम् ॥ २८॥

vidhātādyā nyastairdvikarakamalairmastakagataiḥpadārcākāle vai tavacaraṇapīṭhaṃ prati natāḥ |tridevānāṃ pūjā bhavati tava pādārcanabharaiḥyatasteṣāṃ vandyāṃ prayatacaraṇāṃ yāmi śaraṇam || 28||

हूँ ।विधाता धाता वा स्मरहरहरो वा पशुपतिःसुजिष्णुर्विष्णुर्वा ननु शचिपतिर्वा शतमखः ।कविश्शुक्राचार्यो मरणरहितो वा सुरगुरुःसपत्नीकास्सर्वे तवचरणपीठं प्रतिनताः ॥ २९॥

hūm̐ |vidhātā dhātā vā smaraharaharo vā paśupatiḥsujiṣṇurviṣṇurvā nanu śacipatirvā śatamakhaḥ |kaviśśukrācāryo maraṇarahito vā suraguruḥsapatnīkāssarve tavacaraṇapīṭhaṃ pratinatāḥ || 29||

भाव सब देवदेवियों द्वारा आप ही पूज्या हैं ।यदा देवाद्देवं प्रति चलति भोगेच्छुकनरःतदा नानायोनिं भ्रमति भवमध्ये श्रमयुतः ।हि भुक्तिं मुक्तिं वाऽधिभवति स हस्तामलकवत्धराधीशामीशां त्रिभुवनमहेशां भजति वै ॥ ३०॥

bhāva saba devadeviyoṃ dvārā āpa hī pūjyā haiṃ |yadā devāddevaṃ prati calati bhogecchukanaraḥtadā nānāyoniṃ bhramati bhavamadhye śramayutaḥ |hi bhuktiṃ muktiṃ vā'dhibhavati sa hastāmalakavatdharādhīśāmīśāṃ tribhuvanamaheśāṃ bhajati vai || 30||

भवेद्योगाभ्यासी करचरणपद्मासनविदःअथ ध्यानापेक्षी जगतितलमीशादिगुणभृद् ।नरास्ते सौभाग्यैरपि सफलकामाः क्षितितलेसुधाधाराधारं हि तव शरणं यान्ति कमले ॥ ३१॥

bhavedyogābhyāsī karacaraṇapadmāsanavidaḥatha dhyānāpekṣī jagatitalamīśādiguṇabhṛd |narāste saubhāgyairapi saphalakāmāḥ kṣititalesudhādhārādhāraṃ hi tava śaraṇaṃ yānti kamale || 31||

अमर्त्यानां मध्ये गुणगणगरिष्ठो गिरिधरःहृषीकेशाच्छ्रेष्ठो भवपति शिवो देवगिरिशः ।समाधौ श्रीकण्ठस्स्मरति शुभदात्रीं प्रतिपलंशिवां तां शर्वाणीं पशुपतिकिशोरीमनुभजे ॥ ३२॥

amartyānāṃ madhye guṇagaṇagariṣṭho giridharaḥhṛṣīkeśācchreṣṭho bhavapati śivo devagiriśaḥ |samādhau śrīkaṇṭhassmarati śubhadātrīṃ pratipalaṃśivāṃ tāṃ śarvāṇīṃ paśupatikiśorīmanubhaje || 32||

सदा सेव्या वाणी विबुधजनवृन्दैरनुदिनंचला लक्ष्मीर्लोके विरमति न राज्ञां गुणिकुले ।हि पातिव्रत्येनापि भुवि भवदेकातिशयिनीमनोरूपापन्ना भुवनपतिमेकं नु भजति ॥ ३३॥

sadā sevyā vāṇī vibudhajanavṛndairanudinaṃcalā lakṣmīrloke viramati na rājñāṃ guṇikule |hi pātivratyenāpi bhuvi bhavadekātiśayinīmanorūpāpannā bhuvanapatimekaṃ nu bhajati || 33||

सदा सत्त्वोद्रेके भवति खलु वीणारवरताःरजोयुक्ता लक्ष्मीर्विरचयति सौवर्णकलिलम् ।तमस्तन्त्रे काली परमपदमन्त्रावरणदागुणातीता दिव्या गुणकथनयोग्या न भवति ॥ ३४॥

sadā sattvodreke bhavati khalu vīṇāravaratāḥrajoyuktā lakṣmīrviracayati sauvarṇakalilam |tamastantre kālī paramapadamantrāvaraṇadāguṇātītā divyā guṇakathanayogyā na bhavati || 34||

सभायां द्रोपद्यै विपदि न चिराच्चीरमददुःरणे मोहोत्पन्नेऽददत खलु गीताऽमृतमिदम् ।अकाण्डे चैद्ये वै सततमपलापं विलपनेशिरश्छेत्ता हासे नरकरिपुकृष्णस्तव तनुः ॥ ३५॥

sabhāyāṃ dropadyai vipadi na cirāccīramadaduḥraṇe mohotpanne'dadata khalu gītā'mṛtamidam |akāṇḍe caidye vai satatamapalāpaṃ vilapaneśiraśchettā hāse narakaripukṛṣṇastava tanuḥ || 35||

पशौ पाशाबद्धाः कलुषितजना गोचरगताःमदान्धीभूतास्तेऽधिकगहनगर्ते कवलिताः ।विलीनास्संसारे विचलितमना बिन्दुविमुखाःविमुक्ता एवैते भ्रमरहितबिन्दुं प्रतिगताः ॥ ३६॥

paśau pāśābaddhāḥ kaluṣitajanā gocaragatāḥmadāndhībhūtāste'dhikagahanagarte kavalitāḥ |vilīnāssaṃsāre vicalitamanā binduvimukhāḥvimuktā evaite bhramarahitabinduṃ pratigatāḥ || 36||

शिवो वा शैवो वा गिरिधरवरो वा हलधरःगुहो वा गोपो वापि गजवदनो वा कविवरः ।रमा वा रामो वा हलखचितरेखा जनकजातव स्तन्यं पीत्वा खलु भवति बोधो मतिमताम् ॥ ३७॥

śivo vā śaivo vā giridharavaro vā haladharaḥguho vā gopo vāpi gajavadano vā kavivaraḥ |ramā vā rāmo vā halakhacitarekhā janakajātava stanyaṃ pītvā khalu bhavati bodho matimatām || 37||

परारूपा शुद्धा खलु भवति नादामृतपदाप्रपश्यन्तीशानी सितकमलगुण्या मनुभवा ।सुमध्या ध्याने हृद्गगनगमना वा बहुविधापृथग्कण्ठोद्भूता त्वमयि ! भुवि वै वैखरि मता ॥ ३७॥

parārūpā śuddhā khalu bhavati nādāmṛtapadāprapaśyantīśānī sitakamalaguṇyā manubhavā |sumadhyā dhyāne hṛdgaganagamanā vā bahuvidhāpṛthagkaṇṭhodbhūtā tvamayi ! bhuvi vai vaikhari matā || 37||

श्मसानेष्वासक्तस्स्मरहरपिशाचास्सहचराःतनौ भस्मालेपः भुजगवलयैर्भूषणविधिः ।भयाविष्टं सर्व शिवपरिकरे गोचरगतंत्वमेका मातङ्गी पशुपतिगृहे निर्भयभरा ॥ ३९॥

śmasāneṣvāsaktassmaraharapiśācāssahacarāḥtanau bhasmālepaḥ bhujagavalayairbhūṣaṇavidhiḥ |bhayāviṣṭaṃ sarva śivaparikare gocaragataṃtvamekā mātaṅgī paśupatigṛhe nirbhayabharā || 39||

तवेच्छाशक्त्या सञ्जनयति विधाताऽखिलभुवंतवेच्छाशक्त्या पालयति जगदीशो भुविजनान् ।तवेच्छाशक्त्या रोजयति पशुभूतान्पशुपतिःतवेच्छाशक्त्या सम्भवमभवमब्धिं प्रतरणे ॥ ४०॥

tavecchāśaktyā sañjanayati vidhātā'khilabhuvaṃtavecchāśaktyā pālayati jagadīśo bhuvijanān |tavecchāśaktyā rojayati paśubhūtānpaśupatiḥtavecchāśaktyā sambhavamabhavamabdhiṃ prataraṇe || 40||

उमां विस्मृत्यैवाहमहमिकया पङ्ककलितःअहोरात्रं मायावरणवशगो नन्दति नरः ।क्रियाशक्त्याश्शक्त्या वहति भुजगो घूर्णितधरांक्रियादक्षासाक्षादभिनयति नाना परिचरैः ॥ ४१॥

umāṃ vismṛtyaivāhamahamikayā paṅkakalitaḥahorātraṃ māyāvaraṇavaśago nandati naraḥ |kriyāśaktyāśśaktyā vahati bhujago ghūrṇitadharāṃkriyādakṣāsākṣādabhinayati nānā paricaraiḥ || 41||

अहं दाता होता प्रवचनपटुः पण्डितवरःममाहङ्कारेणार्जितगरलरुग्णा मुनिजनाः ।तव ज्ञानागारे प्रविशति यदा बोधितनरःतदा योगी साधुस्सदसदनुरागादपगतः ॥ ४२॥

ahaṃ dātā hotā pravacanapaṭuḥ paṇḍitavaraḥmamāhaṅkāreṇārjitagaralarugṇā munijanāḥ |tava jñānāgāre praviśati yadā bodhitanaraḥtadā yogī sādhussadasadanurāgādapagataḥ || 42||

पिता वा माता वा सितदधिमुखो वा प्रियसुतःपतिर्वा जाया वा सुविकसितलावण्यकलिका ।नृपो वा रङको वा विचरति चिरं कोटिकनकैःतवाकर्षाबद्धो भ्रमति परिवारावरणगः ॥ ४३॥

pitā vā mātā vā sitadadhimukho vā priyasutaḥpatirvā jāyā vā suvikasitalāvaṇyakalikā |nṛpo vā raṅako vā vicarati ciraṃ koṭikanakaiḥtavākarṣābaddho bhramati parivārāvaraṇagaḥ || 43||

न वाणी वीणायाश्श्रुतिमधुरनादैश्श्रुतियुतैःन गन्धर्वालापैस्स्वरलसितगानैर्रुचिकरैः ।तथैवात्मानन्दीभवति ललिताया न च यथाकुटीमध्ये सङ्कीर्तनजकरतालैः प्रमुदितः ॥ ४४॥

na vāṇī vīṇāyāśśrutimadhuranādaiśśrutiyutaiḥna gandharvālāpaissvaralasitagānairrucikaraiḥ |tathaivātmānandībhavati lalitāyā na ca yathākuṭīmadhye saṅkīrtanajakaratālaiḥ pramuditaḥ || 44||

सुराणामाचारैर्न रसयति नन्दीसुवचनैःगणेशस्याश्लेषैरवति न शिवा बालचपलैः ।न कैलाशावासे शिवडमरुनादे रुचिकरापरं भक्ताह्वाने घनरवमयूरीव चकिता ॥ ४५॥

surāṇāmācārairna rasayati nandīsuvacanaiḥgaṇeśasyāśleṣairavati na śivā bālacapalaiḥ |na kailāśāvāse śivaḍamarunāde rucikarāparaṃ bhaktāhvāne ghanaravamayūrīva cakitā || 45||

शिवो वा शैवो वा तदनुगमको वा परिचरःहरिर्वा स्मार्तो वा वसुपतिचरो वा प्रियधनः ।विधिर्वा सौरो वा गणपतिपरो वा मखकरःइमेऽर्धाङ्गीरूपे तव यजनलग्नाः प्रथमतः ॥ ४६॥

śivo vā śaivo vā tadanugamako vā paricaraḥharirvā smārto vā vasupaticaro vā priyadhanaḥ |vidhirvā sauro vā gaṇapatiparo vā makhakaraḥime'rdhāṅgīrūpe tava yajanalagnāḥ prathamataḥ || 46||

सुनेत्रा मातङ्गी दशभुजवितण्डैर्रणमखेजगद्रक्षाहेतौ रिपुदलसमिद्भिर्हुतभुजम् ।प्रबोध्य ज्वालाभिर्निजदलविकम्पं क्षयकरातमो हृत्वा पद्मे! चरणजकराग्रैः कुरु गतिम् ॥ ४७॥

sunetrā mātaṅgī daśabhujavitaṇḍairraṇamakhejagadrakṣāhetau ripudalasamidbhirhutabhujam |prabodhya jvālābhirnijadalavikampaṃ kṣayakarātamo hṛtvā padme! caraṇajakarāgraiḥ kuru gatim || 47||

भवाब्धौ जातानां ननु विगतकाले गतवतांभविष्यद्भूतानामपि लघुगुरूणामनुदिनम् ।समारब्धानां च त्वमसि सकलाम्नायजननीविधातुर्योनिस्त्वाममलकमलैस्सम्प्रति भजे ॥ ४८॥

bhavābdhau jātānāṃ nanu vigatakāle gatavatāṃbhaviṣyadbhūtānāmapi laghugurūṇāmanudinam |samārabdhānāṃ ca tvamasi sakalāmnāyajananīvidhāturyonistvāmamalakamalaissamprati bhaje || 48||

भाव माँ पराम्बा ही समस्त आम्नायों (धार्मिक सम्प्रदाय)की जननी हैं ।अलङ्कारैः प्रीतां तरुणिजनसौभाग्यवरदांसुहुङ्कारैर्रक्षोगणयुवतिगर्भ च्युतिकराम् ।विटङ्कारैश्शीघ्रं यमजनितभीतिप्रहरणींकथङ्कारं तां न स्मरणपथलिप्तामनुभजे ॥ ४९॥

bhāva mām̐ parāmbā hī samasta āmnāyoṃ (dhārmika sampradāya)kī jananī haiṃ |alaṅkāraiḥ prītāṃ taruṇijanasaubhāgyavaradāṃsuhuṅkārairrakṣogaṇayuvatigarbha cyutikarām |viṭaṅkāraiśśīghraṃ yamajanitabhītipraharaṇīṃkathaṅkāraṃ tāṃ na smaraṇapathaliptāmanubhaje || 49||

विनम्राक्षीं साक्षीं विमलजलजाक्षीं सुनयनांकृपेक्षापेक्षार्थी भयहरणशीलामनुभजे ।सुनेत्रेणैकेण त्वमयि ! कुरु संसारतरणंसहस्राक्षि ! श्यामे ! सुभर तिमिरोद्घाटनवरैः ॥ ५०॥

vinamrākṣīṃ sākṣīṃ vimalajalajākṣīṃ sunayanāṃkṛpekṣāpekṣārthī bhayaharaṇaśīlāmanubhaje |sunetreṇaikeṇa tvamayi ! kuru saṃsārataraṇaṃsahasrākṣi ! śyāme ! subhara timirodghāṭanavaraiḥ || 50||

व्याकरण कृपा +ईक्षा +अपेक्षा +अर्थीत्वदीयं सौन्दर्यं सकलरमणीनामनुपमंतुलातीतं रूपं सुकरुणसुधासागरतटंन देवस्त्रिनेत्रो विरमति दिदृक्षावशगमाद्कथं नेत्राभ्यां वा भवदतुलरूपं ननु जिहै ॥ ५१॥

vyākaraṇa kṛpā +īkṣā +apekṣā +arthītvadīyaṃ saundaryaṃ sakalaramaṇīnāmanupamaṃtulātītaṃ rūpaṃ sukaruṇasudhāsāgarataṭaṃna devastrinetro viramati didṛkṣāvaśagamādkathaṃ netrābhyāṃ vā bhavadatularūpaṃ nanu jihai || 51||

विधाताहीनस्सम्भवति शिवहीनोऽपि च नरःपरं शक्त्या हीनो भवति बहुधा व्याकुलमनः ।अपर्णैका सेव्या त्रिभुवनतले शक्तिधवलाततश्शान्तिं प्राप्याव्यवहितसुखं प्रापय भुवि ॥ ५२॥

vidhātāhīnassambhavati śivahīno'pi ca naraḥparaṃ śaktyā hīno bhavati bahudhā vyākulamanaḥ |aparṇaikā sevyā tribhuvanatale śaktidhavalātataśśāntiṃ prāpyāvyavahitasukhaṃ prāpaya bhuvi || 52||

न लोभो मोहो वा मदनमदजातं ज्वरभयंन मानो द्वेषो वा तपनहिमबाधा ननु गता ।न शोको हर्षो वा सुतयुवति जन्यं विचलनंभवानीभक्तानां जगदभिनयं वाऽत्रा चलति ॥ ५३॥

na lobho moho vā madanamadajātaṃ jvarabhayaṃna māno dveṣo vā tapanahimabādhā nanu gatā |na śoko harṣo vā sutayuvati janyaṃ vicalanaṃbhavānībhaktānāṃ jagadabhinayaṃ vā'trā calati || 53||

पुराकालात्कालोऽनवरतजगद्भक्षणरुचःमहाकालश्चक्रे दलति भुवनं तीव्रतरसाभवभक्ता लोके परिहरणदक्षा यमभयंसुतुष्टा बोलेभ्योऽनुपममधिकारं प्रददति ॥ ५४॥

purākālātkālo'navaratajagadbhakṣaṇarucaḥmahākālaścakre dalati bhuvanaṃ tīvratarasābhavabhaktā loke pariharaṇadakṣā yamabhayaṃsutuṣṭā bolebhyo'nupamamadhikāraṃ pradadati || 54||

वराहप्राघातैश्छलमपि हिरण्याक्षरचितंविलुप्तं सौराष्ट्रं झटिति कुलवैद्योपचरितम् ।विधात्रे दत्ता ज्या सकलमथ मातुर्विलसनंजगद्रक्षारक्षोक्षयरचितवेशामनुभजे ॥ ५५॥

varāhaprāghātaiśchalamapi hiraṇyākṣaracitaṃviluptaṃ saurāṣṭraṃ jhaṭiti kulavaidyopacaritam |vidhātre dattā jyā sakalamatha māturvilasanaṃjagadrakṣārakṣokṣayaracitaveśāmanubhaje || 55||

भाव वराहावतार माँ का ही तेज था ।हिरण्यक्रव्यादं वियति नखनिर्भिन्नमकरोत्स्वबालं प्रहलादं विपदि कृतमाह्लादभरितम् ।विचित्राविर्भूतं हि तव नरसिंहावतरणंजगद्रक्षारक्षोक्षयरचितवेशामनुभजे ॥ ५६॥

bhāva varāhāvatāra mām̐ kā hī teja thā |hiraṇyakravyādaṃ viyati nakhanirbhinnamakarotsvabālaṃ prahalādaṃ vipadi kṛtamāhlādabharitam |vicitrāvirbhūtaṃ hi tava narasiṃhāvataraṇaṃjagadrakṣārakṣokṣayaracitaveśāmanubhaje || 56||

क्व माहेयी दुग्धं जगति सुरगोवंशजगणःक्व नीलग्रीवो वा हरिमणिरुचेर्रश्मिसुषमा ।क्व लक्ष्मीपीयूषे यदि न भवदाकारकमठेजगद्रक्षारक्षो क्षयरचितवेशामनुभजे ॥ ५७॥

kva māheyī dugdhaṃ jagati suragovaṃśajagaṇaḥkva nīlagrīvo vā harimaṇirucerraśmisuṣamā |kva lakṣmīpīyūṣe yadi na bhavadākārakamaṭhejagadrakṣārakṣo kṣayaracitaveśāmanubhaje || 57||

यदा शस्त्रे शास्त्रे पतितमभवद् क्षत्रनिवहःऋषीणां नारीणामपचितवराङ्गे विचरणे ।तदा शस्त्रं धृत्वा परशुमपरार्थे प्रकटितांजगद्रक्षारक्षोक्षयरचितवेशामनुभजे ॥ ५८॥

yadā śastre śāstre patitamabhavad kṣatranivahaḥṛṣīṇāṃ nārīṇāmapacitavarāṅge vicaraṇe |tadā śastraṃ dhṛtvā paraśumaparārthe prakaṭitāṃjagadrakṣārakṣokṣayaracitaveśāmanubhaje || 58||

भाव भगवान परशुराम माँ का ही अवतार थे ।विरामारामारा मदनयतिमायादिजगतांदशग्ग्रीवाभाराद्रहितमकरोद्रावणतनुः ।सुमर्यादागारो रघुपतिबलिष्ठो तव वपुःजगद्रक्षारक्षोक्षयरचितवेशामनुभजे ॥ ५९॥

bhāva bhagavāna paraśurāma mām̐ kā hī avatāra the |virāmārāmārā madanayatimāyādijagatāṃdaśaggrīvābhārādrahitamakarodrāvaṇatanuḥ |sumaryādāgāro raghupatibaliṣṭho tava vapuḥjagadrakṣārakṣokṣayaracitaveśāmanubhaje || 59||

व्याकरण विराम +आराम +आराःसुगीता गीता याऽखिलभुवनपीताऽमरसुधान कृष्णश्श्यामा सापि सुमधुरवंशीकरधरा ।परित्रातुं साधोर्विघटयितुमम्बे खलदलंजगद्रक्षारक्षोक्षयरचितवेशामनुभजे ॥ ६०॥

vyākaraṇa virāma +ārāma +ārāḥsugītā gītā yā'khilabhuvanapītā'marasudhāna kṛṣṇaśśyāmā sāpi sumadhuravaṃśīkaradharā |paritrātuṃ sādhorvighaṭayitumambe khaladalaṃjagadrakṣārakṣokṣayaracitaveśāmanubhaje || 60||

भाव भगवान श्री कृष्ण साक्षात् ललिताम्बा ही हैं ।अहिंसा सन्देशैर्दनुजमनुजान्तुष्टिमनयत्दयादाक्षिण्यैर्वा प्रबलरिपुविद्वेषमजयत् ।विशास्ता बुद्धो मारजिदपि तवैवाङ्गरचितःजगद्रक्षारक्षोक्षयरचितवेशामनुभजे ॥ ६१॥

bhāva bhagavāna śrī kṛṣṇa sākṣāt lalitāmbā hī haiṃ |ahiṃsā sandeśairdanujamanujāntuṣṭimanayatdayādākṣiṇyairvā prabalaripuvidveṣamajayat |viśāstā buddho mārajidapi tavaivāṅgaracitaḥjagadrakṣārakṣokṣayaracitaveśāmanubhaje || 61||

प्रणष्टे कोषाणां सुततरुणिसम्बन्धविफलेरमे! गौरि ! श्यामे ! नु करुणविलापाद् प्रथमतः ।विपद्काले देव्यास्स्मरणवशगाया भयहराहि दिव्यामूर्तिर्वै सततमपि नः पातु विजया ॥ ६२॥

praṇaṣṭe koṣāṇāṃ sutataruṇisambandhaviphalerame! gauri ! śyāme ! nu karuṇavilāpād prathamataḥ |vipadkāle devyāssmaraṇavaśagāyā bhayaharāhi divyāmūrtirvai satatamapi naḥ pātu vijayā || 62||

मनीषानैपुण्यं खलु चलति यावद् मतिमतांत्वदीयाभाभासं प्रभवति न तावद् विमनसः ।यदा विद्याबुद्धेर्बलमभिभवाद् सज्जनगणःसदा नौति स्तौति प्रणमति नु दुर्गामथ गतिः ॥ ६३॥

manīṣānaipuṇyaṃ khalu calati yāvad matimatāṃtvadīyābhābhāsaṃ prabhavati na tāvad vimanasaḥ |yadā vidyābuddherbalamabhibhavād sajjanagaṇaḥsadā nauti stauti praṇamati nu durgāmatha gatiḥ || 63||

विदित्वा सद्विद्यां तव चरणसेवाऽमृतकलांविरच्य स्तोत्रादीन् हि सदनसपर्यामतनिषुः ।अनार्या भिद्यन्ते यतिपतिमतिस्तम्भितनयाःमताद्वैतं स्थाप्य प्रवचनमभूत्तत्त्वमसि भो ॥ ६४॥

viditvā sadvidyāṃ tava caraṇasevā'mṛtakalāṃviracya stotrādīn hi sadanasaparyāmataniṣuḥ |anāryā bhidyante yatipatimatistambhitanayāḥmatādvaitaṃ sthāpya pravacanamabhūttattvamasi bho || 64||

भाव जगद्गुरू शङ्कराचार्य जी भगवती के ही उपासक थे ।कनीफानाथश्चर्पटिभरभरीनाथवरदाःगहीनीनाथो भारतिभरथरीगोरखयतिः ।जलेन्द्रो मत्स्येन्द्रादिगुरुनवनाथास्तव सुताःतवाज्ञाविज्ञाने विदधति नु रक्षां भवभयाद् ॥ ६४॥

bhāva jagadgurū śaṅkarācārya jī bhagavatī ke hī upāsaka the |kanīphānāthaścarpaṭibharabharīnāthavaradāḥgahīnīnātho bhāratibharatharīgorakhayatiḥ |jalendro matsyendrādigurunavanāthāstava sutāḥtavājñāvijñāne vidadhati nu rakṣāṃ bhavabhayād || 64||

विरूपाचौरङ्गीसरहकिलपानागबुधपाःलुहीपाडेङ्गीपामहिकुसुलिनागार्जुनसमाः ।श्शलीपा डोम्भीपा करहमणिभद्राः पणहपाअमी सिद्धा वृद्धास्तव चरणबद्धा गिरिसुते ॥ ६६॥

virūpācauraṅgīsarahakilapānāgabudhapāḥluhīpāḍeṅgīpāmahikusulināgārjunasamāḥ |śśalīpā ḍombhīpā karahamaṇibhadrāḥ paṇahapāamī siddhā vṛddhāstava caraṇabaddhā girisute || 66||

यदा ध्यानूभक्तश्छुरति निजशीर्ष चरणयोःयदा ज्यानीचौरो हरति धनिनां दर्पकरणम् ।यदा बङ्गे रामे भुवि परमहंसे पथि गतेतदा तुष्टा तेभ्यश्छविशशिमुखीसम्मुखमभूद् ॥ ६७॥

yadā dhyānūbhaktaśchurati nijaśīrṣa caraṇayoḥyadā jyānīcauro harati dhanināṃ darpakaraṇam |yadā baṅge rāme bhuvi paramahaṃse pathi gatetadā tuṣṭā tebhyaśchaviśaśimukhīsammukhamabhūd || 67||

स कर्त्ता काव्यानां हि सकलगुरूणामतिबलःप्रयासेनावाप्तो भुवि खलु महाशैवपदवीम् ।महातन्त्राचार्य तमभिनवगुप्तं बहुमतंस्मरात्पूर्व तुष्टां सुजनवरदां विस्मरति कः ?॥ ६८॥

sa karttā kāvyānāṃ hi sakalagurūṇāmatibalaḥprayāsenāvāpto bhuvi khalu mahāśaivapadavīm |mahātantrācārya tamabhinavaguptaṃ bahumataṃsmarātpūrva tuṣṭāṃ sujanavaradāṃ vismarati kaḥ ?|| 68||

महामाया दुर्गा त्वमसि चितिरूपा हिमवतीपराशक्तिश्श्यामा विजयपरमज्योतिरमला ।त्रिकोणे ऐं ह्रीं श्रीं ललितवदना षोडशकलाजगन्मातो देहि स्मरशरणदे! पुत्रपदवीम् ॥ ६९॥

mahāmāyā durgā tvamasi citirūpā himavatīparāśaktiśśyāmā vijayaparamajyotiramalā |trikoṇe aiṃ hrīṃ śrīṃ lalitavadanā ṣoḍaśakalājaganmāto dehi smaraśaraṇade! putrapadavīm || 69||

त्रयी शुद्धा शक्तिस्त्रिपुररमणीज्ञानकलिकाभवानी श्रीविद्या परमपुरुषा कारणगता ।शिवा काली तारा भुवि परमधामा सुललिताजगन्मातो देहि स्मरशरणदे! पुत्रपदवीम् ॥ ७०॥

trayī śuddhā śaktistripuraramaṇījñānakalikābhavānī śrīvidyā paramapuruṣā kāraṇagatā |śivā kālī tārā bhuvi paramadhāmā sulalitājaganmāto dehi smaraśaraṇade! putrapadavīm || 70||

आप त्रयी, (वेदत्रयी गुणत्रयी त्रिपुरा), शक्ति, त्रिपुराधिष्ठात्री, ज्ञानकला, भवानी, श्रीविद्या, परमपुरुषा, कारणभूता, शिवा, काली, तारा तथा जगत का परम धाम ललिता त्रिपुर सुन्दरी हो । हे माँ आपने कामदेवसुमेरौ श्रीचक्रेऽभवदगणित क्षेत्र जननीमहाराज्ञी यन्त्रे प्रकटितशिवे! शोभितशिवे !सदा प्रेतासीनेऽभयकरि ! परब्रह्ममहिषि !जगन्मातो देहि स्मरशरणदे! पुत्रपदवीम् ॥ ७१॥

āpa trayī, (vedatrayī guṇatrayī tripurā), śakti, tripurādhiṣṭhātrī, jñānakalā, bhavānī, śrīvidyā, paramapuruṣā, kāraṇabhūtā, śivā, kālī, tārā tathā jagata kā parama dhāma lalitā tripura sundarī ho | he mām̐ āpane kāmadevasumerau śrīcakre'bhavadagaṇita kṣetra jananīmahārājñī yantre prakaṭitaśive! śobhitaśive !sadā pretāsīne'bhayakari ! parabrahmamahiṣi !jaganmāto dehi smaraśaraṇade! putrapadavīm || 71||

स्तुतौ ऐं ऐं ऐं ऐं नगपतिसुता रम्यवदनामतौ ह्रीं ह्रीं ह्रीं ह्रीं सकलशिवशक्त्यैक्यसुलभा ।कलौ क्लीं क्लीं क्लीं क्लीं विकट तटि ! कालीकुलमुदाअवर्णाऽऽविर्भूता कचटतपवर्गा त्वमसि मा ॥ ७२॥

stutau aiṃ aiṃ aiṃ aiṃ nagapatisutā ramyavadanāmatau hrīṃ hrīṃ hrīṃ hrīṃ sakalaśivaśaktyaikyasulabhā |kalau klīṃ klīṃ klīṃ klīṃ vikaṭa taṭi ! kālīkulamudāavarṇā''virbhūtā kacaṭatapavargā tvamasi mā || 72||

भाव आप ही समस्त मन्त्र एवं मातृका स्वरूपिणी हैं ।रणैर्रं रं रं रणति शठशीर्ष प्रदलनैःभुजैर्भ भं भं भं भुजति रिपुजाले प्रचलनैः ।वधैर्व वं वं वं वधति परपक्षं प्रतिपलैःशुभैस्सं सं सं सं सुरति निजपक्षं विहसनैः ॥ ७३॥

bhāva āpa hī samasta mantra evaṃ mātṛkā svarūpiṇī haiṃ |raṇairraṃ raṃ raṃ raṇati śaṭhaśīrṣa pradalanaiḥbhujairbha bhaṃ bhaṃ bhaṃ bhujati ripujāle pracalanaiḥ |vadhairva vaṃ vaṃ vaṃ vadhati parapakṣaṃ pratipalaiḥśubhaissaṃ saṃ saṃ saṃ surati nijapakṣaṃ vihasanaiḥ || 73||

महायोगी देवीं सितशशिकलावर्णरमणींवियोगी संसारे हि तिथिमनुवर्णेन ललिताम् ।लसद्बालारूपां जपति नृगणस्त्र्यक्षरमनुंअगम्याज्ञानैर्वा परमगुरुगम्यामनुभजे ॥ ७४॥

mahāyogī devīṃ sitaśaśikalāvarṇaramaṇīṃviyogī saṃsāre hi tithimanuvarṇena lalitām |lasadbālārūpāṃ japati nṛgaṇastryakṣaramanuṃagamyājñānairvā paramagurugamyāmanubhaje || 74||

न सच्छास्त्राभ्यासैर्हवनजपविप्राशनशतैःन तीर्थेष्वावासैर्हरिहरकथाकर्णगमनैः ।निलीनात्मा भाति प्रतिपदि हि नाऽऽडम्बरधरैःमहामायापादे पतनमथ यावन्न भवति ॥ ७५॥

na sacchāstrābhyāsairhavanajapaviprāśanaśataiḥna tīrtheṣvāvāsairhariharakathākarṇagamanaiḥ |nilīnātmā bhāti pratipadi hi nā''ḍambaradharaiḥmahāmāyāpāde patanamatha yāvanna bhavati || 75||

महामोहाघातः प्रबलरिपुसङ्घातपतनंवृथैवाशापाशं कनकतरुणीकल्कनकथा ।यशोलिप्सादास्यं धनजननतृष्णाभवभयंइदं सर्व जालं तव चरणपीयूषमहरद् ॥ ७६॥

mahāmohāghātaḥ prabalaripusaṅghātapatanaṃvṛthaivāśāpāśaṃ kanakataruṇīkalkanakathā |yaśolipsādāsyaṃ dhanajananatṛṣṇābhavabhayaṃidaṃ sarva jālaṃ tava caraṇapīyūṣamaharad || 76||

महामायाजालं विततमतिसूक्ष्मं दृढ़तमंयशोमोक्षाकाङ्क्षा क्वचिदतुलसिद्धेर्मधुरता ।जगन्मातो याचे न जगति कुटुम्बादिगरलंसदाहं संयाचे तवचरणपीयूषलहरीम् ॥ ७७॥

mahāmāyājālaṃ vitatamatisūkṣmaṃ dṛṛhatamaṃyaśomokṣākāṅkṣā kvacidatulasiddhermadhuratā |jaganmāto yāce na jagati kuṭumbādigaralaṃsadāhaṃ saṃyāce tavacaraṇapīyūṣalaharīm || 77||

ललाटे सौभाग्याभयदतिलकं कुङ्कुमयुतंमुखे मन्दं मन्दं स्मितमृदुधरं बिम्बमधरम् ।अरालोद्याने वै शिखिनमिव ताटङ्कनटनंशिवाङ्गी वामाङ्गी निजशरणमङ्गी कुरुसुतम् ॥ ७८॥

lalāṭe saubhāgyābhayadatilakaṃ kuṅkumayutaṃmukhe mandaṃ mandaṃ smitamṛdudharaṃ bimbamadharam |arālodyāne vai śikhinamiva tāṭaṅkanaṭanaṃśivāṅgī vāmāṅgī nijaśaraṇamaṅgī kurusutam || 78||

जटाजाले चन्द्रो धरति घनमायाऽऽवृतछविंचिताभस्मालेपैरभिभवति शैलेशशिखरम् ।विराजन्तं राजन्तममरशिवं धारयति याशिवाङ्गी वामाङ्गी निजशरणमङ्गी कुरुसुतम् ॥ ७९॥

jaṭājāle candro dharati ghanamāyā''vṛtachaviṃcitābhasmālepairabhibhavati śaileśaśikharam |virājantaṃ rājantamamaraśivaṃ dhārayati yāśivāṅgī vāmāṅgī nijaśaraṇamaṅgī kurusutam || 79||

भाव पूर्ववत्प्रबाधाबाधार्थ प्रभवति शिवार्द्ध तव वपुःसुभोगान्दानार्थ विलसति चिदानन्दलतिका ।शिवाशर्वाभ्यां वापि लसितमखण्डेन वपुषाशिवाङ्गी वामाङ्गी निजशरणमङ्गी कुरुसुतम् ॥ ८०॥

bhāva pūrvavatprabādhābādhārtha prabhavati śivārddha tava vapuḥsubhogāndānārtha vilasati cidānandalatikā |śivāśarvābhyāṃ vāpi lasitamakhaṇḍena vapuṣāśivāṅgī vāmāṅgī nijaśaraṇamaṅgī kurusutam || 80||

भाव माँ ही अर्धनारीश्वरा हैं ।सुधासिन्धो ! मातः ! त्वमयि ! बहुधा ख्यातिमगमःपिपासां जिज्ञासां नु मम हृदयाशां प्रशमय ।पुनर्पोन्यैः बद्धं तमतिमृतिमायाभयभरंशिवाङ्गी वामाङ्गी निजशरणमङ्गी कुरुसुतम् ॥ ८१॥

bhāva mām̐ hī ardhanārīśvarā haiṃ |sudhāsindho ! mātaḥ ! tvamayi ! bahudhā khyātimagamaḥpipāsāṃ jijñāsāṃ nu mama hṛdayāśāṃ praśamaya |punarponyaiḥ baddhaṃ tamatimṛtimāyābhayabharaṃśivāṅgī vāmāṅgī nijaśaraṇamaṅgī kurusutam || 81||

भाव आप सर्वसमर्था है, कृपया मुझे अपना लो ।नु दण्डायन्ते येऽखिलभुवनमातुश्चरणयोःतदैषां पाप्मानो ननु भुवि पतन्तीह सह तैः ।महाघोराद्घोरं सकलमघकोषं व्ययकरीशिवाङ्गी वामाङ्गी निजशरणमङ्गी कुरुसुतम् ॥ ८२॥

bhāva āpa sarvasamarthā hai, kṛpayā mujhe apanā lo |nu daṇḍāyante ye'khilabhuvanamātuścaraṇayoḥtadaiṣāṃ pāpmāno nanu bhuvi patantīha saha taiḥ |mahāghorādghoraṃ sakalamaghakoṣaṃ vyayakarīśivāṅgī vāmāṅgī nijaśaraṇamaṅgī kurusutam || 82||

गणेशे चातुर्य वहति बहुकाव्यादिशिखरंमहासेने शौर्य जयति दनुजानामपि बलम् ।इदं भेदं भित्त्वा सदयमवलोक्योऽहमधुनाशिवाङ्गी वामाङ्गी निजशरणमङ्गी कुरुसुतम् ॥ ८३॥

gaṇeśe cāturya vahati bahukāvyādiśikharaṃmahāsene śaurya jayati danujānāmapi balam |idaṃ bhedaṃ bhittvā sadayamavalokyo'hamadhunāśivāṅgī vāmāṅgī nijaśaraṇamaṅgī kurusutam || 83||

भाव माँ! मुझे भी अपना पुत्र मानकर कृपा करेम् ।विहारे वाऽऽहारे पथि गमनकाले जननि! वाविचारे वाऽऽचारे हवनहविदाने भगवति !प्रदाने वाऽऽदाने परमनवधाने भुविपतन्स्वभावो दुस्त्याज्योश्शिवशिवशिवेति स्खलति वाक् ॥ ८४॥

bhāva mām̐! mujhe bhī apanā putra mānakara kṛpā karem |vihāre vā''hāre pathi gamanakāle janani! vāvicāre vā''cāre havanahavidāne bhagavati !pradāne vā''dāne paramanavadhāne bhuvipatansvabhāvo dustyājyośśivaśivaśiveti skhalati vāk || 84||

भाव माँ! आपका नामजप ही मेरा स्वभाव बन चुका है ।कुलाचारैर्हीनो जपतपसि दाने न कुशलःकदाचारे लीनो मम मनसि भक्तिर्न विपुला ।कृपापात्रत्वं नेति सदसि विहाय त्वमतुले !सदा वै पुत्रत्वं सततमवधेहि स्मितमुखि ! ॥ ८५॥

bhāva mām̐! āpakā nāmajapa hī merā svabhāva bana cukā hai |kulācārairhīno japatapasi dāne na kuśalaḥkadācāre līno mama manasi bhaktirna vipulā |kṛpāpātratvaṃ neti sadasi vihāya tvamatule !sadā vai putratvaṃ satatamavadhehi smitamukhi ! || 85||

पतिस्ते ब्रह्माण्डं जनिकरणविध्वंसनपटुःमनीषाविघ्नानां करणहरणौ वै तव सुतौफलं भक्तेरल्पं न भवति धराधीशतनये !सुविज्ञानां गण्योऽहमभवमतीवाल्पमतिमान् ॥ ८६॥

patiste brahmāṇḍaṃ janikaraṇavidhvaṃsanapaṭuḥmanīṣāvighnānāṃ karaṇaharaṇau vai tava sutauphalaṃ bhakteralpaṃ na bhavati dharādhīśatanaye !suvijñānāṃ gaṇyo'hamabhavamatīvālpamatimān || 86||

क्व लोके शाक्तानां सुमधुरिमपीयूषमनघंक्व कृष्णः पक्षाणां बलरहितकाकोऽल्पवयसः ।भवद्दीक्षापाङ्गाद् हरसखि ! हरेर्वायसमिवअपात्रं हे ! मातस्सरसिजसुधापात्रमभवम् ॥ ८७॥

kva loke śāktānāṃ sumadhurimapīyūṣamanaghaṃkva kṛṣṇaḥ pakṣāṇāṃ balarahitakāko'lpavayasaḥ |bhavaddīkṣāpāṅgād harasakhi ! harervāyasamivaapātraṃ he ! mātassarasijasudhāpātramabhavam || 87||

भाव स्पष्टमेव ।गणेशायार्यम्णे पुनरपि नमो लोकपतये ।नमस्ते साम्बायामरविभुशिवायादिगुरवे ।पुमान्नारीभेदैर्हि रहितपरब्रह्मपदगेनमश्श्यामादण्डासहितललिते! कल्पतरवे ॥ ८८॥

bhāva spaṣṭameva |gaṇeśāyāryamṇe punarapi namo lokapataye |namaste sāmbāyāmaravibhuśivāyādigurave |pumānnārībhedairhi rahitaparabrahmapadagenamaśśyāmādaṇḍāsahitalalite! kalpatarave || 88||

सुखं वा दुःखं वा बहुधनभरं वाऽविभवताविरक्तासक्तं वा जगति सबलं वा बलवियुक् ।हि निःश्वासोच्छ्वासैरपि रचय मालामनुपमांसमाहृत्याज्ञानं भज सततमम्बामयि ! मनः ॥ ८९॥

sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā bahudhanabharaṃ vā'vibhavatāviraktāsaktaṃ vā jagati sabalaṃ vā balaviyuk |hi niḥśvāsocchvāsairapi racaya mālāmanupamāṃsamāhṛtyājñānaṃ bhaja satatamambāmayi ! manaḥ || 89||

दिवा वा रात्रौ वा सततमनुभूतौ प्रतिदिनंमृडानीं रूद्राणीमनवरतवन्द्यामनुभजे ।तवापर्णे ! कर्णे प्रविशति कदाचिन्मम वचःकदाचिन्मातङ्गी मम वचनतुष्टा नु भविता ॥ ९०॥

divā vā rātrau vā satatamanubhūtau pratidinaṃmṛḍānīṃ rūdrāṇīmanavaratavandyāmanubhaje |tavāparṇe ! karṇe praviśati kadācinmama vacaḥkadācinmātaṅgī mama vacanatuṣṭā nu bhavitā || 90||

जगन्मातर्मातो मरणरहितात्मेति कथितःभवद्दर्शोत्कण्ठे मम मनसि धैर्य सुविपुलम् ।पुरा वा पश्चाद् वा भुवि जननजन्मान्तरमपिकथञ्चिन्नाकिञ्चन् तव चरणभक्तो नु भविता ॥ ९१॥

jaganmātarmāto maraṇarahitātmeti kathitaḥbhavaddarśotkaṇṭhe mama manasi dhairya suvipulam |purā vā paścād vā bhuvi jananajanmāntaramapikathañcinnākiñcan tava caraṇabhakto nu bhavitā || 91||

भाव माँ भक्तवत्सला हैं ।व्याकरण कथञ्चिद् +न +अकिञ्चन्नियुक्ता गीर्वाणा भुवनपतिसेवातिपथिषुमहामायाजाले भ्रमितमिव शोचन्ति भवजाः ।प्रियं पुत्रं मत्त्वा निजचरणसामीप्यवरदे!सुरम्याङ्के स्थाप्य क्षयरहितहर्ष जनय मे ॥ ९२॥

bhāva mām̐ bhaktavatsalā haiṃ |vyākaraṇa kathañcid +na +akiñcanniyuktā gīrvāṇā bhuvanapatisevātipathiṣumahāmāyājāle bhramitamiva śocanti bhavajāḥ |priyaṃ putraṃ mattvā nijacaraṇasāmīpyavarade!suramyāṅke sthāpya kṣayarahitaharṣa janaya me || 92||

रते नेत्रे हृष्टे भवदतिमनोल्लासिततनौसुकर्णौ तृप्तौ वै गुणरसघटैः पानकरणाद् ।इमौ द्वौ द्वावित्थं समुपपदितुं जेतृपदवींरसज्ञा ह्रीं ह्रीं ह्रीमिति जपति देवीं हि तरसा ॥ ९३॥

rate netre hṛṣṭe bhavadatimanollāsitatanausukarṇau tṛptau vai guṇarasaghaṭaiḥ pānakaraṇād |imau dvau dvāvitthaṃ samupapadituṃ jetṛpadavīṃrasajñā hrīṃ hrīṃ hrīmiti japati devīṃ hi tarasā || 93||

भाव मेरी जिह्वा निरन्तर आपका भजन करती है ।न वित्ते मत्तृष्णा मलिनमपि चित्तं न रिपुभिःन रामाभोगेषु भ्रमति नु यतीव स्थिरमनः ।न विज्ञानापेक्षा जनपदसुखेच्छापि न पुनःभवद्भक्तिं देहि स्तुतिमधुरतुष्टे ! प्रतिफलम् ॥ ९४॥

bhāva merī jihvā nirantara āpakā bhajana karatī hai |na vitte mattṛṣṇā malinamapi cittaṃ na ripubhiḥna rāmābhogeṣu bhramati nu yatīva sthiramanaḥ |na vijñānāpekṣā janapadasukhecchāpi na punaḥbhavadbhaktiṃ dehi stutimadhuratuṣṭe ! pratiphalam || 94||

भाव मैं केवल आपकी निर्मल भक्ति का याचक हूँ ।अनेकैर्धीमद्भिस्स्तुतिवचनगाथास्तव कृताइमा विद्यन्ते वै कनकरजताभूषणमिव ।यथा रम्ये भाले लुभति तिलकं केसरयुतंतथाप्येतत्स्तोत्रं तव भवतु सौभाग्यसुषमा ॥ ९५॥

bhāva maiṃ kevala āpakī nirmala bhakti kā yācaka hūm̐ |anekairdhīmadbhisstutivacanagāthāstava kṛtāimā vidyante vai kanakarajatābhūṣaṇamiva |yathā ramye bhāle lubhati tilakaṃ kesarayutaṃtathāpyetatstotraṃ tava bhavatu saubhāgyasuṣamā || 95||

चतुर्वेदैस्साङ्गैरुपनिषदि वा ब्राह्मणपदैःपुराणैरारण्यैर्गृहकथनवार्तास्तवरवैः ।पुरावृत्ताख्यानैस्स्तवनरचना या तव कृतामया तत्तत्स्तोत्रं मनसि कथितं नन्दतु शिवे ! ॥ ९६॥

caturvedaissāṅgairupaniṣadi vā brāhmaṇapadaiḥpurāṇairāraṇyairgṛhakathanavārtāstavaravaiḥ |purāvṛttākhyānaisstavanaracanā yā tava kṛtāmayā tattatstotraṃ manasi kathitaṃ nandatu śive ! || 96||

यदङ्किन्या लेखं यदपि मनसा चिन्तितवचःयदुक्तानुक्तं वापि विवरणमम्बाविषयजम् ।यदत्रक्षीणं तद् मम भवतु सौख्यं तव शिवे !भवानि ! त्वां स्तोतुं प्रभवतु सदा मे स्तुतिरियम् ॥ ९७॥

yadaṅkinyā lekhaṃ yadapi manasā cintitavacaḥyaduktānuktaṃ vāpi vivaraṇamambāviṣayajam |yadatrakṣīṇaṃ tad mama bhavatu saukhyaṃ tava śive !bhavāni ! tvāṃ stotuṃ prabhavatu sadā me stutiriyam || 97||

भाव मेरे स्तोत्र से आप सर्वदा प्रसन्न हो ।न रम्यं सौन्दर्य ललितपदबन्धं न विहितंन साम्यं शब्दानां न मधुरसवृत्तैर्लययुतम् ।इयं सूनोरम्बां प्रति विकसितस्नेहकमलंसदा भावाधिक्यं हि सकलमभावं विजयते ॥ ९८॥

bhāva mere stotra se āpa sarvadā prasanna ho |na ramyaṃ saundarya lalitapadabandhaṃ na vihitaṃna sāmyaṃ śabdānāṃ na madhurasavṛttairlayayutam |iyaṃ sūnorambāṃ prati vikasitasnehakamalaṃsadā bhāvādhikyaṃ hi sakalamabhāvaṃ vijayate || 98||

ममेमा मा मा मा मम मम ममामा ममिम माःममामामं मे मेऽमम मम ममामूमिममुमे ।मिमे मामी मामूममममममामीम मम मे !मामामां मीमामोऽमुममुमुममामा ममिममोम् ॥ ९९॥

mamemā mā mā mā mama mama mamāmā mamima māḥmamāmāmaṃ me me'mama mama mamāmūmimamume |mime māmī māmūmamamamamamāmīma mama me !māmāmāṃ mīmāmo'mumamumumamāmā mamimamom || 99||

ममेमा मा मा मा मम मम ममामाः ममिम माः १मम इमाः माः मा माः मम मम मम अमाः ममिम माः ।मम = मेरी मम = अपनीइमाः = येमाः = माताएं मम +अमाः =अहङ्कारपूर्ण इन्द्रियों से युक्त (हम)मम = केवल मेरी हीमाः = माताएंमा = नहीं हैं माः = माँ तकमा = नहींममिम = नहीं पहुँच सके ।व्याकरण ममिम मा माने लिट उ\। पु\। बहु ।ममामामं मे मेऽमम मम ममामूमिममुमे २मम अम आमं मे! मे अमम मम मं आ अमूं इमं उमे ।मे! =हे माँहे उमे!= हे उमा देवीअमम = सरलतापूर्वक (बिना कष्ट दिए)मम = मेरेइमं = इस (को)आमं = रोग को (भवबन्धन को)आ = सर्वव्यापकअमूं =इस कोमममं = ममता रूपी झूठी खुशी कोमे = मेरे हितार्थअम =नष्ट कर दो ।व्याकरण अम = अं खादने लोट म\। पुः एक ।भाव हे माँ मेरे समस्त दुर्गुणों (क्रोध ममता भवादि रोग) को सरलतापूर्वक दूर कर दो ।मिमे मामी मामूममममममामीम मम मा । ३मिमे मामी मां ऊं अमं अममं आमीम मम मा ।मामी = मेरी मां =माँ कोऊं = व्याकुलता पूर्वक मिमे = पुकारता हूँमम मे! = मेरी माँ! अमं =मुझ दास की ओरअममं =वैरागी की ओर आमीम = आ जाओव्याकरण मिमे = माङ् शब्दे माने च जुहो\। आत्मे\। लट्\। उ\। ए ।आमीम = आ+मीं गतौभवा\। परस्मै\। लोट म\। ए ।ममामां मीमामोऽमुममुमुममामा ममिममों ४मम अमां मीमामः अमुं अमुं उं अमा माः मं इमं ओंइमं = इसमं = चिदानन्द (को)अमुं =इसउं = अव्यय (जिसका कोई व्यय नहीं है पूर्ण ब्रह्म को)ॐ =ॐ कार कोमम = मेरी, अमुं = उसअमा माः = ब्रह्माविष्णुशिव के साथव्याकरण = अमा = सह, माः (मश्च मश्च मश्च = माः)मीमामः = मीं भवा लट् उ\। पु\। बहु ।प्रसन्नात्मारामो विमलमनसा भक्तिभरितःसुमध्वानन्देनोपहरति गिरा श्लोकशतकम् ।विनाव्यक्ताधात्री स्पृहणकथनात्पूर्वमतिदायशश्श्रीर्वर्चस्वं सुतयुवतिमोक्षं दिशति तम् ॥ १००॥

mamemā mā mā mā mama mama mamāmāḥ mamima māḥ 1mama imāḥ māḥ mā māḥ mama mama mama amāḥ mamima māḥ |mama = merī mama = apanīimāḥ = yemāḥ = mātāeṃ mama +amāḥ =ahaṅkārapūrṇa indriyoṃ se yukta (hama)mama = kevala merī hīmāḥ = mātāeṃmā = nahīṃ haiṃ māḥ = mām̐ takamā = nahīṃmamima = nahīṃ pahum̐ca sake |vyākaraṇa mamima mā māne liṭa u\| pu\| bahu |mamāmāmaṃ me me'mama mama mamāmūmimamume 2mama ama āmaṃ me! me amama mama maṃ ā amūṃ imaṃ ume |me! =he mām̐he ume!= he umā devīamama = saralatāpūrvaka (binā kaṣṭa die)mama = mereimaṃ = isa (ko)āmaṃ = roga ko (bhavabandhana ko)ā = sarvavyāpakaamūṃ =isa komamamaṃ = mamatā rūpī jhūṭhī khuśī kome = mere hitārthaama =naṣṭa kara do |vyākaraṇa ama = aṃ khādane loṭa ma\| puḥ eka |bhāva he mām̐ mere samasta durguṇoṃ (krodha mamatā bhavādi roga) ko saralatāpūrvaka dūra kara do |mime māmī māmūmamamamamamāmīma mama mā | 3mime māmī māṃ ūṃ amaṃ amamaṃ āmīma mama mā |māmī = merī māṃ =mām̐ koūṃ = vyākulatā pūrvaka mime = pukāratā hūm̐mama me! = merī mām̐! amaṃ =mujha dāsa kī oraamamaṃ =vairāgī kī ora āmīma = ā jāovyākaraṇa mime = māṅ śabde māne ca juho\| ātme\| laṭ\| u\| e |āmīma = ā+mīṃ gataubhavā\| parasmai\| loṭa ma\| e |mamāmāṃ mīmāmo'mumamumumamāmā mamimamoṃ 4mama amāṃ mīmāmaḥ amuṃ amuṃ uṃ amā māḥ maṃ imaṃ oṃimaṃ = isamaṃ = cidānanda (ko)amuṃ =isauṃ = avyaya (jisakā koī vyaya nahīṃ hai pūrṇa brahma ko)oṃ =oṃ kāra komama = merī, amuṃ = usaamā māḥ = brahmāviṣṇuśiva ke sāthavyākaraṇa = amā = saha, māḥ (maśca maśca maśca = māḥ)mīmāmaḥ = mīṃ bhavā laṭ u\| pu\| bahu |prasannātmārāmo vimalamanasā bhaktibharitaḥsumadhvānandenopaharati girā ślokaśatakam |vināvyaktādhātrī spṛhaṇakathanātpūrvamatidāyaśaśśrīrvarcasvaṃ sutayuvatimokṣaṃ diśati tam || 100||

पिता जोगीरामः युगलमथ लीलावतिवराभवे योगीराजावतरमथ लीलावतियुतम् ।महद्दावाग्नावापि गुरुजयरामो हिमकरःददन्दीक्षादानं कनकमकरोद्बालकनकम् ॥ १०१॥

pitā jogīrāmaḥ yugalamatha līlāvativarābhave yogīrājāvataramatha līlāvatiyutam |mahaddāvāgnāvāpi gurujayarāmo himakaraḥdadandīkṣādānaṃ kanakamakarodbālakanakam || 101||

भाव कनक (ढाक वृक्ष)से स्वर्ण में परिवर्तित कर दिया ।इति श्रीकृष्णचन्द्र शास्त्रिणा विरचितं श्रीललिताशतकं सम्पूर्णम् ।आउथोर् ड्र्। ख़्रिश्नचन्द्र षस्त्रिछोप्य्रिघ्त् ष्रिमति ख़ुसुम् षस्त्रि

bhāva kanaka (ḍhāka vṛkṣa)se svarṇa meṃ parivartita kara diyā |iti śrīkṛṣṇacandra śāstriṇā viracitaṃ śrīlalitāśatakaṃ sampūrṇam |āuthor ḍr| ख़riśnacandra ṣastrichopyright ṣrimati ख़usum ṣastri