श्रीकृष्णस्तोत्रम् (अक्रूरकृतं ४ भागवतपुराणान्तर्गतम् नतोऽस्म्यहं त्वाखिलहेतुहेतुं) Akrurakritam 4 Shri Krishna Stotram

अक्रूर उवाच ।नतोऽस्म्यहं त्वाखिलहेतुहेतुंनारायणं पूरुषमाद्यमव्ययम् ।यन्नाभिजातादरविन्दकोशाद्ब्रह्माऽऽविरासीद्यत एष लोकः ॥ १॥

akrūra uvāca |nato'smyahaṃ tvākhilahetuhetuṃnārāyaṇaṃ pūruṣamādyamavyayam |yannābhijātādaravindakośādbrahmā''virāsīdyata eṣa lokaḥ || 1||

भूस्तोयमग्निः पवनः खमादिर्महानजादिर्मन इन्द्रियाणि ।सर्वेन्द्रियार्था विबुधाश्च सर्वेये हेतवस्ते जगतोऽङ्ग भूताः ॥ २॥

bhūstoyamagniḥ pavanaḥ khamādirmahānajādirmana indriyāṇi |sarvendriyārthā vibudhāśca sarveye hetavaste jagato'ṅga bhūtāḥ || 2||

नैते स्वरूपं विदुरात्मनस्तेह्यजादयोऽनात्मतया गृहीताः ।अजोऽनुबद्धः स गुणैरजायागुणात्परं वेद न ते स्वरूपम् ॥ ३॥

naite svarūpaṃ vidurātmanastehyajādayo'nātmatayā gṛhītāḥ |ajo'nubaddhaḥ sa guṇairajāyāguṇātparaṃ veda na te svarūpam || 3||

त्वां योगिनो यजन्त्यद्धा महापुरुषमीश्वरम् ।साध्यात्मं साधिभूतं च साधिदैवं च साधवः ॥ ४॥

tvāṃ yogino yajantyaddhā mahāpuruṣamīśvaram |sādhyātmaṃ sādhibhūtaṃ ca sādhidaivaṃ ca sādhavaḥ || 4||

त्रय्या च विद्यया केचित्त्वां वै वैतानिका द्विजाः ।यजन्ते विततैर्यज्ञैर्नानारूपामराख्यया ॥ ५॥

trayyā ca vidyayā kecittvāṃ vai vaitānikā dvijāḥ |yajante vitatairyajñairnānārūpāmarākhyayā || 5||

एके त्वाखिलकर्माणि सन्न्यस्योपशमं गताः ।ज्ञानिनो ज्ञानयज्ञेन यजन्ति ज्ञानविग्रहम् ॥ ६॥

eke tvākhilakarmāṇi sannyasyopaśamaṃ gatāḥ |jñānino jñānayajñena yajanti jñānavigraham || 6||

अन्ये च संस्कृतात्मानो विधिनाभिहितेन ते ।यजन्ति त्वन्मयास्त्वां वै बहुमूर्त्येकमूर्तिकम् ॥ ७॥

anye ca saṃskṛtātmāno vidhinābhihitena te |yajanti tvanmayāstvāṃ vai bahumūrtyekamūrtikam || 7||

त्वामेवान्ये शिवोक्तेन मार्गेण शिवरूपिणम् ।बह्वाचार्यविभेदेन भगवन् समुपासते ॥ ८॥

tvāmevānye śivoktena mārgeṇa śivarūpiṇam |bahvācāryavibhedena bhagavan samupāsate || 8||

सर्व एव यजन्ति त्वां सर्वदेवमयेश्वरम् ।येऽप्यन्यदेवताभक्ता यद्यप्यन्यधियः प्रभो ॥ ९॥

sarva eva yajanti tvāṃ sarvadevamayeśvaram |ye'pyanyadevatābhaktā yadyapyanyadhiyaḥ prabho || 9||

यथाद्रिप्रभवा नद्यः पर्जन्यापूरिताः प्रभो ।विशन्ति सर्वतः सिन्धुं तद्वत्त्वां गतयोऽन्ततः ॥ १०॥

yathādriprabhavā nadyaḥ parjanyāpūritāḥ prabho |viśanti sarvataḥ sindhuṃ tadvattvāṃ gatayo'ntataḥ || 10||

सत्त्वं रजस्तम इति भवतः प्रकृतेर्गुणाः ।तेषु हि प्राकृताः प्रोता आब्रह्मस्थावरादयः ॥ ११॥

sattvaṃ rajastama iti bhavataḥ prakṛterguṇāḥ |teṣu hi prākṛtāḥ protā ābrahmasthāvarādayaḥ || 11||

तुभ्यं नमस्तेऽस्त्वविषक्तदृष्टयेसर्वात्मने सर्वधियां च साक्षिणे ।गुणप्रवाहोऽयमविद्यया कृतःप्रवर्तते देवनृतिर्यगात्मसु ॥ १२॥

tubhyaṃ namaste'stvaviṣaktadṛṣṭayesarvātmane sarvadhiyāṃ ca sākṣiṇe |guṇapravāho'yamavidyayā kṛtaḥpravartate devanṛtiryagātmasu || 12||

अग्निर्मुखं तेऽवनिरङ्घ्रिरीक्षणंसूर्यो नभो नाभिरथो दिशः श्रुतिः ।द्यौः कं सुरेन्द्रास्तव बाहवोऽर्णवाःकुक्षिर्मरुत्प्राणबलं प्रकल्पितम् ॥ १३॥

agnirmukhaṃ te'vaniraṅghrirīkṣaṇaṃsūryo nabho nābhiratho diśaḥ śrutiḥ |dyauḥ kaṃ surendrāstava bāhavo'rṇavāḥkukṣirmarutprāṇabalaṃ prakalpitam || 13||

रोमाणि वृक्षौषधयः शिरोरुहामेघाः परस्यास्थि नखानि तेऽद्रयः ।निमेषणं रात्र्यहनी प्रजापतिर्मेढ्रस्तु वृष्टिस्तव वीर्यमिष्यते ॥ १४॥

romāṇi vṛkṣauṣadhayaḥ śiroruhāmeghāḥ parasyāsthi nakhāni te'drayaḥ |nimeṣaṇaṃ rātryahanī prajāpatirmeḍhrastu vṛṣṭistava vīryamiṣyate || 14||

त्वय्यव्ययात्मन् पुरुषे प्रकल्पितालोकाः सपाला बहुजीवसङ्कुलाः ।यथा जले सञ्जिहते जलौकसोअप्युदुम्बरे वा मशका मनोमये ॥ १५॥

tvayyavyayātman puruṣe prakalpitālokāḥ sapālā bahujīvasaṅkulāḥ |yathā jale sañjihate jalaukasoapyudumbare vā maśakā manomaye || 15||

यानि यानीह रूपाणि क्रीडनार्थं बिभर्षि हि ।तैरामृष्टशुचो लोका मुदा गायन्ति ते यशः ॥ १६॥

yāni yānīha rūpāṇi krīḍanārthaṃ bibharṣi hi |tairāmṛṣṭaśuco lokā mudā gāyanti te yaśaḥ || 16||

नमः कारणमत्स्याय प्रलयाब्धिचराय च ।हयशीर्ष्णे नमस्तुभ्यं मधुकैटभमृत्यवे ॥ १७॥

namaḥ kāraṇamatsyāya pralayābdhicarāya ca |hayaśīrṣṇe namastubhyaṃ madhukaiṭabhamṛtyave || 17||

अकूपाराय बृहते नमो मन्दरधारिणे ।क्षित्युद्धारविहाराय नमः सूकरमूर्तये ॥ १८॥

akūpārāya bṛhate namo mandaradhāriṇe |kṣityuddhāravihārāya namaḥ sūkaramūrtaye || 18||

नमस्तेऽद्भुतसिंहाय साधुलोकभयापह ।वामनाय नमस्तुभ्यं क्रान्तत्रिभुवनाय च ॥ १९॥

namaste'dbhutasiṃhāya sādhulokabhayāpaha |vāmanāya namastubhyaṃ krāntatribhuvanāya ca || 19||

नमो भृगुणां पतये दृप्तक्षत्रवनच्छिदे ।नमस्ते रघुवर्याय रावणान्तकराय च ॥ २०॥

namo bhṛguṇāṃ pataye dṛptakṣatravanacchide |namaste raghuvaryāya rāvaṇāntakarāya ca || 20||

नमस्ते वासुदेवाय नमः सङ्कर्षणाय च ।प्रद्युम्नायानिरुद्धाय सात्त्वतां पतये नमः ॥ २१॥

namaste vāsudevāya namaḥ saṅkarṣaṇāya ca |pradyumnāyāniruddhāya sāttvatāṃ pataye namaḥ || 21||

नमो बुद्धाय शुद्धाय दैत्यदानवमोहिने ।म्लेच्छप्रायक्षत्रहन्त्रे नमस्ते कल्किरूपिणे ॥ २२॥

namo buddhāya śuddhāya daityadānavamohine |mlecchaprāyakṣatrahantre namaste kalkirūpiṇe || 22||

भगवन् जीवलोकोऽयं मोहितस्तव मायया ।अहम्ममेत्यसद्ग्राहो भ्राम्यते कर्मवर्त्मसु ॥ २३॥

bhagavan jīvaloko'yaṃ mohitastava māyayā |ahammametyasadgrāho bhrāmyate karmavartmasu || 23||

अहं चात्माऽऽत्मजागारदारार्थस्वजनादिषु ।भ्रमामि स्वप्नकल्पेषु मूढः सत्यधिया विभो ॥ २४॥

ahaṃ cātmā''tmajāgāradārārthasvajanādiṣu |bhramāmi svapnakalpeṣu mūḍhaḥ satyadhiyā vibho || 24||

अनित्यानात्मदुःखेषु विपर्ययमतिर्ह्यहम् ।द्वन्द्वारामस्तमोविष्टो न जाने त्वात्मनः प्रियम् ॥ २५॥

anityānātmaduḥkheṣu viparyayamatirhyaham |dvandvārāmastamoviṣṭo na jāne tvātmanaḥ priyam || 25||

यथाबुधो जलं हित्वा प्रतिच्छन्नं तदुद्भवैः ।अभ्येति मृगतृष्णां वै तद्वत्त्वाहं पराङ्मुखः ॥ २६॥

yathābudho jalaṃ hitvā praticchannaṃ tadudbhavaiḥ |abhyeti mṛgatṛṣṇāṃ vai tadvattvāhaṃ parāṅmukhaḥ || 26||

नोत्सहेऽहं कृपणधीः कामकर्महतं मनः ।रोद्धुं प्रमाथिभिश्चाक्षैर्ह्रियमाणमितस्ततः ॥ २७॥

notsahe'haṃ kṛpaṇadhīḥ kāmakarmahataṃ manaḥ |roddhuṃ pramāthibhiścākṣairhriyamāṇamitastataḥ || 27||

सोऽहं तवाङ्घ्र्युपगतोऽस्म्यसतां दुरापंतच्चाप्यहं भवदनुग्रह ईश मन्ये ।पुंसो भवेद्यर्हि संसरणापवर्गस्त्वय्यब्जनाभ सदुपासनया मतिः स्यात् ॥ २८॥

so'haṃ tavāṅghryupagato'smyasatāṃ durāpaṃtaccāpyahaṃ bhavadanugraha īśa manye |puṃso bhavedyarhi saṃsaraṇāpavargastvayyabjanābha sadupāsanayā matiḥ syāt || 28||

नमो विज्ञानमात्राय सर्वप्रत्ययहेतवे ।पुरुषेशप्रधानाय ब्रह्मणेऽनन्तशक्तये ॥ २९॥

namo vijñānamātrāya sarvapratyayahetave |puruṣeśapradhānāya brahmaṇe'nantaśaktaye || 29||

नमस्ते वासुदेवाय सर्वभूतक्षयाय च ।हृषीकेश नमस्तुभ्यं प्रपन्नं पाहि मां प्रभो ॥ ३०॥

namaste vāsudevāya sarvabhūtakṣayāya ca |hṛṣīkeśa namastubhyaṃ prapannaṃ pāhi māṃ prabho || 30||

युवां प्रधानपुरुषौ जगद्धेतू जगन्मयौ ।भवद्भ्यां न विना किञ्चित्परमस्ति न चापरम् ॥ १८॥

yuvāṃ pradhānapuruṣau jagaddhetū jaganmayau |bhavadbhyāṃ na vinā kiñcitparamasti na cāparam || 18||

आत्मसृष्टमिदं विश्वमन्वाविश्य स्वशक्तिभिः ।ईयते बहुधा ब्रह्मन् श्रुतप्रत्यक्षगोचरम् ॥ १९॥

ātmasṛṣṭamidaṃ viśvamanvāviśya svaśaktibhiḥ |īyate bahudhā brahman śrutapratyakṣagocaram || 19||

यथा हि भूतेषु चराचरेषुमह्यादयो योनिषु भान्ति नाना ।एवं भवान् केवल आत्मयोनिष्वात्माऽऽत्मतन्त्रो बहुधा विभाति ॥ २०॥

yathā hi bhūteṣu carācareṣumahyādayo yoniṣu bhānti nānā |evaṃ bhavān kevala ātmayoniṣvātmā''tmatantro bahudhā vibhāti || 20||

सृजस्यथो लुम्पसि पासि विश्वंरजस्तमःसत्त्वगुणैः स्वशक्तिभिः ।न बध्यसे तद्गुणकर्मभिर्वाज्ञानात्मनस्ते क्व च बन्धहेतुः ॥ २१॥

sṛjasyatho lumpasi pāsi viśvaṃrajastamaḥsattvaguṇaiḥ svaśaktibhiḥ |na badhyase tadguṇakarmabhirvājñānātmanaste kva ca bandhahetuḥ || 21||

देहाद्युपाधेरनिरूपितत्वाद्भवो न साक्षान्न भिदाऽऽत्मनः स्यात् ।अतो न बन्धस्तव नैव मोक्षःस्यातां निकामस्त्वयि नोऽविवेकः ॥ २२॥

dehādyupādheranirūpitatvādbhavo na sākṣānna bhidā''tmanaḥ syāt |ato na bandhastava naiva mokṣaḥsyātāṃ nikāmastvayi no'vivekaḥ || 22||

त्वयोदितोऽयं जगतो हिताययदा यदा वेदपथः पुराणः ।बाध्येत पाखण्डपथैरसद्भिस्तदा भवान् सत्त्वगुणं बिभर्ति ॥ २३॥

tvayodito'yaṃ jagato hitāyayadā yadā vedapathaḥ purāṇaḥ |bādhyeta pākhaṇḍapathairasadbhistadā bhavān sattvaguṇaṃ bibharti || 23||

स त्वं प्रभोऽद्य वसुदेवगृहेऽवतीर्णःस्वांशेन भारमपनेतुमिहासि भूमेः ।अक्षौहिणीशतवधेन सुरेतरांशराज्ञाममुष्य च कुलस्य यशो वितन्वन् ॥ २४॥

sa tvaṃ prabho'dya vasudevagṛhe'vatīrṇaḥsvāṃśena bhāramapanetumihāsi bhūmeḥ |akṣauhiṇīśatavadhena suretarāṃśarājñāmamuṣya ca kulasya yaśo vitanvan || 24||

अद्येश नो वसतयः खलु भूरिभागायः सर्वदेवपितृभूतनृदेवमूर्तिः ।यत्पादशौचसलिलं त्रिजगत्पुनातिस त्वं जगद्गुरुरधोक्षज याः प्रविष्टः ॥ २५॥

adyeśa no vasatayaḥ khalu bhūribhāgāyaḥ sarvadevapitṛbhūtanṛdevamūrtiḥ |yatpādaśaucasalilaṃ trijagatpunātisa tvaṃ jagadgururadhokṣaja yāḥ praviṣṭaḥ || 25||

कः पण्डितस्त्वदपरं शरणं समीयात्भक्तप्रियादृतगिरः सुहृदः कृतज्ञात् ।सर्वान् ददाति सुहृदो भजतोऽभिकामानात्मानमप्युपचयापचयौ न यस्य ॥ २६॥

kaḥ paṇḍitastvadaparaṃ śaraṇaṃ samīyātbhaktapriyādṛtagiraḥ suhṛdaḥ kṛtajñāt |sarvān dadāti suhṛdo bhajato'bhikāmānātmānamapyupacayāpacayau na yasya || 26||

दिष्ट्या जनार्दन भवानिह नः प्रतीतोयोगेश्वरैरपि दुरापगतिः सुरेशैः ।छिन्ध्याशु नः सुतकलत्रधनाप्तगेहदेहादिमोहरशनां भवदीयमायाम् ॥ २७॥

diṣṭyā janārdana bhavāniha naḥ pratītoyogeśvarairapi durāpagatiḥ sureśaiḥ |chindhyāśu naḥ sutakalatradhanāptagehadehādimoharaśanāṃ bhavadīyamāyām || 27||

इति श्रीमद्भागवतमहापुराणे दशमस्कन्धे पूर्वार्धे चत्वारिंशाध्यायान्तर्गतंअक्रूरकृतं श्रीकृष्णस्तोत्रं समाप्तम् ।भागवतपुराण । अध्याय १०/४०/१३०॥भागवतपुराण । अध्याय १०/४०/१-३०॥

iti śrīmadbhāgavatamahāpurāṇe daśamaskandhe pūrvārdhe catvāriṃśādhyāyāntargataṃakrūrakṛtaṃ śrīkṛṣṇastotraṃ samāptam |bhāgavatapurāṇa | adhyāya 10/40/130||bhāgavatapurāṇa | adhyāya 10/40/1-30||