गणेशध्यानदूर्वादिपूजाविधि Shri Ganesha Dhyanadurvadipujavidhi

॥ श्रीगणेशाय नमः ॥ऐल उवाच ।नमामि विघ्नेश्वरपादपङ्कजं सुचिह्नितं चाखिलदं निजात्मनाम् ।ध्वजासिपद्माभयवज्रलाञ्छनैः परश्वधेनैव सुकोमलं परम् ॥ ६॥

|| śrīgaṇeśāya namaḥ ||aila uvāca |namāmi vighneśvarapādapaṅkajaṃ sucihnitaṃ cākhiladaṃ nijātmanām |dhvajāsipadmābhayavajralāñchanaiḥ paraśvadhenaiva sukomalaṃ param || 6||

सुरक्तपादाङ्गुलकैः सुकोमलैर्नखप्रभाताम्रतया सुराजितम् ।सुगुल्फयुक्तं मृदुमांसलं महन् मोहं हरेत् तत्तिमिरं हृदि स्थितम् ॥ ७॥

suraktapādāṅgulakaiḥ sukomalairnakhaprabhātāmratayā surājitam |sugulphayuktaṃ mṛdumāṃsalaṃ mahan mohaṃ haret tattimiraṃ hṛdi sthitam || 7||

जङ्घे परे रक्तसुभामये ततो ध्यायामि मांसेन युते सुकोमले ।तज्जानुनी मांसलके सुरोमभिराकोमलैर्वक्रशिखैः सुसंवृते ॥ ८॥

jaṅghe pare raktasubhāmaye tato dhyāyāmi māṃsena yute sukomale |tajjānunī māṃsalake suromabhirākomalairvakraśikhaiḥ susaṃvṛte || 8||

ऊरू सुमांसेन समावृतौ परौ रम्भासमानौ सुविराजितौ तथा ।रक्तौ हृदा चिन्तनमात्रभावतो भक्तिप्रदौ विघ्नहरस्य चिन्तये ॥ ९॥

ūrū sumāṃsena samāvṛtau parau rambhāsamānau suvirājitau tathā |raktau hṛdā cintanamātrabhāvato bhaktipradau vighnaharasya cintaye || 9||

कटिं सदा मांसलरक्तरञ्जितां सुवर्तुलां मध्यमभागसंश्रिताम् ।गणेश्वरस्यैव तु चिन्तयाम्यहं सदा सुखानन्दकरस्य नित्यदा ॥ १०॥

kaṭiṃ sadā māṃsalaraktarañjitāṃ suvartulāṃ madhyamabhāgasaṃśritām |gaṇeśvarasyaiva tu cintayāmyahaṃ sadā sukhānandakarasya nityadā || 10||

वस्त्रं सुरक्तं हृदि चिन्तयाम्यहमनन्तमौल्यं कटिभागसंस्थितम् ।नाभिं सुवृत्तां परमश्रिया युतां शेषस्य संवासकरीं तु चिन्तये ॥ ११॥

vastraṃ suraktaṃ hṛdi cintayāmyahamanantamaulyaṃ kaṭibhāgasaṃsthitam |nābhiṃ suvṛttāṃ paramaśriyā yutāṃ śeṣasya saṃvāsakarīṃ tu cintaye || 11||

महोदरं मांसलभावसंयुतं सुरोमयुक्तं प्रभया विराजितम् ।विचिन्तयेऽहं सकलप्रकाशकं त्रयीप्रमूलं परमव्ययं परम् ॥ १२॥

mahodaraṃ māṃsalabhāvasaṃyutaṃ suromayuktaṃ prabhayā virājitam |vicintaye'haṃ sakalaprakāśakaṃ trayīpramūlaṃ paramavyayaṃ param || 12||

श्रीवक्रतुण्डस्य विशालरूपकं वक्षस्तथा रक्तमयं सुमांसलम् ।रक्तं स्तनाभ्यां हृदयं तु चिन्तये चिन्तामणिं तत्र सुखप्रदं परम् ॥ १३॥

śrīvakratuṇḍasya viśālarūpakaṃ vakṣastathā raktamayaṃ sumāṃsalam |raktaṃ stanābhyāṃ hṛdayaṃ tu cintaye cintāmaṇiṃ tatra sukhapradaṃ param || 13||

कण्ठं त्रिरेखायुतमेव मांसलं रक्तं गणेशस्य च तेजसा युतम् ।स्कन्धौ वृषस्कन्धसमौ सुकोमलौ ध्यायामि चित्ते सततं सुरक्तकौ ॥ १४॥

kaṇṭhaṃ trirekhāyutameva māṃsalaṃ raktaṃ gaṇeśasya ca tejasā yutam |skandhau vṛṣaskandhasamau sukomalau dhyāyāmi citte satataṃ suraktakau || 14||

बाहू सदा मांसलकौ प्रभासितौ स्वानन्दनाथस्य मनोऽतिसौख्यदौ ।हस्तौ तथा रक्तसुतेजसा युतौ वामौ हृदा दक्षिणकौ तु चिन्तये ॥ १५॥

bāhū sadā māṃsalakau prabhāsitau svānandanāthasya mano'tisaukhyadau |hastau tathā raktasutejasā yutau vāmau hṛdā dakṣiṇakau tu cintaye || 15||

कराङ्गुलीर्विंशतिकाः सुवर्तुला नखैः सुरक्तैश्च सुतेजसा युताः ।गणेश्वरस्यैव हृदि प्रचिन्तये स्वभक्तरक्षाकरिकाः सुभूषिताः ॥ १६॥

karāṅgulīrviṃśatikāḥ suvartulā nakhaiḥ suraktaiśca sutejasā yutāḥ |gaṇeśvarasyaiva hṛdi pracintaye svabhaktarakṣākarikāḥ subhūṣitāḥ || 16||

मुखं तु शुण्डायुतमेव चिन्तये त्रिनेत्रयुक्तं परमप्रकाशकम् ।सदैकदन्तस्य च तीक्ष्णदन्तकं स्वभक्तकान् प्रेमरसेन सौख्यदम् ॥ १७॥

mukhaṃ tu śuṇḍāyutameva cintaye trinetrayuktaṃ paramaprakāśakam |sadaikadantasya ca tīkṣṇadantakaṃ svabhaktakān premarasena saukhyadam || 17||

कर्णौ विशालौ हृदि चिन्तये परौ भक्ताय निष्कामसुकामदौ तथा ।शूर्पाकृती चञ्चलभावधारिणौ विघ्नेश्वरस्यैव च वेदरूपिणौ ॥ १८॥

karṇau viśālau hṛdi cintaye parau bhaktāya niṣkāmasukāmadau tathā |śūrpākṛtī cañcalabhāvadhāriṇau vighneśvarasyaiva ca vedarūpiṇau || 18||

कपोलकौ षट्पदरूपधारिभिर्मुनीश्वरैर्ब्रह्ममदद्रवार्थिभिः ।सुसंवृतौ नादयुतैर्निरन्तरं गणेश्वरस्यैव हृदा विचिन्तये ॥ १९॥

kapolakau ṣaṭpadarūpadhāribhirmunīśvarairbrahmamadadravārthibhiḥ |susaṃvṛtau nādayutairnirantaraṃ gaṇeśvarasyaiva hṛdā vicintaye || 19||

भालं सुतेजोयुतमेव चिन्तये श्रीढुण्ढिराजस्य निशाकरस्थलम् ।रक्ताष्टगन्धैश्च सुचित्रितं प्रभोर्बिन्दुप्रयुक्तं त्वथ तण्डुलैर्युतम् ॥ २०॥

bhālaṃ sutejoyutameva cintaye śrīḍhuṇḍhirājasya niśākarasthalam |raktāṣṭagandhaiśca sucitritaṃ prabhorbinduprayuktaṃ tvatha taṇḍulairyutam || 20||

केशैः समाच्छादितमस्तकं तथा सञ्चिन्तये विघ्नविनाशकारिणः ।ब्रह्माण्डमूले प्रभुमस्तकाश्रिते कुम्भस्थले ब्रह्मवरस्य सौख्यदे ॥ २१॥

keśaiḥ samācchāditamastakaṃ tathā sañcintaye vighnavināśakāriṇaḥ |brahmāṇḍamūle prabhumastakāśrite kumbhasthale brahmavarasya saukhyade || 21||

गणेशदेहं परिचिन्तयाम्यहं सुभूषणैर्भूषितकं विचित्रकैः ।अनर्घमूल्यैश्च सुवस्त्रकैस्तथा सुशोभितं ब्रह्मवरस्य सर्वदा ॥ २२॥

gaṇeśadehaṃ paricintayāmyahaṃ subhūṣaṇairbhūṣitakaṃ vicitrakaiḥ |anarghamūlyaiśca suvastrakaistathā suśobhitaṃ brahmavarasya sarvadā || 22||

विचित्रगन्धैः परिलेपितं तथा सुचित्रितं भक्तवरैः सुयोगिभिः ।गणाधिपं साधु हृदि स्थितं सदा विचिन्तयेऽहं निजभक्तिलालसम् ॥ २३॥

vicitragandhaiḥ parilepitaṃ tathā sucitritaṃ bhaktavaraiḥ suyogibhiḥ |gaṇādhipaṃ sādhu hṛdi sthitaṃ sadā vicintaye'haṃ nijabhaktilālasam || 23||

पाशाङ्कुशाद्यैश्च सुसंस्तुतं परं ढुण्ढिं प्रमोदादिभिरेव नित्यदा ।गणेश्वरं दवेवरैस्तथोन्दुरुराजेन पूज्यं च सुचिन्तये हृदि ॥ २४॥

pāśāṅkuśādyaiśca susaṃstutaṃ paraṃ ḍhuṇḍhiṃ pramodādibhireva nityadā |gaṇeśvaraṃ davevaraistathondururājena pūjyaṃ ca sucintaye hṛdi || 24||

वेदैः पुराणैः स्मृतिभिश्च शास्त्रकैः स्तोत्रैः स्तुतं देहधरैर्विचिन्तये ।ब्रह्मप्रियाद्यैश्च गणैरसङ्ख्यकैर्भक्त्या तथा मुद्गलमुख्यकैः परम् ॥ २५॥

vedaiḥ purāṇaiḥ smṛtibhiśca śāstrakaiḥ stotraiḥ stutaṃ dehadharairvicintaye |brahmapriyādyaiśca gaṇairasaṅkhyakairbhaktyā tathā mudgalamukhyakaiḥ param || 25||

सर्वाङ्गसंशोभनरूपयुक्तया सिद्।ह्ध्या गणेशं परिचिन्तये हृदि ।संसेवितं वामगया सुशक्तिभिः सिद्।ह्ध्यादिभिः संवृतया स्वमायया ॥ २६॥

sarvāṅgasaṃśobhanarūpayuktayā sid|hdhyā gaṇeśaṃ paricintaye hṛdi |saṃsevitaṃ vāmagayā suśaktibhiḥ sid|hdhyādibhiḥ saṃvṛtayā svamāyayā || 26||

बुद्।ह्ध्या कलाभिश्च सुसेवितं तथा विद्याभिराराद्गणनायकं हृदि ।सर्वाङ्गसंशोभनया स्वमायया सञ्चिन्तये दक्षिणभागभूषया ॥ २७॥

bud|hdhyā kalābhiśca susevitaṃ tathā vidyābhirārādgaṇanāyakaṃ hṛdi |sarvāṅgasaṃśobhanayā svamāyayā sañcintaye dakṣiṇabhāgabhūṣayā || 27||

लक्षेण लाभेन च विघ्ननायकं संसेवितं शोभनशोभनेन तु ।सञ्चिन्तये पुत्रवरेण सर्वदा ब्रह्मेश्वरं भक्तजनैः स्वधामगैः ॥ २८॥

lakṣeṇa lābhena ca vighnanāyakaṃ saṃsevitaṃ śobhanaśobhanena tu |sañcintaye putravareṇa sarvadā brahmeśvaraṃ bhaktajanaiḥ svadhāmagaiḥ || 28||

अनन्तमन्त्रैः कथितं स्वरूपकं विचिन्तये वक्तुमशक्यभावतः ।हृदि स्थितं ध्यानसुलोलुपं परं गणेश्वरं ब्रह्ममयागधारिणम् ॥ २९॥

anantamantraiḥ kathitaṃ svarūpakaṃ vicintaye vaktumaśakyabhāvataḥ |hṛdi sthitaṃ dhyānasulolupaṃ paraṃ gaṇeśvaraṃ brahmamayāgadhāriṇam || 29||

मुद्गल उवाच ।एवमैलः स राजर्षिर्गणेशभजने रतः ।ध्यानं कृत्वा सदाऽतिष्ठद्गणेशस्य निवृत्तितः ॥ ३०॥

mudgala uvāca |evamailaḥ sa rājarṣirgaṇeśabhajane rataḥ |dhyānaṃ kṛtvā sadā'tiṣṭhadgaṇeśasya nivṛttitaḥ || 30||

प्रातः काले समुत्थाय सस्त्रीकः स महीपतिः ।धर्मयुक्तं चकाराऽपि नित्यं कर्म निरन्तरम् ॥ ३१॥

prātaḥ kāle samutthāya sastrīkaḥ sa mahīpatiḥ |dharmayuktaṃ cakārā'pi nityaṃ karma nirantaram || 31||

ततो गणेश्वरं भक्त्याऽपूजयद्भक्तिसंयुतः ।यथा गार्ग्येण भो दक्ष शिक्षितः स तथाऽकरोत् ॥ ३२॥

tato gaṇeśvaraṃ bhaktyā'pūjayadbhaktisaṃyutaḥ |yathā gārgyeṇa bho dakṣa śikṣitaḥ sa tathā'karot || 32||

शमीमन्दारदूर्वाश्चापूजयद्भक्तिसंयुतः ।प्रार्थ्य पत्राङ्कुराद्यं स पुष्पं चैवाऽऽचिनोन्नृपः ॥ ३३॥

śamīmandāradūrvāścāpūjayadbhaktisaṃyutaḥ |prārthya patrāṅkurādyaṃ sa puṣpaṃ caivā''cinonnṛpaḥ || 33||

दक्ष उवाच ।शमीमन्दारदूर्वाणां पूजनं वद मुद्गल ।सिद्धेर्बुद्धेश्च विपेन्द्र सुतयोर्लक्षलाभयोः ॥ ३४॥

dakṣa uvāca |śamīmandāradūrvāṇāṃ pūjanaṃ vada mudgala |siddherbuddheśca vipendra sutayorlakṣalābhayoḥ || 34||

शमीमन्दारदूर्वाणां प्रार्थना कीदृशी भवेत् ।तां कृत्वा पुष्पपत्रादींश्चिनोम्यहं त्वदाज्ञया ॥ ३५॥

śamīmandāradūrvāṇāṃ prārthanā kīdṛśī bhavet |tāṃ kṛtvā puṣpapatrādīṃścinomyahaṃ tvadājñayā || 35||

केन मन्त्रेण योगीन्द्र शमीमन्दारकांस्तदा ।नरोत्तमो गणेशाय परेशाय समर्पयेत् ॥ ३६॥

kena mantreṇa yogīndra śamīmandārakāṃstadā |narottamo gaṇeśāya pareśāya samarpayet || 36||

मुद्गल उवाच ।शृणु दक्ष महाप्राज्ञ गाणपत्यपरायण ।सन्तुष्टोऽहं विशेषेण प्रश्नेन च वदामि ते ॥ ३७॥

mudgala uvāca |śṛṇu dakṣa mahāprājña gāṇapatyaparāyaṇa |santuṣṭo'haṃ viśeṣeṇa praśnena ca vadāmi te || 37||

गणेशस्यैव मन्त्रेण पूजनीया इमे मताः ।वस्तुभिर्गाणपत्यैश्च अभवंस्तोषसंयुताः ॥ ३८॥

gaṇeśasyaiva mantreṇa pūjanīyā ime matāḥ |vastubhirgāṇapatyaiśca abhavaṃstoṣasaṃyutāḥ || 38||

स्त्रीपुम्भावात्मकं दक्ष नास्ति तत्र विचारतः ।गकारः सिद्धिरूपश्च णकारो बुद्धिरुच्यते ॥ ३९॥

strīpumbhāvātmakaṃ dakṣa nāsti tatra vicārataḥ |gakāraḥ siddhirūpaśca ṇakāro buddhirucyate || 39||

तयोः स्वामी गणेशः स त्रेधारूपधरो बभौ ।गणास्तस्य तथा पूज्या गाणपत्यैश्च मन्त्रकैः ॥ ४०॥

tayoḥ svāmī gaṇeśaḥ sa tredhārūpadharo babhau |gaṇāstasya tathā pūjyā gāṇapatyaiśca mantrakaiḥ || 40||

गकाराद्बिम्बभावाख्यो लक्षः पुत्रः प्रकथ्यते ।तथा गकाररूपाद्वै लाभस्तौ तन्मयौ मतौ ॥ ४१॥

gakārādbimbabhāvākhyo lakṣaḥ putraḥ prakathyate |tathā gakārarūpādvai lābhastau tanmayau matau || 41||

शमीमन्दारकौ दक्ष वरदानाद्विशेषतः ।गणेशाकाररूपौ तौ भावयेन्नात्र संशयः ॥ ४२॥

śamīmandārakau dakṣa varadānādviśeṣataḥ |gaṇeśākārarūpau tau bhāvayennātra saṃśayaḥ || 42||

दूर्वां देवीं गणेशस्य मन्त्रेणापूजयेन्नरः ।अथवा वैदिकैर्मन्त्रैः काण्डादिभिः प्रपूजयेत् ॥ ४३॥

dūrvāṃ devīṃ gaṇeśasya mantreṇāpūjayennaraḥ |athavā vaidikairmantraiḥ kāṇḍādibhiḥ prapūjayet || 43||

नाममन्त्रेण शूद्रस्तान् पूजयेत् सर्वभावतः ।एतदेव रहस्यं ते कथितं सर्वमञ्जसा ॥ ४४॥

nāmamantreṇa śūdrastān pūjayet sarvabhāvataḥ |etadeva rahasyaṃ te kathitaṃ sarvamañjasā || 44||

प्रार्थनां ते प्रवक्ष्यामि शृणु दक्ष महामते ।स्नानयुक्तो वनं गत्वाऽथवा पुरे स्वमन्दिरे ॥ ४५॥

prārthanāṃ te pravakṣyāmi śṛṇu dakṣa mahāmate |snānayukto vanaṃ gatvā'thavā pure svamandire || 45||

यत्र दूर्वा च मन्दारः शमी तिष्ठति तत्र सः ।गत्वा प्रणम्य तानादौ प्रार्थयेद्भक्तिसंयुतः ॥ ४६॥

yatra dūrvā ca mandāraḥ śamī tiṣṭhati tatra saḥ |gatvā praṇamya tānādau prārthayedbhaktisaṃyutaḥ || 46||

दूर्वेऽन्नब्रह्मरूपे चामृतरूपे शताङ्कुरे ।गणेशप्रीणनार्थाय चिनोमि त्वां क्षमस्व भोः ॥ ४७॥

dūrve'nnabrahmarūpe cāmṛtarūpe śatāṅkure |gaṇeśaprīṇanārthāya cinomi tvāṃ kṣamasva bhoḥ || 47||

शमी सर्वप्रदे देवि गणेशरूपधारिणि ।चिनोमि त्वां गणेशस्य प्रीणनाय नमाम्यहम् ॥ ४८॥

śamī sarvaprade devi gaṇeśarūpadhāriṇi |cinomi tvāṃ gaṇeśasya prīṇanāya namāmyaham || 48||

मन्दारवाञ्छितार्थस्य दातर्विघ्नेशरूपक ।क्षमस्व प्रीणनार्थाय गणेशस्य चिनोम्यऽहम् ॥ ४९॥

mandāravāñchitārthasya dātarvighneśarūpaka |kṣamasva prīṇanārthāya gaṇeśasya cinomya'ham || 49||

एवं प्रार्थ्य प्रजानाथ शमीमन्दारकौ पुरा ।दूर्वापत्राणि पुष्पाणि विभुं ह्यानाय्य पूजयेत् ॥ ५०॥

evaṃ prārthya prajānātha śamīmandārakau purā |dūrvāpatrāṇi puṣpāṇi vibhuṃ hyānāyya pūjayet || 50||

सहस्रनाममन्त्रैश्च अष्टोत्तरशतैर्नरः ।एकविंशतिकैश्चैव नामभिस्ताः समर्पयेत् ॥ ५१॥

sahasranāmamantraiśca aṣṭottaraśatairnaraḥ |ekaviṃśatikaiścaiva nāmabhistāḥ samarpayet || 51||

अथवा मूलमन्त्रेण नाममन्त्रेण वा तथा ।गाणेशैर्विविधैर्मन्त्रैर्दूर्वादीनि समर्पयेत् ॥ ५२॥

athavā mūlamantreṇa nāmamantreṇa vā tathā |gāṇeśairvividhairmantrairdūrvādīni samarpayet || 52||

इति श्रीगणेशध्यानदूर्वादिपूजाविधि सम्पूर्णम् ॥॥ मुद्गलपुराणं पञ्चमः खण्डः । अध्यायः ४४ । ५\।४४। ६५२॥– ॥ मुद्गलपुराणं पञ्चमः खण्डः । अध्यायः ४४ । ५।४४। ६-५२॥

iti śrīgaṇeśadhyānadūrvādipūjāvidhi sampūrṇam |||| mudgalapurāṇaṃ pañcamaḥ khaṇḍaḥ | adhyāyaḥ 44 | 5\|44| 652||– || mudgalapurāṇaṃ pañcamaḥ khaṇḍaḥ | adhyāyaḥ 44 | 5|44| 6-52||