दत्तसहस्रनामस्तोत्रम् ३ Shridattasahasranamastotram 3

श्रीगणेशाय नमः ।अथ दत्तसहस्रनामप्रारम्भः ॥श्रीदत्तात्रेयाय सच्चिदानन्दाय सर्वान्तरात्मनेसद्गुरवे परब्रह्मणे नमः ।कदाचिच्छङ्कराचार्यश्चिन्तयित्वा दिवाकरम् ।किं साधितं मया लोके पूजया स्तुतिवन्दनैः ॥ १॥

śrīgaṇeśāya namaḥ |atha dattasahasranāmaprārambhaḥ ||śrīdattātreyāya saccidānandāya sarvāntarātmanesadgurave parabrahmaṇe namaḥ |kadācicchaṅkarācāryaścintayitvā divākaram |kiṃ sādhitaṃ mayā loke pūjayā stutivandanaiḥ || 1||

बहुकाले गते तस्य दत्तात्रेयात्मको मुनिः ।स्वप्ने प्रदर्शयामास सूर्यरूपमनुत्तमम् ॥ २॥

bahukāle gate tasya dattātreyātmako muniḥ |svapne pradarśayāmāsa sūryarūpamanuttamam || 2||

उवाच शङ्करं तत्र पतद्रूपमधारयत् ।प्राप्यसे त्वं सर्वसिद्धिकारणं स्तोत्रमुत्तमम् ॥ ३॥

uvāca śaṅkaraṃ tatra patadrūpamadhārayat |prāpyase tvaṃ sarvasiddhikāraṇaṃ stotramuttamam || 3||

उपदेक्ष्ये दत्तनामसहस्रं देवपूजितम् ।दातुं वक्तुमशक्यं च रहस्यं मोक्षदायकम् ॥ ४॥

upadekṣye dattanāmasahasraṃ devapūjitam |dātuṃ vaktumaśakyaṃ ca rahasyaṃ mokṣadāyakam || 4||

जपेषु पुण्यतीर्थेषु चान्द्रायणशतेषु च ।यज्ञव्रतादिदानेषु सर्वपुण्यफलप्रदम् ॥ ५॥

japeṣu puṇyatīrtheṣu cāndrāyaṇaśateṣu ca |yajñavratādidāneṣu sarvapuṇyaphalapradam || 5||

शतवारं जपेन्नित्यं कर्मसिद्धिर्न संशयः ।एकेनोच्चारमात्रेण तत्स्वरूपं लभेन्नरः ॥ ६॥

śatavāraṃ japennityaṃ karmasiddhirna saṃśayaḥ |ekenoccāramātreṇa tatsvarūpaṃ labhennaraḥ || 6||

योगत्रयं च लभते सर्वयोगान्न संशयः ।मातृपितृगुरूणां च हत्यादोषो विनश्यति ॥ ७॥

yogatrayaṃ ca labhate sarvayogānna saṃśayaḥ |mātṛpitṛgurūṇāṃ ca hatyādoṣo vinaśyati || 7||

अनेन यः किमित्युक्त्वा रौरवं नरकं व्रजेत् ।पठितव्यं श्रावितव्यं श्रद्धाभक्तिसमन्वितैः ॥ ८॥

anena yaḥ kimityuktvā rauravaṃ narakaṃ vrajet |paṭhitavyaṃ śrāvitavyaṃ śraddhābhaktisamanvitaiḥ || 8||

सङ्करीकृतपापैश्च मलिनीकरणैरपि ।पापकोटिसहस्रैश्च मुच्यते नात्र संशयः ॥ ९॥

saṅkarīkṛtapāpaiśca malinīkaraṇairapi |pāpakoṭisahasraiśca mucyate nātra saṃśayaḥ || 9||

यद्गृहे संस्थितं स्तोत्रं नामदत्तसहस्रकम् ।सर्वावश्यादिकर्माणि समुच्चार्य जपेद्ध्रुवम् ॥ १०॥

yadgṛhe saṃsthitaṃ stotraṃ nāmadattasahasrakam |sarvāvaśyādikarmāṇi samuccārya japeddhruvam || 10||

तत्तत्कार्यं च लभते मोक्षवान् योगवान् भवेत् ॥ॐ अस्य श्रीदत्तात्रेयसहस्रनामस्तोत्रमन्त्रस्य ब्रह्मऋषिः ।अनुष्टुप्छन्दः । श्रीदत्तपुरुषः परमात्मा देवता।ॐ हंसहंसाय विद्महे इति बीजम् । सोऽहं सोऽहं च धीमहि इति शक्तिः।हंसः सोऽहं च प्रचोदयात् इति कीलकम् ।श्रीपरमपुरुषपरमहंसपरमात्मप्रीत्यर्थे जपे विनियोगः ॥अथः न्यासः ।ॐ हंसो गणेशाय अङ्गुष्ठाम्यां नमः ।ॐ हंसी प्रजापतये तर्जनीभ्यां नमः ।ॐ हंसूं महाविष्णवे मध्यमाभ्यां नमः ।ॐ हंसैः शम्भवे अनामिकाभ्यां नमः ।ॐ हंसौ जीवात्मने कनिष्ठिकाम्यां नगः ।ॐ हंसः परमात्मने करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ।एवं हृदयादिषडङ्गन्यासः ।ॐ हंसः सोऽहं हंसः इति दिग्बन्धः ॥अथ ध्यानम् ।बालार्कप्रभमिन्द्रनीलजटिलं भस्माङ्गरागोज्ज्वलंशान्तं नादविलीनचित्तपवनं शार्दूलचर्माम्बरम् ।ब्रह्माद्यैः सनकादिभिः परिवृतं सिद्धैर्महायोगिभिर्दत्तात्रेयमुपास्महे हृदि मुदा ध्येयं सदा योगिनाम् ॥ १॥

tattatkāryaṃ ca labhate mokṣavān yogavān bhavet ||oṃ asya śrīdattātreyasahasranāmastotramantrasya brahmaṛṣiḥ |anuṣṭupchandaḥ | śrīdattapuruṣaḥ paramātmā devatā|oṃ haṃsahaṃsāya vidmahe iti bījam | so'haṃ so'haṃ ca dhīmahi iti śaktiḥ|haṃsaḥ so'haṃ ca pracodayāt iti kīlakam |śrīparamapuruṣaparamahaṃsaparamātmaprītyarthe jape viniyogaḥ ||athaḥ nyāsaḥ |oṃ haṃso gaṇeśāya aṅguṣṭhāmyāṃ namaḥ |oṃ haṃsī prajāpataye tarjanībhyāṃ namaḥ |oṃ haṃsūṃ mahāviṣṇave madhyamābhyāṃ namaḥ |oṃ haṃsaiḥ śambhave anāmikābhyāṃ namaḥ |oṃ haṃsau jīvātmane kaniṣṭhikāmyāṃ nagaḥ |oṃ haṃsaḥ paramātmane karatalakarapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ |evaṃ hṛdayādiṣaḍaṅganyāsaḥ |oṃ haṃsaḥ so'haṃ haṃsaḥ iti digbandhaḥ ||atha dhyānam |bālārkaprabhamindranīlajaṭilaṃ bhasmāṅgarāgojjvalaṃśāntaṃ nādavilīnacittapavanaṃ śārdūlacarmāmbaram |brahmādyaiḥ sanakādibhiḥ parivṛtaṃ siddhairmahāyogibhirdattātreyamupāsmahe hṛdi mudā dhyeyaṃ sadā yoginām || 1||

ॐ श्रीमान्देवो विरूपाक्षो पुराणपुरुषोत्तमः ।ब्रह्मा परो यतीनाथो दीनबन्धुः कृपानिधिः ॥ १॥

oṃ śrīmāndevo virūpākṣo purāṇapuruṣottamaḥ |brahmā paro yatīnātho dīnabandhuḥ kṛpānidhiḥ || 1||

सारस्वतो मुनिर्मुख्यस्तेजस्वी भक्तवत्सलः ।धर्मो धर्ममयो धर्मी धर्मदो धर्मभावनः ॥ २॥

sārasvato munirmukhyastejasvī bhaktavatsalaḥ |dharmo dharmamayo dharmī dharmado dharmabhāvanaḥ || 2||

भाग्यदो भोगदो भोगी भाग्यवान् भानुरञ्जनः ।भास्करो भयहा भर्ता भावभूर्भवतारणः ॥ ३॥

bhāgyado bhogado bhogī bhāgyavān bhānurañjanaḥ |bhāskaro bhayahā bhartā bhāvabhūrbhavatāraṇaḥ || 3||

कृष्णो लक्ष्मीपतिर्देवः पारिजातापहारकः ।सिंहाद्रिनिलयः शम्भुर्व्यङ्कटाचलवासकः ॥ ४॥

kṛṣṇo lakṣmīpatirdevaḥ pārijātāpahārakaḥ |siṃhādrinilayaḥ śambhurvyaṅkaṭācalavāsakaḥ || 4||

कोल्लापुरः श्रीजपवान् माहुरार्जितभिक्षुकः ।सेतुतीर्थविशुद्धात्मा रामध्यानपरायणः ॥ ५॥

kollāpuraḥ śrījapavān māhurārjitabhikṣukaḥ |setutīrthaviśuddhātmā rāmadhyānaparāyaṇaḥ || 5||

रामार्चितो रामगुरुः रामात्मा रामदैवतः ॥ ५॥

rāmārcito rāmaguruḥ rāmātmā rāmadaivataḥ || 5||

श्रीरामशिष्यो रामज्ञो रामैकाक्षरतत्परः ॥ ६॥

śrīrāmaśiṣyo rāmajño rāmaikākṣaratatparaḥ || 6||

श्रीराममन्त्रविख्यातो राममन्त्राब्धिपारगः ।रामभक्तो रामसखा रामवान् रामहर्षणः ॥ ७॥

śrīrāmamantravikhyāto rāmamantrābdhipāragaḥ |rāmabhakto rāmasakhā rāmavān rāmaharṣaṇaḥ || 7||

अनसूयात्मजो देवदत्तश्चात्रेयनामकः ।सुरूपः सुमतिः प्राज्ञः श्रीदो वैकुण्ठवल्लभः ॥ ८॥

anasūyātmajo devadattaścātreyanāmakaḥ |surūpaḥ sumatiḥ prājñaḥ śrīdo vaikuṇṭhavallabhaḥ || 8||

विरजस्थानकः श्रेष्ठः सर्वो नारायणः प्रभुः ।कर्मज्ञः कर्मनिरतो नृसिंहो वामनोऽच्युतः ॥ ९॥

virajasthānakaḥ śreṣṭhaḥ sarvo nārāyaṇaḥ prabhuḥ |karmajñaḥ karmanirato nṛsiṃho vāmano'cyutaḥ || 9||

कविः काव्यो जगन्नाथो जगन्मूर्तिरनामयः ।मत्स्यः कूर्मो वराहश्च हरिः कृष्णो महास्मयः ॥ १०॥

kaviḥ kāvyo jagannātho jaganmūrtiranāmayaḥ |matsyaḥ kūrmo varāhaśca hariḥ kṛṣṇo mahāsmayaḥ || 10||

रामो रामो रघुपतिर्बुद्धः कल्की जनार्दनः ।गोविन्दो माधवो विष्णुः श्रीधरो देवनायकः ॥ ११॥

rāmo rāmo raghupatirbuddhaḥ kalkī janārdanaḥ |govindo mādhavo viṣṇuḥ śrīdharo devanāyakaḥ || 11||

त्रिविक्रमः केशवश्च वासुदेवो महेश्वरः ।सङ्कर्षणः पद्मनाभो दामोदरपरः शुचिः ॥ १२॥

trivikramaḥ keśavaśca vāsudevo maheśvaraḥ |saṅkarṣaṇaḥ padmanābho dāmodaraparaḥ śuciḥ || 12||

श्रीशैलवनचारी च भार्गवस्थानकोविदः ।शेषाचलनिवासी च स्वामी पुष्करिणीप्रियः ॥ १३॥ अहोबिलनिवासी

śrīśailavanacārī ca bhārgavasthānakovidaḥ |śeṣācalanivāsī ca svāmī puṣkariṇīpriyaḥ || 13|| ahobilanivāsī

कुम्भकोणनिवासी च काञ्चिवासी रसेश्वरः ।रसानुभोक्ता सिद्धेशः सिद्धिमान् सिद्धवत्सलः ॥ १४॥

kumbhakoṇanivāsī ca kāñcivāsī raseśvaraḥ |rasānubhoktā siddheśaḥ siddhimān siddhavatsalaḥ || 14||

सिद्धरूपः सिद्धविधिः सिद्धाचारप्रवर्तकः ।रसाहारो विषाहारो गन्धकादि प्रसेवकः ॥ १५॥

siddharūpaḥ siddhavidhiḥ siddhācārapravartakaḥ |rasāhāro viṣāhāro gandhakādi prasevakaḥ || 15||

योगी योगपरो राजा धृतिमान् मतिमान्सुखी ।बुद्धिमान्नीतिमान् बालो ह्युन्मत्तो ज्ञानसागरः ॥ १६॥

yogī yogaparo rājā dhṛtimān matimānsukhī |buddhimānnītimān bālo hyunmatto jñānasāgaraḥ || 16||

योगिस्तुतो योगिचन्द्रो योगिवन्द्यो यतीश्वरः ।योगादिमान् योगरूपो योगीशो योगिपूजितः ॥ १७॥

yogistuto yogicandro yogivandyo yatīśvaraḥ |yogādimān yogarūpo yogīśo yogipūjitaḥ || 17||

काष्ठायोगी दृढप्रज्ञो लम्बिकायोगवान् दृढः ।खेचरश्च खगः पूषा रश्मिवान्भूतभावनः ॥ १८॥

kāṣṭhāyogī dṛḍhaprajño lambikāyogavān dṛḍhaḥ |khecaraśca khagaḥ pūṣā raśmivānbhūtabhāvanaḥ || 18||

ब्रह्मज्ञः सनकादिभ्यः श्रीपतिः कार्यसिद्धिमान् ।स्पृष्टास्पृष्टविहीनात्मा योगज्ञो योगमूर्तिमान् ॥ १९॥

brahmajñaḥ sanakādibhyaḥ śrīpatiḥ kāryasiddhimān |spṛṣṭāspṛṣṭavihīnātmā yogajño yogamūrtimān || 19||

मोक्षश्रीर्मोक्षदो मोक्षी मोक्षरूपो विशेषवान् ।सुखप्रदः सुखः सौख्यः सुखरूपः सुखात्मकः ॥ २०॥

mokṣaśrīrmokṣado mokṣī mokṣarūpo viśeṣavān |sukhapradaḥ sukhaḥ saukhyaḥ sukharūpaḥ sukhātmakaḥ || 20||

रात्रिरूपो दिवारूपः सन्ध्याऽऽत्मा कालरूपकः ।कालः कालविवर्णश्च बालः प्रभुरतुल्यकः ॥ २१॥

rātrirūpo divārūpaḥ sandhyā''tmā kālarūpakaḥ |kālaḥ kālavivarṇaśca bālaḥ prabhuratulyakaḥ || 21||

सहस्रशीर्षा पुरुषो वेदात्मा वेदपारगः ।सहस्रचरणोऽनन्तः सहस्राक्षो जितेन्द्रियः ॥ २२॥

sahasraśīrṣā puruṣo vedātmā vedapāragaḥ |sahasracaraṇo'nantaḥ sahasrākṣo jitendriyaḥ || 22||

स्थूलसूक्ष्मो निराकारो निर्मोहो भक्तमोहवान् ।महीयान्परमाणुश्च जितक्रोधो भयापहः ॥ २३॥

sthūlasūkṣmo nirākāro nirmoho bhaktamohavān |mahīyānparamāṇuśca jitakrodho bhayāpahaḥ || 23||

योगानन्दप्रदाता च योगो योगविशारदः ।नित्यो नित्यात्मवान् योगी नित्यपूर्णो निरामयः ॥ २४॥

yogānandapradātā ca yogo yogaviśāradaḥ |nityo nityātmavān yogī nityapūrṇo nirāmayaḥ || 24||

दत्तात्रेयो देयदत्तो योगी परमभास्करः ।अवधूतः सर्वनाथः सत्कर्ता पुरुषोत्तमः ॥ २५॥

dattātreyo deyadatto yogī paramabhāskaraḥ |avadhūtaḥ sarvanāthaḥ satkartā puruṣottamaḥ || 25||

ज्ञानी लोकविभुः कान्तः शीतोष्णसमबुद्धकः ।विद्वेषी जनसंहर्ता धर्मबुद्धिविचक्षणः ॥ २६॥

jñānī lokavibhuḥ kāntaḥ śītoṣṇasamabuddhakaḥ |vidveṣī janasaṃhartā dharmabuddhivicakṣaṇaḥ || 26||

नित्यतृप्तो विशोकश्च द्विभुजः कामरूपकः ।कल्याणोऽभिजनो धीरो विशिष्टः सुविचक्षणः ॥ २७॥

nityatṛpto viśokaśca dvibhujaḥ kāmarūpakaḥ |kalyāṇo'bhijano dhīro viśiṣṭaḥ suvicakṣaṇaḥ || 27||

श्रीमद्भागवतार्थज्ञो रामायणविशेषवान् ।अष्टादशपुराणज्ञो षड्दर्शनविजृम्भकः ॥ २८॥

śrīmadbhāgavatārthajño rāmāyaṇaviśeṣavān |aṣṭādaśapurāṇajño ṣaḍdarśanavijṛmbhakaḥ || 28||

निर्विकल्पः सुरश्रेष्ठो ह्युत्तमो लोकपूजितः ।गुणातीतः पूर्णगुणो ब्रह्मण्यो द्विजसंवृतः ॥ २९॥

nirvikalpaḥ suraśreṣṭho hyuttamo lokapūjitaḥ |guṇātītaḥ pūrṇaguṇo brahmaṇyo dvijasaṃvṛtaḥ || 29||

दिगम्बरो महाज्ञेयो विश्वात्माऽऽत्मपरायणः ।वेदान्तश्रवणो वेदी कलावान्निष्कलङ्कवान् ॥ ३०॥ कालावान्निष्कलत्रवान्

digambaro mahājñeyo viśvātmā''tmaparāyaṇaḥ |vedāntaśravaṇo vedī kalāvānniṣkalaṅkavān || 30|| kālāvānniṣkalatravān

मितभाष्यमितभाषी च सौम्यो रामो जयः शिवः ।सर्वजित् सर्वतोभद्रो जयकाङ्क्षी सुखावहः ॥ ३१॥

mitabhāṣyamitabhāṣī ca saumyo rāmo jayaḥ śivaḥ |sarvajit sarvatobhadro jayakāṅkṣī sukhāvahaḥ || 31||

प्रत्यर्थिकीर्तिसंहर्ता मन्दरार्चितपादुकः ।वैकुण्ठवासी देवेशो विरजास्नातमानसः ॥ ३२॥

pratyarthikīrtisaṃhartā mandarārcitapādukaḥ |vaikuṇṭhavāsī deveśo virajāsnātamānasaḥ || 32||

श्रीमेरुनिलयो योगी बालार्कसमकान्तिमान् ।रक्ताङ्गः श्यामलाङ्गश्च बहुवेषो बहुप्रियः ॥ ३३॥

śrīmerunilayo yogī bālārkasamakāntimān |raktāṅgaḥ śyāmalāṅgaśca bahuveṣo bahupriyaḥ || 33||

महालक्ष्म्यन्नपूर्णेशः स्वधाकारो यतीश्वरः ।स्वर्णरूपः स्वर्णदायी मूलिकायन्त्रकोविदः ॥ ३४॥

mahālakṣmyannapūrṇeśaḥ svadhākāro yatīśvaraḥ |svarṇarūpaḥ svarṇadāyī mūlikāyantrakovidaḥ || 34||

आनीतमूलिकायन्त्रो भक्ताभीष्टप्रदो महान् ।शान्ताकारो महामायो माहुरस्थो जगन्मयः ॥ ३५॥

ānītamūlikāyantro bhaktābhīṣṭaprado mahān |śāntākāro mahāmāyo māhurastho jaganmayaḥ || 35||

बद्धाशनश्च सूक्ष्मांशी मिताहारो निरुद्यमः ।ध्यानात्मा ध्यानयोगात्मा ध्यानस्थो ध्यानसत्प्रियः ॥ ३६॥

baddhāśanaśca sūkṣmāṃśī mitāhāro nirudyamaḥ |dhyānātmā dhyānayogātmā dhyānastho dhyānasatpriyaḥ || 36||

सत्यध्यानः सत्यमयः सत्यरूपो निजाकृतिः ।त्रिलोकगुरुरेकात्मा भस्मोद्धूलितविग्रहः ॥ ३७॥

satyadhyānaḥ satyamayaḥ satyarūpo nijākṛtiḥ |trilokagururekātmā bhasmoddhūlitavigrahaḥ || 37||

प्रियाप्रियसमः पूर्णो लाभालाभसमप्रियः ।सुखदुःखसमो ह्रीमान् हिताहितसमः परः ॥ ३८॥

priyāpriyasamaḥ pūrṇo lābhālābhasamapriyaḥ |sukhaduḥkhasamo hrīmān hitāhitasamaḥ paraḥ || 38||